Ushbu Qonunning maqsadi tovar importida iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini bartaraf etish uchun muhofaza choralari, antidemping va kompensatsiya bojlari qoʻllanilishi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Muhofaza choralari, antidemping va kompensatsiya bojlari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining muhofaza choralari, antidemping va kompensatsiya bojlari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

iqtisodiyot tarmogʻi — Oʻzbekiston Respublikasining oʻxshash tovar ishlab chiqaruvchilarining barchasi yoki Oʻzbekistonda shunday tovar ishlab chiqarish umumiy hajmida ulushi asosiy qismni tashkil etadigan ishlab chiqaruvchilarning jami;

iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zarar — Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududiga tovar importi koʻpayganligi, demping narxlaridagi tovar importi yoki subsidiya bilan taʼminlangan tovar importi oqibatida iqtisodiyot tarmogʻining ishlab chiqarish, savdo va moliyaviy koʻrsatkichlari sezilarli darajada pasayganligi yoxud iqtisodiyot tarmogʻi rivojlanishida surʼat sezilarli darajada susayganligi;

iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazilishi xavfi — iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazilishi muqarrar ekanligining dalillar bilan tasdiqlanganligi;

odatdagi savdo jarayoni — tovarning uni ishlab chiqaruvchi mamlakat yoki eksport qiluvchi mamlakatning ichki bozorida oʻrtacha olingan tannarxi va oʻrtacha foyda normasidan yoki oʻxshash sharoitdagi uchinchi mamlakatdan Oʻzbekiston Respublikasiga import qilinadigan oʻxshash tovarlarga taqqoslama narxlardan tarkib topadigan narxdagi oldi-sotdisi;

oldingi davr — tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisidagi ariza topshirilgan kunga qadar kechgan hamda zaruriy statistika maʼlumotlari boʻlgan soʻnggi uch yil;

oʻxshash tovar — qanday vazifa bajara olishi va nimaga moʻljallanganligi, qoʻllanilishi, sifat va texnik xususiyatlariga, shuningdek boshqa asosiy xossalariga koʻra import qilinayotgan tovar bilan batamom bir xil boʻlgan yoki bunday tovar bilan taqqoslab boʻladigan tovar.

Muhofaza choralarini, antidemping va kompensatsiya bojlarini qoʻllanish maqsadidagi tekshiruv Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududiga tovar importi koʻpayganligini, demping narxlaridagi tovar importi yoki subsidiya bilan taʼminlangan tovar importi mavjudligini hamda buning oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararning yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfining borligini aniqlash uchun oʻtkaziladi. Tekshiruv Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydigan vakolatli organ tomonidan oʻtkaziladi.

Vakolatli organ Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga muhofaza choralarini, antidemping va kompensatsiya bojlarini qoʻllanish maqsadga muvofiqligi toʻgʻrisida xulosa taqdim etadi.

Muhofaza choralarini, antidemping va kompensatsiya bojlarini qoʻllanish muddatini hisoblash Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan ularni qoʻllanish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran boshlanadi.

Tovar importi koʻpayishini cheklash boʻyicha tovar importining miqdori va (yoki) qiymatiga (import kvotasi) nisbatan cheklov tariqasida, import bojidan tashqari undiriladigan maxsus boj tariqasida qoʻllaniladigan choralar yoki tovar importi koʻpayishini cheklashga qaratilgan boshqa choralar muhofaza choralaridir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududiga tovar importi iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazayotgan yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini tugʻdirayotgan hajmda (mutlaq ifodasida yoki uni Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqarishga nisbatan) va sharoitda amalga oshirilayotganligi vakolatli organning tekshiruvi natijalari asosida aniqlangan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga binoan muhofaza choralari qoʻllaniladi.

Muhofaza choralari tovar importi koʻpayganligi oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini bartaraf etish uchun zarur boʻlgan miqdorda va muddatda qoʻllaniladi.

Tovar importini miqdoriy cheklash tariqasidagi muhofaza chorasining qoʻllanilishi tovar importi hajmini oldingi davrdagi tovar importining oʻrtacha miqdor darajasidan kamaytirmasligi kerak, iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini bartaraf etish uchun tovar importining boshqa darajasini belgilash zarurligiga asos boʻlgan hollar bundan mustasno.

Tovar importi koʻpayganligi munosabati bilan iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini aniqlash dalillarga asoslanadi hamda import tovar yetkazib berilishi hajmining oʻsish surʼatini, uning koʻpayishi belgilari mavjudligini, shuningdek iqtisodiyot tarmogʻi ishlab chiqarish, savdo va moliyaviy koʻrsatkichlarining sezilarli darajada pasayishiga yoki iqtisodiyot tarmogʻi rivojlanishida surʼat sezilarli darajada susayishiga olib kelgan yoki olib kelishi mumkin boʻlgan obyektiv tusdagi boshqa omillarni oʻrganishni oʻz ichiga oladi.

