Qoraqalpogʻiston Respublikasi xalqi:

inson huquqlariga va davlat suvereniteti gʻoyalariga sodiqligini tantanali ravishda eʼlon qilib,

hozirgi va kelajak avlodlar oldidagi yuksak masʼuliyatni anglagan holda,

Qoraqalpogʻiston davlatchiligi rivojining tarixiy tajribasiga tayanib,

demokratiya va ijtimoiy adolatga sadoqatini namoyon qilib,

xalqaro huquqning umum eʼtirof etilgan qoidalari ustunligini tan olgan holda,

respublika fuqarolarining munosib hayot kechirishlarini taʼminlashga intilib,

insonparvar demokratik huquqiy davlat barpo etishni koʻzlab,

fuqarolar tinchligi va milliy totuvligini taʼminlash maqsadida,

oʻzining muxtor vakillari siymosida Qoraqalpogʻiston Respublikasining mazkur Konstitutsiyasini qabul qiladi.

1-modda. Qoraqalpogʻiston — Oʻzbekiston Respublikasi tarkibiga kiradigan suveren demokratik respublika. Davlatning “Qoraqalpogʻiston Respublikasi” va “Qoraqalpogʻiston” degan nomlari bir maʼnoni anglatadi.

Oʻzbekiston Respublikasi bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasining oʻzaro munosabatlari Oʻzbekiston Respublikasi va Qoraqalpogʻiston Respublikasi oʻrtasida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi doirasida tuzilgan shartnomalar va bitimlar bilan tartibga solinadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oʻzbekiston Respublikasi tarkibidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi xalqining umumiy referendumi asosida ajralib chiqish huquqiga ega.

2-modda. Davlat xalq irodasini ifoda etib, uning manfaatlariga xizmat qiladi. Davlat organlari va mansabdor shaxslar jamiyat va fuqarolar oldida masʼuldirlar.

3-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi oʻz maʼmuriy-hududiy tuzilishi masalalarini mustaqil hal qiladi, davlat hokimiyati va boshqaruv organlari tizimini belgilaydi, Oʻzbekiston Respublikasi siyosatiga mos siyosatni olib boradi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasining hududi va chegaralari daxlsiz boʻlib, oʻzgartirilishi va boʻlinishi mumkin emas.

4-modda. Qoraqalpoq tili va oʻzbek tili Qoraqalpogʻiston Respublikasining davlat tillaridir.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi oʻz hududida istiqomat qiluvchi barcha millat va elatlarning tillari, urf-odatlari va anʼanalari hurmat qilinishini taʼminlaydi, ularning rivojlanishi uchun sharoit yaratadi.

5-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonun bilan tasdiqlanadigan oʻz davlat ramzlari — bayrogʻi, gerbi va madhiyasiga ega.

6-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining poytaxti — Nukus shahri.

7-modda. Xalq davlat hokimiyatining birdan-bir manbaidir.

Qoraqalpogʻiston Respublikasida davlat hokimiyati xalq manfaatlarini koʻzlab va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasi hamda uning asosida qabul qilingan qonunlar vakolat bergan idoralar tomonidangina amalga oshiriladi.

Konstitutsiyada nazarda tutilmagan tartibda davlat hokimiyati vakolatlarini oʻzlashtirish, hokimiyat idoralari faoliyatini toʻxtatib qoʻyish yoki tugatish, hokimiyatning yangi va muvoziy tarkiblarini tuzish Konstitutsiyaga xilof hisoblanadi va qonunga binoan javobgarlikka tortishga asos boʻladi.

8-modda. Qoraqalpogʻiston xududida istiqomat qiladigan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolarini tashkil etadi.

9-modda. Jamiyat va davlat hayotining eng muhim masalalari xalq muhokamasiga taqdim etiladi, umumiy ovozga (referendumga) qoʻyiladi. Referendum oʻtkazish tartibi qonun bilan belgilanadi.

10-modda. Qoraqalpogʻiston xalqi nomidan faqat u saylagan Respublika Joʻqorgʻi Kengesi ish olib borishi mumkin.

Jamiyatning biron-bir qismi, siyosiy partiya, jamoat birlashmasi yoki alohida shaxs Qoraqalpogʻiston xalqi nomidan ish olib borishga haqli emas.

11-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi davlat hokimiyatining tizimi hokimiyatning qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyatiga boʻlinishi prinsipiga asoslanadi.

12-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasida ijtimoiy hayot siyosiy institutlar, mafkuralar va fikrlarning xilma-xilligi asosida rivojlanadi.

Hech qaysi mafkura davlat mafkurasi sifatida oʻrnatilishi mumkin emas.

13-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasida demokratiya umuminsoniy prinsiplarga asoslanadi, ularga koʻra inson, uning hayoti, erkinligi, shaʼni, qadr-qimmati va boshqa daxlsiz huquqlari oliy qadriyat hisoblanadi.

Demokratik huquq va erkinliklar Konstitutsiya va qonunlar bilan himoya qilinadi.

14-modda. Davlat oʻz faoliyatini inson va jamiyat farovonligini koʻzlab, ijtimoiy adolat va qonuniylik prinsiplari asosida amalga oshiradi.

15-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasida Oʻzbekiston Respublikasi va Qoraqalpogʻiston Respublikasining Konstitutsiyalari va qonunlarining ustunligi soʻzsiz tan olinadi.

Davlat, uning organlari, mansabdor shaxslar, jamoat birlashmalari, fuqarolar Konstitutsiya va qonunlarga muvofiq ish koʻradilar.

16-modda. Mazkur Konstitutsiyaning birorta qoidasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi huquq va manfaatlariga zarar yetkazadigan tarzda talqin etilishi mumkin emas.

Birorta ham qonun yoki boshqa normativ-huquqiy hujjat Konstitutsiya normalari va qoidalariga zid kelishi mumkin emas.

17-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining xalqaro ilmiy, madaniy va tashqi iqtisodiy aloqalari Oʻzbekiston Respublikasining va Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonunlariga muvofiq amalga oshiriladi.

18-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining barcha fuqarolari bir xil huquq va erkinliklarga ega boʻlib, jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, eʼtiqodi, shaxsiy va ijtimoiy mavqeyidan qatʼiy nazar, qonun oldida tengdirlar.

Imtiyozlar faqat qonun bilan belgilanib qoʻyilishi mumkin hamda ijtimoiy adolat prinsiplariga mos boʻlishi shart.

