Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan taqdim etilgan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining va davlat maqsadli jamgʻarmalari budjetlarining 2020-yil birinchi choragidagi ijrosi toʻgʻrisidagi hisobotni koʻrib chiqdi.

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining va davlat maqsadli jamgarmalari budjetlarining joriy yil birinchi choragidagi ijrosi mamlakatda iqtisodiyotning barqaror oʻsish surʼatlarini taʼminlashga xizmat qildi.

2020-yil birinchi choragi yakunlariga kura mamlakat yalpi ichki mahsulotining (YIM) hajmi 110,5 trln, soʻmni tashkil etib, oʻtgan yilning mos davriga nisbatan 4,1 foizga oʻsgan. Davlat budjetining daromadlari 28 506,1 mlrd, soʻmni, xarajatlari esa 27 661,8 mlrd, soʻmni tashkil etdi. Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeta 844,3 mlrd, soʻm miqdorida yoki yalpi ichki mahsulotga nisbatan 0,7 foiz miqdorida profitsit bilan ijro etilgan.

Oʻzbekiston Respublikasida iqtisodiy va ijtimoiy sohalarni rivojlantirish uchun 2020-yilning birinchi choragida jami moliyalashtirish manbalari hisobidan 33,4 trln, soʻm qiymatidagi asosiy kapitalga investitsiyalar oʻzlashtirilib, ularning 63,9 foizi yoki 21,4 trln, soʻmi jalb etilgan mablagʻlar hisobidan moliyalashtirilgan boʻlsa, korxonalar, tashkilotlar va aholining oʻz mablagʻlari hisobidan 36,1 foizi yoki 12,0 trln, soʻmi moliyalashtirilgan.

Hisobot davrida Davlat budjetining ijtimoiy yoʻnaltirilganligi saqlab qolingan holda, ijtimoiy xarajatlarni moliyalashtirish uchun 15 067,9 mlrd, soʻm yoki umumiy xarajatlarning 54,5 foizi miqdorida mablagʻ sarflangan.

Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi huzuridagi Jamoat ishlari jamgʻarmasi orkali hududlardagi jamoat ishlariga jalb etilgan ishsizlar va band boʻlmagan shaxslarga 31,7 mlrd, sum miqdorida ish haqi toʻlangan. 

Koronavirus pandemiyasi va global inqiroz holatlarining iqtisodiyot tarmoqlariga salbiy taʼsirini yumshatish borasida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenta tomonidan qabul qilingan farmonlar va qarorlarda belgilangan chora-tadbirlarni amalga oshirish uchun Inqirozga qarshi kurashish jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan 344 mlrd. soʻm ajratilgan. Shuningdek hisobot davrida iqtisodiyot xarajatlariga 2,7 trln, soʻm, investitsiyalarni moliyalashtirish xarajatlariga 1,9 trln, soʻm miqdorida mablagʻ yoʻnaltirilgan.

Shu bilan birga Davlat budjeti mablagʻlaridan maqsadli foydalanish borasida kamchiliklar ham mavjud. Davlat moliyaviy nazorat tadbirlari oʻtkazilgan 1 373 ta budjet tashkilotining 1 096 tasida 39,9 mlrd. soʻm miqtsoridagi moliyaviy xatoliklar, jumladan 8,9 mlrd. soʻm miqdoridagi pul mablagʻlari va moddiy boyliklar kamomadi hamda oʻzlashtirishlar va 30,9 mlrd. soʻm miqtsoridagi huquqbuzarliklarning boshqa turlari aniqlangan.

Hisobot davrida Davlat budjeti daromadlari rejasi bajarilganligiga qaramay xarajatlarning jami 80 foizi amalga oshirilgan, shundan joriy xarajatlarning 87 foizi, kapitalning qoʻyilmalar esa 39 foizi moliyalashtirilgan.

Bundan tashqari, aksariyat birinchi darajali budjet mablagʻlarini taqsimlovchilar hamda davlat maqsadli jamgʻarmalari 2020-yil uchun Uzbekistan Respublikasining Davlat budjeti toʻgrisidagi Qonunida har chorak yakuni bilan keyingi chorak birinchi oyining 25-sanasiga qadar oʻz rasmiy veb-saytlarida oʻz tasarrufidagi budjet tashkilotlari kesimidagi mablagʻlar taqsimoti, moliyaviy hisobotlar, kapital qoʻyilmalar hisobidan amalga oshirilayotgan loyihalarning ijrosi hamda oʻtkazilgan tanlov (tender) savdolari va amalga oshirilgan davlat xaridlari toʻgʻrisidagi tegishli maʼlumotlarni joylashtirib borish talabini bajarmagan.