Alohida hollarda, agar tekshiruv tugallangunga qadar muhofaza choralarini qoʻllanishda sustkashlik qilish iqtisodiyot tarmogʻiga keyinchalik bartaraf etish qiyin boʻlgan darajada jiddiy zarar yetkazishi mumkin ekanligi vakolatli organ tomonidan aniqlangan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi vakolatli organning dastlabki xulosasi asosida, vakolatli organ tomonidan uzil-kesil xulosa olish maqsadida tekshiruv davom ettirilishi sharti bilan, muvaqqat muhofaza chorasini qoʻllanish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin.

Muvaqqat muhofaza chorasi muvaqqat maxsus boj koʻrinishida qoʻllaniladi.

Agar tovar importi koʻpayganligi oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazilmaganligi yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfi yoʻqligi tekshiruv natijalariga koʻra vakolatli organ tomonidan aniqlangan boʻlsa, toʻlangan muvaqqat maxsus boj summalari toʻlovchiga qonun hujjatlarida bojlarni qaytarish uchun belgilangan tartibda qaytarib berilishi kerak.

Agar maxsus boj tariqasidagi muhofaza chorasi muvaqqat maxsus bojdan kam miqdorda qoʻllanilgan boʻlsa, oradagi farq toʻlovchiga qonun hujjatlarida bojlarni qaytarish uchun belgilangan tartibda qaytarib berilishi kerak.

Agar maxsus boj tariqasidagi muhofaza chorasi muvaqqat maxsus bojdan koʻp miqdorda qoʻllanilgan boʻlsa, oradagi farq toʻlovchidan undirilmaydi.

Qonun hujjatlarida belgilangan hollarda vakolatli organning iltimosnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi muhofaza choralarining miqdorini kamaytirishi mumkin.

Muhofaza choralarining amal qilish muddati toʻrt yildan oshmasligi lozim.

Agar iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini bartaraf etish uchun muhofaza chorasi zaruriyati saqlanib qolayotganligi qayta tekshiruv natijasida vakolatli organ tomonidan aniqlangan boʻlsa, muhofaza chorasining amal qilish muddati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga binoan uzaytirilishi mumkin. Bunda muhofaza chorasi amal qilishining umumiy muddati sakkiz yildan oshmasligi kerak.

Muvaqqat muhofaza chorasining amal qilish muddati ikki yuz kundan oshmasligi lozim.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan muvaqqat muhofaza chorasini qoʻllanish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, bunday choraning amal qilish muddati muhofaza chorasining umumiy amal qilish muddatiga qoʻshiladi.

Demping narxlaridagi tovar importi uchun import bojidan tashqari undiriladigan boj antidemping bojidir.

Agar demping narxlaridagi tovar importi iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazayotganligi yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini tugʻdirayotganligi vakolatli organning tekshiruvi natijalari asosida aniqlangan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga binoan antidemping boji qoʻllaniladi.

Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududiga eksport narxi oʻzining normal qiymatidan past boʻlgan tovar importi demping narxlaridagi tovar importidir.

Oʻzbekiston Respublikasiga eksport qilish uchun sotilgan tovarga amalda toʻlangan yoki toʻlanishi lozim boʻlgan narx tovarning eksport narxidir.

Eksport qiluvchi mamlakatning ichki bozorida isteʼmol qilish uchun moʻljallangan oʻxshash tovarning odatdagi savdo jarayonidagi narxi yohud oʻxshash tovar eksport qiluvchi mamlakat bozorida sotilmayotgan boʻlsa yoki boshqa sabablarga koʻra lozim darajada taqqoslashni oʻtkazish imkoniyati boʻlmasa, tovar kelib chiqqan mamlakatdagi ishlab chiqarish xarajatlari asosida oqilona chiqimlarni va foydani qoʻshgan holda yoxud Oʻzbekiston Respublikasi bilan bir xil sharoitdagi uchinchi mamlakatga eksport qilinadigan oʻxshash tovarlarning narxlari asosida odatdagi savdo jarayonida aniqlanadigan narxi tovarning normal qiymatidir.

Antidemping boji demping narxlaridagi tovar importi oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini bartaraf etish uchun zarur boʻlgan miqdorda va muddatda qoʻllaniladi.

Antidemping boji va muvaqqat antidemping bojining stavkalari demping marjasi miqdoridan oshmasligi lozim.

Antidemping boji tovar yetkazib beruvchilarning biriga yoki bir nechtasiga nisbatan qoʻllanilishi mumkin.

Eksport narxi chegirib tashlangan tovar normal qiymatining tovarning eksport narxiga foizlarda ifodalangan nisbati demping marjasidir. Demping marjasi tovarning oʻrtacha olingan normal qiymatini barcha taqqoslanadigan eksport bitimlari bilan solishtirish asosida yoki tovarning normal qiymatini muayyan bitimlar boʻyicha eksport narxlari bilan solishtirish orqali aniqlanadi.

Agar tovarlar Oʻzbekiston Respublikasiga tovar kelib chiqqan mamlakatdan bevosita import qilinmay, balki uchinchi mamlakatdan eksport qilinayotgan boʻlsa, tovar eksport qilinayotgan mamlakatdan Oʻzbekiston Respublikasiga sotilayotgan tovarlar narxi tovar eksporti mamlakatidagi solishtirma narx bilan taqqoslanadi. Agar tovarlar tovar eksport qilinayotgan mamlakat orqali faqat olib oʻtilayotgan boʻlsa yoki bunday tovarlar tovar eksport qilinayotgan mamlakatda ishlab chiqarilmasa yoxud tovar eksport qilinayotgan mamlakatda ularga solishtirma narx boʻlmasa, taqqoslash tovar kelib chiqqan mamlakatdagi narxga qiyosan oʻtkazilishi mumkin.