19-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarosi va davlat bir-biriga nisbatan boʻlgan huquqlari va burchlari bilan oʻzaro bogʻliqdirlar. Fuqarolarning Konstitutsiya va qonunlarda mustahkamlab qoʻyilgan huquq va erkinliklari daxlsizdir, ulardan sud qarorisiz mahrum etishga yoki ularni cheklab qoʻyishga hech kim haqli emas.

20-modda. Fuqarolar oʻz huquq va erkinliklarini amalga oshirishda boshqa shaxslarning, davlat va jamiyatning qonuniy manfaatlari, huquqlari va erkinliklariga putur yetkazmasliklari shart.

21-modda. Oʻzbekiston Respublikasida yagona fuqarolikning oʻrnatilishiga muvofiq Qoraqalpogʻiston Respublikasining fuqarosi Oʻzbekiston Respublikasining fuqarosi hisoblanadi.

Fuqarolikka ega boʻlish va uni yoʻqotish asoslari hamda tartibi Oʻzbekiston Respublikasining fuqaroligi toʻgʻrisidagi qonun bilan belgilanadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududidagi chet el fuqarolarining va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning huquq va erkinliklari xalqaro huquq normalariga muvofiq taʼminlanadi. Ular Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasi, qonunlari va Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari bilan belgilangan burchlarni ado etadilar.

22-modda. Yashash huquqi har bir insonning uzviy huquqidir. Inson hayotiga suiqasd qilish eng ogʻir jinoyatdir.

23-modda. Har kim erkinlik va shaxsiy daxlsizlik huquqiga ega.

Hech kim qonunga asoslanmagan holda hibsga olinishi yoki qamoqda saqlanishi mumkin emas.

24-modda. Jinoyat sodir etganlikda ayblanayotgan har bir shaxsning ishi sudda qonuniy tartibda, oshkora koʻrib chiqilib, uning aybi aniqlanmaguncha u aybdor hisoblanmaydi. Sudda ayblanayotgan shaxsga oʻzini himoya qilish uchun barcha sharoitlar taʼminlab beriladi.

Hech kim qiynoqqa solinishi, zoʻravonlikka, shafqatsiz yoki inson qadr-qimmatini kamsituvchi boshqa tarzdagi tazyiqqa duchor etilishi mumkin emas.

Hech kimda uning roziligisiz tibbiy yoki ilmiy tajribalar oʻtkazilishi mumkin emas.

25-modda. Har kim oʻz shaʼni va obroʻsiga qilingan tajovuzlardan, shaxsiy hayotiga aralashishdan himoyalanish va turar joyi daxlsizligi huquqiga ega.

Hech kim qonun nazarda tutgan hollardan va tartibdan tashqari birovning turar joyiga kirishi, tintuv oʻtkazishi yoki uni koʻzdan kechirishi, yozishmalar va telefonda soʻzlashuvlar sirini oshkora qilishi mumkin emas.

26-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining fuqarosi Oʻzbekiston Respublikasining fuqarosi boʻlib, qonunda belgilangan cheklashlardan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasi hududida erkin yurishga, Oʻzbekiston Respublikasiga kelish va undan chiqib ketish huquqiga ega.

27-modda. Har kim fikrlash, soʻz va eʼtiqod erkinligi huquqiga ega. Har kim oʻzi istagan axborotni izlash, olish va uni tarqatish huquqiga ega, amaldagi konstitutsiyaviy tuzumga qarshi qaratilgan axborot va qonun bilan belgilangan boshqa cheklashlar bundan mustasnodir.

Fikr yuritish va uni ifodalash erkinligi faqat davlat siri va boshqa sirlarga taalluqli boʻlgan taqdirdagina qonun bilan cheklanishi mumkin.

28-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining barcha davlat organlari, jamoat birlashmalari va mansabdor shaxslari fuqarolarga ularning huquq va manfaatlariga daxldor boʻlgan hujjatlar, qarorlar va boshqa materiallar bilan tanishib chiqish imkoniyatini yaratib berishi lozim.

29-modda. Hamma uchun vijdon erkinligi kafolatlanadi. Har bir inson hohlagan dinga eʼtiqod qilish yoki hech qaysi dinga eʼtiqod qilmaslik huquqiga ega. Diniy qarashlarni majburan singdirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

30-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining fuqarolari jamiyat va davlat ishlarini boshqarishda bevosita hamda oʻz vakillari orqali ishtirok etish huquqiga egadirlar. Bunday ishtirok etish oʻzini oʻzi boshqarish, referendumlar oʻtkazish va davlat organlarini demokratik tarzda tashkil etish, shuningdek davlat organlarining faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini rivojlantirish va takomillashtirish yoʻli bilan amalga oshiriladi.

Davlat organlarining faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish tartibi qonun bilan belgilanadi.

31-modda. Fuqarolar oʻz ijtimoiy faolliklarini Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlariga muvofiq mitinglar, yigʻilishlar va namoyishlar shaklida amalga oshirish huquqiga egadirlar. Hokimiyat organlari faqat xavfsizlik nuqtai nazaridangina bunday tadbirlar oʻtkazilishini toʻxtatish va taʼqiqlash huquqiga ega.

32-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining fuqarolari kasaba uyushmalariga, siyosiy partiyalarga va boshqa jamoat birlashmalariga uyushish, ommaviy harakatlarda ishtirok etish huquqiga egadirlar.

Siyosiy partiyalarda, jamoat birlashmalarida, ommaviy harakatlarda, shuningdek hokimiyatning vakillik organlarida ozchilikni tashkil etuvchi muxolifatchi shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qadr-qimmatini hech kim kamsitishi mumkin emas.

33-modda. Har bir shaxs bevosita oʻzi va boshqalar bilan birgalikda vakolatli davlat organlariga, muassasalariga yoki xalq vakillariga ariza, taklif va shikoyatlar bilan murojaat qilish huquqiga ega.

Arizalar, takliflar va shikoyatlar qonunda belgilangan tartibda va muddatlarda koʻrib chiqilishi shart.

34-modda. Har bir shaxs mulkdor boʻlishga haqli.

Bankka qoʻyilgan omonatlar sir tutilishi va meros huquqi qonun bilan kafolatlanadi.

35-modda. Har bir shaxs mehnat qilish, erkin kasb tanlash, adolatli mehnat sharoitlarida ishlash va qonunda koʻrsatilgan tartibda ishsizlikdan himoyalanish huquqiga egadir.

Sud hukmi bilan tayinlangan jazoni oʻtash tartibidan yoki qonunda koʻrsatilgan boshqa hollardan tashqari majburiy mehnat taʼqiqlanadi.

