3081-сон 29.10.2018. Umumiy oʻrta taʼlim maktablarining 10-11-sinf oʻquvchilariga oʻquv-ishlab chiqarish majmualarida beriladigan kasblar boʻyicha malaka talablarini tasdiqlash toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Kasb-hunar taʼlimi markazining qarori, 29.10.2018 yilda ro‘yxatdan o‘tgan, ro‘yxat raqami 3081

Kuchga kirish sanasi

30.10.2018

Рус

Ўзб

O’zb

O‘zb|Рус

Hujjat 23.09.2019 sanasi holatiga

Joriy versiya

Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Kasb-hunar taʼlimi markazining

Qarori

Umumiy oʻrta taʼlim maktablarining 10-11-sinf oʻquvchilariga oʻquv-ishlab chiqarish majmualarida beriladigan kasblar boʻyicha malaka talablarini tasdiqlash toʻgʻrisida

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2018-yil 29-oktabrda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 3081]

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 22-yanvardagi PF-5308-son “2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasini “Faol tadbirkorlik, innovatsion gʻoyalar va texnologiyalarni qoʻllab-quvvatlash yili”da amalga oshirishga oid davlat Dasturi toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi va Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Kasb-hunar taʼlimi markazi qaror qiladi:

1. Umumiy oʻrta taʼlim maktablarining 10-11-sinf oʻquvchilariga oʻquv-ishlab chiqarish majmualarida beriladigan kasblar boʻyicha malaka talablari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Xalq taʼlimi vaziri Sh. ShERMATOV

Toshkent sh.,

2018-yil 10-sentabr,

10-mh-son

Kasb-hunar taʼlimi markazi direktori M. XOLMUXAMEDOV

Toshkent sh.,

2018-yil 10-sentabr,

9/qq-son

Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining Kasb-hunar taʼlimi markazining 2018-yil 10-sentabrdagi 10-mh, 9/qq-son qaroriga
ILOVA

Umumiy oʻrta taʼlim maktablarining 10-11-sinf oʻquvchilariga oʻquv-ishlab chiqarish majmualarida beriladigan kasblar boʻyicha

MALAKA TALABLARI

Mazkur Malaka talablari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 22-yanvardagi PF-5308-son “2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasini “Faol tadbirkorlik, innovatsion gʻoyalar va texnologiyalarni qoʻllab-quvvatlash yili”da amalga oshirishga oid Davlat dasturi toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq umumiy oʻrta taʼlim maktablarining 10-11-sinf oʻquvchilariga oʻquv-ishlab chiqarish majmualarida beriladigan kasblar boʻyicha malaka talablarini (bundan buyon matnda Malaka talablari deb yuritiladi) belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1-§. Asosiy tushunchalar

1. Malaka talablari oʻquv-ishlab chiqarish majmualarida beriladigan kasblar boʻyicha 10-11-sinf oʻquvchilarini kasb-hunarga oʻrgatishning zaruriy bilimlar mazmuniga va amaliy koʻnikmalariga qoʻyiladigan talablar, oʻquv yuklamalari hajmi va bajarilishining nazoratini belgilab beradi.

Malaka talablari kasbga oʻrgatish sifati va darajasini baholashda asosiy mezon hisoblanadi.

Malaka talablari oʻzining idoraviy boʻysunishi va mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar, barcha oʻquv-ishlab chiqarish majmualari tomonidan tatbiq etilishi majburiydir.

Kasbga oʻrgatish taʼlim dasturining nazariy va amaliy mashgʻulotlarini toʻliq oʻzlashtirgan, mazkur Malaka talablarini toʻliq bajargan va yakuniy davlat attestatsiyasidan muvaffaqiyatli oʻtgan umumiy oʻrta taʼlim maktabining oʻquv-ishlab chiqarish majmualari bitiruvchilariga (bundan buyon matnda bitiruvchi deb yuritiladi) mehnat qilish huquqini beruvchi kasb malakasi boʻyicha davlat namunasidagi diplom beriladi.

2. Mazkur Malaka talablarida quyidagi tushunchalardan foydalaniladi:

kasbga oʻrgatish dasturi — kasb-hunar taʼlimi tayyorgarligining asosiy mazmunini aniqlovchi hujjatlar toʻplami;

kompetensiya — tegishli sohada kasbiy faoliyat yuritish uchun zarur boʻlgan bilim, koʻnikma, malaka va shaxsiy sifatlar majmui;

kasbiy faoliyat obyekti — predmetlar, voqeliklar, jarayonlar va faoliyat doirasida harakatga yoʻnaltirilgan tizimlar;

kasbiy faoliyat turi — kasbiy faoliyat obyektiga taʼsir qilishning usullari, uslublari va tavsifi;

kasbiy kompetensiya — bitiruvchining bilim, koʻnikma va amaliy tajriba asosida kasbiy faoliyatga tegishli vazifalarni mustaqil bajarish koʻnikmalariga ega boʻlish hamda masalalarni echishda muvaffaqiyatli faoliyat yuritish qobiliyati.

2-§. Kasbga oʻrgatish dasturining komponentlari va oʻquv rejasi

3. Kasbga oʻrgatish dasturining komponentlariga muayyan kasb boʻyicha bitiruvchilarga kasbiy fanlar oʻrgatishning muddati, oʻquv va ishlab chiqarish amaliyotlari tarkibi, hajmi va mazmunini belgilovchi hujjatlar kiradi.

4. Oʻquv-ishlab chiqarish majmualarida umumiy oʻrta taʼlim muassasalari oʻquvchilarini 10 va 11-sinflarda kasbga oʻrgatish dasturi 2 oʻquv yiliga moʻljallangan boʻlib, har haftada 1 kun 6 soatdan, jami 408 soat hajmida amalga oshiriladi.

5. Oʻquv-ishlab chiqarish majmualarida oʻrgatiladigan kasblarning oʻquv rejasi mazkur Malaka talablarining ilovasiga muvofiq tarkibiy qismlarga boʻlinadi.

Oʻquv rejasiga Xalq taʼlimi vazirligi va Kasb-hunar taʼlimi markazi bilan kelishilgan holda oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilishi mumkin.

6. Taʼlim muassasasiga zarur hollarda oʻquv yuklamasining haftalik 6 soat hajmini saqlagan holda, taʼlim muassasasi pedagogik kengashi qaroriga asosan oʻquv bloklari tarkibidagi mavzularga ajratilgan soatlar hajmini 15% gacha oʻzgartirish kiritish huquqi beriladi.

7. 10 va 11-sinf oʻquvchilari uchun oʻquv yillarining 4-choragida, ularning mehnat koʻnikmalarini shakllantirish va kasbga yoʻnaltirish maqsadida taʼlim muassasasi direktori tomonidan tasdiqlangan jadval asosida taʼlim muassasasida yoki idora va korxonalarda 6 kun davomida 6 soatdan amaliy mehnat mashgʻulotlari oʻtkaziladi.

8. Oʻquv-ishlab chiqarish majmualarida kasbga oʻrgatish jarayoni yakunida bitiruvchi yakuniy davlat attestatsiyasiga jalb qilinadi.

2-bob. Kasblar tavsifi va kasbga oʻrgatish dasturini oʻzlashtirish darajasiga qoʻyiladigan talablar

1-§. Asalarichi

9. Asalarichi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga asalari oilalari, ona asalari, asalari uyalari, asalari pavilonlari, asalari asbob-uskunalari, texnik va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga asalari oilasiga tez-tez qarovlar oʻtkazish, asalari uya haroratini boshqarish, koʻchma asalarichilikni tashkil etish, ertangi ona asalari va asalari paketlarini yetishtirish, kasalliklarga va yuqumli kasalliklarga, zararkunandalarga qarshi kurashda har xil dori-darmonlardan, avtopurkagichlardan foydalanish kiradi.

10. Asalarichi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

asalari oilasiga tez-tez qarovlar oʻtkazishni, asalari uya haroratini boshqarishni bilish;

asalari uyasini kengaytirish, koʻch ajralishi oldini olish choralarini koʻrishni bilish;

asalarichilik ozuqa bazasini yaratishda serasal ekinlar turlarini koʻpaytirishni bilish;

qishloq xoʻjalik ekinlari gulini changlantirish maqsadida koʻchma asalarichilikni tashkil etishni bilish;

ertangi ona asalari va asalari paketlarini yetishtirishni bilish;

kasalliklarga qarshi kurashda har xil dori-darmonlardan va avtopurkagich kabi texnika vositalardan foydalanishni bilish.

2-§. Ayollar sartaroshi

11. Ayollar sartaroshi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga soch qirqish asbob-uskunalari, soch yuvish vositalari, soch qirqish usullari, sartaroshxona va goʻzallik salonlari kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga soch turmaklashning asosiy elementlari, sochni turmaklash usullari, sovuq vositalar, soch turmaklash, soch boʻyash, faoliyat sohasiga tegishli koʻrgazma va tadbirlarda ijod namunalari bilan qatnashish kiradi.

12. Ayollar sartaroshi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

jihozlar, asbob-uskunalarining turlarini bilish;

ish joyini tashkil qilish qoidalarini, texnika xavfsizligi va mehnat muhofazasi talablarini, sanitariya va gigiyena qoida hamda meʼyorlarini, elektr va yongʻin xavfsizligi talablarini bilish;

soch kesish, soch boʻyash usullari va texnologiyasini bilish;

ish qurollari, asbob-uskunalardan toʻgʻri foydalanishni bilish;

turli uslublarda soch turmaklashni bilish;

aniqlangan kamchiliklarni qayd qilish va ularni bartaraf etishni bilish.

3-§. Beton quyuvchi

13. Beton quyuvchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga beton ishlatadigan barcha qurilish obyektlari, beton qorishma tayyorlaydigan shoxobchalar, yigʻma temir-beton konstruksiyalar ishlab chiqaradigan zavodlar, quyma temir-beton konstruksiyalari tayyorlanadigan qurilish maydonlari, beton qorishma materiallari, beton quyishda ishlatiladigan asbob-uskuna va jihozlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga bino va inshootlarning konstruktiv elementlarini tayyorlashda qoliplar oʻrnatish, bino va inshootlarning konstruktiv elementlarini tayyorlashda armatura toʻrlarini oʻrnatish, bino va inshootlarning konstruktiv elementlarini tayyorlashda beton quyish, yigʻma temir-beton konstruksiyalar ishlab chiqaradigan zavodlarda armatura toʻrlarini oʻrnatish va beton quyish, qurilish obyektlarida beton ishlarini nazorat qilish kiradi.

14. Beton quyuvchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

beton tayyorlashda ishlatiladigan xomashyolarning xossalarini bilish;

beton tayyorlashda ishlatiladigan qurilmalarni ishlatishni bilish;

beton va armaturaning turlarini bilish;

temir-beton konstruksiyalarining turlarini bilish;

beton qorishmasining qotish jarayoni va uning vaqt meʼyorlarini bilish;

qurilish obyektlarida quyma konstruksiyalarni tayyorlashda qolipni oʻrnatishni bilish;

armatura toʻrlarini oʻrnatishni bilish;

betonning sifatini nazorat qilish, mahsuloti sifatini baholash va aniqlangan kamchiliklarini qayd qilish hamda ularni bartaraf etishni bilish.

4-§. Bogʻbon

15. Bogʻbon kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga mevali, manzarali daraxtlar, gul turlari, bogʻdorchilikda qoʻllaniladigan asbob-uskunalar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga daraxtlarni parvarishlash, daraxtlarni payvandlash va shakl berish, koʻchat yetishtirish, faoliyat sohasiga tegishli koʻrgazma va tadbirlarda mahsulotlari bilan qatnashish kiradi.

16. Bogʻbon kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

bogʻdorchilikda atrof-muhit sharoitini oʻrganishi bilish;

bogʻdorchilikda qoʻllaniladigan asbob-uskunalarni bilish;

manzarali butalar, rezavor mevalar, mevali daraxtlar hamda tok oʻsimliklari haqida maʼlumotlarni bilish;

oʻsimlik koʻpaytirish texnologiyasini bilish;

ildizlashuv jarayonini kuchaytirish usullarini bilish;

payvand qilish turlari va shakl berish usullarini bilish;

manzarali butalar, rezavor mevalar, mevali va manzarali daraxtlar hamda tok oʻsimligi va uni parvarish etish usullarini bilish;

oʻsimlik kasalliklari va zararkunandalarga qarshi kurashni bilish;

hosilni terish va saqlash usullarini bilish;

erga ishlov berishni bilish;

oʻsimliklarni urugʻidan va qalamchasidan koʻpaytirishni bilish;

hosilni yigʻib olishni va uni saqlash sharoitlarini bilish.