Tovarning eksport narxi boʻlmagan yoki bunday narx tekshiruv oʻtkazayotgan vakolatli organda shubha uygʻotgan hollarda, yetkazib berilayotgan tovarlarning eksport narxi yetkazib beruvchidan yoki sotuvchidan mustaqil xaridorga birinchi marta qayta sotilayotgan narx asosida yoki vakolatli organ belgilaydigan boshqa asosda hisoblab chiqilishi mumkin.

Agar vakolatli organ tomonidan tekshiruv natijasida demping marjasi eksport narxining ikki foizidan ortiqrogʻini tashkil etishi yoki demping narxlaridagi tovar importida uni yetkazib berish hajmi ancha miqdorda ekanligi aniqlangan boʻlsa, demping narxlaridagi tovar importiga nisbatan antidemping boji qoʻllaniladi.

Agar demping narxlaridagi tovar importida yetkazib berish hajmi barcha oʻxshash tovarlarni Oʻzbekiston Respublikasiga yetkazib berish umumiy hajmining uch foizidan ortiqrogʻini tashkil etsa yoki demping narxlaridagi tovar importida shunday tovarni Oʻzbekiston Respublikasiga yetkazib berishda har birining ulushi yetkazib berish umumiy hajmining kamida uch foizini tashkil etadigan mamlakatlardan demping narxlarida import qilishda yetkazib berish hajmi oʻxshash tovarni Oʻzbekiston Respublikasiga yetkazib berishning umumiy hajmida jami yetti foizdan ortiqroqni tashkil etsa, yetkazib berish hajmi, tovarni yetkazib beruvchi qaysi mamlakat xususida tekshirish oʻtkazilayotgan boʻlsa, shu mamlakatga nisbatan olganda ancha miqdorda deb topiladi.

Demping narxlaridagi tovar importi oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini aniqlash dalillarga asoslanadi va tovar demping narxlarida import qilinayotgandagi uning yetkazib berish hajmini, bu tovarning sifatini, Oʻzbekiston Respublikasining ichki bozoridagi oʻxshash tovarlar narxlariga taʼsirini hamda bunday yetkazib berishning iqtisodiyot tarmogʻi uchun oqibatlarini oʻrganishni oʻz ichiga oladi.

Vakolatli organ tovar demping narxlarida import qilinayotgan paytda uning yetkazib berish hajmini tekshirayotganda bunga taalluqli, iqtisodiyot tarmogʻining holatiga taʼsir koʻrsatuvchi barcha omillar va koʻrsatkichlarni oʻrganib chiqadi.

Alohida hollarda, lekin tekshiruv boshlanganidan keyin kamida oltmish kun oʻtgach, agar tekshiruv tugallangunga qadar olingan maʼlumot tovar demping narxlarida import qilinayotganligidan va bunday tovar importidan iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazilayotganligidan yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfi borligidan dalolat bersa, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi vakolatli organning dastlabki xulosasi asosida muvaqqat antidemping bojini qoʻllanish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin.

Agar demping narxlaridagi tovar importi oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazilmayotganligi yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfi yoʻqligi tekshiruv natijalariga koʻra vakolatli organ tomonidan aniqlangan boʻlsa, toʻlangan muvaqqat antidemping boji summalari toʻlovchiga qonun hujjatlarida bojlarni qaytarish uchun belgilangan tartibda qaytarib berilishi kerak.

Agar antidemping boji muvaqqat antidemping bojidan kam miqdorda qoʻllanilgan boʻlsa, oradagi farq toʻlovchiga qonun hujjatlarida bojlarni qaytarish uchun belgilangan tartibda qaytarib berilishi kerak.

Agar antidemping boji muvaqqat antidemping bojidan koʻp miqdorda qoʻllanilgan boʻlsa, oradagi farq toʻlovchidan undirilmaydi.

Tekshiruv boshlangan sanadan avvalroq erkin muomalaga chiqarilgan tovarga nisbatan antidemping boji qoʻllanilishi mumkin emas.

Antidemping boji qonun hujjatlarida belgilangan soliqlar, yigʻimlar, bojlar va boshqa majburiy toʻlovlar undirilishidan qatʼi nazar qoʻllaniladi.

Antidemping bojining amal qilish muddati uni qoʻllanish boshlangan yoki demping narxlaridagi tovar importi nuqtai nazaridan ham, iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararning yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfining bor-yoʻqligi nuqtai nazaridan ham oxirgi marta qayta koʻrib chiqilgan paytdan eʼtiboran besh yildan oshmasligi lozim, antidemping bojining amal qilish muddati tugagunga qadar boshlangan qayta koʻrib chiqish jarayonida antidemping bojining amal qilishini tugatish demping narxlaridagi tovar importining va iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararning yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfining davom etishiga yoki tiklanishiga olib kelishi vakolatli organ tomonidan aniqlangan hollar bundan mustasno. Bunday hollarda antidemping boji qayta koʻrib chiqish uchun asos boʻlgan takroriy tekshiruv natijalari olingunga qadar qoʻllanilaveradi.