36-modda. Yollanib ishlayotgan barcha fuqarolar dam olish huquqiga egadirlar. Ish vaqti va haq toʻlanadigan mehnat taʼtilining muddati qonun bilan belgilanadi.

37-modda. Har kim qariganda, mehnat layoqatini yoʻqotganda, shuningdek boquvchisidan mahrum boʻlganda va qonunda nazarda tutilgan boshqa hollarda ijtimoiy taʼminot olish huquqiga ega.

Pensiyalar, nafaqalar, ijtimoiy yordam boshqa turlarining miqdori rasman belgilab qoʻyilgan tirikchilik uchun zarur eng kam miqdordan oz boʻlishi mumkin emas.

38-modda. Har bir inson malakali tibbiy xizmatdan foydalanish huquqiga ega.

39-modda. Har kim bilim olish huquqiga ega.

Bepul umumiy taʼlim davlat tomonidan kafolatlanadi.

Maktab ishlari davlat nazoratidadir.

40-modda. Har kimga ilmiy va texnikaviy ijod erkinligi, madaniyat yutuqlaridan foydalanish huquqi kafolatlanadi.

Davlat jamiyatning madaniy, ilmiy va texnikaviy rivojlanishiga gʻamxoʻrlik qiladi.

41-modda. Davlat fuqarolarning Konstitutsiya va qonunlarda mustahkamlangan huquqlari va erkinliklarini taʼminlaydi.

42-modda. Har bir shaxsga oʻz huquq va erkinliklarini sud orqali himoya qilish, davlat organlari, mansabdor shaxslar, jamoat birlashmalarining gʻayriqonuniy xatti-harakatlari ustidan sudga shikoyat qilish huquqi kafolatlanadi.

43-modda. Voyaga yetmaganlar, mehnatga layoqatsizlar va yolgʻiz keksalarning huquqlari davlat himoyasidadir.

44-modda. Xotin-qizlar va erkaklar teng huquqlidirlar.

45-modda. Barcha fuqarolar Konstitutsiyada belgilab qoʻyilgan burchlarini bajaradilar.

46-modda. Fuqarolar Konstitutsiya va qonunlarga rioya etishga, boshqa kishilarning huquqlari, erkinliklari, shaʼni va qadr-qimmatini hurmat qilishga majburdirlar.

47-modda. Fuqarolar Qoraqalpogʻiston xalqining tarixiy, maʼnaviy va madaniy merosini avaylab asrashga majburdirlar.

Madaniyat yodgorliklari davlat muhofazasidadir.

48-modda. Fuqarolar atrof tabiiy muhitga ehtiyotkorona munosabatda boʻlishga majburdirlar.

49-modda. Fuqarolar qonun bilan belgilangan soliqlar va mahalliy yigʻimlarni toʻlashga majburdirlar.

50-modda. Oʻzbekiston Respublikasini va Qoraqalpogʻiston Respublikasini himoya qilish — Qoraqalpogʻiston Respublikasi har bir fuqarosining burchidir. Fuqarolar qonunda belgilangan tartibda harbiy yoki muqobil xizmatni oʻtashga majburdirlar.

51-modda. Bozor munosabatlarini rivojlantirishga qaratilgan Qoraqalpogʻiston iqtisodiyotining negizini xilma-xil shakllardagi mulk tashkil etadi. Davlat isteʼmolchilarning huquqi ustunligini hisobga olib, iqtisodiy faoliyat, tadbirkorlik va mehnat qilish erkinligini, barcha mulk shakllarining teng huquqligini va huquqiy jihatdan bab-baravar muhofaza etilishini kafolatlaydi.

Xususiy mulk boshqa mulk shakllari kabi daxlsiz va davlat himoyasidadir. Mulkdor faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibdagina mulkidan mahrum etilishi mumkin.

52-modda. Mulkdor mulkiga oʻz xohishicha egalik qiladi, unday foydalanadi va uni tasarruf etadi. Mulkdan foydalanish ekologik muhitga zarar yetkazmasligi, fuqarolar, yuridik shaxslar va davlatning huquqlarini hamda qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlarini buzmasligi shart.

53-modda. Yer, yer osti boyliklari, suv, oʻsimlik va hayvonot dunyosi hamda boshqa tabiiy zaxiralar umummilliy boylikdir, ulardan oqilona foydalanish zarur va ular davlat muhofazasidadir.

54-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasida qonunda belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilgan kasaba uyushmalari, siyosiy partiyalar, olimlarning jamiyatlari, xotin-qizlar, faxriylar va yoshlar tashkilotlari, ijodiy uyushmalar, ommaviy harakatlar va fuqarolarning boshqa uyushmalari jamoat birlashmalari sifatida eʼtirof etiladi.

55-modda. Konstitutsiyaviy tuzumni kuch zoʻrlik bilan oʻzgartirishni maqsad qilib qoʻyuvchi, respublikaning suvereniteti, yaxlitligi va xavfsizligiga, fuqarolarning konstitutsiyaviy huquq va erkinliklariga qarshi chiquvchi, urushni, ijtimoiy, milliy, irqiy va diniy adovatni targʻib qiluvchi, xalqning sogʻligi va maʼnaviyatiga tajovuz qiluvchi, shuningdek harbiylashtirilgan birlashmalarning, milliy va diniy ruhdagi siyosiy partiyalarning hamda jamoat birlashmalarining tuzilishi va faoliyati taʼqiqlanadi.

Maxfiy jamiyatlar va uyushmalar tuzish taʼqiqlanadi.

56-modda. Davlat jamoat birlashmalarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishini taʼminlaydi, ularga ijtimoiy hayotda ishtirok etish uchun teng huquqiy imkoniyatlar yaratib beradi.

Davlat organlari va mansabdor shaxslarning jamoat birlashmalari faoliyatiga aralashishiga, shuningdek jamoat birlashmalarining davlat organlari va mansabdor shaxslar faoliyatiga aralashishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

57-modda. Kasaba uyushmalari xodimlarning ijtimoiy-iqtisodiy huquqlarini va manfaatlarini ifoda etadilar va himoya qiladilar. Kasaba tashkilotlariga aʼzo boʻlish ixtiyoriydir.

58-modda. Siyosiy partiyalar turli tabaqa va guruhlarning siyosiy irodasini ifodalaydilar va oʻzlarining demokratik yoʻl bilan saylab qoʻyilgan vakillari orqali davlat hokimiyatini tuzishda ishtirok etadilar. Siyosiy partiyalar oʻz faoliyatlarining moliyaviy taʼminlanish manbalari haqida Joʻqorgʻi Kengesga yoki u vakil qilgan organga belgilangan tartibda oshkora hisobotlar berib turadilar.

