1-modda. O‘zbekiston Respublikasining 2018-yil 22-yanvarda qabul qilingan O‘RQ-460-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksiga (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, 1-songa 1-ilova, № 10, 672-modda; 2019-yil, № 3, 166-modda, № 5, 261-modda, № 9, 592-modda, № 10, 671-modda, № 11, 791, 792-moddalar, № 12, 880-modda; 2020-yil, № 1, 1, 3-moddalar, № 3, 198, 199-moddalar) quyidagi o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritilsin:

1) 4-modda birinchi qismining to‘rtinchi xatboshisidagi “apellatsiya, kassatsiya va nazorat” degan so‘zlar “apellatsiya va kassatsiya” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

2) 6-moddaning:

to‘rtinchi va beshinchi qismlari chiqarib tashlansin;

oltinchi va yettinchi qismlari tegishincha to‘rtinchi va beshinchi qismlar deb hisoblansin;

3) 17-moddaning:

uchinchi qismidagi “apellatsiya, kassatsiya va nazorat” degan so‘zlar “apellatsiya va kassatsiya” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

to‘rtinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ishni kassatsiya tartibida takroran ko‘rish besh nafar sudyadan iborat tarkibda amalga oshiriladi”;

4) 20-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ishni birinchi instansiya sudida ko‘rgan sudya, agar sudning hal qiluv qarori apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan bekor qilingan bo‘lsa, bu ishni takroran ko‘rishi mumkin emas, bundan yangi ochilgan holatlar bo‘yicha ishlarni ko‘rish, shuningdek sirtdan ish yuritish tartibida qabul qilingan hal qiluv qarorini qayta ko‘rish hollari mustasno.

Ishni birinchi instansiya sudida ko‘rgan sudya shu ishni apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudida ko‘rishda ishtirok etishi mumkin emas.

Ishni apellatsiya instansiyasi sudida ko‘rishda ishtirok etgan sudya shu ishni birinchi instansiya yoki kassatsiya instansiyasi sudida ko‘rishda ishtirok etishi mumkin emas.

Ishni kassatsiya instansiyasi sudida ko‘rishda ishtirok etgan sudya shu ishni birinchi instansiya yoki apellatsiya instansiyasi sudida, yoxud kassatsiya instansiyasi sudida mazkur Kodeksning 419³-moddasiga muvofiq takroran ko‘rishda ishtirok etishi mumkin emas”;

5) 25-moddaning ikkinchi va uchinchi qismlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ish O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudida, Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudida, viloyatlar va Toshkent shahar sudlarida ko‘rilayotganda sudya yoki sudning butun tarkibi rad qilingan taqdirda, ish shu sudning o‘zida, lekin sudning boshqa tarkibida ko‘riladi.

Agar Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudida, viloyatlar yoki Toshkent shahar sudlarida ushbu Kodeksning 21-moddasida ko‘rsatilgan sabablarga ko‘ra rad qilish qanoatlantirilganidan keyin mazkur ishni ko‘rish uchun sudning yangi tarkibini tuzish imkoni bo‘lmasa, ish O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudiga o‘tkazilishi kerak. Bunday holda ish O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudida ko‘riladi yoki O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining farmoyishiga binoan boshqa tegishli sudga ko‘rish uchun yuboriladi”;

6) 29-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, viloyatlar, Toshkent shahar sudlari chet el fuqarosi yoki fuqaroligi bo‘lmagan shaxs ariza beruvchi bo‘lgan farzandlikka olish to‘g‘risidagi ishlarni, shuningdek qonun bilan o‘z vakolatiga kiritilgan boshqa ishlarni ko‘radi.

Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, viloyatlar, Toshkent shahar sudlari alohida holatlardan kelib chiqib, har qanday ishni fuqarolik ishlari bo‘yicha tumanlararo, tuman (shahar) sudidan olishga va uni birinchi instansiya sudi sifatida o‘z ish yurituviga qabul qilishga yoki ishni bir suddan boshqa fuqarolik ishlari bo‘yicha tumanlararo, tuman (shahar) sudiga o‘tkazishga haqli”;

7) 40-moddaning birinchi qismidagi “shikoyat qilish” degan so‘zlar “shikoyat qilish (protest keltirish)” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

8) 50-moddaning:

ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Prokuror faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda, shuningdek prokurorning arizasiga ko‘ra qo‘zg‘atilgan ishlar bo‘yicha fuqarolik ishining muhokamasida ishtirok etishga haqli. Prokuror boshqa shaxslarning arizalari bilan qo‘zg‘atilgan ishning muhokamasida o‘z tashabbusi bilan ishtirok etishi mumkin emas”;

uchinchi qismi chiqarib tashlansin;

9) 138-moddaning yettinchi qismidagi “apellatsiya, kassatsiya va nazorat” degan so‘zlar “apellatsiya va kassatsiya” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

10) 168-moddaning uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Kelishuv bitimi apellatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan tasdiqlangan taqdirda, ish bo‘yicha ilgari qabul qilingan barcha sud hujjatlari bekor qilinishi to‘g‘risida ajrim chiqariladi va ish yuritish tugatiladi”;

11) 249-modda:

quyidagi mazmundagi uchinchi qism bilan to‘ldirilsin:

“Sudning hal qiluv qarori qonuniy, asoslantirilgan va adolatli bo‘lishi kerak. U faqat sud majlisida tekshirilgan dalillarga asoslangan bo‘lishi kerak”;

uchinchi va to‘rtinchi qismlari tegishincha to‘rtinchi va beshinchi qismlar deb hisoblansin;

12) 260-modda chiqarib tashlansin;

13) 264-moddaning birinchi qismidagi “yuqori instansiya” degan so‘zlar “apellatsiya instansiyasi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

14) 270⁵-moddaning oltinchi qismi chiqarib tashlansin;

15) 275-moddaning:

nomidagi “(qarori)” degan so‘z chiqarib tashlansin;

birinchi, ikkinchi va uchinchi qismlaridagi “(qaror)” degan so‘z chiqarib tashlansin;

16) 285-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Javobgar sirtdan hal qiluv qarorini qabul qilgan sudga shu hal qiluv qarori qabul qilinganidan keyin o‘n besh kun ichida uni qayta ko‘rib chiqish to‘g‘risida ariza berishga haqli.

Sirtdan qabul qilingan hal qiluv qarorini qayta ko‘rib chiqish to‘g‘risidagi ariza ushbu Kodeksning 287 — 291-moddalarida nazarda tutilgan tartibda ko‘rib chiqiladi”;

17) quyidagi mazmundagi 285¹-modda bilan to‘ldirilsin:

Sirtdan qabul qilingan hal qiluv qarori ustidan ushbu Kodeksning 44-bobida nazarda tutilgan tartibda apellatsiya shikoyati (protesti) berilishi mumkin”;

18) 298-moddaning ikkinchi qismidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi fuqarolik ishlari bo‘yicha sudiga, fuqarolik ishlari bo‘yicha viloyat yoki Toshkent shahar sudiga” degan so‘zlar “Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudiga, viloyatlar yoki Toshkent shahar sudlariga” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

19) 43-bob chiqarib tashlansin;

20) 44-bobning 383 — 402-moddalari quyidagi mazmundagi 383 — 402¹-moddalar bilan almashtirilsin:

Taraflar va ishda ishtirok etishga jalb qilingan boshqa shaxslar, shuningdek ishda ishtirok etishga jalb qilinmagan, ammo huquq va majburiyatlari haqidagi masala sud tomonidan hal etilgan shaxslar, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha vakil sudning hal qiluv qarori ustidan apellatsiya tartibida shikoyat qilishi mumkin, bundan tadbirkorlik faoliyati bilan bog‘liq bo‘lmagan nizolar mustasno.