Antidemping bojini qayta koʻrib chiqish maqsadidagi takroriy tekshiruv vakolatli organning tashabbusiga yoki manfaatdor shaxslarning soʻroviga koʻra ular antidemping bojini qayta koʻrib chiqish zarurligini tasdiqlovchi axborotni taqdim etganlaridan keyin amalga oshiriladi. Antidemping bojini qayta koʻrib chiqish maqsadidagi takroriy tekshiruv shu tekshiruvni boshlash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran oʻn ikki oy ichida tugallanishi kerak.

Antidemping bojini qoʻllanishni davom ettirish yoki bunday bojning stavkasini qayta koʻrib chiqish zarurligi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan takroriy tekshiruv natijalariga binoan vakolatli organning xulosasi asosida aniqlanadi.

Muvaqqat antidemping boji olti oygacha boʻlgan muddatga belgilanadi. Mazkur muhlat Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan toʻqqiz oygacha boʻlgan muddatga uzaytirilishi mumkin.

Tekshiruv obyekti boʻlgan tovarni eksport qiluvchining narxni qayta koʻrib chiqish yoki tovarni Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududiga uning normal qiymatidan past narxda eksport qilishni tugatish toʻgʻrisidagi ixtiyoriy majburiyatlari demping narxlaridagi tovarni import qilishda narxlar boʻyicha majburiyatlardir.

Demping narxlaridagi tovarni import qilishda narxlar boʻyicha majburiyatlar eksport qiluvchidan olingan taqdirda, agar vakolatli organ bunday majburiyatlarning qabul qilinishi iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini bartaraf etishini aniqlagan boʻlsa, tekshiruv antidemping bojlari yoki muvaqqat antidemping bojlari qoʻllanilmasdan toʻxtatib turilishi yoki tugatilishi mumkin.

Demping narxlaridagi tovarni import qilishda narxlar boʻyicha majburiyatlarga muvofiq tovar narxlari darajasi demping marjasini bartaraf etish uchun zarur boʻlganidan ortiq boʻlishi mumkin emas. Tovar narxlarining oshirilishi, agar bunday oshirish iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini bartaraf etish uchun kifoya qilsa, demping marjasidan kam boʻlishi mumkin.

Tovar demping narxlarida import qilinayotganligi va bunday import oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararning yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfining bor-yoʻqligi toʻgʻrisida vakolatli organ tomonidan dastlabki xulosa chiqarilgunga qadar demping narxlaridagi tovarni import qilishda narxlar boʻyicha majburiyatlar eksport qiluvchi tomonidan qabul qilinmaydi.

Demping narxlaridagi tovarni import qilishda narxlar boʻyicha majburiyatlar eksport qiluvchi tomonidan qabul qilingan taqdirda, tekshiruv uning iltimosnomasiga yoki vakolatli organning qaroriga binoan davom ettirilishi mumkin. Agar tekshiruv natijalariga koʻra tovar demping narxlarida import qilinmayotganligi yoki bunday import oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetmayotganligi yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfi yoʻqligi toʻgʻrisida xulosa chiqarilgan boʻlsa, demping narxlaridagi tovarni import qilishda narxlar boʻyicha majburiyatlar oʻz kuchini yoʻqotadi, chiqarilgan xulosa koʻp jihatdan narxlar boʻyicha majburiyatlar mavjudligining natijasi boʻlgan hollar bundan mustasno. Bunday hollarda mazkur majburiyatlar iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini bartaraf etish uchun zarur boʻlgan muddat mobaynida oʻz kuchini saqlab turadi.

Demping narxlaridagi tovarni import qilishda narxlar boʻyicha majburiyatlar eksport qiluvchi tomonidan buzilgan yoki qaytarib olingan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi antidemping bojini yoki muvaqqat antidemping bojini qoʻllanish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin.

Subsidiya bilan taʼminlangan tovar importi uchun import bojidan tashqari undiriladigan boj kompensatsiya bojidir.

Agar subsidiya bilan taʼminlangan tovar importi iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazayotganligi yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini tugʻdirayotganligi vakolatli organning tekshiruvi natijalari asosida aniqlangan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga binoan kompensatsiya boji qoʻllaniladi.

Ishlab chiqarish, eksport qilish yoki tashish paytida chet davlatning subsidiyasidan foydalanilgan tovarning Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududiga importi subsidiya bilan taʼminlangan tovar importidir.

Kompensatsiya boji subsidiya bilan taʼminlangan tovar importi oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini bartaraf etish uchun zarur miqdorda va muddatda qoʻllaniladi.

Kompensatsiya bojining stavkasi subsidiya bilan taʼminlangan tovarni Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududiga import qilishda shu tovarning birligi hisobiga chet davlat subsidiyasining tekshiruvda aniqlangan miqdoridan oshmasligi lozim.