5-§. Buxgalter

17. Buxgalter kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga naqd pulli va naqd pulsiz hisob-kitoblar, kassa operatsiyalaridagi hisob-kitoblar, nazorat hujjatlari va ularning rekvizitlari, kassa jurnali kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga xoʻjalik mablagʻlari va majburiyatlarini hisobga olish, mol yetkazib beruvchilar va xaridorlar bilan hisob-kitoblar, budjet bilan hisob-kitoblar, xodimlar bilan hisob-kitoblari kiradi.

18. Buxgalter kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

hisob turlarini, hisoblash tizimini, ikki yoqlama yozuvni, buxgalteriya provodkalarini, baholashni, kalkulatsiyani, inventarizatsiyani, hisobot shakllari va tarkibini bilish;

xoʻjalik muomalalarini hisoblash tizimida ikki yoqlama yozuvda aks ettirishni bilish;

xoʻjalik muomalalarini hujjatlashtirish va rasmiylashtirishni bilish;

mablagʻlarni baholashni, kalkulatsiya qilishni, inventarizatsiya qilishni bilish;

hisobot shakllarini toʻldirishni mustaqil bajarishni bilish.

6-§. Boʻyoqchi

19. Boʻyoqchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga boʻyoqchilik jihozlari, boʻyoq materiallari, texnik va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga yuzalarni, qorishmalarni tayyorlash, jihoz va asbob-uskunalardan foydalangan xolda suvash va pardozlash ishlarini bajarish kiradi.

20. Boʻyoqchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan umumiy oʻrta taʼlim maktabi bitiruvchisining egallagan kasbi boʻyicha kasbiy kompetensiyasiga qoʻyiladigan talablar quyidagilardan iborat:

jihozlar, asbob-uskunalarining turlarini bilish;

ish joyini tashkil qilish qoidalarini bilish;

texnika xavfsizligi va mehnat muhofazasi talablarini, sanitariya va gigiyena qoida hamda meʼyorlarini bilish;

elektr va yongʻin xavfsizligi talablarini bilish;

boʻyoq ishlarining turlarini, boʻyoq ishlarini bajarish texnologiyasini bilish;

boʻyoq ishlarining sifatini nazorat qilish usullarini bilish;

texnologik jarayonni toʻgʻri tashkil qilishni bilish;

ish qurollari, asbob-uskunalar, moslamalardan toʻgʻri foydalanishni bilish;

materiallar sarfini hisobga olishni bilish;

ishlar sifatini baholashni, aniqlangan kamchiliklarini qayd qilish va ularni bartaraf etishni bilish.

7-§. Videomontaj texnigi

21. Videomontaj texnigi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga turli tipdagi videomontaj asbob-uskunalari, montaj qilishda qoʻllaniladigan moslamalar, oʻlchov-nazorat asboblari, montaj apparat va maxsus xonalari, texnik, texnologik va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga tasvirlarga va turli kadrlarga ishlov berishda videomontaj texnigi kadrlarni qirqish, interfeyslarini sozlash va rostlash, tasvirlarga ishlov berish kiradi.

22. Videomontaj texnigi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

tasvirlarga ishlov berish apparatlarining tuzilishini bilish;

universal va maxsus moslamalarni qoʻllash qoidalarini, oʻlchov-nazorat asboblari tuzilishi, kesish elektr xavfsizlik talablarini bilish;

kadrlarga ishlov berish kompyuter dasturlaridan foydalanishda mehnat muhofazasi, texnika va axborot xavfsizligi qoidalarini bilish;

ish oʻrinlarini tashkil etish qoidalarini bilish;

moslamalar yordamida kadrlarga ishlov berishni bilish.

8-§. Ganch oʻymakorligi usta-rassomi

23. Ganch oʻymakorligi usta-rassomi kasbining faoliyat obyektlariga ganch oʻymakorligida ishlatiladigan kompozitsiyalar, ganch oʻymakorligidagi pardoz turlari, ganchlarning naqshlarini oʻyish ishlari, quyma ganchkorlik ishlari, ganchkorlikda ishlatiladigan qoliplar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga davlat va nodavlat tasarrufidagi ishlab chiqarish, xizmat koʻrsatish, taʼlim tizimlarida ganch oʻymakor usta rassom yoki ganch oʻymakorligi toʻgaragi rahbari sifatida faoliyat koʻrsatish, ganch oʻymakorligi kompozitsiyalarini yaratish, ganch oʻymakorligi ishlarini tashkil etish, erkin bozor tizimida ganch oʻymakorligi ustaxonalarini tashkil etish va ularni boshqarish kiradi.

24. Ganch oʻymakorligi usta-rassomi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

ganch oʻymakorligida ishlatiladigan kompozitsiya turlarini, kompozitsiya tuzish qoidalarini, ganch oʻymakorligida ishlatiladigan pardoz turlarini, ularning tavsifini, afzalliklari va kamchiliklarini, ganch oʻymakorligida ishlatiladigan asbob-uskunalar turlarini va ularni ishlatish qoidalarini bilish;

ganch oʻymakorligida zaminlar turlarini, ularning tavsifini, afzalliklari va kamchiliklarini bilish;

ganch oʻymakorligi ishlarini tashkil etish, mehnat muhofazasini bilish;

ganch oʻymakorlik toʻgaragini tashkil etishni bilish;

ganch oʻymakorlik toʻgaragida oʻquvchilar bilan ishlashni bilish;

bajarilgan ish natijasi boʻyicha hisobotlar tayyorlashni bilish.

9-§. Gilam toʻquvchi

25. Gilam toʻquvchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga gilam toʻqishda ishlatiladigan jihozlar va asbob uskunalari, matolar, iplar, naqshlar toʻplami, texnik va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga gilam toʻqish uchun loyiha yaratish, gilam toʻqishda ishlatiladigan jihozlar, asbob uskunalarni tanlash, naqsh tayyorlash, dastgohni oʻlchash, maxsus rangli iplarni tanlash, dastgohga tanda ip tortish, mahkamlash, ipini oʻtkazib va naqsh asosida gilam toʻqish, naqsh asosida gilam toʻqish jarayonida xar bir qatorda arqoq ipini tortish va maxsus urguchda zichlash, gilam toʻqishni boshlanish va tugallanish tugunini hosil qilish, faoliyat sohasiga tegishli koʻrgazma va tadbirlarda mahsulotlari bilan qatnashish kiradi.

26. Gilam toʻquvchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

amaliy faoliyatida murakkab boʻlmagan toʻqish uchun loyiha yaratishni bilish;

gilam toʻqishda ishlatiladigan jihozlar va asbob-uskunalarni tanlashni bilish;

naqsh tayyorlash, dastgohni oʻlchash, maxsus rangli iplarni tanlashni bilish;

ranglar uygʻunligini va ularni toʻgʻri tanlashni bilish;

dastgohga tanda ip tortishni bilish;

mahkamlash ipini oʻtkazishni bilish;

toʻqish anjomlari turlari va vazifalarini, toʻqish usullarini bilish;

naqsh asosida gilam toʻqish jarayonida har bir qatorda arqon ipini tortish va maxsus urguchda zichlashni bilish;

gilam boshlash va tugallanish tugunini hosil qilishni bilish;

buyurtmaga muvofiq talab darajasida gilam toʻqishni bilish;

toʻquvchilik mahsuloti sifatini baholashni, aniqlangan kamchiliklarni qayd qilish va ularni bartaraf etishni bilish.

10-§. Gulqogʻoz yopishtiruvchi

27. Gulqogʻoz yopishtiruvchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga qurilish materiallari, kesish uchun maxsus pichoqlar, oʻlchov ishlari uchun metr, metrostat, suvli sath oʻlchagichlari, oʻlchash asboblari, texnik va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga asos va devor yuzalarini gulqogʻoz yopishtirishga tayyorlash, yuzalarni rejalash, yelim tayyorlash, gulqogʻozlarni qoʻl asboblari bilan qirqish, gulqogʻozni gulini guliga moslab rejalash va kesish, gulqogʻozni yuzalarga yopishtirish va uning ustidan ishlov berish kiradi.

28. Gulqogʻoz yopishtiruvchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

oʻlchov asboblarni tanlashni, asos va devor yuzalarini tuzilishini, ularni gulqogʻoz yopishtirish uchun tayyorlashni, gruntovka bilan ishlov berishni, gulqogʻozlarni tanlash va rejalashni bilish;

gulqogʻozlarni koʻl asboblari bilan kesishni, yelimlarni tayyorlashni, gulqogʻozlarga yelimlar surtishni, yuzalarga yopishtirish va yopishtirilgan gulqogʻozlarga ishlov berishni bilish.

11-§. Gulchi

29. Gulchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga gulchilik ish qurollari va jihozlar, gulli oʻsimlik namunalari, urugʻlari, koʻchatlari, oʻgʻit turlari, gerbariylar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga gulli manzarali oʻsimlik turlarini ajratish, ularning morfo-biologik xususiyatlarini farqlash, ekish uchun tuproqqa ishlov berish, ekish muddatlarini bilishi, oziqlantirish, koʻchatlarini yetishtirish, kasalliklari va zararkunandalariga qarshi kurashish, oʻgʻit turlaridan foydalanish, oʻgʻitlash, rivojlantirishga taʼsir etuvchi omillar hamda gulli oʻsimliklarni muhofaza qilish kiradi.

30. Gulchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

gulli manzarali oʻsimliklarning biologik xususiyatlarini, ularning turlarini bilish;

gulchilikka doir vazifalarni samarali amalga oshirish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni global tarmoqdan qidirishni bilish;

gulli oʻsimliklarni parvarishlash va ekishda qoʻllaniladigan asbob-uskuna va jihozlar turlarini va ulardan foydalanish qoidalarini bilish;

gulli manzarali oʻsimliklarda uchraydigan kasalliklar va ularga qarshi kurash choralarini bilish;

oʻgʻit turlarini, Oʻzbekistonning tuproq va iqlim sharoitini bilish;

gulli va manzarali oʻsimliklar bilan atrof, xona, kirish joylari va yoʻlaklarni koʻkalamzorlashtirishni bilish;

gulli oʻsimlik turlarini ajratishni bilish;

gullarning morfo-biologik xususiyatlariga koʻra ularni oziqlantirish va parvarishlashni bilish;

gullarda uchraydigan kasalliklar va zararkunandalarga qarshi kurashishni bilish;

ochiq maydonlarda oʻstiriladigan oʻsimlik turlarini ularga taʼsir etuvchi omillarga koʻra yorugʻsevar, soyasevar gulli, manzarali oʻsimliklarni ekishni va ularni parvarishlashni bilish;

oʻgʻitlashni, gulli va manzarali oʻsimliklarni koʻpaytirishni bilish;

koʻchat yetishtirishni bilish.

12-§. Dorivor oʻsimliklar yigʻuvchisi

31. Dorivor oʻsimliklar yigʻuvchisi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga dorivor oʻsimliklarni terishda foydalaniladigan jihozlar, dorivor oʻsimliklar, gerbariglar, quritish uchun stellajlar, qadoqlash materiallari kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga dorivor oʻsimliklarning turlarini ajratishi, dorivor oʻsimliklarni yigʻishda qoʻllaniladigan jihozlardan foydalanish, dorivor oʻsimliklarni terish, yigʻish, quritish va saqlash, dorivor oʻsimliklarni muhofaza qilish kiradi.