Prokuror, yuqori turuvchi prokuror prokurorning ishtirokida ko‘rilgan ish bo‘yicha, shuningdek taraflarning murojaati mavjud bo‘lgan taqdirda birinchi instansiya sudining qonuniy kuchga kirmagan hal qiluv qarori ustidan apellatsiya protesti keltirishga haqli.

Quyidagilar:

1) Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudining, viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining fuqarolik ishlari bo‘yicha sudlov hay’ati — tegishli fuqarolik ishlari bo‘yicha tumanlararo, tuman (shahar) sudlarining hal qiluv qarorlari, ajrimlari, qarorlari ustidan berilgan;

2) O‘zbekiston Respublikasi Harbiy sudi — hududiy harbiy sudlarning hal qiluv qarorlari, ajrimlari, qarorlari ustidan berilgan;

3) O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining Fuqarolik ishlari bo‘yicha sudlov hay’ati — Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudining, viloyatlar va Toshkent shahar sudlarining, O‘zbekiston Respublikasi Harbiy sudining, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining birinchi instansiya bo‘yicha qabul qilingan hal qiluv qarorlari, ajrimlari, qarorlari ustidan berilgan apellatsiya shikoyatlarini (protestlarini) ko‘rib chiqadi.

Apellatsiya shikoyati (protesti) apellatsiya instansiyasi sudi nomiga yo‘llanadi, lekin hal qiluv qarorini, ajrimni, qarorni chiqargan sudga beriladi.

Apellatsiya shikoyati (protesti) sudga ishda ishtirok etuvchi shaxslarning soniga qarab ko‘chirma nusxalari bilan birga taqdim etiladi, bundan elektron hujjat tarzida yuboriladigan apellatsiya shikoyati (protesti) mustasno.

Zarur hollarda, sudya apellatsiya shikoyati bergan shaxsning yoki protest keltirgan prokurorning zimmasiga apellatsiya shikoyatiga yoxud protestga ilova qilingan yozma materiallarning ko‘chirma nusxalarini ishda ishtirok etuvchi shaxslarning soniga qarab taqdim etish majburiyatini yuklatishi mumkin.

Apellatsiya shikoyati (protesti) hal qiluv qarori qabul qilingan kundan e’tiboran bir oy ichida berilishi mumkin.

Belgilangan muddat o‘tgandan keyin berilgan apellatsiya shikoyati (protesti) apellatsiya shikoyatini (protestini) bergan shaxsga qaytariladi.

O‘tkazib yuborilgan muddat, agar muddatni o‘tkazib yuborish sabablari sud tomonidan uzrli deb topilgan bo‘lsa, shikoyat (protest) berayotgan shaxsning iltimosnomasiga ko‘ra birinchi instansiya sudining ajrimiga binoan tiklanishi mumkin.

O‘tkazib yuborilgan muddatni tiklash haqidagi masala ushbu Kodeksning 155-moddasida nazarda tutilgan tartibda hal qilinadi.

Apellatsiya shikoyatida (protestida) quyidagilar ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak:

1) shikoyat (protest) yo‘llanayotgan sudning nomi;

2) shikoyat (protest) berayotgan shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi (nomi), uning yashash joyi yoki joylashgan yeri (pochta manzili);

3) shikoyat qilinayotgan yoki protest keltirilayotgan hal qiluv qarori, ajrim, qaror va ushbu sud hujjatlarini chiqargan sud;

4) hal qiluv qarorining, ajrimning, qarorning noto‘g‘riligi nimadan iborat ekanligi;

5) shikoyat (protest) berayotgan shaxsning iltimosi;

6) shikoyatga (protestga) ilova qilingan yozma materiallarning ro‘yxati.

Apellatsiya shikoyatini shikoyat berayotgan shaxs yoki uning vakili imzolaydi. Apellatsiya protestini prokuror yoki uning o‘rinbosari keltiradi va imzolaydi.

Apellatsiya shikoyatida (protestida) shikoyatni (protestni) bergan shaxsning yoxud uning vakilining telefonlari va fakslari raqamlari, elektron pochta manzili ko‘rsatilishi mumkin.

Apellatsiya shikoyatiga quyidagilar ilova qilinadi:

davlat boji va pochta xarajatlari to‘langanligini tasdiqlovchi hujjat;

apellatsiya shikoyati vakil tomonidan imzolangan taqdirda — uni imzolashga vakilning vakolatlarini tasdiqlovchi hujjat;

shikoyat qilinayotgan sud hujjatining nusxasi.

Prokurorning ishtirokisiz ko‘rib chiqilgan ish bo‘yicha apellatsiya shikoyatiga protest keltirish uchun asos bo‘lib xizmat qilgan tarafning murojaati nusxasi ilova qilinadi.

Sudning arizani qaytarish haqidagi yoki arizani qabul qilishni rad etish to‘g‘risidagi ajrimi ustidan apellatsiya shikoyatiga (protestiga) qaytarilgan ariza va unga qo‘shib berilgan hujjatlar ham ilova qilinishi kerak.

Agar apellatsiya shikoyatini (protestini) berish paytida ushbu Kodeks 385 — 387-moddalarining talablari buzilishiga yo‘l qo‘yilgan bo‘lsa, apellatsiya shikoyati (protesti) harakatsiz qoldiriladi.

Apellatsiya shikoyatini (protestini) harakatsiz qoldirish to‘g‘risida sudya bu shikoyatning (protestning) harakatsiz qoldirilishiga asos bo‘lgan kamchiliklarni va ularni tuzatish uchun berilgan muddatni ko‘rsatgan holda ajrim chiqaradi. Ajrim apellatsiya shikoyati (protesti) bergan shaxsga imzo qo‘ydirib topshiriladi yoki unga pochta orqali yoxud axborot tizimi orqali elektron hujjat tarzida yuboriladi.

Agar shikoyat (protest) bergan shaxs ajrimda ko‘rsatilgan kamchiliklarni belgilangan muddatda bartaraf etsa, shikoyat (protest) dastlab sudga taqdim etilgan kunda berilgan hisoblanadi. Aks holda, shikoyat (protest) berilmagan hisoblanib, shikoyatni (protestni) bergan shaxsga qaytariladi va bu haqda ajrim chiqariladi. Shikoyat (protest) uni bergan shaxsga ajrim bilan birga imzo qo‘ydirib topshiriladi yoki unga pochta orqali yoxud elektron hujjat tarzida yuboriladi.

Sudya yoki sud raisi apellatsiya shikoyatini (protestini) olgandan keyin:

1) ishda ishtirok etuvchi shaxslarga shikoyatning (protestning) ko‘chirma nusxasini yuborishi;

2) ishda ishtirok etuvchi shaxslarni apellatsiya instansiyasi sudida ishni ko‘rish vaqti va joyi to‘g‘risida xabardor qilishi;

3) hal qiluv qarori ustidan shikoyat qilish (protest keltirish) uchun belgilangan muddat o‘tgan vaqtdan e’tiboran o‘n kun ichida ishni kelib tushgan shikoyat (protest) bilan birga apellatsiya instansiyasi sudiga yuborishi shart.

Hal qiluv qarori, ajrim, qaror ustidan shikoyat qilish (protest keltirish) uchun belgilangan muddat ichida hech kim ishni suddan talab qilib olishi mumkin emas. Ishda ishtirok etuvchi shaxslar sudda ish materiallari va kelib tushgan shikoyat (protest) bilan tanishishga haqli.