Bitta tovarga nisbatan bir vaqtning oʻzida kompensatsiya va antidemping boji qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Chet davlat hukumatining yoki boshqa organining yoxud chet davlatlar ittifoqining (bundan buyon matnda chet davlat deb yuritiladi) subsidiya oluvchiga qoʻshimcha afzalliklar beradigan va bevosita chet davlat tomonidan yoxud uning topshirigʻiga binoan amalga oshiriladigan moliyaviy koʻmagi chet davlat subsidiyasi (bundan buyon matnda subsidiya deb yuritiladi) hisoblanadi.

Subsidiya oluvchiga qoʻshimcha afzalliklar beradigan moliyaviy koʻmakning quyidagi turlari subsidiyalar deb tan olinadi:

chet davlat tomonidan moliyaviy mablagʻlarni (shu jumladan grantlar, zayomlar, aksiyalarni sotib olish tariqasidagi moliyaviy mablagʻlarni) toʻgʻridan-toʻgʻri oʻtkazish yoki shunday mablagʻlarni (shu jumladan zayomlar boʻyicha kafolatlar tariqasidagi mablagʻlarni) oʻtkazish boʻyicha majburiyatlar;

chet davlatning davlat daromadiga tushishi lozim boʻlgan toʻlovlarni undirishdan voz kechishi yoki undirmasligi (shu jumladan soliq kreditlari berish yoʻli bilan), eksport qilinayotgan tovarni ichki isteʼmol uchun moʻljallangan oʻxshash tovardan undiriladigan soliqlar va bojlardan ozod qilish yoki bunday soliqlar va bojlarni haqiqatda hisoblab chiqarilgan summalardan oshmaydigan miqdorda kamaytirish hollari bundan mustasno;

chet davlat tomonidan tovarlarni taqdim etish va xizmatlar koʻrsatish (umumiy infratuzilmani saqlab turish va rivojlantirish uchun moʻljallangan tovarlar va xizmatlar bundan mustasno) yoki tovarlarni xarid qilib olish;

chet davlat tomonidan moliyalashtirish fondlariga toʻlovlar toʻlash yoki oʻz vakolatlarini ushbu qismning ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi xatboshilarida koʻrsatilgan, odatda chet davlat tomonidan chet davlatning odatdagi amaliyotidan haqiqatda farq qilmaydigan shartlarda amalga oshiriladigan moliyaviy yordam turlarini amalga oshirish uchun xususiy tashkilotga berish.

Moliyaviy koʻmakning subsidiya oluvchiga qoʻshimcha afzalliklar beradigan boshqa turlari ham subsidiyalar deb tan olinishi mumkin.

Subsidiyalarning vakolatli organ tomonidan tekshiruv jarayonida aniqlangan summasi, agar u subsidiya bilan taʼminlangan tovar qiymatining bir foizdan ortiqrogʻini tashkil etsa, kompensatsiya bojlarini qoʻllanish yoʻli bilan qoplanishi kerak.

Subsidiyalar, agar ular oʻziga xos boʻlsa, kompensatsiya bojining predmetidir. Foydalanilishi cheklangan va muayyan korxonaga yoki iqtisodiyot tarmogʻiga, korxonalar yoxud iqtisodiyot tarmogʻlari guruhiga, shuningdek belgilangan jugʻrofiy mintaqada joylashgan muayyan korxonalarga beriladigan yoxud tovar eksportini ragʻbatlantirishga yoki tovar importining oʻrnini bosishga qaratilgan subsidiya oʻziga xos subsidiya hisoblanadi.

Kompensatsiya bojlarining predmeti boʻlgan subsidiyani hisob-kitob qilish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Subsidiya bilan taʼminlangan tovar importi oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini aniqlash dalillarga asoslanadi va subsidiya bilan taʼminlangan tovar import qilinayotgandagi uning yetkazib berish hajmini, bu tovarning sifatini, Oʻzbekiston Respublikasining ichki bozoridagi oʻxshash tovarlar narxiga taʼsirini hamda bunday yetkazib berishning iqtisodiyot tarmogʻi uchun oqibatlarini oʻrganishni oʻz ichiga oladi.

Vakolatli organ subsidiya bilan taʼminlangan tovar import qilinayotgan paytda uning yetkazib berish hajmini tekshirayotganda bunga taalluqli, iqtisodiyot tarmogʻining holatiga taʼsir koʻrsatuvchi barcha omillar va koʻrsatkichlarni oʻrganib chiqadi.

Alohida hollarda, lekin tekshiruv boshlanganidan keyin kamida oltmish kun oʻtgach, agar tekshiruv tugallangunga qadar olingan maʼlumot subsidiya bilan taʼminlangan tovar import qilinayotganligidan va bunday tovar importidan iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazilayotganligidan yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfi borligidan dalolat bersa, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi vakolatli organning dastlabki xulosasi asosida muvaqqat kompensatsiya bojini qoʻllanish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin.

Agar subsidiya bilan taʼminlangan tovar importi oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazilmayotganligi yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfi yoʻqligi tekshiruv natijalariga koʻra vakolatli organ tomonidan aniqlangan boʻlsa, toʻlangan muvaqqat kompensatsiya boji summalari toʻlovchiga qonun hujjatlarida bojlarni qaytarish uchun belgilangan tartibda qaytarib berilishi kerak.