59-modda. Diniy tashkilotlar va birlashmalar davlatdan ajratilgan hamda qonun oldida tengdirlar. Davlat diniy birlashmalarning faoliyatiga aralashmaydi.

60-modda. Jamoat birlashmalarini tarqatib yuborish, ular faoliyatini taʼqiqlab yoki cheklab qoʻyish faqat sud qarori asosidagina amalga oshiriladi.

61-modda. Oila jamiyatning asosiy boʻgʻinidir hamda jamiyat va davlat muhofazasida boʻlish huquqiga ega.

Nikoh tomonlarning ixtiyoriy roziligi va teng huquqliligiga asoslanadi.

62-modda. Ota-onalar oʻz farzandlarini voyaga yetgunlariga qadar boqish va tarbiyalashga majburdirlar.

Davlat va jamiyat yetim bolalarni va ota-onalarining vasiyligidan mahrum boʻlgan bolalarni boqish, tarbiyalash va oʻqitishni taʼminlaydi, bolalarga bagʻishlangan xayriya faoliyatlarini ragʻbatlantiradi.

63-modda. Farzandlar ota-onalarning nasl-nasabidan va fuqarolik holatidan qatʼiy nazar, qonun oldida tengdirlar.

Onalik va bolalik davlat tomonidan muhofaza qilinadi.

64-modda. Voyaga yetgan, mehnatga layoqatli farzandlar oʻz ota-onalari haqida gʻamxoʻrlik qilishga majburdirlar.

65-modda. Ommaviy axborot vositalari erkindir va qonunga muvofiq ishlaydi. Ular axborotning toʻgʻriligi uchun belgilangan tartibda javobgardirlar.

Senzuraga yoʻl qoʻyilmaydi.

66-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi tumanlar, shaharlar, shaharchalar, qishloqlar, ovullardan iborat.

67-modda. Tumanlar, shaharlar tashkil qilish va ularni tugatish, shuningdek ularning chegaralarini oʻzgartirish Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan amalga oshiriladi.

68-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Joʻqorgʻi Kengesi oliy davlat vakillik organi boʻlib, qonun chiqaruvchi hokimiyatni amalga oshiradi.

69-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Joʻqorgʻi Kengesi — hududiy saylov okruglari boʻyicha koʻppartiyaviylik asosida besh yil muddatga saylanadigan 65 deputatlardan iborat.

Saylov kunigacha 25 yoshga toʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga saylanish huquqiga egadirlar.

Deputatlikka nomzodlar oldiga qoʻyiladigan talablar qonun bilan belgilanadi.

70-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining mutlaq vakolatlari jumlasiga quyidagilar kiradi

1) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasini qabul qilish, unga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish

2) Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlarini qabul qilish, ularga oʻzgarttirish va qoʻshimchalar kiritish, Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonunlarini sharhlash

3) iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishning davlat strategik dasturlarini qabul qilish

4) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisini va uning oʻrinbosarini saylash

5) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Prezidiumini tuzish

6) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisining taklifiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisini tayinlash va lavozimidan ozod qilish

7) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining oʻrinbosarlarini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi aʼzolarini tayinlash va lavozimidan ozod qilish, Qoraqalpogʻiston Respublikasi vazirliklarini, davlat qoʻmitalarini hamda boshqa davlat boshqaruv organlarini tuzish va tugatish

8) Qoraqalpogʻiston Respublikasining Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi raisi va uning oʻrinbosarini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha sudining raisi va uning oʻrinbosarini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi iqtisodiy sudi va Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudining raislarini saylash

9) fuqarolik va jinoyat ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman va shahar sudlarining sudyalarini tayinlash va lavozimlaridan ozod qilish (olib tashlangan)

10) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Prezidiumining taqdimiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasining Prokurorini tayinlash va lavozimidan ozod qilish

11) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish qoʻmitasining raisini tayinlash va lavozimidan ozod qilish

12) xalq deputatlari mahalliy Kengashlarining qarorlarini toʻxtatib qoʻyish va bekor qilish

13) maʼmuriy-hududiy tuzilish masalalarini qonun yoʻli bilan tartibga solish

14) respublika va mahalliy davlat hokimiyati organlari tizimini hamda vakilliklarini belgilash

15) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining taqdimiga binoan Qoraqalpogʻiston Respublikasining davlat budjetini va uning ijrosi boʻyicha hisobotlarni tasdiqlash

16) Qoraqalpogʻiston Respublikasining davlat mukofotlari va faxriy unvonlarini taʼsis etish

17) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va mahalliy vakillik organlariga saylov tayinlash Markaziy saylov komissiyasini tuzish

18) Oʻzbekiston Respublikasining oliy davlat hokimiyati va boshqaruv organlari hujjatlarining Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligi haqida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudiga takliflar kiritish

19) parlament nazoratini va ushbu Konstitutsiyada nazarda tutilgan boshqa vakolatlarni amalga oshirish.

71-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kenegesining faoliyati Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasida va Joʻqorgʻi Kengesning Reglamentida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

72-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kenegesining yigʻilishi jami deputatlarning kamida uchdan ikki qismi ishtirok etgan taqdirdagina vakolatli hisoblanadi.

73-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va uning organlaring majlislariga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi va uning oʻrinbosarlari, vazirlar, davlat qoʻmitalarning raislari, boshqa davlat boshqaruv organlarining rahbarlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasining raisi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudining raisi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha sudining raisi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi iqtisodiy sudining raisi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudining raisi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Prokurori qatnashishi mumkin.

74-modda. Vakillik muddati tugagach, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi yangi chaqiriq Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi ish boshlagunga qadar oʻz faoliyatini davom etadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining saylovdan keyingi birinchi yigʻilishi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan saylovdan keyin ikki oydan kechiktirmay chaqiriladi.

75-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengashida qonunchilik tashabbusi huquqiga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining deputatlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi iqtisodiy sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Prokurori ega.

76-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi qonunlar, qarorlar va boshqa hujjatlar qabul qiladi. Qonunni qabul qilish uchun Joʻqorgʻi Kenges deputatlarining koʻpchilik ovozi talab etiladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi qabul qilgan qonunlar va boshqa normativ hujjatlarning matbuotda eʼlon qilinishi ular qoʻllanilishining majburiy shartidir.