Shikoyat qilish (protest keltirish) uchun o‘tkazib yuborilgan muddat tiklangan taqdirda birinchi instansiya sudi hal qiluv qarorining ijrosini to‘xtatishga haqli bo‘lib, bu haqda ajrim chiqariladi.

Hal qiluv qarorining ijrosi apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan shikoyatni (protestni) ko‘rib chiqish natijalari bo‘yicha ajrim qabul qilinguniga qadar bo‘lgan muddatga to‘xtatiladi.

Sud protsessida apellatsiya shikoyati bergan taraf tomonida ishtirok etayotgan sherik ishtirokchilar va uchinchi shaxslar berilgan shikoyatga qo‘shilishi mumkin. Mazkur shaxslar keltirilgan apellatsiya protestiga ham qo‘shilishi mumkin.

Shikoyatga (protestga) qo‘shilish haqida ariza berilganda davlat boji undirilmaydi.

Ishda ishtirok etuvchi shaxslar shikoyat (protest) yuzasidan sudga tushuntirishlar (e’tirozlar) ularni tasdiqlovchi hujjatlarni ilova qilib, taqdim etishga haqli.

Tushuntirishlar (e’tirozlar) ishda ishtirok etuvchi shaxslar soniga qarab mutanosib miqdordagi ko‘chirma nusxalari bilan birga sudga taqdim etiladi, bundan elektron hujjat tarzida yuboriladigan tushuntirishlar (e’tirozlar) mustasno. Sud tushuntirishlarning (e’tirozlarning) ko‘chirma nusxalarini ishda ishtirok etuvchi shaxslarga topshiradi (yuboradi).

Zarur hollarda, apellatsiya instansiyasi sudi:

ishda ishtirok etuvchi shaxslarga shikoyat (protest) yuzasidan tushuntirishlar (e’tirozlar) taqdim etishni taklif qiladi. Tushuntirishlar (e’tirozlar), shuningdek ularga ilova qilingan hujjatlar ishda ishtirok etuvchi shaxslar soniga qarab ko‘chirma nusxalari bilan birga taqdim etiladi, bundan elektron hujjat tarzida yuboriladigan tushuntirishlar (e’tirozlar), shuningdek ularga ilova qilingan hujjatlar mustasno. Sud tushuntirishlarning (e’tirozlarning) ko‘chirma nusxalarini ishda ishtirok etuvchi shaxslarga topshiradi (yuboradi);

ishda ishtirok etuvchi shaxslarning iltimosnomasiga ko‘ra yoki o‘z tashabbusi bilan dalillarni talab qilib oladi.

Apellatsiya shikoyati bergan shaxs apellatsiya instansiyasi sudi maslahatxonaga kirguniga qadar shikoyatni to‘ldirishga, o‘zgartirishga yoki undan voz kechishga haqli.

Apellatsiya protesti keltirgan prokuror, shuningdek yuqori turuvchi prokuror apellatsiya instansiyasi sudi maslahatxonaga kirguniga qadar protestni to‘ldirishga, o‘zgartirishga yoki qaytarib olishga haqli.

Shikoyatdan voz kechilganda va protest qaytarib olingan taqdirda, apellatsiya instansiyasi sudi ajrim chiqaradi hamda unga ko‘ra apellatsiya tartibida ish yuritishni tugatadi.

Apellatsiya shikoyati (protesti) rad etilganligi (qaytarib olinganligi) sababli mazkur shikoyat (protest) bo‘yicha apellatsiya tartibida ish yuritishning tugatilishi, agar tegishli sud qarori ustidan boshqa shaxslar tomonidan shikoyat qilingan bo‘lsa, boshqa apellatsiya shikoyatlarini (protestini) ko‘rib chiqish uchun to‘sqinlik qilmaydi.

Apellatsiya shikoyati (protesti) berilgandan keyin da’vogarning arz qilingan talablaridan voz kechishi, javobgarning da’vogar talablarini tan olishi va taraflarning kelishuv bitimi yozma shaklda, shu jumladan elektron hujjat tarzida apellatsiya instansiyasi sudiga taqdim etilishi kerak.

Agar ish muhokamasi davomida da’vogar arz qilingan talablaridan voz kechsa, javobgar bildirilgan talablarni tan olsa yoki taraflar kelishuv bitimi tuzsa, bu haqda sud majlisining bayonnomasiga yozib qo‘yiladi.

Sud da’vodan voz kechishni qabul qilishdan yoki kelishuv bitimini tasdiqlashdan oldin da’vogarga yoki taraflarga bunday protsessual harakatlarning oqibatlarini tushuntiradi.

Apellatsiya instansiyasi sudi da’vogarning arz qilingan talablaridan voz kechishini qabul qilganida yoki taraflarning kelishuv bitimini tasdiqlaganida chiqarilgan hal qiluv qarorini bekor qiladi va ish yuritishni tugatadi.

Agar da’vogarning arz qilingan talablaridan voz kechishi yoki taraflarning kelishuv bitimi qonunga zid bo‘lsa yoxud boshqa birovning huquqlari va qonun bilan qo‘riqlanadigan manfaatlariga xilof bo‘lsa, sud voz kechishni qabul qilmaydi yoxud tuzilgan kelishuv bitimini tasdiqlashni rad etadi va ishni apellatsiya tartibida ko‘rib chiqadi.

Apellatsiya instansiyasi sudi birinchi instansiya sudining hal qiluv qarori ustidan berilgan apellatsiya shikoyatini (protestini) ish sudga kelib tushgan kundan e’tiboran bir oydan ortiq bo‘lmagan muddatda ko‘rib chiqadi.

Alohida hollarda, apellatsiya shikoyatini (protestini) ko‘rib chiqish muddati ishni ko‘rayotgan sudlov hay’ati tomonidan ko‘pi bilan bir oyga uzaytirilishi mumkin.

Sud ishni apellatsiya tartibida ko‘rayotganda sud hujjatlarining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligini tekshiradi. U yangi dalillarni o‘rganib chiqishi va yangi faktlarni aniqlashi mumkin.

Apellatsiya instansiyasi sudi sud hujjatini to‘liq hajmda tekshirib chiqishi shart.

Apellatsiya instansiyasi sudida sud muhokamasi mazkur moddada belgilangan xususiyatlarni inobatga olgan holda, ushbu Kodeksning 22-bobida belgilangan qoidalar bo‘yicha o‘tkaziladi.

Apellatsiya instansiyasi sudining majlisida raislik qiluvchi ushbu Kodeksning 211 va 212-moddalariga amal qilgan holda, sud majlisida tegishli tartibni ta’minlashga doir zarur choralarni ko‘radi.

Raislik qiluvchi sud majlisini ochadi va kimning shikoyati (protesti) bo‘yicha hamda qaysi sudning hal qiluv qarori ustidan qanday ish ko‘rilishini e’lon qiladi. Raislik qiluvchi ishda ishtirok etuvchi shaxslarning qaysi biri kelmaganligini, kelmaganlik sabablari to‘g‘risida qanday ma’lumotlar borligini aniqlaydi, sudga kelganlarning shaxsini aniqlaydi, shuningdek mansabdor shaxslarning va vakillarning vakolatlarini tekshiradi.

Raislik qiluvchi sud tarkibini e’lon qiladi, sud majlisining kotibi, prokuror, ekspert, mutaxassis, tarjimon sifatida kimlar ishtirok etayotganligini e’lon qiladi va ishda ishtirok etuvchi shaxslarga ularning rad qilishga doir huquqlarini tushuntiradi.

Arz qilingan rad qilishlar ushbu Kodeksning 4-bobida belgilangan tartibda hal etiladi.