Agar kompensatsiya boji muvaqqat kompensatsiya bojidan kam miqdorda qoʻllanilgan boʻlsa, oradagi farq toʻlovchiga qonun hujjatlarida bojlarni qaytarish uchun belgilangan tartibda qaytarib berilishi kerak.

Agar kompensatsiya boji muvaqqat kompensatsiya bojidan koʻp miqdorda qoʻllanilgan boʻlsa, oradagi farq toʻlovchidan undirilmaydi.

Tekshiruv boshlangan sanadan avvalroq erkin muomalaga chiqarilgan tovarga nisbatan kompensatsiya boji qoʻllanilishi mumkin emas.

Kompensatsiya boji qonun hujjatlarida belgilangan soliqlar, yigʻimlar, bojlar va boshqa majburiy toʻlovlar undirilishidan qatʼi nazar qoʻllaniladi.

Kompensatsiya bojining amal qilish muddati uni qoʻllanish boshlangan yoki subsidiya bilan taʼminlangan tovar importi nuqtai nazaridan ham, iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararning yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfining bor-yoʻqligi nuqtai nazaridan ham oxirgi marta qayta koʻrib chiqish boshlangan paytdan eʼtiboran besh yildan oshmasligi lozim, kompensatsiya bojining amal qilish muddati tugagunga qadar boshlangan qayta koʻrib chiqish jarayonida kompensatsiya bojining amal qilishini tugatish subsidiya bilan taʼminlangan tovar importining hamda iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararning yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfining davom etishiga yoki tiklanishiga olib kelishi vakolatli organ tomonidan aniqlangan hollar bundan mustasno. Bunday hollarda kompensatsiya boji qayta koʻrib chiqish uchun asos boʻlgan takroriy tekshiruv natijalari olingunga qadar qoʻllanilaveradi.

Kompensatsiya bojini qayta koʻrib chiqish maqsadidagi takroriy tekshiruv vakolatli organning tashabbusiga yoki manfaatdor shaxslarning soʻroviga koʻra ular kompensatsiya bojini qayta koʻrib chiqish zarurligini tasdiqlovchi axborotni taqdim etganlaridan keyin amalga oshiriladi. Kompensatsiya bojini qayta koʻrib chiqish maqsadidagi takroriy tekshiruv shu tekshiruvni boshlash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran oʻn ikki oy ichida tugallanishi kerak.

Kompensatsiya bojini qoʻllanishni davom ettirish yoki bunday bojning stavkasini qayta koʻrib chiqish zarurligi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan takroriy tekshiruv natijalariga binoan vakolatli organning xulosasi asosida belgilanadi.

Muvaqqat kompensatsiya boji toʻrt oygacha boʻlgan muddatga belgilanadi.

Tekshiruv quyidagi hollarda kompensatsiya bojlari yoki muvaqqat kompensatsiya bojlari qoʻllanilmasdan toʻxtatib turilishi yoxud tugatilishi mumkin:

agar narxlar boʻyicha ixtiyoriy majburiyatlar subsidiyani bekor qilish yoki qisqartirish yoxud subsidiya bilan taʼminlangan tovar importi oqibatlarini bartaraf etish maqsadida aynan oʻxshash boshqa choralarni koʻrish yuzasidan tekshiruv obyekti boʻlgan tovar eksport qilinayotgan chet davlatdan olingan boʻlsa;

agar narxlar boʻyicha ixtiyoriy majburiyatlar bunday majburiyatlarning qabul qilinishini vakolatli organ iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini bartaraf etadi deb belgilaydigan tarzda tovar narxlarini qayta koʻrib chiqish toʻgʻrisida tekshiruv obyekti boʻlgan tovarni eksport qiluvchidan olingan boʻlsa. Narxlar boʻyicha shunday majburiyatlarga muvofiq tovar narxlari darajasi subsidiyaning iqtisodiyot tarmogʻiga taʼsirini kompensatsiya qilish uchun zarur boʻlganidan ortiq boʻlishi mumkin emas. Tovar narxlarining oshirilishi, agar bunday oshirish iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini bartaraf etish uchun kifoya qilsa, subsidiya miqdoridan kam boʻlishi mumkin.

Subsidiya bilan taʼminlangan tovar import qilinayotganligi va bunday import oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararning yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfining bor-yoʻqligi toʻgʻrisida vakolatli organ tomonidan dastlabki xulosa chiqarilgunga qadar subsidiya bilan taʼminlangan tovarni import qilishda narxlar boʻyicha majburiyatlar chet davlat yoki eksport qiluvchi tomonidan qabul qilinmaydi.

Subsidiya bilan taʼminlangan tovarni import qilishda narxlar boʻyicha majburiyatlar chet davlat yoki eksport qiluvchi tomonidan qabul qilingan taqdirda, tekshiruv tovar eksport qilinayotgan chet davlatning iltimosnomasiga yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qaroriga binoan davom ettirilishi mumkin. Agar tekshiruv natijalariga koʻra subsidiya bilan taʼminlangan tovar import qilinmayotganligi yoki bunday import oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetmayotganligi yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfi yoʻqligi toʻgʻrisida xulosa chiqarilgan boʻlsa, subsidiya bilan taʼminlangan tovarni import qilishda narxlar boʻyicha majburiyatlar oʻz kuchini yoʻqotadi, chiqarilgan xulosa koʻp jihatdan narxlar boʻyicha majburiyatlar mavjudligining natijasi boʻlgan hollar bundan mustasno. Bunday hollarda mazkur majburiyatlar iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini bartaraf etish uchun zarur boʻlgan muddat mobaynida oʻz kuchini saqlab turadi.