77-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi qonun loyihalarini tayyorlash ishlarini olib borish, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga havola etiladigan masalalarni dastlabki tarzda koʻrib chiqish va tayyorlash, qonunlarning va Joʻqorgʻi Kengesning boshqa qarorlarining ijrosini nazorat qilib turish uchun deputatlar orasidan qoʻmitalar va komissiyalar tuzadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi zarur boʻlgan taqdirda doimiy hamda muvaqqat ishlovchi deputatlik, taftish va boshqa komissiyalarni tuzadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasining Joʻqorgʻi Kengesi qoʻmitalari va komissiyalarining vakolatlari va ish tartibi qonun bilan belgilanadi.

78-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputatlariga belgilangan tartibda ularning deputatlik faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan xarajatlar qoplanadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesida doimiy ishlaydigan deputatlar oʻz vakolatlari davrida boshqa haq toʻlanadigan lavozimni egallashlari va tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanishlari mumkin emas.

79-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining deputati daxlsizlik huquqidan foydalanadi. U Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining roziligisiz jinoiy javobgarlikka tortilishi, hibsga olinishi yoki sud tomonidan beriladigan maʼmuriy jazoga tortilishi mumkin emas.

80-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Raisi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Rahbari va eng yuqori lavozimli shaxsidir.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Raisi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining roziligi bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining deputatlari orasidan yashirin ovoz berish yoʻli bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining vakolati muddatiga saylanadi.

81-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisi

1) Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonun chiqaruvchi va ijro qiluvchi oliy hokimiyat organlarining bahamjihat ishlashini taʼminlaydi

2) respublikadagi ishlarning ahvoli haqida va boshqa muhim masalalar yuzasidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga maʼruzalar taqdim etadi

3) Oʻzbekiston Respublikasining qonunlarini va Oliy Majlisning boshqa qarorlarini, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va boshqa hujjatlarini hayotga tadbiq etishni tashkil qiladi Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlari va Joʻqorgʻi Kenges qarorlari bajarilishining nazorat qilinishini tashkil etadi

4) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga Joʻqorgʻi Kengesi Raisining oʻrinbosarini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kenges qoʻmitalari va komissiyalarining raislarini saylash uchun nomzodlarni taqdim qiladi

5) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi lavozimiga nomzod tavsiya qiladi

6) Tuman va shahar hokimlarini va ularning oʻrinbosarlarini, keyinchalik tegishli xalq deputatlari Kengashlarining tasdigʻi bilan tayinlaydi va lavozimidan ozod qiladi

7) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga Joʻqorgʻi Kenges Prezidiumi bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasining raisi va aʼzolari lavozimiga nomzodlar taqdim etadi

8) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashining xulosasi asosida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining roziligi bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudining raisi va uning oʻrinbosari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha sudining raisi va uning oʻrinbosari lavozimlariga, Qoraqalpogʻiston Respublikasi iqtisodiy sudining raisi va Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudining raisi lavozimlariga nomzodlar taqdim etadi

9) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga Joʻqorgʻi Kenges Prezidiumi bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish qoʻmitasining raisi lavozimiga nomzod taqdim etadi

10) Joʻqorgʻi Kenges muhokamasiga qoʻyiladigan masalalarni tayyorlashga umumiy rahbarlik qiladi, Joʻqorgʻi Kengesning yigʻilishini chaqiradi, qoʻmitalar va komissiyalarning raislari bilan birgalikda uning kun tartibiga kiritiladigan takliflarni shakllantiradi

11) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining va uning Prezidiumining ishini tashkil etadi, uning yigʻilishlariga rahbarlik qiladi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va uning Prezidiumi tomonidan qabul qilingan Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonunlari va boshqa hujjatlarini imzolaydi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi qoʻmitalari va komissiyalarining faoliyatini yoʻnaltirib va muvofiqlashtirib turadi

12) Qoraqalpogʻiston Respublikasining davlat mukofatlariga va Qoraqalpogʻiston Respublikasining faxriy unvonlariga taqdim etadi

13) sudlangan fuqarolarni avf etish haqida masala qoʻzgʻaydi

14) qonun loyihalarining va davlat hayotidagi boshqa muhim masalalarning umum xalq muhokamasini tashkil qiladi

15) harakatdagi qonunlarda nazarda tutilgan boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Raisi oʻz vakolatiga tegishli masalalarni Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Prezidiumining muhokamasiga taqdim etish huquqiga ega.

82-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Raisi oʻz vakolatiga tegishli masalalar yuzasidan farmoyishlar chiqaradi.

83-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Raisi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyalarini va qonunlarini buzgan taqdirda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan chaqirib olinishi mumkin. Chaqirib olinishi toʻgʻrisidagi qaror Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasining xulosasi hisobga olingan holda, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi jami deputatlarining uchdan bir qismi tashabbusi boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputatlari umumiy sonining eng kamida uchdan ikki qismining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisi shaxsiy arizasi, shuningdek betobligi sababli oʻz vazifasini bajara olmasligi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tuzgan tibbiy komissiyasi xulosasi bilan tasdiqlangan taqdirda, oʻz vakolatini toʻxtatishi mumkin. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisining vakolatini toʻxtatish haqidagi qaror Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputatlari umumiy sonining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Bu holda oʻn kun muddat ichida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi yangi Raisining saylovi oʻtkaziladi.

84-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining faoliyatini tashkil qilish va boshqa vakolatlarini amalga oshirish uchun Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Prezidiumi tuziladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Prezidiumining tarkibiga Joʻqorgʻi Kenges Raisi, uning oʻrinbosari, Joʻqorgʻi Kenges qoʻmitalari va komissiyalarining raislari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesidagi partiyalar guruhlarining rahbarlari kiradi.

