2-modda. O‘zbekiston Respublikasining 2018-yil 22-yanvarda qabul qilingan O‘RQ-460-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksiga (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, 1-songa 1-ilova) quyidagi qo‘shimcha va o‘zgartishlar kiritilsin:

1) 26-moddaning birinchi qismi quyidagi mazmundagi 6-band bilan to‘ldirilsin:

“6) korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, jamoat birlashmalarining ma’muriy va boshqa ommaviy huquqiy munosabatlardan yuzaga kelmaydigan qarorlari hamda ular mansabdor shaxslarining shunday harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan nizolashish to‘g‘risidagi ishlar”;

2) 132-modda:

birinchi qismi quyidagi mazmundagi 3¹-band bilan to‘ldirilsin:

“3¹) sud xabarnomalarini va sud hujjatlarini yuborish bilan bog‘liq pochta xarajatlari”;

quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan to‘ldirilsin:

“Pochta xarajatlarining summasi sud tomonidan belgilanadi, biroq bu summa eng kam ish haqining o‘ndan bir qismidan oshmasligi kerak va sudning depozit hisobvarag‘iga kiritilishi lozim”;

ikkinchi qismi uchinchi qism deb hisoblansin;

3) 173-moddaning 1-bandi “davlat boji” degan so‘zlardan keyin “va pochta xarajatlari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin;

4) 191-moddaning 3-bandi “davlat boji” degan so‘zlardan keyin “va pochta xarajatlari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin;

5) 195-modda birinchi qismining 7-bandi “davlat boji” degan so‘zlardan keyin “va pochta xarajatlari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin;

6) quyidagi mazmundagi 23¹-bob bilan to‘ldirilsin:

Korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, jamoat birlashmalarining qarorlari va ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan nizolashish to‘g‘risidagi ishlar fuqarolik sud ishlarini yuritishning umumiy qoidalari bo‘yicha, mazkur bobda belgilangan xususiyatlar inobatga olingan holda sud tomonidan ko‘rib chiqiladi.

Agar ushbu Kodeksda yoki o‘zga qonunlarda boshqa muddatlar belgilanmagan bo‘lsa, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, jamoat birlashmalarining qarorlari va ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan nizolashish to‘g‘risidagi da’vo arizasi fuqaroning o‘z huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilganligi to‘g‘risida unga ma’lum bo‘lgan paytdan e’tiboran uch oy ichida sudga berilishi mumkin.

Korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, jamoat birlashmalarining qarorlari va ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan nizolashish to‘g‘risida da’vo arizasi berishning uzrli sababga ko‘ra o‘tkazib yuborilgan muddati sud tomonidan tiklanishi mumkin.

Korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, jamoat birlashmalarining qarorlari va ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan nizolashish to‘g‘risidagi da’vo arizasi ushbu Kodeksning 189-moddasida nazarda tutilgan talablarga muvofiq bo‘lishi kerak.

Da’vo arizasida quyidagilar ham ko‘rsatilishi kerak:

1) nizolashilayotgan qarorni qabul qilgan korxona, muassasa, tashkilot, jamoat birlashmasining nomi yoki nizolashilayotgan harakatlarni (harakatsizlikni) sodir etgan mansabdor shaxsning familiyasi va ism-sharifining bosh harflari;

2) nizolashilayotgan qarorning nomi, raqami, qabul qilingan sanasi, nizolashilayotgan harakatlar (harakatsizlik) sodir etilgan sana va joy;

3) da’vogarning fikriga ko‘ra, nizolashilayotgan qaror, harakatlar (harakatsizlik) tufayli buzilayotgan o‘z huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar;

4) da’vogarning fikriga ko‘ra, nizolashilayotgan qaror, harakatlar (harakatsizlik) qaysi qonun hujjatiga zid bo‘lsa, o‘sha qonun hujjati;

5) da’vogarning qarorni haqiqiy emas, harakatlarni (harakatsizlikni) qonunga xilof deb topish to‘g‘risidagi talabi.

Da’vo arizasiga ushbu Kodeksning 191-moddasida ko‘rsatilgan hujjatlar, shuningdek nizolashilayotgan qarorning matni ilova qilinadi.

Korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, jamoat birlashmalarining qarorlari va ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan nizolashish to‘g‘risidagi ishni ko‘rib chiqish chog‘ida sud nizolashilayotgan qarorning yoki uning ayrim qismlarining, harakatlarning (harakatsizlikning) qonuniyligini, nizolashilayotgan qarorni qabul qilgan korxona, muassasa, tashkilot, jamoat birlashmasining yoxud nizolashilayotgan harakatlarni (harakatsizlikni) sodir etgan mansabdor shaxsning vakolatlarini tekshiradi, shuningdek nizolashilayotgan qaror yoki uning ayrim qismlari yoxud harakatlar (harakatsizlik) fuqarolarning huquqlari va qonun bilan qo‘riqlanadigan manfaatlarini buzgan-buzmaganligini aniqlaydi.

Korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, jamoat birlashmalarining qarorlari va ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) yuzasidan nizolashish to‘g‘risidagi ish bo‘yicha hal qiluv qarori ushbu Kodeksning 23-bobida belgilangan qoidalarga ko‘ra sud tomonidan qabul qilinadi.

Sud nizolashilayotgan qaror yoki uning ayrim qismlari yoxud harakatlar (harakatsizlik) qonun hujjatlariga zid ekanligini hamda da’vogarning huquqlari va qonun bilan qo‘riqlanadigan manfaatlarini buzayotganligini aniqlasa, qarorni yoki uning ayrim qismlarini haqiqiy emas deb yoxud harakatlarni (harakatsizlikni) qonunga xilof deb topish to‘g‘risida hal qiluv qarori qabul qiladi.

Agar sud nizolashilayotgan qaror yoki uning ayrim qismlari yoxud harakatlar (harakatsizlik) qonunga muvofiq ekanligini hamda da’vogarning huquqlari va qonun bilan qo‘riqlanadigan manfaatlarini buzmayotganligini aniqlasa, arz qilingan talabni qanoatlantirishni rad etish to‘g‘risida hal qiluv qarori qabul qiladi.

Da’vo arizasini qanoatlantirish to‘g‘risidagi hal qiluv qarorining xulosa qismida quyidagilar ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak:

1) nizolashilayotgan qarorni qabul qilgan korxona, muassasa, tashkilot, jamoat birlashmasining nomi yoki harakatlarni (harakatsizlikni) sodir etgan mansabdor shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi, nizolashilayotgan qarorning nomi, raqami, qabul qilingan sanasi, nizolashilayotgan harakatlar (harakatsizlik) sodir etilgan sana va joy;

2) nizolashilayotgan qarorning to‘liq yoki qisman haqiqiy emas deb yoki harakatlarning (harakatsizlikning) qonunga xilof deb topilganligi;

3) sud xarajatlarining taqsimlanishi.

Qaror haqiqiy emas deb, harakatlar (harakatsizlik) qonunga xilof deb topilgan taqdirda, sud tegishli korxona, muassasa, tashkilot, jamoat birlashmasining yoki mansabdor shaxsning zimmasiga qonunga muvofiq qaror qabul qilish yoki muayyan harakatlarni amalga oshirish yoxud da’vogarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarining yo‘l qo‘yilgan buzilishlarini boshqacha usulda bartaraf etish majburiyatini yuklaydi.

Sudning ishni ko‘rish natijalari bo‘yicha qabul qilingan hal qiluv qarori, agar uning ustidan apellatsiya tartibida shikoyat qilinmagan (protest keltirilmagan) bo‘lsa, u qabul qilingan paytdan e’tiboran yigirma kun o‘tgach qonuniy kuchga kiradi”;

7) 350-modda to‘rtinchi qismining 4-bandi “davlat boji” degan so‘zlardan keyin “va pochta xarajatlari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin;

8) 355-modda to‘rtinchi qismining 3-bandi “davlat boji” degan so‘zlardan keyin “va pochta xarajatlari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin;

9) 367-moddaning 6-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“6) agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida davlat bojini va pochta xarajatlarini to‘lashdan ozod qilish nazarda tutilmagan bo‘lsa, davlat boji va pochta xarajatlari to‘langanligini tasdiqlovchi hujjat”;

10) 387-modda birinchi qismining ikkinchi xatboshisi “davlat boji” degan so‘zlardan keyin “va pochta xarajatlari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin;