Raislik qiluvchi ishda ishtirok etuvchi shaxslarga ularning protsessual huquqlari va majburiyatlarini tushuntiradi.

Ishni ko‘rish vaqti va joyi haqida belgilangan tartibda xabardor qilinganligi to‘g‘risida ma’lumotlar mavjud bo‘lmagan ishda ishtirok etuvchi shaxslarning biror-biri sud majlisiga kelmagan taqdirda, sud ishning muhokamasini keyinga qoldiradi.

Ishni ko‘rish vaqti va joyi haqida belgilangan tartibda xabardor qilingan ishda ishtirok etuvchi shaxslarning sud majlisiga kelmaganligi ishning muhokamasiga to‘sqinlik qilmaydi. Biroq sud bunday hollarda ham sudga kelmaganlik sabablarini uzrli deb topib, ishning muhokamasini keyinga qoldirishga haqli.

Prokurorning yoki advokatning sudga uzrli sabablarsiz kelmaganligi to‘g‘risida sud xususiy ajrim chiqarib, bu haqda tegishli yuqori turuvchi prokurorga yoki O‘zbekiston Respublikasi advokatlar palatasining hududiy boshqarmasi huzuridagi malaka komissiyasiga xabar beradi.

Ishda ishtirok etuvchi shaxslarning apellatsiya instansiyasida ishning muhokamasi bilan bog‘liq bo‘lgan barcha masalalar bo‘yicha iltimosnomalari va arizalari ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslarning fikrlari eshitilgandan keyin sud tomonidan hal etiladi.

Apellatsiya instansiyasi sudida ishni ko‘rish raislik qiluvchining yoki sudyalardan birining ma’ruzasi bilan boshlanadi.

Ma’ruzachi ishning holatlarini, birinchi instansiya sudi hal qiluv qarorining mazmunini, apellatsiya shikoyatida (protestida) keltirilgan vajlarni va ular yuzasidan berilgan tushuntirishlarni (e’tirozlarni), yangi dalillarning mazmunini, shuningdek sud hujjatining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligini tekshirish uchun sud ko‘rishi zarur bo‘lgan boshqa ma’lumotlarni bayon qiladi.

Sud raislik qiluvchining yoki sudyalardan birining ma’ruzasidan keyin sud majlisiga kelgan ishda ishtirok etuvchi shaxslarning tushuntirishlarini eshitadi, bu shaxslar apellatsiya shikoyatida (protestida) ko‘rsatilmagan vajlarni keltirishga va qo‘shimcha materiallar taqdim etishga ham haqli.

Dastlab apellatsiya shikoyati bergan shaxs va uning vakili yoki, agar ish protest bo‘yicha ko‘rilayotgan bo‘lsa, prokuror so‘zga chiqadi. Hal qiluv qarori ustidan har ikkala taraf tomonidan shikoyat qilingan bo‘lsa, birinchi bo‘lib da’vogar so‘zga chiqadi.

Ushbu Kodeksning 52-moddasida nazarda tutilgan tartibda ishda ishtirok etuvchi davlat boshqaruvi organlarining, tashkilotlarning vakillari, shuningdek fuqarolar, agar ular sudning hujjati ustidan shikoyat qilmagan bo‘lsa, apellatsiya instansiyasi sudida taraflar va uchinchi shaxslardan keyin so‘zga chiqadi.

Ishda ishtirok etuvchi shaxslarning tushuntirishlaridan so‘ng prokuror sud hujjatining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligi to‘g‘risida fikrini bayon etadi, bundan prokurorning protesti bo‘yicha qayta ko‘rilayotgan sud hujjatlari mustasno.

Ishda ishtirok etuvchi shaxslarning tushuntirishlari va prokuror fikri eshitilgandan so‘ng apellatsiya instansiyasi sudi ajrim chiqarish uchun alohida xonaga (maslahatxonaga) kiradi.

Apellatsiya instansiyasi sudining ajrimi ish ko‘rilgandan so‘ng darhol chiqariladi.

Alohida hollarda, asoslantirilgan ajrimni tayyorlash besh kungacha bo‘lgan muddatga kechiktirilishi mumkin, biroq ajrimning xulosa qismini sud apellatsiya muhokamasi tamomlangan majlisning o‘zidayoq e’lon qilishi kerak.

Sudyalarning maslahatlashuvi, ajrim chiqarish va uni o‘qib eshittirish ushbu Kodeksda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Apellatsiya instansiyasi sudi ish yuritishni ushbu Kodeksning 10-bobida nazarda tutilgan tartibda to‘xtatib turadi.

Sud ishni apellatsiya tartibida ko‘rib chiqqach, o‘z ajrimi bilan:

1) hal qiluv qarorini o‘zgarishsiz qoldirishga, shikoyatni (protestni) esa qanoatlantirmaslikka;

2) ishni yangidan ko‘rish uchun yubormasdan hal qiluv qarorini o‘zgartirishga yoki hal qiluv qarorini butunlay yoki qisman bekor qilishga va yangi hal qiluv qarori chiqarishga;

3) hal qiluv qarorini qisman yoki butunlay bekor qilishga hamda ushbu Kodeksning 122 va 124-moddalarida ko‘rsatilgan asoslarga ko‘ra arizani ko‘rmasdan qoldirishga yoxud ish yuritishni tugatishga;

4) ushbu Kodeks 399³-moddasi ikkinchi qismining 2 va 4-bandlarida nazarda tutilgan asoslar mavjud bo‘lgan taqdirda hal qiluv qarorini bekor qilishga va ishni yangidan ko‘rish uchun yuborishga haqli.

Sud xarajatlarini taqsimlash to‘g‘risidagi masala hal qilinmaganligi yoki noto‘g‘ri hal qilinganligi sudning hal qiluv qarorini bekor qilish yoki o‘zgartirish uchun asos bo‘lmaydi. Bunday holda, ajrimning xulosa qismida sud xarajatlari ushbu Kodeksning 138 — 141-moddalarida nazarda tutilgan tartibda taqsimlanishi ko‘rsatiladi.

Sud hujjatini apellatsiya tartibida bekor qilishga yoki o‘zgartirishga quyidagilar asos bo‘ladi:

1) ish uchun ahamiyatga ega bo‘lgan holatlar to‘liq aniqlanmaganligi;

2) sud aniqlangan deb hisoblagan, ish uchun ahamiyatga ega bo‘lgan holatlarning isbotlanmaganligi;

3) sudning hal qiluv qarorida bayon etilgan xulosalarning ish holatlariga muvofiq kelmasligi;

4) moddiy huquq normalarining yoki protsessual huquq normalarining buzilganligi yoki noto‘g‘ri qo‘llanilganligi.

Sudning mazmunan to‘g‘ri bo‘lgan hal qiluv qarori, ajrimi, qarori faqat rasmiy asoslarga ko‘ra bekor qilinishi mumkin emas.

Quyidagi hollarda moddiy huquq normalari buzilgan yoki noto‘g‘ri qo‘llanilgan deb hisoblanadi, agar:

1) sud qo‘llanilishi lozim bo‘lgan qonun yoki boshqa qonun hujjatini qo‘llamagan bo‘lsa;

2) sud qo‘llanilmasligi lozim bo‘lgan qonun yoki boshqa qonun hujjatini qo‘llagan bo‘lsa;

3) sud qonun yoki boshqa qonun hujjatini noto‘g‘ri talqin qilgan bo‘lsa.

Protsessual huquq normalarining buzilganligi yoki noto‘g‘ri qo‘llanilganligi ishning noto‘g‘ri hal etilishiga sabab bo‘lgan yoki sabab bo‘lishi mumkin bo‘lgan taqdirdagina hal qiluv qarorining, ajrimning yoki qarorning bekor qilinishiga asos bo‘ladi.