85-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Prezidiumi

1) Joʻqorgʻi Kenges sessiyasining kun tartibi va ish tartibi boʻyicha takliflar tayyorlaydi

2) Joʻqorgʻi Kenges qoʻmitalari va komissiyalarining amalga oshirayotgan ishlari haqida bildirishlarni hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlari va Joʻqorgʻi Kenges qarorlarining bajarilishi boʻyicha axborotlarni tinglaydi

3) qonun loyihalari boʻyicha ishning rejalashtirilishini tashkil etadi

4) Joʻqorgʻi Kenges Raisining taklifi boʻyicha qonun loyihalari va boshqa hujjatlarni dastlabki muhokamadan oʻtkazadi

5) Joʻqorgʻi Kenges sessiyasida deputatlarning kiritgan takliflari va mulohazalarini tahlil qiladi hamda ular yuzasidan tegishli qarorlar qabul etadi

6) Qoraqalpogʻiston Respublikasi davlat mukofatlari bilan mukofatlaydi va Qoraqalpogʻiston Respublikasining faxriy unvonlarini beradi

7) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining sessiyalari oʻrtasidagi davrda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining oʻrinbosarlarini va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining aʼzolarini tayinlaydi hamda lavozimlaridan ozod etadi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi vazirliklarini, davlat qoʻmitalarini va boshqa davlat boshqaruv organlarini tuzadi hamda tugatadi, keyinchalik mazkur masalalar haqidagi qarorlarni Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining tasdigʻiga kiritadi

8) Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudlarining sudyalarini, shuningdek, tumanlararo, tuman va shahar sudlarining raislarini va sudyalarini tayinlash, qayta tayinlash va lavozimidan boʻshatish boʻyicha qaror qabul qiladi

9) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasining prokurori lavozimiga nomzod taqdim etadi

10) sessiyalar oʻrtasidagi davrda Joʻqorgʻi Kenges deputatini qonun bilan belgilangan holda va tartibda javobgarlikka tortish, shuningdek ish beruvchining tashabbusiga koʻra u bilan mehnat shartnomasini toʻxtatishga rozilik beradi

11) Joʻqorgʻi Kengesning faoliyatiga va deputatlarning oʻz vakolatlarini samarali amalga oshirishlariga aloqador masalalarni koʻrib chiqadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Prezidiumi oʻz vakolatlariga doir masalalar yuzasidan qarorlar chiqaradi, ular belgilangan tartibda matbuotda eʼlon qilinadi.

86-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi — Qoraqalpogʻiston Respublikasi hukumati — Qoraqalpogʻiston Respublikasi davlat hokimiyatining oliy ijro etuvchi-boshqaruvchi organidir.

87-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan tuziladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi iqtisodiyotning, ijtimoiy va maʼnaviy sohaning samarali faoliyatiga rahbarlikni, Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining boshqa qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarorlari va farmoyishlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlari va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining boshqa qarorlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Prezidiumining qarorlari ijrosini taʼminlaydi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Qoraqalpogʻiston Respublikasi davlat boshqaruv organlarining, shuningdek tumanlar va shaharlar hokimlarining hujjatlarini toʻxtatadi, bekor qiladi.

88-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashini Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisining taqdimiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti bilan kelishilgan holda Joʻqorgʻi Kenges tomonidan tayinlanadigan Rais boshqaradi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining Raisi oʻz lavozimi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tarkibiga kiradi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining Raisi

1) hukumatning faoliyatiga boshchilik qiladi va uning oʻz vakolatlarini samarali amalga oshirishi uchun chora-tadbirlar koʻradi

2) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, sessiyalar oʻrtasidagi davrda esa Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Prezidiumiga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining oʻrinbosarlarini va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining aʼzolarini tayinlash hamda lavozimidan ozod qilish uchun nomzodlar taqdim qiladi

3) Vazirlar Kengashi Raisining oʻrinbosarlari oʻrtasida vazifalarni taqsimlaydi va keyinchalik uni Vazirlar Kengashining Prezidiumida tasdiqlatadi

4) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, sessiyalar oʻrtasidagi davrda esa Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kenges Prezidiumiga Qoraqalpogʻiston Respublikasining vazirliklarini, davlat qoʻmitalarini va boshqa davlat boshqaruv organlarini tuzish hamda tugatish yuzasidan takliflar kiritadi

5) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Raisiga tumanlar, shaharlar hokimlarini va ularning oʻrinbosarlarini tayinlash va lavozimlaridan ozod qilish toʻgʻrisida nomzodlarni taqdim etadi

6) Vazirlar Kengashi va uning Prezidiumining majlislariga raislik qiladi

7) Vazirlar Kengashi faoliyatida kollegiallikni taʼminlaydi

8) Vazirlar Kengashi va uning Prezidiumining majlisida koʻrib chiqishni talab etmaydigan davlat hamda xoʻjalik boshqaruvining baʼzi masalalari yuzasidan qarorlar qabul qiladi

9) oʻz huquqi doirasida qonun bilan belgilangan boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

89-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Vazirlar Kengashi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi oldida masʼul va unga hisob beradi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi oʻz faoliyati haqida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kenges oldida har yili kamida bir marta hisobot berib turadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi yangidan saylangan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kenges oldida oʻz vakolatlarini zimmasidan soqit qiladi.

90-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining boshqa qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonunlari va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining boshqa qarorlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Prezidiumining qarorlari asosida hamda ularni ijro etib, Qoraqalpogʻiston Respublikasining barcha hududida ijro qilinishi shart boʻlgan qarorlar va farmoyishlar chiqaradi.

91-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi vakolatlari, uning ish tartibi, Qoraqalpogʻiston Respublikasining boshqa davlat organlari bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining munosabatlari Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonuni bilan belgilanadi.

92-modda. Tumanlar va shaharlarda (tumanga boʻysununadigan shaharlardan tashqari) hokimlar boshchilik qiladigan xalq deputatlari Kengashlari hokimiyatning vakillik organlari boʻlib, ular davlat va fuqarolarning manfaatlarini koʻzlab oʻz vakolatlariga taalluqli masalalarni hal etadilar.

93-modda. Mahalliy hokimiyat organlari ixtiyoriga quyidagilar kiradi

qonuniylikni, huquqiy tartibotni va fuqarolarning xavfsizligini taʼminlash

hududlarni iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy rivojlantirish

mahalliy budjetni shakllantirish va uni ijro etish, mahalliy soliqlar, yigʻimlarni belgilash, budjetdan tashqari jamgʻarmalarni hosil qilish

mahalliy kommunal xoʻjalikka rahbarlik qilish

atrof-muhitni muhofaza qilish

fuqarolik holati aktlarini qayd etishni taʼminlash

normativ hujjatlarni qabul qilish hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga zid kelmaydigan boshqa vakolatlarni amalga oshirish.

94-modda. Mahalliy hokimiyat organlari Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarini va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining boshqa qarorlarini, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlarini, qarorlarini va farmoyishlarini, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlarini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlari va Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining boshqa qarorlarini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Prezidiumining qarorlarini, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining qarorlarini va farmoyishlarini hayotga tadbiq etadi, respublika va mahalliy ahamiyatga molik masalalarni muhokama qilishda qatnashadilar.

Yuqori organlarning oʻzlariga berilgan vakolat doirasida qabul qilgan qarorlari qoʻyi organlar ijro etishi uchun majburiydir.

Xalq deputatlari Kengashlari va hokimlarning vakillik muddati — besh yil.