32. Dorivor oʻsimliklar yigʻuvchisi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

dorivor oʻsimlik turlarini, ularni yigʻish muddatlarini bilish;

zaharli oʻsimliklar bilan ishlashda ehtiyotkorlik qoidalarini, xavfsizlik choralarini bilish;

dorivor oʻsimliklarni aniqlash yoʻllarini va aniqlagichdan foydalanish qoidalarini bilish;

dorivor oʻsimliklarni muhofaza qilish yoʻllarini bilish;

amaliy faoliyatida dorivor oʻsimliklarni yigʻishda qoʻllaniladigan jihozlardan foydalanishni bilish;

dorivor oʻsimliklarni shifobaxsh xususiyatlariga koʻra shifobaxsh qismlarini yigʻishni, quritishni, qadoqlashni va saqlashni bilish.

13-§. Duradgor

33. Duradgor kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga yogʻoch mahsulotlari, duradgorlik jihozlari, moslamalar, turli materiallardan tayyorlangan konstruksiya va detallar, oʻlchash asboblari, texnik va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlari yogʻoch materiallarni rejalash, kesish va egish, dastgohlarda va qoʻl asboblarida ularga ishlov berish, duradgorlik materiallarini rejalash, dastgoh va qoʻl asboblarida kesish va qirqish, parmalash, arralash, duradgorlik detallarni biriktirish, dastgohlarda frezalash, silliqlash, duradgorlik buyumlarni yasash kiradi.

34. Duradgor kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

yogʻoch materiallarni rejalash, kesish va egish, dastgohlarda va qoʻl asboblarida ularga ishlov berishni bilish;

duradgorlik asbob-uskuna, moslama va dastgohlaridan foydalanishni bilish;

yongʻin, elektr va texnika xavfsizligi qoidalarini, sanitariya va gigiyena qoidalarini bilish;

duradgorlik anjomlari turlari va vazifalarini bilish;

naqsh tushirish, naqshni qirqish va joylashtirish usullarini, yogʻochga ishlov berishni bilish;

mahsuloti sifatini baholashni, aniqlangan kamchiliklarini qayd qilish va ularni bartaraf etishni bilish.

14-§. Doʻppidoʻz

35. Doʻppidoʻz kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga ipak ip bilan tikilgan bolalar doʻppilari, erkaklar doʻppilari, ayollar doʻppilari, rangli iplar bilan tikilgan dekorativ kompozitsiyalar, zardoʻziy va popop doʻppilar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga doʻppi tikish uchun naqsh kompozitsiyalarini loyihalash, doʻppi tikish uchun naqsh va mavzuli kompozitsiyalar tuzish, naqshlarni qirqish va matoga tikish, zardoʻzi doʻppilarni guldoʻzi va popop usullarida tikish, faoliyat sohasiga tegishli koʻrgazma va tadbirlarda mahsulotlari bilan qatnashish kiradi.

36. Doʻppidoʻz kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

doʻppidoʻzlik mahsulotlariga mos matolar turlarini, mulina iplar, naqsh gullari turlarini bilish;

kompozitsiya asoslarini bilish;

naqshni karton qogʻozga tushirish, qirqish va matoga tikish usullarini bilish;

ranglar uygʻunligini va ularni toʻgʻri tanlashni bilish;

tikish anjomlari turlari va vazifalarini bilish;

doʻppidoʻzlik mahsuloti turiga mos kompozitsiyasini yaratishni bilish;

doʻppidoʻzlik mahsulotining loyihasini chizishni bilish;

matoga kompozitsiyani toʻgʻri joylashtirishni bilish;

zardoʻzlik gullari nusxasini tayyorlashni, ularni qirqish va joylashtirishni bilish;

zardoʻzlik gullari turlarini, ulardan doʻppidoʻzlik mahsulotiga mosini tanlashni va qoʻllashni, tikish jarayonida usullarni toʻgʻri tanlashni bilish;

buyurtmaga muvofiq talab darajasida tikishni bilish;

doʻppidoʻzlik mahsuloti sifatini baholashni, aniqlangan kamchiliklarni qayd qilish va ularni bartaraf etishni bilish.

15-§. Yogʻoch oʻymakori

37. Yogʻoch oʻymakori kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga yogʻoch oʻymakorlik asboblari, naqshlar toʻplami, yogʻoch oʻymakorlik bilan qilingan kichik oʻlchamdagi suvenirlar, yogʻoch oʻymakorlik bilan qilingan kichik oʻlchamdagi uy-roʻzgʻor buyumlari, yogʻoch oʻymakorlik bilan qilingan dekorativ kompozitsiyalar, yogʻoch oʻymakorlik ishlanma va mahsulotlari kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga yogʻoch oʻymakorlik bilan qilingan uy-roʻzgʻor buyumlari uchun naqsh kompozitsiyalarini loyihalash, yogʻoch oʻymakorlik bilan qilingan uy-roʻzgʻor buyumlari uchun naqsh va mavzuli kompozitsiyalar tuzish, yogʻoch oʻymakorlik naqshlarni qilish, uy-roʻzgʻor buyumlarini yogʻoch oʻymakorlik usulida bezash, faoliyat sohasiga tegishli koʻrgazma va tadbirlarda mahsulotlari bilan qatnashish kiradi.

38. Yogʻoch oʻymakori kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

yogʻoch oʻymakorlik turlarini, yogʻoch oʻymakorlik naqsh turlarini bilish;

kompozitsiya asoslarini, naqshni karton qogʻozga tushirish usullarini bilish;

ranglar uygʻunligini va ularni toʻgʻri tanlashni, yogʻoch oʻymakorlik anjomlari turlari va vazifalarini, yogʻoch oʻymakorlik usullarini bilish;

yogʻoch oʻymakorlik mahsulotining vazifasiga mos naqsh turini tanlashni bilish;

yogʻoch oʻymakorlik mahsuloti turiga mos kompozitsiya yaratishni bilish;

yogʻoch oʻymakorlik mahsulotining loyihasini chizishni bilish;

yogʻoch oʻymakorlik kompozitsiyasini toʻgʻri joylashtirishni bilish;

yogʻoch oʻymakorlik gullari tarxini tayyorlashni, ularni qirqish va joylashtirishni bilish;

buyurtmaga muvofiq talab darajasida mahsulot tayyorlashni bilish;

yogʻoch oʻymakorlik mahsuloti sifatini baholashni, kamchiliklarni aniqlash va ularni bartaraf etishni bilish.

16-§. Zargar

39. Zargar kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga zargarlik asbob-uskunalari, maishiy zargarlik buyumlari, tarixiy zargarlik buyumlari, milliy zargarlik buyumlari, zamonaviy zargarlik buyumlari, taʼmirlashga muhtoj zargarlik buyumlari, uy interyerida zargarlik buyumlari (suvenirlar) kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga qadimiy tarixiy zargarlik buyumlarini taʼmirlash; interyerda badiiy bezash va ularni taʼmirlash, zargarlik buyumlariga mos kompozitsiyali loyihalar chizish, milliy va zamonaviy zargarlik buyumlarini yasash va taʼmirlash, faoliyat sohasiga tegishli koʻrgazma va tadbirlarda mahsulotlari bilan qatnashish kiradi.

40. Zargar kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

zargarlik ishlariga oid naqshlarni chizishni, naqshlardan kompozitsiya qilishni bilish;

rangli metallar va zargarlik toshlari haqidagi tushunchalarni bilish;

zargarlikka oid ish qurollari bilan ishlashni bilish;

zargarlik buyumlarini taʼmirlashni bilish;

turli xil maishiy buyumlarga ishlov berishni bilish;

zargarlik buyumlariga ishlov berishda metallardan toʻgʻri foydalanishni bilish;

ishlab chiqariladigan zargarlik mahsulotlarini sifat darajasiga ajratishni bilish.

17-§. Zardoʻz

41. Zardoʻz kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga zardoʻzlik asboblari, korchoʻp, matolar, iplar, naqshlar toʻplami, zar bilan tikilgan kichik oʻlchamdagi suvenirlar, uy-roʻzgʻor buyumlari, dekorativ kompozitsiyalar, zardoʻziy liboslar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga uy-roʻzgʻor buyumlari uchun naqsh kompozitsiyalarini loyihalash, uy-roʻzgʻor buyumlari uchun naqsh va mavzuli kompozitsiyalar tuzish, naqshlarni qirqish va matoga qavish, uy-roʻzgʻor buyumlari va kiyim-kechaklarni guldoʻzi usulida tikish, faoliyat sohasiga tegishli koʻrgazma va tadbirlarda mahsulotlari bilan qatnashish.

42. Zardoʻz kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

zardoʻzlik mahsulotlariga mos matolar, zar iplar, naqsh gullari turlarini bilish;

naqsh kompozitsiyasi asoslarini bilish;

naqshni karton qogʻozga tushirish, qirqish va matoga qavish usullarini bilish;

ranglar uygʻunligini va ularni toʻgʻri tanlashni bilish;

tikish anjomlari turlari va vazifalarini bilish;

tikish usullarini bilish;

zardoʻzlik mahsuloti turiga mos kompozitsiyasini yaratishni, uni matoga toʻgʻri joylashtirishni bilish;

zardoʻzlik mahsulotining loyihasini chizishni bilish;

zardoʻzlik gullari tarhini tayyorlashni, ularni qirqish va joylashtirishni bilish;

buyurtmaga muvofiq talab darajasida zardoʻzlik mahsulotlarini tikishni bilish;

zardoʻzlik mahsuloti sifatini baholashni, aniqlangan kamchiliklarini qayd qilish va ularni bartaraf etishni bilish.

18-§. Issiqxona ishchisi

43. Issiqxona ishchisi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga issiqxona, mevali va manzarali daraxt turlari, sabzovotlar, gullar, bogʻdorchilikda qoʻllaniladigan asbob-uskunalar, maxsus kiyimlar, texnik va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga yerga ishlov berish, koʻchatlarni urugʻidan va qalamchasidan koʻpaytirish, daraxtlarni payvandlash va shakl berish, koʻchat yetishtirish, oʻsimliklarni parvarishlash, kasallik va zararkunandalarga qarshi kurashish, issiqxona haroratini nazorat qilish, hosilni terish va saqlash kiradi.

44. Issiqxona ishchisi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

bogʻdorchilikda issiqxona sharoitini bilish;

issiqxona bogʻdorchiligida qoʻllaniladigan asbob-uskunalarni bilish va foydalana olishni bilish;

yongʻin, elektr va texnika xavfsizligi qoidalarini bilish;

sitrus, rezavor mevalar hamda tok daraxti haqida maʼlumotlarni bilish;

oʻsimliklarni koʻpaytirish texnologiyasini, ildizlashuv jarayonini kuchaytirish usullarini bilish;

payvand qilish, shakl berish usullari va turlarini bilish;

oʻsimlik kasalliklari va zararkunandalari va ularga qarshi kurashni bilish;

hosilni terish va saqlash usullarini bilish;

erga ishlov berishni bilish;

oʻsimliklarni urugʻidan va qalamchasidan koʻpaytirishni bilish;

hosilni terish va saqlashni bilish;

aniqlangan kamchiliklarini qayd qilish va ularni bartaraf etishni bilish.

19-§. Kashtachi

45. Kashtachi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga kashtachilik loyihalari, rangli iplar, maxsus matolar, dastgoh va maxsus ish asboblari kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga kashtachilik loyihalarini chizish, kashtachilik ishlarini loyihalash, qogʻozga chizilgan loyihalarni rang tusini aniqlagan holda turlash, mavzuli ish hajmini tanlash, mustahkam dastgoh tayyorlash, dastgohga maxsus matoni tortish, kashtani iplar va maxsus ish asbob-uskunalari yordamida tikish, rangli iplar yordamida turli mavzulardagi ishlarini tikish, maishiy jihozlarni kashtalar bilan bezash.

46. Kashtachi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

kashtachilik asbob-uskunalardan toʻgʻri foydalanishni bilish;

naqsh kompozitsiyalarini yaratishni va toʻgʻri joylashtirishni bilish;

kashtachilikda ishlatiladigan kashta naqshlarini yaratishni bilish;

uy-roʻzgʻor buyumlariga loyiha eskizlar yaratishni bilish;

maishiy hayotda bevosita qoʻllaniladigan kashta buyumlarining loyihalarini, kompozitsion gullarini joylashni bilish;

chok turlarini tikishni, tikish texnologiyasini tanlashni, tanlangan loyihalarda choklarni qoʻllashni bilish;

mavzuli kompozitsiyani loyihalash, matoga joylashtirishni bilish;

kashtada kamchiliklarni aniqlash va ularni bartaraf etishni bilish.