Agar:

1) ish sud tomonidan g‘ayriqonuniy tarkibda yoki taalluqlilik to‘g‘risidagi qoidalar buzilgan holda ko‘rilgan bo‘lsa;

2) ish sud muhokamasida ishtirok etish huquqiga ega bo‘lgan, ammo sud majlisining vaqti va joyi to‘g‘risida xabardor qilinmagan shaxslardan biror-biri yo‘qligida ko‘rilgan bo‘lsa;

3) ish ko‘rilayotganida ish yuritilayotgan tilga doir qoidalar buzilgan bo‘lsa;

4) sud ishida ishtirok etishga jalb qilinmagan shaxslarning huquq va majburiyatlari to‘g‘risidagi masalani hal qilgan bo‘lsa;

5) hal qiluv qarori, ajrim, qaror chiqarishda sud maslahatining sir saqlanishiga doir qoidalar buzilgan bo‘lsa;

6) hal qiluv qarori, ajrim, qaror sudya tomonidan imzolanmagan yoki ishni ko‘rgan va hal qilgan sudyalardan (sudyadan) boshqa sudyalar (sudya) tomonidan imzolangan bo‘lsa;

7) ishda sud majlisi bayonnomasi mavjud bo‘lmasa yoki u imzolanmagan bo‘lsa, hal qiluv qarori, ajrim, qaror bekor qilinishi mumkin.

Apellatsiya instansiyasi sudining ajrimida quyidagilar ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak:

1) ajrim chiqarilgan sana va joy;

2) ajrim chiqargan sudning nomi va tarkibi;

3) taraflar va ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslarning ishtiroki to‘g‘risidagi ma’lumotlar;

4) ish kimning shikoyati yoki protesti bo‘yicha ko‘rib chiqilganligi;

5) shikoyat qilingan yoki protest keltirilgan sud hujjatining nomi va uning qisqacha mazmuni;

6) shikoyatda yoki protestda bayon etilgan vajlar, taqdim etilgan materiallarning qisqacha mazmuni, ishni ko‘rishda ishtirok etgan shaxslarning tushuntirishlari va prokurorning fikri;

7) apellatsiya instansiyasi sudi xulosaga kelishiga asos bo‘lgan sabablar hamda sud amal qilgan moddiy va protsessual huquq normalari;

8) qarorning xulosa qismi.

Sud shikoyatni (protestni) rad qilgan taqdirda o‘z ajrimida qaysi sabablarga ko‘ra shikoyatdagi (protestdagi) vajlarni noto‘g‘ri deb yoki qarorni bekor qilish, o‘zgartirish yoxud yangi hal qiluv qarori chiqarish uchun asos bo‘lmaydi deb topganligini ko‘rsatishi shart.

Apellatsiya instansiyasi sudining ajrimi ishni ko‘rgan sudyalar tomonidan imzolanadi.

Apellatsiya instansiyasi sudi ajrimining nusxalari ishda ishtirok etgan shaxslarga ajrim chiqarilgan kundan e’tiboran besh kundan kechiktirmay pochta orqali yoki elektron hujjat tarzida yuboriladi.

Apellatsiya instansiyasi sudining ajrimi chiqarilgan kundan e’tiboran qonuniy kuchga kiradi.

Taraflar va ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslar, shuningdek ishda ishtirok etishga jalb qilinmagan, huquq va majburiyatlari haqidagi masala sud tomonidan hal etilgan shaxslar birinchi instansiya sudining ajrimlari ustidan sud tomonidan ajrim topshirilgan yoki yuborilgan kundan e’tiboran yigirma kun ichida apellatsiya instansiyasi sudiga quyidagi hollarda sudning hal qiluv qaroridan alohida shikoyat qilishi va prokuror protest keltirishi mumkin:

1) ushbu Kodeksda nazarda tutilgan hollarda;

2) sudning ajrimi ishning keyingi harakatlanishiga to‘sqinlik qiladigan hollarda.

Birinchi instansiya sudining boshqa ajrimlari ustidan xususiy shikoyat (protest) berilmaydi, biroq bunday ajrimlarga qarshi e’tirozlar apellatsiya shikoyatiga (protestiga) kiritilishi mumkin.

Xususiy shikoyatlar (protestlar) ushbu bobda belgilangan tartibda beriladi va ko‘rib chiqiladi.

Apellatsiya instansiyasi sudi xususiy shikoyatni (protestni) ko‘rib chiqib:

1) ajrimni o‘zgartishsiz qoldirishga, shikoyatni (protestni) esa qanoatlantirmaslikka;

2) ajrimni bekor qilishga va ishni mazmunan ko‘rish uchun birinchi instansiya sudiga yuborishga;

3) ajrimni butunlay yoki qisman o‘zgartirishga yoxud bekor qilishga va masalani mazmunan hal qilishga haqli.

Ma’muriy huquqbuzarlik to‘g‘risidagi ish bo‘yicha birinchi instansiya sudining qarori ustidan berilgan apellatsiya shikoyati (protesti) mazkur bobda birinchi instansiya sudining ajrimlari ustidan shikoyat (protest) berish uchun nazarda tutilgan tartibda ko‘rib chiqiladi”;

21) 403 va 404-moddalar quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Taraflar va ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslar, ishda ishtirok etishga jalb qilinmagan, ammo huquq va majburiyatlari haqidagi masala sud tomonidan hal etilgan shaxslar, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha vakil birinchi instansiya sudining apellatsiya tartibida ko‘rilgan hal qiluv qarori, ajrimi, qarori hamda apellatsiya instansiyasi sudining ajrimi ustidan kassatsiya shikoyati berishi, bundan tadbirkorlik faoliyati bilan bog‘liq bo‘lmagan nizolar mustasno, prokuror esa ushbu Kodeksda belgilangan hollarda kassatsiya protesti keltirishi mumkin.

Birinchi instansiya sudining hal qiluv qarori, ajrimi, qarori va apellatsiya instansiyasi sudining ajrimi ustidan berilgan kassatsiya shikoyati (protesti) O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining Fuqarolik ishlari bo‘yicha sudlov hay’ati tomonidan ko‘riladi”;

22) 405-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Kassatsiya shikoyati (protesti) bevosita O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining Fuqarolik ishlari bo‘yicha sudlov hay’atiga beriladi.

Kassatsiya shikoyati (protesti) ishda ishtirok etuvchi shaxslarning soniga qarab ko‘chirma nusxalari bilan birga sudga taqdim etiladi, bundan elektron hujjat tarzida yuboriladigan kassatsiya shikoyati (protesti) mustasno.

Zarur hollarda, sudya kassatsiya shikoyati bergan shaxs yoki protest keltirgan prokuror zimmasiga kassatsiya shikoyatiga (protestiga) ilova qilingan yozma materiallarning ko‘chirma nusxalarini ishda ishtirok etuvchi shaxslarning soniga qarab taqdim etish majburiyatini yuklatishi mumkin.

Xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasi g‘ayriqonuniy ravishda bekor qilinganda yoki xodim bir ishdan boshqa ishga g‘ayriqonuniy ravishda o‘tkazilganida uni ilgarigi ishiga tiklash to‘g‘risida sud chiqargan hal qiluv qarori ustidan kassatsiya shikoyati (protesti) ushbu qarorning ijrosiga doir hujjat ilova qilingan taqdirdagina qabul qilinadi”;

23) quyidagi mazmundagi 405¹-modda bilan to‘ldirilsin:

Kassatsiya shikoyati (protesti) apellatsiya instansiyasi sudining ajrimi qabul qilingan kundan e’tiboran bir yil ichida berilishi mumkin.