95-modda. Vakillik va ijroiya hokimiyatini tegishliligiga qarab tuman va shahar hokimlari boshqaradi.

96-modda. Tuman, shahar hokimlari va ularning oʻrinbosarlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining taqdimiga muvofiq Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining Raisi tomonidan tayinlanadi, lavozimidan ozod qilinadi va xalq deputatlari tegishli Kengashlari tomonidan tasdiqlanadi.

97-modda. Tuman va shahar hokimlari oʻz vakolatlarini yakkaboshchilik asoslarida amalga oshiradilar va oʻzlari rahbarlik qilayotgan organlarning qarorlari va faoliyati uchun shaxsan javobgardirlar.

Tuman va shahar hokimi tegishli xalq deputatlari Kengashiga tuman va shahar ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining eng muhim va dolzarb masalalari yuzasidan hisobotlar taqdim etadi, ular boʻyicha xalq deputatlari Kengashi tomonidan tegishli qarorlar qabul qilinadi.

Hokimlarning va xalq deputatlari mahalliy Kengashlarining faoliyatini tashkil qilish, ularning vakolat doirasi va xalq deputatlari mahalliy Kengashlarini saylash tartibi qonun bilan belgilanadi.

98-modda. Hokim oʻziga berilgan vakolatlar doirasida tegishli hududdagi barcha korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, birlashmalar, shuningdek mansabdor shaxslar va fuqarolar tomonidan bajarilishi majburiy boʻlgan qarorlar qabul qiladi.

99-modda. Shaharchalarda, qishloqlarda, shuningdek ularning tarkibidagi mahallalarda va shaharlardagi mahallalarda fuqarolar yigʻinlari oʻzini oʻzi boshqarish organlari boʻlib, ular raisni (oqsoqolni) saylaydi.

Oʻzini oʻzi boshqarish organlarini saylash tartibi, faoliyatini tashkil etish hamda vakolat doirasi qonun bilan belgilanadi.

100-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasida sud hokimiyati qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyatlardan, siyosiy partiyalardan, boshqa jamoat birlashmalaridan mustaqil holda ish yuritadi.

101-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi sud tizimi Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi iqtisodiy sudi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi, fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman (shahar) sudlari, jinoyat ishlari boʻyicha tuman va shahar sudlari, tumanlararo, tuman (shahar) iqtisodiy sudlari hamda tuman va shahar maʼmuriy sudlaridan iborat.

Sudlarni tashkil etish va ularning faoliyat koʻrsatish tartibi qonun bilan belgilanadi.

Favqulodda sudlar tuzishga yoʻl qoʻyilmaydi.

102-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi fuqarolik ishlarini yuritish sohasida sud hokimiyati organi hisoblanadi hamda fuqarolik ishlari boʻyicha tumanlararo, tuman (shahar) sudlarining sud faoliyati ustidan nazorat olib borish huquqiga ega.

103-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi jinoyat ishlari boʻyicha sudi jinoyat ishlarini yuritish sohasida oliy sud hokimiyatining organi hisoblanadi hamda jinoyat ishlari boʻyicha tuman, shahar sudlarining sud faoliyati ustidan nazorat olib borish huquqiga ega.

104-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi iqtisodiy sudi xoʻjalik yurituvchi subyektlar oʻrtasidagi fuqaroviy-huquqiy munosabatlarda yuzaga keladigan nizolarni va korporativ nizolarni koʻrib chiqish sohasida oliy sud hokimiyatining organi hisoblanadi hamda tumanlararo, tuman va shahar iqtisodiy sudlarning sud faoliyati ustidan nazorat olib borish huquqiga ega.

105-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudi ommaviy-huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan shikoyat va arizalar boʻyicha maʼmuriy nizolarni, shuningdek, qonun bilan uning vakolatiga kiritilgan maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqish sohasida oliy sud hokimiyatining organi hisoblanadi hamda tuman va shahar maʼmuriy sudlarning sud faoliyati ustidan nazorat olib borish huquqiga ega.

106-modda. Sudyalar mustaqildirlar, faqat qonunga boʻysunadilar. Sudyalarning odil sudlovni amalga oshirish borasidagi faoliyatiga biron-bir tarzda aralashishga yoʻl qoʻyilmaydi va bunday aralashish qonunga muvofiq javobgarlikka sabab boʻladi.

Sudyalarning daxlsizligi qonun bilan kafolatlanadi.

Sudyalar senator, davlat hokimiyati vakillik organlarining deputati boʻlishi mumkin emas.

Sudyalar siyosiy partiyalarning aʼzosi boʻlishi, siyosiy harakatlarda ishtirok etishi, shuningdek ilmiy va pedagogik faoliyatdan tashqari haq toʻlanadigan boshqa biron-bir faoliyat turi bilan shugʻullanishi mumkin emas.

Sudya vakolat muddati tugagunga qadar sudyalik vazifasidan qonunda koʻrsatilgan asoslar boʻlgandagina ozod etilishi mumkin.

107-modda. Hamma sudlarda ishlar ochiq koʻriladi. Ishlarni yopiq majlisda tinglashga qonunda belgilangan hollardagina yoʻl qoʻyiladi.

108-modda. Sud hokimiyati chiqargan hujjatlar barcha davlat organlari, jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar uchun majburiydir.

109-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasida sud ishlarini yuritish qoraqalpoq tilida, oʻzbek tilida yoki muayyan joydagi koʻpchilik aholi soʻzlashadigan tilda olib boriladi. Sud ishlari olib borilayotgan tilni bilmaydigan sudda qatnashuvchi shaxslarning tarjimon orqali ish materiallari bilan toʻla tanishish va sud ishlarida ishtirok etish huquqi hamda sudda ona tilida soʻzlash huquqi taʼminlanadi.

110-modda. Ayblanuvchi himoyalanish huquqi bilan taʼminlanadi.

Tergov va sud ishini yuritishning har qanday bosqichida malakali yuridik yordam olish huquqi kafolatlanadi. Fuqarolarga, muassasa va tashkilotlarga yuridik yordam berish uchun advokatura faoliyat koʻrsatadi. Advokaturani tashkil etish va uning ish tartibi qonun bilan belgilanadi.