20-§. Kafelchi

47. Kafelchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga pardozlash (koshinlash, mozaika, marmar va boshqa materiallarni qoplash) ishlarini bajarishda ishlatiladigan materiallar, qorishma, yelim, kafel yopishtirish asbob-uskunalari, koshinlash ishlari maxsus asboblari kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga sopol plitka, tabiiy va sunʼiy toshlardan devor konstruksiyalarini terish, qoplash hamda bezash, koshin, varaqsimon, shitsimon, panelsimon va profilli tuzilmalarni pardozlanadigan yuzalarga qorishma, yelim yoki quruq holda turli qotirgich ashyolar bilan biriktirish yoki qoplash, qoʻlda bajariladigan koshinlash ishlarida maxsus asboblardan foydalanish, devor va boshqa yuzalarni tabiiy tosh, sopol, glazurlangan sopol, mozaika, keramika materiallari bilan qoplash kiradi.

48. Kafelchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

koshinlash, mozaika, marmar va yuzalarni turli materiallar bilan qoplashda ishlatiladigan materiallar turlari, xossalari va vazifalari, materiallar sifatini bilish;

pardozlash (koshinlash, mozaika, marmar va boshqa materiallarni qoplash) ishlarini bajarishda ishlatiladigan materiallarni ish jarayoniga tayyorlash usullarini bilish;

koshinlash, mozaika, marmar yuzalarni qoplash va jilo berish ishlari texnologiyasini bilish;

koshinlash, mozaika, marmar yuzalarni qoplash va jilo berish ishlarida qoʻllaniladigan asbob-uskunalarning tuzilishi va vazifalarini bilish;

mehnat muhofazasi, xavfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilishni bilish;

loyiha hujjatlariga asosan materiallarni tanlash va saralashni bilish;

texnologik xarita va loyiha hujjatlari bilan ishlashni bilish;

koshinlash, yuzalarni mozaika, marmar bilan qoplash va jilo berish ishlarini amalga oshirishni bilish;

materiallar sarfi va bajarilgan ishlar hajmini hisoblashni bilish;

mahsuloti sifatini baholashni, aniqlangan kamchiliklarini qayd qilish va ularni bartaraf etishni bilish.

21-§. Kotib(a)

49. Kotib(a) kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga zamonaviy ish yuritish uchun zarur boʻlgan texnika vositalari, ish hujjatlari, meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga ofis texnikalaridan foydalanish, internet tarmogʻida ishlash, ish yuritishning davlat talablarini bilish va ularni amalda qoʻllash, uchrashuv va yigʻilishlarni tashkil etish, rahbarning xizmat safari hujjatlarini rasmiylashtirish uchun turli chiptalar va mehmonxonalarni bron qilish, hujjatlar bilan ishlash, muomala madaniyati, tashkiliy ishlarni bajarish, kompyuter dasturlarida (Microsoft Office Word, Excel) ishlash kiradi.

50. Kotib(a) kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

ish yuritishning davlat talablarini bilish;

rahbar huzuriga kelganlarni muomala talablariga (etiket) rioya qilgan holda qabul qilishni bilish;

telefonda soʻzlashish etiketiga rioya qilgan holda qoʻngʻiroqlarga javob berish va qoʻngʻiroqlarni amalga oshirishni bilish;

ofis texnikalaridan toʻgʻri va samarali foydalanishni bilish;

ish yuritish, kiruvchi va chiquvchi xat va korrespondensiyalar bilan ishlashni bilish;

uchrashuv va yigʻilishlarni tashkil etishni bilish;

rahbarning xizmat safari hujjatlarini rasmiylashtirishni, chiptalar va mehmonxonalarni bron qilishni bilish;

ofis uchun kanselyariya mollariga buyurtma berish tartibini bilish;

tashkilot tuzilmasi, rahbariyati, xodimlari va ularning ism-familiyasi, funksional vazifalari toʻgʻrisidagi barcha maʼlumotlarni bilish;

davlat tilida yoki boshqa biror chet tilida imloviy, grammatik va stilistik xatolarga yoʻl qoʻymasdan ishlashni bilish.

22-§. Kompyuter va dasturiy taʼminotlar hamda ofis jihozlarini oʻrnatuvchi va ularga texnik xizmat koʻrsatuvchi

51. Kompyuter va dasturiy taʼminotlar hamda ofis jihozlarini oʻrnatuvchi va ularga texnik xizmat koʻrsatuvchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga shaxsiy kompyuterlar va ofis jihozlarini yigʻish va ehtiyot qismlarga ajratish uchun kerakli asboblar, shaxsiy kompyuterlar va ofis jihozlariga xizmat koʻrsatish xomashyolari, texnik va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga shaxsiy kompyuterlarni yigʻish, dasturiy taʼminot oʻrnatish va sozlash, shaxsiy kompyuterlar profilaktikasi, kompyuterlarning qoʻshimcha qurilmalarini oʻrnatish va kichik tuzatishlar, ofis jihozlarini oʻrnatish, ofis jihozlarining dastur qismlarini sozlash kiradi.

52. Kompyuter va dasturiy taʼminotlar hamda ofis jihozlarini oʻrnatuvchi va ularga texnik xizmat koʻrsatuvchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

amaliy faoliyatida shaxsiy kompyuter qismlarini oʻrnatishni bilish;

tashqi qurilmalarni ulash, termopastani almashtirishni bilish;

shaxsiy kompyuterning nosoz qismlarini aniqlash va oʻzgartirishni bilish;

shaxsiy kompyuter modernizatsiyasini bilish;

turli ofis texnikasini oʻrnatish, lazer va purkagichli printyerlarni hamda koʻp funksiyali qurilma, skanyerlarni oʻrnatishni bilish;

drayvyerlarni oʻrnatishni bilish;

kompyuter va uning qoʻshimcha qurilmalarining nosozliklarini aniqlash va sozlashni bilish.

23-§. Kompyuter operatori

53. Kompyuter operatori kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga ichki va global tarmoqqa ulangan shaxsiy kompyuterlar, proyektor, proyektor uchun ekran, lazer bilan koʻrsatuvchi tayoqcha, interaktiv doska, maxsus dasturlar toʻplami, UPS qurilmasi, modem, shaxsiy kompyuter tizimli bloki, multimediya vositalari, Web kamera, printer, skaner, faks, maxsus dasturlar toʻplami, Wi-fi adapter kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga kompyuterda matn kiritish, kompyuter dasturlarni oʻrnatish, maʼlumotlar bazasi bilan ishlash, jadvallar bilan ishlash, kompyuter va kompyuter tizimlarini montaj qilish, qoʻshimcha qurilmalar bilan ishlash, ularni sozlash.

54. Kompyuter operatori kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

kompyuter arxitekturasini, tizimli blok (keys) tuzilishini bilish;

kompyuter dasturi ish faoliyati nosozliklarini qidirish va bartaraf etishni qoidalarini bilish;

shaxsiy kompyuter klaviaturasidagi tugmalar guruhi va ularning vazifalarini bilish;

Windows operatsion tizimining tuzilishi, xususiyat va imkoniyatlarini bilish;

Microsoft Office integrallashgan paketlari bilan ishlashni, uning qoʻshimcha imkoniyatlarini bilish;

antivirus dasturlarining turlarini, ishlash prinsipini, sozlash turlari va ular bilan ishlash tartibini bilish;

shaxsiy kompyuterlarni testlash va diagnostika qilish usullarini bilish;

taqdimot va fotoalbomlar yaratishning texnologik bosqichlarini bilish;

optik disklarga yozish dasturlarini bilish;

multimediali dastur vositalarini bilish;

internet tarkibidagi dasturiy vositalarni bilish;

kompyuter texnikasini oʻrnatishning sanitar-gigiyenik talablarini, texnika xavfsizligi qoidalarini bilish;

matnli hujjatlar va elektron jadvallar bilan ishlashni bilish;

arxiv dasturlari bilan ishlashni bilish.

24-§. Kulol

55. Kulol kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga sovgʻa buyumlari, maishiy buyumlar, badiiy taʼmirlashga muhtoj buyumlar va kulolchilik mahsulotlari kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga loy turlari va boʻyoq turlari bilan ishlash qoidalariga amal qilish, jihozlarni foydalanishga tayyorlash, maxsus asbob-uskunalar tayyorlash, mayda turdagi sovgʻa buyumlarini yasab, ularga badiiy bezak ishlarini bajarish, loy turini tanlash, har xil turdagi va hajmdagi koʻza, lagan va shunga oʻxshash maishiy buyumlarini qolipini olish, qolipdan chiqarib toʻgʻri yasash kiradi.

56. Kulol kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

xomashyo va mahsulotlarga dastlabki ishlov berish usullarini bilish;

xavfsizlik texnikasi va mehnat muhofazasi hamda sanitariya-gigiyena qoidalarini bilishi va rioya qilishni bilish;

kasbiy vazifalarni samarali amalga oshirish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni qidirishni bilish;

kasbiy faoliyatida axborot-kommunikatsion texnologiyalarini samarali qoʻllashni bilish;

amaliy faoliyatida murakkab boʻlmagan loyihalarni chizishni bilish;

mavzuli kompozitsiyani toʻgʻri loyihalashni bilish;

loyda mavzuli kompozitsiyani yasash, pardozlashni bilish;

kulolchilikdagi afzalliklar va kamchiliklarni, ranglarni toʻgʻri tanlashni bilish;

maxsus loy va asbob-uskunalarni ishlatishni bilish;

loyiha ustida ishlash va kompozitsiya tuzishni bilish;

talab darajasida kulolchilik mahsulotlarini yasashni, aniqlangan kamchiliklarini bartaraf etishni bilish.

25-§. Koʻkalamzorlashtiruvchi

57. Koʻkalamzorlashtiruvchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga mevali va manzarali daraxtlar, butalar, gullar va boshqa oʻsimliklar, koʻkalamzorlashtirish jihozlari, texnik va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga yerni tanlash, toʻgʻri tayyorlash, koʻchatlarni oʻtkazish, koʻchatlarni toʻgʻri tartibda sugʻorish, ularni zararkunandalardan asrash, ularni tegishli tartibda oqlash, daraxtlarga oʻz vaqtida shakl berish, daraxtlarning kasalliklarini davolash kiradi.

58. Koʻkalamzorlashtiruvchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

erga ishlov berishni bilish;

ekiladigan daraxt, gul va oʻsimlik turlariga qarab yer hozirlashni bilish;

erni sugʻorish va namlantirish va ekishga tayyorlash ishlarini bilish;

mavsumiy sogʻlom gul koʻchatlarini tanlab olish va ekishga tayyorlashni bilish;

ekilgan daraxt, gul va oʻsimliklarni sugʻorish ishlarini bilish;

oʻsimliklarni yomgʻirlatib sugʻorishni bilish;

yosh daraxt, gul va oʻsimliklarni parvarishlash ishlarini bilish;

bir yillik gullar haqida maʼlumotga ega boʻlish va ularga qoʻlda ishlov berishni bilish;

ekilgan oʻsimliklarni parvarishlash, sifatini baholashni, aniqlangan kamchiliklarini qayd qilish va ularni bartaraf etishni bilish.

26-§. Mebel ishlari ustasi

59. Mebel ishlari ustasi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga mebellar, mebel yasash va taʼmirlash jihozlari, yigʻish uchun moslamalar, turli materiallardan tayyorlangan konstruksiya va detallar, oʻlchash asboblari, texnik va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga mebel materiallarini rejalash, dastgoh va koʻl asboblarida kesish, parmalash, arralash, mebel detallarni biriktirish, dastgohlarda frezalash, silliqlash, mebel buyumlarini yasash, mebelni taʼmirlash kiradi.