O‘tkazib yuborilgan kassatsiya shikoyati (protesti) berish muddati shikoyat (protest) berayotgan shaxsning iltimosnomasiga ko‘ra kassatsiya instansiya sudining sudyasi tomonidan, basharti iltimosnoma kassatsiya shikoyati (protesti) berish muddati o‘tgan kundan e’tiboran uch oydan kechiktirmay berilgan bo‘lsa va o‘tkazib yuborilgan muddat sud tomonidan uzrli deb topilsa, tiklanishi mumkin.

O‘tkazib yuborilgan kassatsiya shikoyati (protesti) berish muddatini tiklash yoki tiklashni rad etish to‘g‘risida ajrim chiqariladi”;

24) 406-moddaning:

birinchi qismi 3-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“3) shikoyat qilinayotgan (protest keltirilayotgan) hal qiluv qarori, ajrim, qaror va ushbu sud hujjatlarini chiqargan sud”;

uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Kassatsiya protesti protest keltirgan prokuror tomonidan imzolangan bo‘lishi kerak”;

25) 407-modda:

quyidagi mazmundagi ikkinchi va uchinchi qismlar bilan to‘ldirilsin:

“Prokurorning ishtirokisiz ko‘rilgan ish bo‘yicha kassatsiya protestiga tarafning protest keltirishga asos bo‘lib xizmat qilgan murojaatining ko‘chirma nusxasi ilova qilinadi.

Kassatsiya shikoyatiga (protestiga) ish bo‘yicha qabul qilingan sud hujjatlarining ko‘chirma nusxalari ilova qilinishi kerak”;

ikkinchi qismi to‘rtinchi qism deb hisoblansin;

26) quyidagi mazmundagi 407¹ — 407⁷-moddalar bilan to‘ldirilsin:

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining sudyasi kassatsiya shikoyati (protesti) bo‘yicha ishni suddan talab qilib olishga haqli.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi, O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurori va ularning o‘rinbosarlari, viloyat prokurori, unga tenglashtirilgan prokuror va ularning o‘rinbosarlari ushbu Kodeksning 403-moddasida ko‘rsatilgan shaxslarning murojaati mavjud bo‘lgan taqdirda, kassatsiya protesti keltirish to‘g‘risidagi masalani hal etish uchun tegishli suddan ishni talab qilib olishga haqli”;

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining sudyasi kassatsiya shikoyatini (protestini) besh kundan ortiq bo‘lmagan muddatda o‘rganadi.

Kassatsiya shikoyatini (protestini) o‘rganish natijalari bo‘yicha sudya quyidagi ajrimlardan birini chiqaradi:

1) kassatsiya shikoyatini (protestini) qabul qilishni rad etish to‘g‘risida;

2) kassatsiya shikoyatini (protestini) qaytarish haqida;

3) kassatsiya shikoyatini (protestini) ish yuritishga qabul qilish va ishni talab qilib olish to‘g‘risida.

Ushbu modda ikkinchi qismining 1 va 2-bandlarida ko‘rsatilgan ajrimning ko‘chirma nusxasi shikoyatga (protestga) ilova qilingan hujjatlar bilan birga kassatsiya shikoyatini (protestini) bergan shaxsga ushbu Kodeksning 273-moddasida nazarda tutilgan tartibda va muddatda yuboriladi.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining sudyasi kassatsiya shikoyatini (protestini) qabul qilishni quyidagi hollarda rad etadi, agar:

1) kassatsiya shikoyati (protesti) sud hujjati ustidan shikoyat qilish (protest keltirish) huquqiga ega bo‘lmagan shaxs tomonidan berilgan bo‘lsa;

2) kassatsiya shikoyati (protesti) qonuniy kuchga kirmagan yoki qonunchilikka muvofiq kassatsiya tartibida shikoyat qilinishi (protest keltirilishi) mumkin bo‘lmagan yoxud apellatsiya tartibida ko‘rilmagan sud hujjati ustidan berilgan bo‘lsa;

3) kassatsiya shikoyati (protesti) kassatsiya tartibida ko‘rilgan sud hujjati ustidan berilgan bo‘lsa;

4) kassatsiya shikoyatini (protestini) berish muddati o‘tkazib yuborilgan va o‘tkazilgan muddatni tiklash rad etilgan bo‘lsa.

Kassatsiya shikoyatini (protestini) qabul qilishni rad etish to‘g‘risidagi ajrimda kassatsiya shikoyatini (protestini) qabul qilishni rad etish asoslari ko‘rsatiladi, kassatsiya shikoyatini berishda to‘langan davlat bojini qaytarish haqidagi masala hal etiladi.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi yoki uning o‘rinbosari tomonidan kassatsiya shikoyatini (protestini) qabul qilishni rad etish to‘g‘risidagi ajrim kassatsiya shikoyatini (protestini) bergan shaxsning arizasiga ko‘ra bekor qilinishi mumkin.

Kassatsiya shikoyatini (protestini) qabul qilishni rad etish to‘g‘risidagi ajrimni bekor qilish haqidagi ariza sud hujjatining kassatsiya shikoyati (protesti) berish muddati ichida berilishi mumkin.

Ushbu moddaning to‘rtinchi qismida ko‘rsatilgan muddat o‘tgandan so‘ng berilgan ariza ko‘rib chiqilmaydi.

Kassatsiya shikoyatini (protestini) ish yuritishga qabul qilishni rad etish to‘g‘risidagi ajrim bekor qilingan taqdirda, kassatsiya shikoyati (protesti) sudga dastlabki murojaat qilingan kunda berilgan deb hisoblanadi.

Kassatsiya shikoyati (protesti) quyidagi hollarda qaytariladi, agar:

1) shikoyat (protest) ushbu Kodeks 406-moddasi birinchi qismining 1 — 5-bandlarida nazarda tutilgan talablarga javob bermasa;

2) shikoyatga (protestga) shikoyat (protest) qilinayotgan sud hujjatlarining ko‘chirma nusxalari ilova qilinmagan bo‘lsa;

3) shikoyatga davlat boji va pochta xarajatlari to‘langanligini tasdiqlovchi hujjat ilova qilinmagan bo‘lsa, qonunda davlat boji to‘lashni kechiktirish, bo‘lib-bo‘lib to‘lash yoki uning miqdorini kamaytirish imkoniyati nazarda tutilgan hollarda esa bu haqda iltimosnoma mavjud bo‘lmasa yoxud iltimosnoma rad etilgan bo‘lsa;

4) shikoyatga vakilning shikoyatni imzolash vakolatini tasdiqlovchi hujjat ilova qilinmagan bo‘lsa;

5) prokurorning ishtirokisiz ko‘rilgan ish bo‘yicha kassatsiya protestiga tarafning protest keltirishga asos bo‘lib xizmat qilgan murojaatining ko‘chirma nusxasi ilova qilinmagan bo‘lsa;

6) shikoyat (protest) berish muddati o‘tgan va o‘tkazib yuborilgan muddatni tiklash haqidagi iltimosnoma mavjud bo‘lmasa;

7) shikoyatni (protestni) qaytarish to‘g‘risida ariza kelib tushgan bo‘lsa.

Kassatsiya shikoyatini (protestini) qaytarish haqidagi ajrimda shikoyatni (protestni) qaytarish asoslari ko‘rsatiladi, kassatsiya shikoyatini berishda to‘langan davlat bojini qaytarish to‘g‘risidagi masala hal etiladi.