11) 388-moddaning birinchi qismidagi “davlat boji to‘lashdan ozod qilinmagan shaxs shikoyat berish uchun boj to‘lamagan” degan so‘zlar “davlat bojini to‘lashdan ozod qilinmagan shaxs shikoyat berish uchun bojni, shuningdek pochta xarajatlarini to‘lamagan” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

12) 407-modda birinchi qismining ikkinchi xatboshisi “davlat boji” degan so‘zlardan keyin “va pochta xarajatlari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin;

13) 408-moddaning birinchi qismidagi “davlat bojini to‘lashdan ozod qilinmagan shaxs shikoyat berganlik uchun boj to‘lamagan” degan so‘zlar “davlat bojini to‘lashdan ozod qilinmagan shaxs shikoyat berish uchun bojni, shuningdek pochta xarajatlarini to‘lamagan” degan so‘zlar bilan almashtirilsin;

14) 427-moddaning beshinchi qismi “davlat boji” degan so‘zlardan keyin “va pochta xarajatlari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin;

15) 428-modda birinchi qismining 3-bandi “davlat boji” degan so‘zlardan keyin “va pochta xarajatlari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin.

3-modda. O‘zbekiston Respublikasining 2018-yil 24-yanvarda qabul qilingan O‘RQ-461-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasining Iqtisodiy protsessual kodeksiga (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, 1-songa 2-ilova, № 7, 433-modda) quyidagi qo‘shimchalar va o‘zgartish kiritilsin:

1) 116-modda:

birinchi qismi “Sud chiqimlari” degan so‘zlardan keyin “sud xabarnomalari va” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin;

ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Sud hujjatlarini yuborish bilan bog‘liq pochta xarajatlarining summasi sud tomonidan belgilanadi, biroq bu summa eng kam ish haqining o‘ndan bir qismidan oshmasligi kerak va da’vo arizasi (ariza, shikoyat) beruvchi shaxs tomonidan sudning depozit hisobvarag‘iga kiritilishi lozim”;

2) 292-modda birinchi qismining 4-bandi “davlat boji” degan so‘zlardan keyin “va pochta xarajatlari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin.

4-modda. O‘zbekiston Respublikasining 2018-yil 25-yanvarda qabul qilingan O‘RQ-462-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi kodeksiga (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, 1-songa 3-ilova) quyidagi qo‘shimcha va o‘zgartishlar kiritilsin:

1) 113-modda:

birinchi qismi “Sud chiqimlari” degan so‘zlardan keyin “sud xabarnomalari va” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin;

quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan to‘ldirilsin:

“Pochta xarajatlarining summasi sud tomonidan belgilanadi, biroq bu summa eng kam ish haqining o‘ndan bir qismidan oshmasligi kerak va sudning depozit hisobvarag‘iga kiritilishi lozim”;

ikkinchi qismi uchinchi qism deb hisoblansin;

2) 130-modda quyidagi mazmundagi 1¹-band bilan to‘ldirilsin:

“1¹) belgilangan tartibda va miqdorda pochta xarajatlari to‘langanligini”;

3) 206-modda birinchi qismining 1-bandi “davlat boji” degan so‘zlardan keyin “va pochta xarajatlari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin;

4) 210-modda birinchi qismining 3-bandi “davlat boji” degan so‘zlardan keyin “va pochta xarajatlari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin;

5) 230-modda birinchi qismining 1-bandi “davlat boji” degan so‘zlardan keyin “va pochta xarajatlari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin;

6) 234-modda birinchi qismining 4-bandi “davlat boji” degan so‘zlardan keyin “va pochta xarajatlari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin;

7) 253-moddaning beshinchi qismi “davlat boji” degan so‘zlardan keyin “va pochta xarajatlari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin;

8) 255-modda birinchi qismining 2-bandi “davlat boji” degan so‘zlardan keyin “va pochta xarajatlari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin.

5-modda. O‘zbekiston Respublikasining 1995-yil 30-avgustda qabul qilingan “Fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini buzadigan xatti-harakatlar va qarorlar ustidan sudga shikoyat qilish to‘g‘risida”gi 108-I-sonli Qonuni (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 9, 183-modda) o‘z kuchini yo‘qotgan deb topilsin.

6-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid bo‘lgan o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini qayta ko‘rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta’minlasin;

ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi o‘rtasida tushuntirilishini ta’minlasin.

7-modda. Ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.