111-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolari vakillik organlariga saylash va saylanish huquqiga egadirlar. Har bir saylovchi bir ovozga ega. Ovoz berish huquqi, oʻz xohish-irodasini bildirish tengligi va erkinligi qonun bilan kafolatlanadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, tumanlar va shaharlar davlat hokimiyati vakillik organlariga saylov tegishincha ularning konstitutsiyaviy vakolat muddati tugaydigan yilda — dekabr oyi uchinchi oʻn kunligining birinchi yakshanbasida oʻtkaziladi. Saylovlar umumiy, teng va toʻgʻridan-toʻgʻri saylov huquqi asosida yashirin ovoz berish yoʻli bilan oʻtkaziladi. Qoraqalpogʻiston Respublikasining oʻn sakkiz yoshga toʻlgan fuqarolari saylash huquqiga egadirlar.

Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqarolar, shuningdek sud hukmi bilan ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlanayotgan shaxslar saylanishi mumkin emas va saylovda qatnashmaydilar. Boshqa har qanday hollarda fuqarolarning saylov huquqlarini toʻgʻridan-toʻgʻri yoki bilvosita cheklashga yoʻl qoʻyilmaydi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarosi bir vaqtning oʻzida ikkidan ortiq vakillik organining deputati boʻlishi mumkin emas.

Saylov oʻtkazish tartibi qonun bilan belgilanadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga saylovni va Qoraqalpogʻiston Respublikasi referendumini tashkil etish va oʻtkazish uchun Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan faoliyatining asosiy prinsiplari mustaqillik, qonuniylik, kollegiallik, oshkoralik va adolatlilikdan iborat boʻlgan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tuziladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi oʻz faoliyatini doimiy asosda amalga oshiradi va oʻz faoliyatida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, Qoraqalpogʻiston Respublikasining saylov toʻgʻrisidagi hamda referendum toʻgʻrisidagi qonunlariga va boshqa qonunlarga amal qiladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining aʼzolari xalq deputatlari tuman va shahar Kengashlarining tavsiyasi boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan saylanadi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining raisi komissiya aʼzolari orasidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisining taqdimi boʻyicha komissiya majlisida saylanadi.

112-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasida Konstitutsiyaviy nazoratni Qoraqalpogʻiston Respublikasining Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasi amalga oshiradi.

Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan siyosat va huquq sohasidagi mutaxassislar orasidan Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasi raisi, uning oʻrinbosari hamda qoʻmitaning aʼzolari tarkibida saylanadi. Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasiga saylangan shaxslarning vakolat muddati — besh yil.

Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasi raisining, rais oʻrinbosarining va aʼzolarining oʻz vazifalarini deputatlik mandati bilan birga qoʻshib olib borishlariga yoʻl qoʻyilmaydi.

Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasiga saylangan shaxslar bir vaqtning oʻzida hujjatlari qoʻmita nazoratida boʻlgan organlar tarkibiga kira olmaydi.

113-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasi

1) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi topshirigʻi bilan unga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesida koʻrib chiqishga taqdim qilinayotgan Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlari loyihalari va boshqa hujjatlarning Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligi toʻgʻrisida xulosa beradi

2) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputatlarining kamida beshdan birining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisining takliflari bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan qabul qilingan qonunlarning va boshqa hujjatlarning Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosani Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga taqdim etadi

3) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining topshirigʻiga binoan unga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Prezidiumi qarorlarining va Joʻqorgʻi Kenges Raisi farmoyishlarining Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasiga hamda qonunlariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosasini taqdim etadi

4) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining topshirigʻi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputatlarining kamida beshdan birining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisining takliflari asosida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining qaror va farmoyishlarining Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasiga hamda qonunlariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosasini Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga taqdim etadi.

Shuningdek, Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasi oʻz tashabbusi bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasi oliy davlat hokimiyati va boshqarish organlari hujjatlarining Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyasiga va qonunlariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosasini taqdim etishga haqlidir.

Qoʻmitaning xulosasi faqat Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining barcha deputatlarining uchdan ikki ovozi bilan qabul etilgan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining qaroriga binoan bekor qilinishi mumkin.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Konstitutsiyaviy nazorat qoʻmitasini tashkil etish va uning ish tartibi Qoraqalpogʻiston Respublikasining Konstitutsiyaviy nazorat toʻgʻrisidagi qonuni bilan belgilanadi.

114-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududida qonunlarning aniq va bir xilda bajarilishi ustidan nazoratni Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokurori va unga boʻysunuvchi prokurorlar amalga oshiradi.

115-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining prokurori Oʻzbekiston Respublikasining Bosh prokurori bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi tomonidan tayinlanadi va ozod etiladi.

Tuman va shahar prokurorlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokurorining taklifiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori tomonidan tayinlanadi va ozod etiladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokurorining, tumanlar va shaharlar prokurorlarining vakolat muddati — besh yil.

116-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokuratura organlari oʻz davlat vakolatlarini har qanday davlat organlari, jamoat birlashmalari va mansabdor shaxslardan mustaqil holda, faqat qonunga boʻysunub amalga oshiradilar.

Prokurorlar oʻz vakolatlari davrida siyosiy partiyalarga va siyosiy maqsadlarni koʻzlovchi boshqa jamoat birlashmalariga aʼzolikni toʻxtatib turadilar.

Prokuratura organlarini tashkil etish, ularning vakolatlari va faoliyat koʻrsatish tartibi qonun bilan belgilanadi.

117-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududida jinoyatchilikka qarshi kurash boʻyicha tezkor-qidiruv, tergov va boshqa maxsus vazifalarni mustaqil ravishda bajaruvchi xususiy kooperativ tashkilotlar, jamoat birlashmalari va ularning boʻlinmalarini tuzish hamda ularning faoliyat koʻrsatishi taʼqiqlanadi.

Qonuniylik va huquqiy tartibotni, fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini himoya qilishda huquqni muhofaza qiluvchi organlarga jamoat tashkilotlari va fuqarolar yordam koʻrsatishlari mumkin.

118-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining budjeti respublika va mahalliy budjetlardan iborat.

119-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi davlat budjetining daromad va xarajatlarini respublika hamda mahalliy budjetlarga taqsimlash Qoraqalpogʻiston Respublikasi qonunlari bilan belgilanadi.

120-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Konstitutsiyasiga oʻzgartirishlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kenges jami deputatlarining kamida uchdan ikki qismidan koʻpchiligi tomonidan qabul qilingan qonunlar va Qoraqalpogʻiston Respublikasining referendumi bilan kiritiladi.

121-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Konstitutsiyaga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisidagi qonunni tegishli taklif boʻlganidan keyin olti oy mobaynida qabul qilishga haqli. Agar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Konstitutsiyaga oʻzgartirish kiritish toʻgʻrisidagi taklifni rad etsa, taklif bir yil oʻtgandan keyingina qayta kiritilishi mumkin.