60. Mebel ishlari ustasi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

mebel yasash va taʼmirlashda ishlatiladigan asbob-uskunalar, moslama va dastgohlar turlarini va ulardan foydalanishni bilish;

parmalash va oʻyish dastgohlarning tuzilishi, turlari, vazifalari toʻgʻrisida umumiy tushunchalarni bilish;

bir va koʻp shpindelli tik va yotiq parmalash dastgohlari tuzilishi turlari, vazifalari oʻziga xos tomonlari haqida umumiy maʼlumotlarni bilish;

amaliy faoliyatida murakkab boʻlmagan chizmalarni oʻqishni bilish;

oʻlchov asboblarni tanlashni bilish;

detallarni oʻlchashni, yogʻochga ishlov berish uchun rejalashni bilish;

xomashyolarni tilishga tayyorlash va tilingan materiallarni bichishni bilish;

yogʻochga qoʻl asboblari yordamida ishlov berish, yelimlash biriktirish, egish, yogʻochlarni bichishni bilish;

bichish aniqligi va sexlarda ish oʻrinlarini va ishlab chiqarish jarayonini ketma-ket tashkil qilishni bilish;

mebel buyumlarini yasash (mebel deraza bloklari, mebel eshik bloklari) yogʻoch qismlarini oʻzaro biriktirish, dastgohlarda turli duradgorlik operatsiyalarini amalga oshirishni bilish;

mahsulot sifatini baholashni, aniqlangan kamchiliklarini qayd qilish va ularni bartaraf etishni bilish.

27-§. Milliy taomlar oshpazi

61. Milliy taomlar oshpazi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga turli tipdagi oshxona, kafe, restoran jihozlari va idish-tovoqlar, oziq-ovqat mahsulotlari, tarozi turlari, nazorat-oʻlchov asboblari kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga taom tayyorlash uchun ish oʻrnini tashkil etish va asbob-uskunalarini tanlash, jihozlarni foydalanishga tayyorlash, xavfsizlik texnikasi va sanitariya-gigiyena qoidalariga amal qilish, taom tayyorlash uchun xomashyoni miqdor va sifatiga qarab tayyorlash, xomashyo va yarim tayyor mahsulotlarni dastlabki ishlov berishga tayyorlash va dastlabki ishlov berish, tayyorlanishi murakkab boʻlmagan milliy suyuq, quyuq, sovuq va gazak taomlarni tayyorlash, milliy issiq, shirin va salqin ichimliklar tayyorlash kiradi.

62. Milliy taomlar oshpazi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

taom turlarini, taom tayyorlash uchun xomashyoni miqdor va sifatiga qoʻyilgan gigiyenik talablarni bilish;

xomashyo va mahsulotlariga dastlabki ishlov berish usullarini, yarim tayyor mahsulotlarini tayyorlashni bilish;

goʻsht, parranda, baliq, sabzavot, yorma va boshqa mahsulotlarni taom tayyorlash uchun mexanik va pazandalik ishlovini berish yoʻllarini bilish;

xavfsizlik texnikasi va mehnat muhofazasi hamda sanitariya-gigiyena qoidalarini bilishi va rioya qilish;

texnologik asbob-uskunalar, nazorat-oʻlchov asboblari, jihozlarining turlarini va ulardan foydalanish yoʻllarini bilish;

taom tayyorlash uchun xomashyoni miqdor va sifatiga qarab tayyorlashni bilish;

taom tayyorlash uchun mexanik va issiqlik (elektr, gaz, olov va elektron) jihozlarni va nazorat-oʻlchov asboblaridan foydalanishni bilish.

28-§. Muqovalovchi

63. Muqovalovchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga matbaa ashyolari, yarim fabrikatlar va bosishdan keyingi ishlab chiqarilgan tayyor matbaa mahsulotlari, broshyuralash va muqovalash uskunalari, broshyuralash va muqovalash jarayonlari parametrlari kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga varaqlarni buklash, kitob taxlamlarini yigʻish, kitob taxlamlarini mahkamlash, bosma nashrlarga qoʻshimcha elementlarni birlashtirish, kitob taxlamani jildga birlashtirish, muqova tavaqalarini tayyorlash, taxlamni muqovaga oʻrnatish, kitoblar, papkalar, oq qogʻoz va blanka mahsulotlarini tayyorlash boʻyicha alohida muqovalash jarayonlarini bajarish, faoliyat sohasiga tegishli koʻrgazma va tadbirlarda mahsulotlari bilan qatnashish kiradi.

64. Muqovalovchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

kitoblar, muqova qopqoqlari, papkalar, oq qogʻoz va blank buyumlarini tayyorlash boʻyicha texnologik jarayonlarni bilish;

materiallarga va yarim tayyor mahsulotlarga texnik talablarni, buklash turlari, bukish mashinalarini ishlash tamoyili va texnologiyasini, buklangan daftarlarni sifatiga qoʻyiladigan talablarni bilish;

daftarlarni yigʻish turlari, qoʻlda va mashinada yigʻish texnologiyasini bilish;

bosma nashrlarni mahkamlash turlari va usullari, bosma nashrlarni qoʻlda mahkamlash texnologiyasi, bosma nashrlarni qurilmalarda mahkamlash texnologiyasini bilish;

qirqish qurilmalarining turlari, bir va uch pichoqli qirqish mashinalarda ishlash texnikasini, qoʻshimcha element turlari va tuzilmalari, qoʻshimcha elementlarini tayyorlash texnologiyasini, jild turlari va tavsiflari, nashrlarni jildga birlashtirish texnologiyasi va qurilmalarini bilish;

taxlamlarini jildga birlashtirishni bilish;

muqova tavaqalari turlari, moʻljallanishi, tuzilmasi va texnologik tavsiflari, muqova tavaqalarini yigʻish ketma-ketligi, taxlamlarini muqova tavaqasiga oʻrnatish usullarini bilish;

muqovaga oʻrnatish qurilmalari, taxlamlarini muqova tavaqalariga qoʻlda va mashinada oʻrnatish texnologiyasini bilish;

qogʻozning hajmi va zichligiga bogʻliq holat blok koreshogini dumaloqlash rejimlarini bilish;

taxlam koreshogini falslarini bukish operatsiyalari; taxlam koreshogini qoʻlda va mashinada dumaloqlash texnologiyasi, nashr chidamligiga hamda muqova jildni taxlam bilan mustahkam bogʻlanishiga taʼsir etuvchi koʻrsatkichlar, nashrlarni qadoqlash usullarini bilish;

qoʻlda va mashinada varaqlarni bukishni bilish;

daftarlarni presslashni bilish;

chiziqlash va perforatsiya operatsiyalarini bilish;

sim va ip bilan tikishni bilish;

yelimli mahkamlashni bilish;

taxlamlarni jildga qoʻlda va mashinada birlashtirishni bilish;

muqova tavaqalari uchun materiallarni tayyorlashni bilish;

qoʻlda muqova tavaqalarini tayyorlashni bilish;

muqova chetlarini bukishni bilish;

taxlamlarni muqova tavaqalariga qoʻlda va matbaa qurilmalarida oʻrnatishni bilish;

kitoblarga ishlov berish operatsiyalarini mustaqil bajarishni bilish.

29-§. Mobil telefonlarni taʼmirlovchi

65. Mobil telefonlarni taʼmirlovchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga jihozlarni yigʻish uchun moslamalar, turli mobil telefonlar, detallar va asbob-uskunalar, texnik va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga mobil telefonlarni ochish, ularni tozalash, metallarni qoʻl asboblari bilan kesish va qirqish, toʻgʻrilash va egish, metallarni egovlash va parmalash, tashqi va ichki rezbalarni koʻl asboblari yordamida kesish, metallarni bir-biriga biriktirish (kavsharlash, yelimlash va parchinlash) hamda turli birikmalar orqali yigʻish kiradi.

66. Mobil telefonlarni taʼmirlovchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

mobil telefonlarning tuzilishini va ishlash tamoyillarini bilish;

kasbiy faoliyatida axborot-kommunikatsion texnologiyalarni qoʻllashni bilish;

texnika, elektr va yongʻin xavfsizlik qoidalarini bilish;

mobil telefonlarni taʼmirlash vositalaridan foydalanishni bilish;

murakkab boʻlmagan chizmalarni oʻqishni bilish;

oʻlchov asboblarni tanlashni va detallarni oʻlchashni bilish;

mobil telefondagi kamchiliklarni bartaraf qilishni bilish.

30-§. Naqqosh

67. Naqqosh kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga doʻkon, naqqoshlik asboblari, naqshlar toʻplami, naqsh bilan bajariladigan kichik oʻlchamdagi suvenirlar, naqsh bilan bajarilgan kichik oʻlchamdagi uy-roʻzgʻor buyumlari, naqsh bilan bajarilgan dekorativ kompozitsiyalar, naqsh bilan bajarilgan buyumlar, naqqoshlik sanʼatida ishlatiladigan asbob-uskunalar, naqqoshlik buyumlarini bezash usullari, naqqoshlikda ishlatiladigan boʻyoqlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga naqqoshlik sanʼatida ishlatiladigan xomashyolar va asbob-uskunalardan mustaqil foydalanish, badiiy bezalgan buyumlarni sifatlarga ajratish, naqqoshlik buyumlarini turli usullarda boʻyash, yasalgan buyumlar koʻrgazmasini tashkil etish, faoliyat sohasiga tegishli koʻrgazma va tadbirlarda mahsulotlari bilan qatnashish kiradi.

68. Naqqosh kasbining taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

naqqoshlik mahsulotlari, naqsh gullari turlarini, kompozitsiya asoslarini bilish;

naqshni karton qogʻozga tushirish usullarini bilish;

ranglar uygʻunligini va ularni toʻgʻri tanlashni bilish;

naqqoshlik ustalari faoliyati va ularning ish uslublarini qoʻllay olishni bilish;

naqqoshlik sanʼati tarixini bilish;

naqqoshlik sanʼatida ishlatiladigan asbob-uskunalar turlari va vazifalarini bilishi, ulardan foydalana olishni bilish;

naqqoshlik buyumlarini bezash usullarini bilish;

naqqoshlik mahsuloti turiga mos kompozitsiyasini yaratishni bilish;

buyumga kompozitsiyani toʻgʻri joylashtirishni bilish;

naqqoshlik gullari tarxini tayyorlashni, ularni qirqish va joylashtirishni bilish;

naqqoshlik usullari turlarini, ulardan naqqoshlik mahsulotiga mosini tanlashni va qoʻllashni bilish;

buyurtmaga muvofiq talab darajasida naqqoshlik mahsulotlarini tayyorlashni bilish;

naqqoshlik mahsuloti sifatini baholashni, aniqlangan kamchiliklarini qayd qilish va ularni bartaraf etishni bilish.

31-§. Novvoy

69. Novvoy kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga novvoychilik jihozlari, un elash, xamir qorish, tarozida tortish, xamirni boʻlaklarga boʻlish, zuvala tugish, xamirni tindirish, shakl berish, xomashyo uchun moslamalar, xamirni pishirish uchun moslamalar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga ish oʻrnini rejalash, jihozlarni tartiblash, un va xomashyolarni qoʻlda tayyorlash, xamir qorish, tayyor xamirni boʻlaklarga boʻlish, qoʻlda zuvala tugish, tindirish va yasash, pishirishga tayyorlash hamda pishirish, faoliyat sohasiga tegishli koʻrgazma va tadbirlarda mahsulotlari bilan qatnashish kiradi.