Subsidiya bilan taʼminlangan tovarni import qilishda narxlar boʻyicha majburiyatlar tovar eksport qilinayotgan chet davlat tomonidan yoki eksport qiluvchi tomonidan buzilgan yoki qaytarib olingan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi kompensatsiya bojini yoki muvaqqat kompensatsiya bojini qoʻllanish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin.

Tekshiruv vakolatli organ tomonidan, iqtisodiyotning tegishli tarmogʻi manfaatlarini ifoda etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxslarning yozma arizasiga binoan oʻtkaziladi.

Tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisidagi ariza (bundan buyon matnda ariza deb yuritiladi) umumiy ishlab chiqarishi Oʻzbekiston Respublikasi ishlab chiqaruvchilarining mazkur ariza yuzasidan oʻz fikrini yozma ravishda bildirgan qismi tomonidan ishlab chiqarilgan jami oʻxshash tovarning ellik foizidan ortiqrogʻini tashkil etadigan Oʻzbekiston Respublikasi ishlab chiqaruvchilari tomonidan qoʻllab-quvvatlansa, u berilgan deb hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi ishlab chiqaruvchilarining arizani qoʻllab-quvvatlovchilari ulushiga Oʻzbekiston Respublikasida oʻxshash tovarlarni jami ishlab chiqarishning kamida yigirma besh foizi toʻgʻri kelishi kerak.

Arizada quyidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak:

ariza beruvchining nomi, ariza beruvchi oldingi davrda oʻxshash tovarni ishlab chiqarganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududiga olib kirilayotgan, tekshiruv obyekti boʻlgan tovarning tavsifi, tovar kelib chiqqan mamlakat nomi, chet davlatning ariza beruvchiga maʼlum eksport qiluvchilari va ishlab chiqaruvchilari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasida oʻxshash tovar ishlab chiqaruvchilardan qaysilari unga maʼlum boʻlsa, shu ishlab chiqaruvchilar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

tovar narxlarining, tovar importi koʻpayganligi surʼatlari va hajmlarining mutlaq va nisbiy miqdorlari toʻgʻrisidagi, tovar importining ichki bozordagi oʻxshash tovarning narxlariga va iqtisodiyot tarmogʻiga taʼsiri haqidagi, tovarning Oʻzbekiston Respublikasining ichki bozoridagi ulushi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

demping narxlaridagi tovar import qilinayotganligi va bunday tovar importi oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazilayotganligi yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfining borligi dalillari, shunday tovarning normal qiymati va eksport narxiga oid maʼlumotlar (ushbu Qonunning III bobida nazarda tutilgan hollar uchun);

subsidiyaning mavjudligi dalillari, imkoni boʻlganda shunday subsidiyaning miqdorini va subsidiya bilan taʼminlangan tovar importi oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararning yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfining bor-yoʻqligini koʻrsatgan holda (ushbu Qonunning IV bobida nazarda tutilgan hollar uchun).

Ariza tekshiruv boshlangunga qadar yoki tekshiruv oʻtkazilayotgan paytda ariza beruvchi tomonidan qaytarib olinishi mumkin. Agar ariza tekshiruv boshlangunga qadar qaytarib olingan boʻlsa, u berilmagan deb hisoblanadi. Agar ariza tekshiruv oʻtkazilayotgan paytda qaytarib olingan boʻlsa, vakolatli organ tekshiruvni davom ettirish yoki uni tugatish huquqiga ega.

Tovar importi koʻpayganligi, demping narxlaridagi tovar importi yoki subsidiya bilan taʼminlangan tovar importi mavjudligi va bunday import oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararning yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfining borligi dalillari boʻlgan taqdirda, tekshiruv vakolatli organning oʻz tashabbusi bilan oʻtkazilishi mumkin.

Ariza berilganidan keyin oʻttiz kun ichida vakolatli organ arizada koʻrsatilgan maʼlumotlarning ishonchliligi va yetarliligini koʻrib chiqishi hamda tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisida yoki tekshiruv oʻtkazishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilib, bu haqda ariza beruvchiga yozma ravishda xabar qilishi kerak. Tekshiruv oʻtkazishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganda rad etish sabablaridan ariza beruvchini vakolatli organ xabardor etadi.

Tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilingunga qadar vakolatli organ arizaning mazmunini, uning olinganligi va koʻrib chiqilganligi haqidagi maʼlumotlarni oshkor qilish huquqiga ega emas.

Vakolatli organ, agar u maʼlumotlarni yetarli emas deb topsa, ariza olingan kundan eʼtiboran oʻn kunlik muddatda bu haqda ariza beruvchiga yozma ravishda xabar qiladi va unga oʻz arizasiga oʻzgartirishlar yoki qoʻshimchalar kiritish imkoniyatini beradi.