Shikoyat (protest) bergan shaxs ushbu modda birinchi qismida ko‘rsatilgan holatlar bartaraf etilganidan keyin umumiy tartibda qaytadan murojaat qilishga haqli.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi yoki uning o‘rinbosari tomonidan kassatsiya shikoyatini (protestini) qaytarish to‘g‘risidagi ajrim kassatsiya shikoyatini (protestini) bergan shaxsning arizasiga ko‘ra bekor qilinishi mumkin.

Kassatsiya shikoyatini (protestini) qaytarish haqidagi ajrimni bekor qilish to‘g‘risidagi ariza sud hujjatining kassatsiya shikoyati (protesti) berish muddati ichida berilishi mumkin.

Ushbu moddaning beshinchi qismida ko‘rsatilgan muddat o‘tgandan so‘ng berilgan ariza ko‘rib chiqilmaydi.

Kassatsiya shikoyatini (protestini) qaytarish haqidagi ajrim bekor qilingan taqdirda, kassatsiya shikoyati (protesti) sudga dastlabki murojaat qilingan kunda berilgan deb hisoblanadi.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining sudyasi ushbu Kodeks talablariga rioya etgan holda berilgan kassatsiya shikoyatini (protestini) ish yuritishga qabul qilishi shart.

Kassatsiya shikoyatini (protestini) ish yuritishga qabul qilish to‘g‘risidagi ajrimda quyidagilar ko‘rsatilishi kerak:

1) ajrim chiqarilgan sana va joy;

2) ajrim chiqargan sudyaning familiyasi, ismi, otasining ismi;

3) shikoyat (protest) bergan shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi (nomi);

4) ustidan shikoyat (protest) berilayotgan sud hujjatlari;

5) tegishli suddan ishni talab qilib olish haqidagi xulosa.

Ishda ishtirok etuvchi shaxslarning iltimosnomasiga ko‘ra, kassatsiya instansiyasi sudi (sudyasi) birinchi instansiya sudida qabul qilingan hal qiluv qarorining, apellatsiya instansiyasi sudi ajrimining ijrosini kassatsiya instansiyasida ish yuritish tamomlanguniga qadar to‘xtatib turishga haqli.

Sudya sud hujjati ijrosini to‘xtatib turish to‘g‘risida yoki uning ijrosini to‘xtatib turishni rad etish haqida kassatsiya shikoyatini (protestini) ish yuritishga qabul qilish to‘g‘risidagi ajrimda ko‘rsatadi.

Kassatsiya shikoyatini (protestini) sud muhokamasida ko‘rib chiqish uchun tayinlash to‘g‘risidagi masala ish kassatsiya instansiyasi sudiga kelib tushgan kundan e’tiboran besh kundan kechiktirmay hal qilinadi.

Kassatsiya shikoyatini (protestini) sud muhokamasida ko‘rib chiqish uchun tayinlash haqidagi ajrimda sud majlisini o‘tkazish vaqti va joyi ko‘rsatiladi.

Kassatsiya shikoyati (protesti) bergan shaxs, shuningdek ishda ishtirok etuvchi shaxslar ishni kassatsiya instansiyasida ko‘rish vaqti va joyi haqida xabardor qilinadi. Ish muhokamasining vaqti va joyi to‘g‘risida belgilangan tartibda xabardor qilingan shaxslarning kelmaganligi ishning kassatsiya tartibida ko‘rilishiga to‘sqinlik qilmaydi”;

27) 408-modda chiqarib tashlansin;

28) 409-modda chiqarib tashlansin;

29) 412-modda chiqarib tashlansin;

30) 413-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Kassatsiya shikoyati bergan shaxs kassatsiya instansiyasi sudi maslahatxonaga kirguniga qadar shikoyatni to‘ldirishga, o‘zgartirishga yoki undan voz kechishga haqli.

Kassatsiya protesti keltirgan prokuror, shuningdek yuqori turuvchi prokuror kassatsiya instansiyasi sudi maslahatxonaga kirguniga qadar protestni to‘ldirishga, o‘zgartirishga yoki qaytarib olishga haqli.

Shikoyatdan voz kechilgan va protest chaqirib olingan taqdirda, kassatsiya instansiyasi sudi ajrim chiqarib, kassatsiya tartibida ish yuritishni tugatadi.

Kassatsiya shikoyatidan (protestidan) voz kechilganligi (uning chaqirib olinganligi) sababli u bo‘yicha ish yurituvning tugatilishi, agar sud hujjati ustidan boshqa shaxslar tomonidan shikoyat qilingan bo‘lsa, boshqa kassatsiya shikoyatini (protestini) ko‘rib chiqish uchun to‘sqinlik qilmaydi”;

31) 415-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Kassatsiya shikoyati (protesti) uni sud muhokamasida ko‘rib chiqish uchun tayinlash to‘g‘risidagi ajrim chiqarilgan kundan e’tiboran bir oydan ko‘p bo‘lmagan muddatda ko‘rib chiqiladi.

Alohida hollarda kassatsiya shikoyatini (protestini) ko‘rib chiqish muddatini ishni ko‘rib chiqayotgan sudlov hay’ati tomonidan ko‘pi bilan yana bir oyga uzaytirilishi mumkin”;

32) 416-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Sud ishni kassatsiya tartibida ko‘rayotganida birinchi instansiya va apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan moddiy huquq normalari to‘g‘ri qo‘llanilganligini va protsessual qonun talablariga rioya etilganligini ishdagi materiallar bo‘yicha tekshiradi.

Kassatsiya instansiyasi sudi yangi dalillarni o‘rganib chiqish va yangi faktlarni aniqlash huquqiga ega emas”;

33) 417-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Kassatsiya tartibida ish ushbu Kodeksning 397-moddasida nazarda tutilgan qoidalarga asosan, mazkur bobda belgilangan xususiyatlarni inobatga olgan holda ko‘riladi.

Kassatsiya instansiyasi sudida ishni ko‘rish raislik qiluvchining yoki sudyalardan birining ma’ruzasi bilan boshlanadi.

Ma’ruzachi ish holatlarini, birinchi va apellatsiya instansiyalari sudi hujjatlarining mazmuni, kassatsiya shikoyatining (protestining) vajlari va kelib tushgan tushuntirishlar (e’tirozlar) mazmunini bayon qiladi. Shundan so‘ng sud majlisida hozir bo‘lgan ishda ishtirok etuvchi shaxslarning tushuntirishlari eshitiladi.

Dastlab kassatsiya shikoyati bergan shaxs yoki uning vakili yoxud, agar ish protest bo‘yicha ko‘rilayotgan bo‘lsa, prokuror so‘zga chiqadi. Sud hujjati ustidan har ikkala taraf tomonidan shikoyat berilgan bo‘lsa, birinchi bo‘lib da’vogar so‘zga chiqadi.

Ishda ishtirok etuvchi shaxslarning tushuntirishlari va prokuror fikri eshitilganidan keyin, kassatsiya instansiyasi sudi ajrim chiqarish uchun maslahatxonaga kiradi.

Kassatsiya instansiyasi sudining ajrimi ish ko‘rilganidan keyin darhol chiqariladi.