Ushbu hisobot parlament quyi palatasidagi barcha siyosiy partiyalar fraksiyalarida va qoʻmitalarda dastlabki tarzda muhokama qilinganligini inobatga olgan holda, Uzbekistan Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining va davlat maqsadli jamgʻarmalari budjetlarining 2020-yil birinchi choragidagi ijrosi toʻgrisidagi hisobot tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

koronavirus (COVID-19) pandemiyasi tufayli vujudga kelgan iqtisodiy inqiroz sharoitida makroiqtisodiy mutanosiblikni va iqtisodiyotning barqaror oʻsish surʼatlarini taʼminlash hamda aholini ijtimoiy himoya qilish boʻyicha amalga oshirilayotgan ishlarni tizimli ravishda davom ettirish;

2020-yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti toʻgrisidagi Qonuni talablaridan kelib chiqqan holda, birinchi darajali budjet mablagʻlarini taqsimlovchilar hamda davlat maqsadli jamgʻarmalarining rasmiy veb-saytlarida budjet tashkilotlari kesimidagi mablagʻlar taqsimoti, moliyaviy hisobotlar, kapital qoʻyilma loyihalarining ijrosi hamda oʻtkazilgan tanlov (tender) savdolari va amalga oshirilgan davlat xaridlari toʻgʻrisidagi tegishli maʼlumotlar joylashtirib borilishini tashkil etish yuzasidan tizimli choralar koʻrsin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi:

budjet tashkilotlari va budjetdan mablagʻ oluvchilarning Davlat budjetida nazarda tutilgan xarajatlarini Davlat budjeta barqarorligini taʼminlagan holda oʻz vaqtida moliyalashtirish;

budjet tashkilotlari va budjetdan mablagʻ oluvchilar tomonidan budjet mablagʻlarining maqsadli hamda samarali ishlatilishi, shuningdek birlamchi va joriy nazorat yuzasidan taʼsirchan tizimli choralar ishlab chiqish, vazirliklar hamda idoralardagi ichki audit va nazorat boʻlimlari faoliyatini tanqidiy koʻrib chiqish, ularning faoliyatini takomillashtirish hamda moliya organlari faoliyati bilan muvofiqlashtirish;

pandemiyaga qarshi kurashish uchun ajratilgan mablagʻlardan oʻz oʻrnida foydalanish va ularning maqsadli sarflanishi ustidan taʼsirchan nazorat oʻrnatish;

2020-yil uchun Uzbekistan Respublikasining Davlat budjeta toʻgʻrisidagi Qonunining 22-moddasi talablaridan kelib chiqib, budjet jarayonining shaffofligini taʼminlash maqsadida hisobotlarni birinchi darajali budjetni taqsimlovchilar va davlat maqsadli jamgʻarmalarining har biri boʻyicha kengaytirilgan maʼlumotlar asosida shakllantirish hamda xalqaro standartlarga muvofiq tayyorlash;

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi bilan birgalikda moliya, soliq organlari hamda boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar, shuningdek ularning hududiy boʻlinmalari oʻrtasida zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy etish orqali qoʻshimcha daromadlar manbalarini aniqlash hamda ularning toʻliq undirilishini taʼminlash borasida hamkorlik oʻrnatish;

soliqlarning yigiluvchanlik darajasini oshirish, boqimonda qarzdorliklarni kamaytirish hamda ortiqcha toʻlovlarga yoʻl qoʻymaslik ishlarini tashkil etish choralarini koʻrsin.

4. Siyosiy partiyalar fraksiyalariga:

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining va davlat maqsadli jamgarmalari budjetlarining tegishli hisobot davridagi ijrosi masalalarini koʻrib chiqayotganda soliq solish bazasini koʻpaytirish hamda pandemiya sharoitida budjet mablagʻlaridan samarali foydalanish yuzasidan takliflar kiritish;

iqtisodiy inqiroz sharoitida tadbirkorlik subyektlarini, shuningdek aholini ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash maqsadida ajratilayotgan mablagʻlardan samarali foydalanilishiga eʼtibor qaratish tavsiya etilsin. 

5. Uzbekistan Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining qoʻmitalari oʻz nazorat-tahlil faoliyatida, xususan, Uzbekistan Respublikasi Davlat budjetining va davlat maqsadli jamgʻarmalari budjetlarining ijrosi bilan bogʻliq masalalarni koʻrib chiqayotganda qonun hujjatlarini takomillashtirish yuzasidan takliflar hamda budjet mablagʻlaridan foydalanish natijadorligi va samaradorligini taʼminlash boʻyicha tavsiyalar kiritib borsin.

6. Uzbekistan Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining deputatlariga joylarga chiqilganda pandemiya sharoitida mahalliy budjetlar daromadlarining bir maromda tushishini taʼminlash, soliqlar va yigʻimlarga doyr qarzdorlikka yoʻl qoʻymaslik, iqtisodiyot sohalaridagi faoliyat koʻrsatmayotgan korxonalarni tiklash yuzasidan xalq deputatlari Kengashlari, mahalliy davlat hokimiyati, soliq va moliya organlari bilan hamkorlikda tizimli choralar koʻrish tavsiya etilsin.

7. Ushbu qaror eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.