Keyingi yillarda Oʻzbekiston Respublikasida xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarga erishish, jamiyat va davlat ishlarini boshqarishda ularning teng ravishda ishtirok etishini taʼminlash, xotin-qizlarni ijtimoiy-huquqiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash sohasida mustahkam huquqiy asoslar yaratildi.

Shuningdek mamlakatimiz ijtimoiy-siyosiy hayotining barcha sohalarida xotin-qizlar va erkaklarning teng ravishda ishtirok etishini taʼminlashga qaratilgan maxsus strategiyalar hamda dasturlar qabul qilindi. Shu bilan birga gender tenglikni taʼminlash mexanizmlari takomillashtirilmoqda.

Ushbu Qonun genderga oid audit oʻtkazishning huquqiy asoslarini mustahkamlaydi, xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari taʼminlanishini, shuningdek ushbu sohada jamoatchilik nazorati oʻtkazilishini kuchaytirishga xizmat qiladi.

1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 2-sentabrda qabul qilingan “Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari toʻgʻrisida”gi OʻRQ-562-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-yil, № 9, 587-modda; 2021-yil, 4-songa ilova) quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartishlar kiritilsin:

1) 3-modda:

quyidagi mazmundagi oltinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“genderga oid audit — davlat organlari va tashkilotlari faoliyatida, shu jumladan kadrlar siyosatini olib borishda xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etilishi holatini, shuningdek genderga doir kompleks yondashuvni oʻrganish va baholash”;

oltinchi va yettinchi xatboshilari tegishincha yettinchi va sakkizinchi xatboshilar deb hisoblansin;

quyidagi mazmundagi toʻqqizinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

“genderga doir kompleks yondashuv — davlat organlari va tashkilotlari tomonidan oʻz faoliyatini, shu jumladan kadrlar siyosatini olib borishni xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq tashkil etish”;

2) 1-bob quyidagi mazmundagi 8¹ va 8²-moddalar bilan toʻldirilsin:

Genderga oid auditning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

davlat organlari va tashkilotlarida xotin-qizlar va erkaklar sonining nisbatini oʻrganish;

davlat organlari va tashkilotlari oʻz faoliyatini genderga doir kompleks yondashuv asosida tashkil etganligi holatini oʻrganish;

xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash sohasidagi qonunchilikning ijro etilish holatini baholash;

xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash boʻyicha takliflar ishlab chiqish.

Genderga oid audit tasdiqlangan uch yillik rejaga asosan Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari federatsiyasi tomonidan davlat organlari va tashkilotlarida jamoatchilik nazorati doirasida oʻtkaziladi.

Genderga oid audit davlat organlari va tashkilotlari faoliyatining oʻziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda genderga oid auditni oʻtkazish uslubiyati asosida oʻtkaziladi.

Genderga oid auditni oʻtkazish uchun tegishli sohada zarur bilimga va ish tajribasiga ega boʻlgan mutaxassislar jamoatchilik asosida jalb etilishi mumkin.

Genderga oid audit natijalariga doir axborot va takliflar genderga oid audit oʻtkazilganidan keyin Xotin-qizlarning jamiyatdagi rolini oshirish, gender tenglik va oila masalalari boʻyicha respublika komissiyasiga oʻn ish kunidan kechiktirmay yuboriladi.

Xotin-qizlarning jamiyatdagi rolini oshirish, gender tenglik va oila masalalari boʻyicha respublika komissiyasi genderga oid audit natijalariga doir axborotni va takliflarni bir oy ichida koʻrib chiqadi. Xotin-qizlarning jamiyatdagi rolini oshirish, gender tenglik va oila masalalari boʻyicha respublika komissiyasi genderga oid audit natijalariga doir axborotni va takliflarni koʻrib chiqish yakunlari boʻyicha davlat organlari va tashkilotlari faoliyatiga, shu jumladan kadrlar siyosatini olib borishda genderga doir kompleks yondashuvni bosqichma-bosqich joriy etishga qaratilgan chora-tadbirlarni belgilaydi va ularning amalga oshirilishini nazorat qiladi.

Genderga oid audit natijalari toʻgʻrisidagi axborot Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari federatsiyasining rasmiy veb-saytiga joylashtiriladi”;

3) 10-moddaning matnidagi “Oʻzbekiston Respublikasining Gender tenglikni taʼminlash masalalari boʻyicha komissiyasi” degan soʻzlar “Xotin-qizlarning jamiyatdagi rolini oshirish, gender tenglik va oila masalalari boʻyicha respublika komissiyasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

4) 12-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Xotin-qizlarning jamiyatdagi rolini oshirish, gender tenglik va oila masalalari boʻyicha respublika komissiyasi:

xotin-qizlarning jamiyatdagi rolini oshirishga, xotin-qizlar va erkaklar oʻrtasida gender tenglikka erishishga, oilani mustahkamlashga, onalik, otalik hamda bolalikni muhofaza qilishga qaratilgan davlat siyosatini amalga oshirishda ishtirok etadi;

jamiyat hayotining barcha sohalarida xotin-qizlar va erkaklarning haqiqiy tengligiga erishishga, davlat xizmatining rahbarlik lavozimlariga ilgari surish chogʻida jins boʻyicha kamsitishga yoʻl qoʻymaslik prinsipini taʼminlashga koʻmaklashadi;

xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash sohasidagi davlat dasturlarini, milliy harakatlar rejalarini va strategiyalarni ishlab chiqishda hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

gender tenglikni, xotin-qizlarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini taʼminlash borasidagi ishlarning joriy holatini oʻrganish, mavjud muammolarni tanqidiy jihatdan tahlil qilish va bartaraf etish choralarini koʻradi;

xotin-qizlarni ijtimoiy-huquqiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash, xotin-qizlarning ijtimoiy-iqtisodiy va ijtimoiy-siyosiy faolligini erkaklar bilan teng ravishda oshirish choralarini koʻradi;

davlat organlarining jamiyat hayotining barcha sohalarida xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarga erishishga qaratilgan faoliyatini muvofiqlashtiradi;

jinsi boʻyicha bevosita yoki bilvosita kamsitilganligi munosabati bilan ogʻir hayotiy vaziyatga tushib qolgan shaxslarning huquqlarini himoya qilish va ularga yordam koʻrsatish boʻyicha maxsus muassasalarni tashkil etish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi;

gender siyosati amalga oshirilishini taʼminlash boʻyicha vaqtinchalik maxsus choralar koʻrish va ularni bekor qilish yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritadi;

xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijrosi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

jismoniy va yuridik shaxslarning xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash masalalariga doir murojaatlarini qabul qilishni, koʻrib chiqishni va tahlil qilishni amalga oshiradi hamda buzilgan huquqlarni tiklash yuzasidan choralar koʻradi;

genderga oid auditni oʻtkazish rejasini tasdiqlaydi va genderga oid auditni oʻtkazish uslubiyatini belgilaydi;

xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni taʼminlash va bu sohadagi xalqaro standartlarga rioya etish borasida xalqaro tashkilotlar, xorijiy mamlakatlarning tegishli organlari bilan hamkorlikni amalga oshiradi”.

2-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar davlat qoʻmitasi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

3-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

4-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.