Alohida hollarda asoslantirilgan ajrim tayyorlanishi besh kungacha bo‘lgan muddatga qoldirilishi mumkin, biroq sud ajrimning qaror qismini kassatsiya muhokamasi tugagan majlisda e’lon qilishi kerak”;

34) 419-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Kassatsiya instansiyasining sudi kassatsiya shikoyatini (protestini) ko‘rish natijalari bo‘yicha quyidagilarga haqli:

1) hal qiluv qarorini, ajrimni, qarorni o‘zgarishsiz, kassatsiya shikoyatini (protestini) esa qanoatlantirmasdan qoldirishga;

2) hal qiluv qarorini, ajrimni, qarorni to‘liq yoxud qisman bekor qilishga va ishni yangidan ko‘rish uchun yubormasdan yangi hal qiluv qarori, ajrim yoki qaror qabul qilishga;

3) hal qiluv qarorini, ajrimni, qarorni o‘zgartirishga;

4) ushbu Kodeks 399¹-moddasi birinchi qismining 1-bandida va 399³-moddasi ikkinchi qismining 4-bandida nazarda tutilgan asoslar mavjud bo‘lgan taqdirda, hal qiluv qarorini, ajrimni, qarorni bekor qilishga va ishni yangidan ko‘rish uchun sud hujjati bekor qilingan sud instansiyasiga yuborishga;

5) hal qiluv qarorini, ajrimni, qarorni to‘liq yoki qisman bekor qilishga va arizani ko‘rmasdan qoldirishga yoxud ish yuritishni to‘liq yoki qisman tugatishga;

6) ayrim sud hujjatlarini bekor qilishga va ish bo‘yicha ilgari qabul qilingan sud hujjatlaridan birini o‘z kuchida qoldirishga”;

35) quyidagi mazmundagi 419¹ — 419³-moddalar bilan to‘ldirilsin:

Kassatsiya instansiyasi sudining ajrimida quyidagilar ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak:

1) ajrim chiqarilgan sana va joy;

2) ajrim chiqargan sudning nomi va tarkibi;

3) taraflar va ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslarning ishtiroki to‘g‘risidagi ma’lumotlar;

4) ish kimning shikoyati (protesti) bo‘yicha ko‘rib chiqilganligi;

5) shikoyat qilingan yoki protest keltirilgan sud hujjatining nomi va uning qisqacha mazmuni;

6) shikoyatda (protestda) bayon etilgan vajlar, taqdim etilgan materiallarning qisqacha mazmuni, ishni ko‘rishda ishtirok etgan shaxslarning tushuntirishlari, prokurorning fikri;

7) kassatsiya instansiyasi sudining xulosaga kelishiga asos bo‘lgan sabablar hamda sud amal qilgan moddiy va protsessual huquq normalari;

8) qarorning xulosa qismi.

Sud hujjatlari bekor qilingan va ish yangidan ko‘rib chiqish uchun yuborilgan taqdirda, kassatsiya instansiyasi sudi ishni yangidan ko‘rganda qaysi holatlar aniqlanishi zarurligini, qaysi dalillar talab qilib olinishi kerakligini, shuningdek ish topshirilayotgan sud boshqa qanday harakatlarni bajarishi kerakligini ko‘rsatishi shart.

Kassatsiya instansiyasi sudi shikoyatni (protestni) rad qilgan taqdirda, shikoyat (protest) vajlari noto‘g‘ri deb topilishi yoki hal qiluv qarorini bekor qilish, o‘zgartirish yoxud yangi hal qiluv qarori chiqarish uchun asos bo‘lmasligi sabablarini o‘z ajrimida ko‘rsatishi shart.

Kassatsiya instansiyasi sudining ajrimi ishni ko‘rgan sudyalar tomonidan imzolanadi.

Kassatsiya instansiyasi sudi ajrimining nusxalari ishda ishtirok etgan shaxslarga ajrim chiqarilgan kundan e’tiboran besh kundan kechiktirmay pochta orqali yoki elektron hujjat tarzida yuboriladi.

Kassatsiya instansiyasi sudining ajrimi chiqarilgan kundan e’tiboran qonuniy kuchga kiradi.

Kassatsiya instansiyasi sudining ajrimida bayon qilingan ko‘rsatmalar mazkur ishni yangidan ko‘rayotgan sud uchun majburiydir.

Kassatsiya instansiyasi sudi u yoki bu dalilning ishonchliligi yoki ishonchsizligi to‘g‘risidagi, ayrim bir dalillarning boshqalaridan ustunligi haqidagi, ish yangidan ko‘rilgan taqdirda qanday qaror chiqarilishi kerakligi to‘g‘risidagi masalalarni oldindan hal qilib qo‘yishga haqli emas.

Ushbu Kodeksning 403-moddasida ko‘rsatilgan shaxslar O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi, Bosh prokurori yoki ularning o‘rinbosarlariga ishni kassatsiya tartibida takroran ko‘rish haqida protest kiritish to‘g‘risidagi ariza bilan murojaat qilishga haqli.

Ishni kassatsiya tartibida takroran ko‘rish haqida protest kiritish to‘g‘risidagi ariza kassatsiya shikoyati (protesti) berish muddati ichida, mazkur muddat o‘tgan hollarda esa — ajrim qabul qilingan kundan boshlab bir oy ichida berilishi mumkin.

Ushbu moddaning ikkinchi qismida ko‘rsatilgan muddatlar o‘tganidan keyin berilgan ariza ko‘rib chiqilmaydi.

Ushbu Kodeks 399¹-moddasining birinchi qismi 4-bandida nazarda tutilgan asoslar mavjud bo‘lgan taqdirda, O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi, Bosh prokurori yoki ularning o‘rinbosarlari kassatsiya tartibida ko‘rib chiqilgan ishlar bo‘yicha chiqarilgan sud hujjatlari ustidan ishni kassatsiya tartibida takroran ko‘rish to‘g‘risida protest kiritishga haqli.

Ishni kassatsiya tartibida takroran ko‘rish umumiy asoslarga ko‘ra amalga oshiriladi”;

36) 420-modda chiqarib tashlansin;

37) 421-modda chiqarib tashlansin;

38) 46-bob chiqarib tashlansin;

39) 438-moddaning matnidagi “Apellatsiya, kassatsiya yoki nazorat instansiyasi” degan so‘zlar “Apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

40) 439-moddaning birinchi qismidagi “yoki prokuror” degan so‘zlar chiqarib tashlansin;

41) 458-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ijro etilgan sud hujjati o‘zgartirilgan yoki bekor qilingan va ish yangidan ko‘rib chiqilganidan keyin talablarni qanoatlantirishni to‘liq yoki qisman rad etish to‘g‘risida hal qiluv qarori qabul qilingan yoki ish yuritishni tugatish to‘g‘risida yoxud arizani ko‘rmasdan qoldirish to‘g‘risida ajrim chiqarilgan taqdirda, o‘zgartirilgan yoki bekor qilingan sud hujjati bo‘yicha javobgardan da’vogarning foydasiga undirilgan narsalarning barchasi javobgarga qaytarib berilishi kerak (hal qiluv qarorining qaytarma ijrosi)”;

42) 460-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:

Apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudi huquq to‘g‘risidagi nizoni uzil-kesil hal qilsa yoki ish yuritishni tamomlasa, sud hujjatining qaytarma ijrosi to‘g‘risidagi masalani hal qilishi yoxud uni hal qilish uchun birinchi instansiya sudiga topshirishi shart.

Agar yuqori turuvchi sudning ajrimida sud hujjatining qaytarma ijrosi to‘g‘risidagi masala bo‘yicha hech qanday ko‘rsatma bo‘lmasa, javobgar birinchi instansiya sudiga tegishli ariza berishga haqli. Birinchi instansiya sudi bu arizani ushbu Kodeksning 459-moddasi qoidalariga binoan ko‘rib chiqadi va hal qiladi”.

2-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid bo‘lgan o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini qayta ko‘rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta’minlasin;

ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi o‘rtasida tushuntirilishini ta’minlasin.

3-modda. Ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.