70. Novvoy kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

xavfsizlik texnikasi va mehnat muhofazasi hamda sanitariya-gigiyena qoidalarini, ish oʻrnini tashkil qilishni bilish;

mexanik va issiqlik jihozlarini ish holatiga tushirish va toʻxtatish tartibini bilish;

texnologik asbob-uskunalar, nazorat-oʻlchov asboblari, jihozlarining turlari va ulardan foydalanish yoʻllarini bilish;

xamir tayyorlash uchun xomashyoni miqdor va sifatiga qarab tayyorlashni bilish;

xomashyo va mahsulotlariga dastlabki ishlov berish, yarim tayyor mahsulotlarini tayyorlash tartibini bilish;

un, kraxmal, shakar, asal, patokaga ishlov berishni bilish;

tuxum va tuxum mahsulotlari, sut va sut mahsulotlariga ishlov berishni bilish;

sariyogʻ, margarin va masalliqlarni qovurish uchun ishlatiladigan yogʻlarni texnologik jarayon uchun tayyorlashni bilish;

xamir koʻpirtirgichga ishlov berishni bilish;

undan tayyorlanadigan non mahsulotlari uchun ishlov berishni bilish;

non mahsulotlarning ichiga solinadigan masalliqlarni tayyorlashni bilish;

xamir turlari va uni koʻpirtirish usullarini bilish;

tayyorlanishi murakkab boʻlmagan novvoychilik mahsulotlarini tayyorlash texnologiyalarini va tayyorlash bosqichlarini bilish;

novvoychilik mahsulotlarini tayyorlash uchun mexanik va issiqlik (elektr, gaz, olov va elektron) jihozlarni, shuningdek, nazorat-oʻlchov asboblarini ishlata olishni bilish;

ish joyini tashkil qilish va texnika xavfsizligi, sanitariya va gigiyena qoidalariga amal qilishni bilish;

asosiy va qoʻshimcha xomashyo va yarim tayyor mahsulotlarini miqdor va sifatiga qarab tayyorlashni bilish;

texnik, elektr va elektron tarozilardan foydalanishni bilish;

xomashyo va oziq-ovqat mahsulotlariga dastlabki ishlov berish va yarim tayyor mahsulotlar tayyorlashni bilish;

undan tayyorlanadigan non mahsulotlari uchun yarim tayyor mahsulotlar tayyorlashni bilish;

xamir koʻpirtirgichlarni texnologik jarayon uchun tayyorlashni, xamirni koʻpirtirish usullarini bilish;

xamir turlari va uni koʻpirtirish usullarini bilish;

novvoychilik yarim tayyor mahsulotlarini tayyorlashni bilish.

32-§. Ofitsiant

71. Ofitsiant kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga restoran, kafe, bar, oshxona anjomlari, yordamchi anjomlar, restoran, kafe, bar, oshxona idish-tovoqlari, salfetka-dasturxonlari, restoran, kafe, bar, oshxona mebellari va jihozlari, texnik va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga mijozlar bilan muomala qilish, stollarni bezatish, menyu ishlab chiqish va taqdim etish, taom va ichimliklar xususiyatlarini bilish, buyurtmalar qabul qilish, stolga taom va ichimliklar tortish, mijozlar bilan hisob-kitob qilish kiradi.

72. Ofitsiant kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

amaliy faoliyatida mijozlar bilan muomala qilishni bilish;

salfetka va dasturxonlar bilan ishlashni bilish;

idishlar bilan ishlash texnikalarini bilish;

taom va ichimliklar xususiyatlarini bilish;

mijozlar bilan muomala madaniyatini va kasb etikasini bilish;

stollarni bezatishni bilish;

menyu ishlab chiqish va taqdim etishni bilish;

buyurtmalar qabul qilishni bilish;

stolga taom va ichimliklar tortishni bilish;

mijozlar bilan hisob-kitob qilishni mustaqil bajarish koʻnikmalarini bilish.

33-§. Parda tikuvchi

73. Parda tikuvchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga tikuv mashinalari, tikuv mashinasi qismlari, dazmol, bichish stoli, dazmollash stoli, yoʻrmalash mashinasi va oʻlchash asboblari, texnik va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga jihozlarning turlarini bilish, rasm va eskizlarni tayyorlashda ishlatiladigan anjomlarni ishlatish, andoza turlari, andozaga qoʻshilgan qoʻshimchalarni bilish, andozalarda tegishli yozuv, chiziq, teshikcha hamda kertiklarni belgilash, gazlama sifat va sonini aniqlash, texnologik tushuntirish kartasini oʻqish, detalga ishlov berish usuli ketma-ketligini bilish, tikuvchilik dastgohlarda tikishni bilish, qoʻllaniladigan uskuna va kichik moslamalarni ishlata olish, namlab issiqlik orqali ishlov berish turlari, jihozlari, uskuna va moslamalarida ishlash kiradi.

74. Parda tikuvchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

parda tikish mahsulotlariga mos mato turlarini, ip turlarini, naqsh gullari turlarini bilish;

kompozitsiya asoslarini, naqshni karton qogʻozga tushirish, qirqish va matoga qavish usullarini bilish;

ranglar uygʻunligini va ularni toʻgʻri tanlashni bilish;

tikish anjomlari turlari va vazifalarini, tikish usullarini bilish;

parda tikish mahsuloti turiga mos kompozitsiyasini yaratishni bilish;

parda tikish mahsulotining loyihasini chizishni bilish;

matoga kompozitsiyani toʻgʻri joylashtirishni bilish;

parda tikish usullari turlarini, buyurtmaga muvofiq talab darajasida tikishni bilish;

tikish jarayonida usullarni toʻgʻri tanlashni bilish;

parda tikish sifatini baholashni, aniqlangan kamchiliklarini qayd qilish va ularni bartaraf etishni bilish.

34-§. Parrandachi

75. Parrandachi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga parrandalar, inkubatorlar, xar xil turdagi maxsus kataklar, maxsus kiyimlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga parrandalarni boqish, parvarishlash, inkubatorni ishlatish kiradi.

76. Parrandachi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

parrandalarning turiga qarab, galalab va kataklarda boqishni bilish;

inkubatorni ishlatishni bilish;

boqiladigan parranda turiga qarab inkubatorlarni tanlashni bilish;

parrandalar kasalliklarini oldini olish maqsadida veterinariya chora-tadbirlarini oʻtkazishni bilish.

35-§. Pillachi

77. Pillachi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga qurt boqish xonasi, stilyaj, pilla qurti, tut bargi, xonani isitish vositalari kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga pilla yetishtirish uchun xona tanlash va jihozlash, pilla qurti uchun ozuqa bazasini tayyorlash, pilla qurtini qabul qilish, pilla yetishtirish agrotexnikasiga rioya qilgan xolda qurtlarni boqish, pilla qurti rivojini nazorat qilib borish, pilla qurti kasalliklarini vaqtida aniqlash va zarur choralarni koʻrish, pilla yetilganligini aniqlash, pillani sifatli terish va topshirish kiradi.

78. Pillachi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

ipak qurti ozuqa bazasini tashkil qilishni bilish;

urugʻ zotlarini tanlashni bilish;

qurt urugʻini jonlantirishni bilish;

qurt boqish xonalarini va jihozlarni tayyorlashni bilish;

qurt boqish agrotexnikasini bilish,

pilla terish muddatini aniqlashni bilish;

pilla terish, navlarga ajratish va qabul punktlariga topshirishni bilish;

pillani qabul qilish, saralash, saqlash meʼyorlarini bilish;

zararkunandalarga qarshi kurashni bilish.

36-§. Poyabzal taʼmirlovchi

79. Poyabzal taʼmirlovchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga poyabzal taʼmirlash ishchi stoli, poyabzal taʼmirlash asbob-uskunalari, poyabzal taʼmirlash xomashyolari, charmlar, yelimlar, iplar, tagliklar, pardozlash materiallari, qoliplar jamlanmasi kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga poyabzalni tikish, poshnalarni taʼmirlash, poyabzal patagini almashtirish, tanovar astarligini yangilash kiradi.

80. Poyabzal taʼmirlovchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

poyabzal taʼmirlash ishchi oʻrinlarini tashkil qilishni, poyabzal taʼmirlashda ishlatiladigan asosiy va yordamchi asboblarni bilish;

poyabzal taʼmirlashda ishlatiladigan ustki va taglik materiallarni bilish;

poyabzal tanovari va poyabzalni yigʻish texnologik jarayonlarini bilish;

poyabzalni detal va bogʻlamlarga ajratishni, poyabzal tanovarini taglik bilan biriktirish usullarini, poyabzalni taʼmirlash uchun ishlatiladigan chok turlarini bilish;

poyabzal tanovarini yuza va astar qismlarini, poyabzal tagligini, poshnali va baland poshnali poyabzallar poshnasini taʼmirlashni bilish;

poyabzalni tayyorlash va taʼmirlashda ishlatiladigan isitish vositalaridan foydalanishni bilish;

charm-attorlik buyumlarini taʼmirlashni bilish;

tikib taʼmirlangan poyabzalni pardozlashni bilish;

mehnatni tashkil qilishni va bajariladigan ishni rejalashtirishni bilish;

charm rezina va poliuretan tagliklarini, molniyali taqilmani taʼmirlashni bilishi, shuningdek poyabzalni bogʻlamlarga ajratishni bilish;

sumka va portfellarni, kamarlarni, sport anjomlarini taʼmirlashni bilish;

taʼmirlangan poyabzal sifatini baholashni, aniqlangan kamchiliklarini qayd qilish va ularni bartaraf etishni bilish.

37-§. Polizchi

81. Polizchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga sugʻoriladigan va lalmikor poliz ekin turlari, ularning urugʻlari, polizchilikda qoʻllaniladigan asbob-uskunalar, polizchilikda qoʻllaniladigan mineral oʻgʻitlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga poliz ekinlari ekish uchun yer tayyorlash va oʻgʻitlash, yerga ishlov berish va ekishga tayyorlash, poliz ekinlarini ekish, poliz ekinlarini parvarishlash faoliyat sohasiga tegishli koʻrgazma va tadbirlarda mahsulotlari bilan qatnashish kiradi.

82. Polizchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

poliz ekinlarining botanik tasnifi va navlarini, poliz ekinlarining morfologik va biologik xususiyatlarini, polizchilikda qoʻllaniladigan asbob-uskunalarni, sugʻoriladigan yerlarda poliz ekinlari yetishtirish texnologiyasini, lalimikor yerlarda polizchilik xususiyatlarini, hosilni yigʻish, tashish va saqlash usullarini bilish;

poliz ekinlari navlari va ularning urugʻlarini saralashni bilish;

ekish uchun yer tanlashni, tayyorlashni va oʻgʻitlashni bilish;

erga ishlov berish va ekishga tayyorlashni bilish;

poliz ekinlarini ekishni va parvarishlashni bilish;

kasallik va zararkunandalarga qarshi kurashni bilish;

hosilni yigʻish va saqlashni bilish.

38-§. Santexnik

83. Santexnik kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga ichki suv taʼminoti, ichki kanalizatsiya tizimlari, sanitar-texnik asboblar, metallni kesishda ishlatiladigan mexanizmlar va moslamalar, santexnika jihozlari, moslamalar, turli materiallardan tayyorlangan konstruksiya va uzellar, detallar, oʻlchash asboblari kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlari — loyiha chizmalari va texnologik hujjatlar bilan ishlash, santexnika qurilmalari va jihozlari texnik talablarini bajarish, santexnika jihozlarini oʻrnatish, santexnika jihozlarini taʼmirlash ishlari kiradi.

84. Santexnik kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

Suv aylanish va suv bilan isitish tizimlarini, santexnika jihozlarini bilishi;

turli materiallardan tayyorlangan konstruksiya va uzellar, detallarni, oʻlchash asboblarini bilish;

yongʻin, elektr va texnika xavfsizligi qoidalarini, sanitariya va gigiyena qoidalarini bilish;

texnik, texnologik va meʼyoriy hujjatlarni bilish;

amaliy faoliyatida murakkab boʻlmagan chizmalarni oʻqishni hamda chizmalar yordamida ishni bajarishni bilish;

santexnika jihozlari, moslamalarini oʻrnatish va taʼmirlash ishlarini mustaqil bajarishni bilish.

39-§. Sotuvchi-kassir

85. Sotuvchi-kassir kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga tovarlar, savdo tarozilari, oʻlchash asboblari, kassa apparatlari, qadoqlash vositalari, texnik va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Sotuvchi-kassir kasbiga muvofiq kasbiy faoliyat turlariga savdo zallarini, deraza vitrinalarini jihozlash, tovarlarni saqlash muddati va vaqtini nazorat qilish, savdo texnologik jihoz va inventarni qabul qilish va ishlatish, mahsulotlarni savdoga tayyorlash, savdo mahsulotlari turini ajratish va mahsulotlarga buyurtma berish, birlamchi hisob hujjatlarini rasmiylashtirish, yongʻin signalizatsiyasidan va yongʻin oʻchirish birinchi vositalaridan foydalanish, qoʻriqlash vositalaridan foydalanish va doʻkonni qorovulga topshirish, mahsulotlarni xaridorlarga koʻrsatish va sotish kiradi.