Agar ariza beruvchi oʻz arizasiga oʻzgartirishlar yoki qoʻshimchalar kiritsa, arizani koʻrib chiqish muddati ana shu oʻzgartirishlar yoki qoʻshimchalar olingan kundan eʼtiboran boshlanadi.

Agar ariza beruvchi vakolatli organ soʻrayotgan qoʻshimcha maʼlumotlarni xabar olingan sanadan eʼtiboran oʻn besh kun ichida taqdim etmasa va bunday maʼlumotlarni taqdim etishni kechiktirish toʻgʻrisida iltimos qilmagan boʻlsa, vakolatli organ arizani koʻrib chiqishni rad etishga haqli boʻlib, bu haqda ariza beruvchiga yozma ravishda xabar qiladi.

Vakolatli organ tekshiruvni boshlash uchun ariza beruvchining ariza berilishiga sabab boʻlgan tovarni umumiy ishlab chiqarishdagi ulushini aniqlash orqali arizani koʻrib chiqishda xolislikka rioya etilishini va ariza yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasining iqtisodiyot tegishli tarmogʻi ishlab chiqaruvchilarining fikrlari mumkin qadar koʻproq inobatga olinishini taʼminlaydi. Buning uchun vakolatli organ Oʻzbekiston Respublikasining oʻxshash tovar boshqa ishlab chiqaruvchilari va isteʼmolchilarining ushbu ariza yuzasidan fikrlarini soʻrab olishga haqli.

Tekshiruvni boshlash toʻgʻrisida qaror qabul qilinganligidan keyin vakolatli organ oʻttiz kun ichida:

barcha manfaatdor shaxslarni boʻlajak tekshiruvdan xabardor qiladi;

tekshiruvning boshlanishi haqida rasmiy nashrda bildirish eʼlon qiladi.

Tekshiruvning boshlanishi haqidagi bildirishda quyidagilar koʻrsatilgan boʻlishi kerak:

eksport qiluvchi mamlakatning, mamlakatlarning nomi va tekshiruv obyekti boʻlgan tovarning nomi;

tekshiruv boshlanadigan sana;

arizaning qonuniyligini tasdiqlovchi faktlarning qisqacha bayoni;

manfaatdor shaxslar oʻz materiallarini yuborishlari lozim boʻlgan manzil va ularni taqdim etish muddatlari.

Tekshiruv mazkur tekshiruv obyekti boʻlgan tovarning bojxona rasmiylashtiruviga va uni Oʻzbekiston Respublikasining bojxona hududiga chiqarilishiga monelik qilmasligi kerak.

Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari tekshiruv oʻtkazilishiga koʻmaklashishlari va vakolatli organning soʻroviga binoan tovarlar namunalarini hamda zarur axborotni, shu jumladan maxfiy axborotni taqdim etishlari lozim.

Muhofaza choralari qoʻllanilishidan oldingi tekshiruvni oʻtkazish muddati tekshiruv boshlangan sanadan eʼtiboran toʻqqiz oydan oshmasligi lozim.

Antidemping va kompensatsiya bojlari qoʻllanilishidan oldingi tekshiruvni oʻtkazish muddati tekshiruv boshlangan sanadan eʼtiboran oʻn ikki oydan oshmasligi lozim. Alohida hollarda, mazkur muhlat vakolatli organning qaroriga binoan olti oygacha boʻlgan muddatga uzaytirilishi mumkin.

Agar chet davlat yoki eksport qiluvchi iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararni yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfini bartaraf etish majburiyatini oʻz zimmasiga olsa, tekshiruv vakolatli organ tomonidan toʻxtatib turilishi yoki tugatilishi mumkin.

Agar iqtisodiyot tarmogʻiga jiddiy zarar yetkazilmaganligi yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfi yoʻqligi aniqlangan boʻlsa, vakolatli organ tekshiruv oʻtkazishni rad etadi.

Agar demping marjasi eksport narxining ikki foizidan kamini tashkil etsa yoki demping narxlaridagi tovar importi hajmining yoki bunday importdan iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararning yoxud jiddiy zarar yetkazilishi xavfining uncha katta emasligi qonun hujjatlariga muvofiq aniqlangan boʻlsa, antidemping bojlari qoʻllanilishidan oldingi tekshiruv darhol tugatilishi kerak.

Agar subsidiya miqdori tovar qiymatining bir foizidan oshmasligi aniqlangan boʻlsa, kompensatsiya bojlari qoʻllanilishidan oldingi tekshiruv darhol tugatilishi lozim.

Tekshiruv jarayonida vakolatli organga taqdim etiladigan maxfiy axborot uni taqdim etgan manfaatdor shaxsning yozma ruxsatnomasisiz oshkor qilinmasligi kerak.

Agar muhofaza choralarini, antidemping va kompensatsiya bojlarini qoʻllanish oqibatida iqtisodiyot tarmogʻiga yetkazilayotgan jiddiy zararning yoki jiddiy zarar yetkazilishi xavfining bartaraf etilganligi aniqlangan boʻlsa, vakolatli organ ularni bekor qilish toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritadi.

Muhofaza choralarini, antidemping va kompensatsiya bojlarini qoʻllanish sohasidagi nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.

Muhofaza choralari, antidemping va kompensatsiya bojlari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.