86. Sotuvchi-kassir kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

savdo-texnologik jarayonlarni, tovarlar va ularning assortimentini, tovarlarning isteʼmol xususiyatlarini bilish;

savdo boʻlimlari va ularning faoliyatini bilish;

elektron jihozlar bilan ishlashni bilish;

xaridorlar bilan muomala madaniyatini va kasb etikasini bilish;

tovarlarni savdo zaliga joylashtirish qoidalarini bilish;

elektron jihozlar bilan ishlashda texnika xavfsizligi, elektr va yongʻin xavfsizligi qoidalarini bilish;

turli xil tarozilarda ishlashni, shu jumladan elektron nazorat tarozilar va ularning turlarini bilish;

elektron printerli tarozilarda chek rulonlarini joylashtirishni bilish;

savdo inventarlaridan foydalanishni bilish;

tovarlarni savdo zaliga tayyorlashni hamda qadoqlovchi jihozlar bilan ishlashni bilish.

40-§. Suvoqchi

87. Suvoqchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga suvoqchilik jihozlari, suvash uchun ishlatiladigan materiallar, suvash uchun turli qorishmalar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga suvoqchilik ishlarini bajarish, suvoqchilik jihozlarini ishlatish, suvash uchun yuzalarni tayyorlab ishlov berish, suvash uchun turli qorishmalarni tayyorlash va ularni ishlatish, suvalgan joylarni oddiy va sifatli pardozlash, faoliyat sohasiga tegishli koʻrik va tadbirlarda qatnashish kiradi.

88. Suvoqchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

suvoqchilik jihozlarini ishlatishni, suvash uchun yuzalarni tayyorlashni, suvash uchun turli qorishmalarni tayyorlash va ulardan foydalanishni, suvalgan joylarni oddiy va sifatli pardozlash usullarini bilish;

suvoqchilik mahsuloti yuzalarga ishlov berishiga qarab tanlashni bilish;

suvoqchilik ishlar sifatini baholashni bilish;

aniqlangan kamchiliklarini qayd qilish va ularni bartaraf etishni bilishi.

41-§. Sut sogʻuvchi

89. Sut sogʻuvchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga sogʻin chorva turlari, sut sogʻish apparatlari, sut solinadigan idishlar, maxsus kiyimlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga sut sogʻish, sutlarni idishlarga joylash kiradi.

90. Sut sogʻuvchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

sogʻin chorva turlarini sogʻish vaqtlarini bilish;

qoʻlda yoki sut sogʻish apparatlarida sigir va echkilarni sogʻishni bilish;

sut sogʻish apparatlarini ishlatishni bilish;

sogʻiladigan chorva turiga qarab sogʻish apparatlarini tanlashni bilish;

sogʻish davrida sogʻiladigan chorvani elinlarida turli yara yoki shunga oʻxshash veterinar xizmatiga muhtojlik bor-yoʻqligini aniqlashni bilish;

sut sogʻish apparatlarini yuvish va saqlashga qoʻyishni bilish.

42-§. Tikuvchi

91. Tikuvchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga tikuv ishlab chiqarish korxonalari, tikuvchilik sexlari, oilaviy va xususiy tadbirkorlik, kasanachilik, buyurtma asosida tikish kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlari, jihozlarning turlarini bilish, rasm va eskizlarni tayyorlashda ishlatiladigan anjomlarni ishlatish, andoza turlari, andozaga qoʻshilgan qoʻshimchalarni bilish, andozalarda tegishli yozuv, chiziq, teshikcha hamda kertiklarni belgilash, gazlama sifat va sonini aniqlash, texnologik tushuntirish kartasini oʻqish, kiyimga ishlov berish usuli ketma-ketligini bilish, tikuvchilik dastgohlarida tikishni bilish, qoʻllaniladigan uskuna va kichik moslamalarni ishlata olish, namlab issiqlik orqali ishlov berish turlari, jihozlari, uskuna va moslamalarida ishlash kiradi.

92. Tikuvchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

jihozlarning turlarini, maxsus kompyuter dasturlarini bilish;

rasm va eskizlarni tayyorlashda ishlatiladigan anjomlarni ishlatishni bilish;

andoza turlari, andozaga qoʻshilgan qoʻshimchalarni, andozalarda tegishli yozuv, chiziq, teshikcha hamda kertiklarni belgilashni bilish;

kiyimga ishlov berish usuli ketma-ketligini bilish;

tikish anjomlari turlari va vazifalarini bilish;

gazlama sifat va sonini aniqlashni bilish;

qoʻl choklari turlari va atamalarini bilish;

mashina choklari turlari va atamalarini bilish;

texnologik tushuntirish kartasini oʻqishni bilish;

tikuvchilik dastgohlarda tikishni bilish;

kiyimga ishlov berish usuli ketma-ketligini bilish;

gazlama sifatini aniqlashni bilish;

andozalarda tegishli yozuv, chiziq, teshikcha hamda kertiklarni belgilashni bilish;

buyurtmaga muvofiq talab darajasida tikishni bilish;

namlab issiqlik orqali ishlov berish uskuna va moslamalarida ishlashni bilish.

43-§. Tokar

93. Tokar kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga tokarlik dastgohlari, konstruktorlik, texnik, texnologik va meʼyoriy hujjatlar, ishlov berishda qoʻllaniladigan moslamalar, ishlov berish va nazorat-oʻlchov asboblari kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlari-metallarga va turli materiallarga ishlov berishda tokarlik vint-qirqish dastgohlarini sozlash va rostlash, turli tipdagi tokarlik vint-qirqish dastgohlarida detallarga ishlov berish, metallarga va turli materiallarga ishlov berishda ishlov berish va nazorat-oʻlchov asboblarini tanlashni bilishi kiradi.

94. Tokar kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

metallarga ishlov berish dastgohlarining tuzilishini, universal va maxsus moslamalarni qoʻllash qoidalarini bilish;

oʻlchov-nazorat asboblari tuzilishini, kesish asboblarining geometrik vazifalarini bilish;

elektr xavfsizlik talablarini; metallarga ishlov berish dastgohlarida ishlov berishda mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi qoidalarini bilish;

tokarlik dastgohlarida turli kesish asboblari va universal moslamalar yordamida detallarga ishlov berishni bilish;

tashqi silindrik yuzalarga, toretslarga, konus yuzalarga ishlov berishni bilish;

ichki silindrik va konus yuzalarni parmalashni va yoʻnib kengaytirishni bilish;

plashka va metchik yordamida tashqi va ichki rezbalar qirqishni bilish;

tokarlik dastgohlarida rezba qirquvchi rezets bilan tashqi va ichki rezbalar qirqishni bilish;

xizmat koʻrsatayotgan dastgohlarini sozlashni bilish.

44-§. Fotograf

95. Fotograf kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga raqamli foto-video kameralar, kompyuter, grafik dasturlar, rangli printyerlar, skaner, sunʼiy yoritish qurilmalari, fotomateriallar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga raqamli foto-video kameralarda suratga olish, kompyuter texnikalaridan foydalanish, grafik dasturlarda suratlarni tahrirlash, rangli printyerlarda chop etish, skaner yordamida suratni kompyuter xotirasiga kiritish, esdalik uchun suratga olish, manzaralarni, marosimlarni, meʼmoriy yodgorliklarni suratga olish, suratlarga ishlov berish, eski suratlarni qayta tiklash, hujjatlar uchun suratlar tayyorlash, kompyuterning suratlarga ishlov berish dasturlarida ishlashi kerak.

96. Fotograf kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

rasmlarga ishlov berishda kompyuter dasturlaridan foydalanishda mehnat muhofazasi, texnika va axborot xavfsizligi qoidalarini bilish;

raqamli fotoapparatlardan foydalanishni bilish;

turli janrlarda suratga olishni bilish;

sunʼiy yoritish moslamalaridan foydalanishni bilish;

turli xildagi fotoprintyerlardan foydalanishni bilish;

hujjatlar uchun surat tayyorlashni bilish;

eski suratlarni qayta tiklashni bilish;

grafik dasturlarda amaliy ishlarni bajarishni bilish.

45-§. Chilangar

97. Chilangar kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga chilangarlik jihozlari, yigʻish uchun moslamalar, turli materiallardan tayyorlangan konstruksiya va uzellar, detallar va oʻlchash asboblari, texnik va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga metallarni rejalash, metallarni qoʻl asboblari bilan kesish va qirqish, metallarni koʻl asboblari bilan toʻgʻrilash va egish, metallarni egovlash, metallarni parmalash, tashqi va ichki rezbalarni koʻl asboblari yordamida kesish, metallarni bir-biriga biriktirish (kavsharlash, yelimlash va parchinlash) hamda turli birikmalar yigʻish kiradi.

98. Chilangar kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

oʻlchov asboblarining turi va ularning tuzilishini bilish;

metallarni rejalashni, metallarni kesish usullarini bilish;

rezbalar turini va ularni kesish usullarini bilish;

kavsharlar va yelimlar turlarini bilish;

chilangarlik ishlarini bajarishda xavfsizlik texnikasi talablarini bilish;

amaliy faoliyatda murakkab boʻlmagan chizmalarni oʻqishni bilish;

oʻlchov asboblarni tanlash va detallarni oʻlchashni bilish;

metallarni ishlov berish uchun rejalashni bilish;

metallarni qoʻl asboblari bilan kesish va qirqishni bilish;

metallarni mexanizatsiyalashmagan uskunalar bilan toʻgʻrilash va egishni bilish;

metallarni egovlash, metallarni parmalash, tashqi va ichki rezbalarni metchik va plashka yordamida kesishni bilish;

metallarni bir-biriga biriktirish (kavsharlash, yelimlash va parchinlash), uy-roʻzgʻor buyumlarni (ilgak, zulfin, kurakcha, xomut va h.k) tayyorlashni bilish.

46-§. Chorvador

99. Chorvador kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga qoramol, qoʻy, yilqi, choʻchqa, tuya, echki kabi hayvonlar turlari, chorvachilik asboblari va jihozlari, chorvachilik hayvonlari uchun yuritiladigan jurnallar va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlari, hayvon turiga qarab ozuqa mahsulotlarini qish va kuzgi mavsumga tayyorlash, ozuqa ratsionini tuzish, chorva hayvonlarini oziqlantirish, saqlash, asrash, koʻpaytirish, chorva zotlarini yaxshilash kiradi.

100. Chorvador kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

chorva binolaridagi xavfsizlik texnika qoidalari, zoogegenik talablarni bilish;

qoramol, qoʻy, yilqi, choʻchqa, tuya, echki zotlarini bilish;

hayvon turiga qarab tuzilgan ratsion asosida oziqlantirishni bilish;

chorva parvarishlanadigan binolarda ishlatiladigan mexanizatsiyalashgan va avtomatlashtirilgan uskunalarni vazifasiga koʻra ajratishni bilish;

chorva hayvonlarini turiga qarab urchish va tugʻish mavsumlarini, hayvonlarni boʻgʻozlik davri kalendarini yuritishni bilish;

chorvachilik fermalari turlarini farqlashni bilish;

fermalarda texnika, elektr va yongʻin xavfsizlik qoidalariga rioya qilishni bilish;

shikastlanishdan saqlanishni bilish;

birinchi yongʻin oʻchirish uskunalaridan foydalanishni bilish;

sanitariya va gigiyena qoidalariga amal qilishni bilish;

ish joyida maxsus kiyimdan foydalanish talablariga rioya qilishni bilish.

47-§. Shina montajchi

101. Shina montajchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlari shina montajchi uchun zarur jihozlar va moslamalar, shinalar va oʻlchash asboblari, koʻtargich, texnik va meʼyoriy hujjatlar, shina montajchining ish jarayonidagi maxsus ish kiyimi kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga shina montaj qilish, shina va gʻildiraklarni taʼmirlash, shina demontaj qilish kiradi.

102. Shina montajchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

avtomobillarning yurish qismiga texnikaviy xizmat koʻrsatish va taʼmirlashda qoʻllaniladigan texnologik jihozlarni bilish;

avtomobillarni taʼmirlash jarayonida mehnat xavfsizligi va sanoat sanitariyasi talablarini bilish;

yongʻin xavfsizligi qoidalarini va atrof-muhitni muhofazalash choralarining mazmuni va mohiyatini bilish;

gʻildiraklarning tuzilishini, shinalarning gʻildirakka mahkamlash usullarini, diskasiz gʻildirak tuzilishining oʻziga xosligini bilish;

shinalarning vazifalari va turlarini bilish;

kamerali va kamerasiz shinalarning tuzilishini bilish;

shina oʻlchovlarining belgilanishi, shina holati va konstruksiyasining yoʻl harakati xavfsizligiga taʼsirini, shinalarning gʻildirakka mahkamlash usullarini bilish;

avtoshinalarning naqshli qoplamalarining nosozliklarini taʼmirlash turlarini bilish;

shinalarni taʼmirlashga qabul qilish uchun texnik shartlarni, shinalardagi havo bosimi meʼyorlarini bilish;

mahalliy shikastlarni taʼmirlash texnologik jarayoni, tozalash va yuvish, tozalash ishlari, protektorni yelimlash va quritishni bilish;

shinalarni taʼmirlash texnologik jarayoni, protektorni tekshirish va taʼmirlash usulini belgilash, protektorga yelim surtish, quritish, protektor rezinani tayyorlash, vulkanizatsiya usulida pishirish, tozalov ishlovini bilish;

yakka va qoʻshaloq gʻildirakni gupchakka mahkamlashni bilish;

kamerali va kamerasiz shinalarni oʻrnatishni bilish;

shinalardagi havo bosimi meʼyorlarini aniqlashni bilish;

zaxiradagi gʻildirakni ushlagichga oʻrnatish va mahkamlashni bilish.

48-§. Qandolatchi

103. Qandolatchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga qandolatchilik bilan bogʻliq boʻlgan texnik, texnologik va meʼyoriy hujjatlar, ishlov berishda qoʻllaniladigan moslamalar, oziq-ovqat mahsulotlari, tarozi turlari, nazorat-oʻlchov asboblari kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga qandolat mahsulotlarini tayyorlash uchun ish oʻrnini tashkil etish va asbob-uskunalarini tanlash, jihozlarni foydalanishga tayyorlash, xavfsizlik texnikasi va sanitariya-gigiyena qoidalariga amal qilish, qandolat mahsulotlarini tayyorlash uchun xomashyoni miqdor va sifatiga qarab ajratish, xomashyo va yarim tayyor mahsulotlarni dastlabki ishlov berishga tayyorlash va dastlabki ishlov berish, undan tayyorlanadigan qandolat mahsulotlari uchun yarim tayyor masalliqlarni tayyorlash, qiymalar va mahsulotlarning ichiga solinadigan masalliqlarni tayyorlash, qiyom, kuydirilgan shakar (jjenka) pomada, mevali masalliqlarni tayyorlash, xamir turlarini tayyorlash kiradi.

104. Qandolatchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

taom turlarini, taom tayyorlash uchun xomashyoni miqdor va sifati qoʻyilgan gigiyenik talablarni bilish;

xavfsizlik texnikasi va mehnat muhofazasi hamda sanitariya-gigiyena qoidalarini bilishi va rioya qilishni bilish;

mexanik va issiqlik jihozlarini ish holatiga tushirish va toʻxtatish tartibini bilish;

texnologik asbob-uskunalar, nazorat-oʻlchov asboblari, jihozlarining turlari va ulardan foydalanish yoʻllarini bilish;

taom tayyorlash uchun xomashyoni miqdor va sifatiga qarab tayyorlashni bilish;

xomashyo va mahsulotlarga dastlabki ishlov berish, yarim tayyor mahsulotlarini tayyorlash tartibini bilish;

yarim tayyor mahsulotlarini tayyorlash tartibini bilish;

un, kraxmal, shakar, asalga ishlov berishni bilish;

tuxum va tuxum mahsulotlarini, sut va sut mahsulotlariga ishlov berishni bilish;

sariyogʻ, margarin va masalliqlarni qovurish uchun ishlatiladigan yogʻlarni texnologik jarayon uchun tayyorlashni bilish;

xamir koʻpirtirgichlarga ishlov berishni bilish;

mazali tam va yoqimli hid beradigan moddalarni texnologik jarayon uchun tayyorlashni bilish;

undan tayyorlanadigan qandolat mahsulotlari uchun yarimfabrikatlar ishlovini berishni bilish;

qiymalar va mahsulotlarning ichiga solinadigan masalliqlarni tayyorlashni bilish;

xamir turlari va uni koʻpirtirish usullarini bilish;

tayyorlanishi murakkab boʻlmagan qandolatchilik mahsulotlarini tayyorlash texnologiyalarini va tayyorlash bosqichlarini bilish;

qandolatchilik mahsulotlarini tayyorlash uchun mexanik va issiqlik (elektr, gaz, olov va elektron) jihozlarni, shuningdek, nazorat-oʻlchov asboblarini ishga tayyorlay olishni bilish;

elektron tarozilardan foydalanishni bilish;

tayyorlanishi murakkab boʻlmagan, undan tayyorlanadigan qandolat mahsulotlari uchun yarim tayyor mahsulotlar tayyorlashni bilish;

xamir koʻpirtirgichlarni texnologik jarayon uchun tayyorlashni bilish;

qandolatchilik yarim tayyor mahsulotlarini tayyorlashni bilish.

49-§. Gʻisht teruvchi

105. Gʻisht teruvchi kasbining faoliyat obyektlariga gʻisht, sement, qum, tuproq, gʻisht teruvchilik asboblari kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga gʻisht-tosh teruvchilarning ish oʻrinlarini tashkil etish, bino va inshootlar devorlarini pishiq yoki xom gʻishtdan terish, devorni sunʼiy va tabiiy toshdan tayyorlangan materiallar bilan qoplash kiradi.

106. Gʻisht teruvchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

bino va inshootlar devorlarini pishiq gʻishtdan qulf-kalit qilib terish qoidalarini bilish;

sopol plitka, devor qoplashda ishlatiladigan tabiiy toshlarning xususiyatlarini bilish;

gʻisht-tosh teruvchilarning ish oʻrinlarini tashkil etishni bilish;

devordagi tutun va ventilatsiya kanallari, arka va gumbazlar terishni bilish;

qish sharoitida gʻisht-tosh terishni bilish;

gʻisht-tosh terish ishlarini bajarish jarayonida texnika xavfsizligini bilish;

devor, ustun, oraliq devorlarini terishni bilish;

gʻisht-tosh terishning sifatini tekshirishni bilish;

gʻisht-toshdan terilgan bino qismlarini taʼmirlash ishlarini bilish;

gʻisht-toshdan terilgan bino qismlarini gidroizolatsiyalash ishlarini sifatini baholashni bilish;

aniqlangan kamchiliklarini qayd qilish va ularni bartaraf etishni bilish.

50-§. Oʻrmonchi

107. Oʻrmonchi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga oʻrmonlar, oʻrmon oʻsimliklari va hayvonlari, oʻrmon xoʻjaligi, oʻrmon xoʻjaligi biolaboratoriyasi, texnik va meʼyoriy hujjatlar kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga oʻrmonni brokanyerlardan va qonun buzuvchilardan himoya qilish va qoʻriqlash, oʻrmonni xar tomonlama rivojlantirish, oʻrmondan har tomonlama foydalanish va foyda keltirish, oʻrmoni sugʻorish va koʻkalamzorlashtirish, zararkunandalardan va kasalliklardan himoya qilish kiradi.

108. Oʻrmonchi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

oʻrmonchilik kasbidagi mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi, qizil kitobga kiritilgan hayvon va oʻsimliklarni, oʻrmon turlari, maydonlarini, oʻrmon manzarali daraxt va oʻsimliklar oilalarini, dorivor oʻsimliklar turlarini bilish;

oʻrmon oʻsimliklari zararkunandalari va kasalliklarini nomini va farqini bilish;

daraxtlarga ishlov berish va parvarishlashni, oʻgʻit nomlarini bilish;

geodezik karta (plan)da yuzani aniqlash va hisoblashni bilish;

tuproq turlari va tarkibini aniqlashni, oʻrmon oʻsimliklari zararkunandalari va kasalliklariga qarshi kurashishni bilish;

manzarali va mevali daraxtlarga shakl berishni bilish;

mevali daraxtlarni payvandlash usullarini bilish;

mevali va manzarali daraxtlar koʻchatlariga yer tayyorlash va ekish usullarini bilish;

daraxtlarda taksatsiya oʻtqazishni bilish.

51-§. Erkaklar sartaroshi

109. Erkaklar sartaroshi kasbining kasbiy faoliyat obyektlariga soch qirqish asbob-uskunalari, soch yuvish vositalari, soch qirqish usullari, sartaroshxona va goʻzallik salonlari kiradi.

Bitiruvchining kasbiy faoliyat turlariga soch qirqish boʻyicha fasonlar yaratish, soch qirqish usullari: tushevka (taroqni ishlatmasdan, taroqni ishlatib), okantovka (oddiy va filirovka qaychida, ustarada) qilish, oddiy qaychi va ikki juft oddiy qaychi yordamida sochni qirqish usullari (“sessun”, “graduirovka”, “baxroma”; sirpanuvchi filirovka qilish), buralgan tutam sochlarni ustara yordamida filirovka qilish, faoliyat sohasiga tegishli koʻrgazma va tadbirlarda qatnashish.

110. Erkaklar sartaroshi kasbiga oʻrgatish taʼlim dasturini oʻzlashtirgan bitiruvchining kasbiy kompetensiyasiga quyidagilar kiradi:

erkaklar sartaroshi jihozlarini, asbob-uskunalarining turlarini bilish;

ish joyini tashkil qilish qoidalarini, texnika xavfsizligi va mehnat muhofazasi talablarini, sanitariya va gigiyena qoidalarini, elektr va yongʻin xavfsizligi talablarini bilish;

erkaklar sartaroshi ishlarining turlarini, soch kesish usullarini, soch boʻyash usullari va texnologiyasini bilish;

aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etishni bilish.

3-bob. Yakuniy qoida

111. Mazkur Malaka talabalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi hamda Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi bilan kelishilgan.

Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻi U. TAShKENBAYEV

2018-yil 10-sentabr

Bandlik va mehnat munosabatlari vaziri Sh. KUDBIYEV

2018-yil 10-sentabr

Umumiy oʻrta taʼlim maktablarining 10-11-sinf oʻquvchilariga oʻquv-ishlab chiqarish majmualarida beriladigan kasblar boʻyicha malaka talablariga
ILOVA

Oʻquv-ishlab chiqarish majmualarida oʻrgatiladigan kasblar boʻyicha

OʻQUV REJA

T/r	Oʻquv reja tarkibi	Auditoriya oʻquv yuklamasi			Choraklar va haftalar boʻyicha soatlar taqsimoti
		Auditoriya oʻquv yuklamasi			10-sinf				11-sinf
		jami	nazariy	amaliy mashgʻulot	Choraklar va haftalar soni
					1	2	3	4	1	2	3	4
					9	7	10	8	9	7	10	8
I.	Oʻquv amaliyoti:	330	66	264
	Oʻquv fani	330	66	264	54	42	60	12	54	42	60	6
II.	Ishlab chiqarish amaliyoti	72		72
	Amaliy mehnat mashgʻuloti	72		72				36				36
III.	Davlat attestatsiyasi	6		6								6
Jami:		408	66	342	54	42	60	48	54	42	60	48

T/r	Oʻquv reja tarkibi	Auditoriya oʻquv yuklamasi			Choraklar va haftalar boʻyicha soatlar taqsimoti
		Auditoriya oʻquv yuklamasi			10-sinf				11-sinf
		jami	nazariy	amaliy mashgʻulot	Choraklar va haftalar soni
					1	2	3	4	1	2	3	4
					9	7	10	8	9	7	10	8
I.	Oʻquv amaliyoti:	330	66	264
	Oʻquv fani	330	66	264	54	42	60	12	54	42	60	6
II.	Ishlab chiqarish amaliyoti	72		72
	Amaliy mehnat mashgʻuloti	72		72				36				36
III.	Davlat attestatsiyasi	6		6								6
Jami:		408	66	342	54	42	60	48	54	42	60	48

Ko‘rinish

Ko‘rinish