Qonunchilik palatasi deputatlarining joriy yil aprel oyida joylarga chiqib oʻrganishlari davomida mamlakatimiz Prezidentining 2017-yil 8-avgustda qabul qilingan “Hududlarning jadal ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini taʼminlashga doir ustuvor chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qarori ijrosini taʼminlash maqsadida aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlari hamda nogironligi boʻlgan shaxslar oʻrtasida oʻtkazilgan suhbatlar jarayonida nogironlikni belgilashga taalluqli qator masalalar mavjudligi aniqlanib, bu borada sogʻliqni saqlash vazirining axborotini eshitish taklifi bildirilgan edi.

“Parlament nazorati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 4 va 10-moddalariga muvofiq Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi fraksiyasining tashabbusiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vazirining “Mamlakatimizda nogironlikni belgilash amaliyoti va uni takomillashtirish borasida olib borilayotgan ishlar toʻgʻrisida”gi axborotini eshitdi.

Axborotni eshitib, Qonunchilik palatasi shuni taʼkidlaydiki, nogironligi boʻlgan shaxslarni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash tizimini tubdan takomillashtirish hamda respublikada nogironlikni belgilash boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari qabul qilindi, bir qator normativ-huquqiy hujjatlar ishlab chiqilib, hayotga tatbiq etilmoqda.

Mamlakatimizda nogironligi boʻlgan shaxslarning ahvolini yaxshilash, tibbiy-ijtimoiy yordam berish va reabilitatsiya sifatini oshirish, protez-ortopediya buyumlari va texnik reabilitatsiya vositalarini ishlab chiqarishni modernizatsiya qilishga va texnologik yangilashga koʻmaklashish maqsadida 2018-yil 9-martda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 190-sonli qaroriga koʻra Nogironligi boʻlgan shaxslarni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi tashkil etildi.

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining Tibbiy-mehnat ekspertiza xizmati 16 yoshdan yuqori yoshdagi shaxslarga nogironlik guruhini, nogironlikning kelib chiqish sababini, nogironlik berish muddatini va kasbiy mehnat layoqati yoʻqotilishi darajasini belgilaydi. Shu bilan birga, ushbu xizmat nogironligi boʻlgan shaxslarni reabilitatsiya qilish chora-tadbirlarini belgilashda ishtirok etmoqda va ularning ijrosini taʼminlash boʻyicha nazorat ishlarini olib bormoqda.

Bundan tashqari, 16 yoshgacha boʻlgan nogironligi boʻlgan bolalarga nogironligi boʻlgan bola deb xulosa berish davlat tibbiyot muassasalari tibbiy-maslahat komissiyalari orqali amalga oshirib kelinmoqda.

Shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining Tibbiy-mehnat ekspertiza xizmati tizimida Respublika tibbiy-ijtimoiy ekspertiza inspeksiyasi, 14 ta hududiy, yaʼni Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar bosh tibbiy-mehnat ekspertiza komissiyasi, 5 ta tuman, 70 ta tumanlararo, 4 ta shahar va 14 ta ixtisoslashtirilgan tibbiy-mehnat ekspertiza komissiyasi faoliyat yuritmoqda.

2018-yilning birinchi choragida amalga oshirilgan ishlar natijasida nogironligi boʻlgan 16 yoshdan katta shaxslar 582,4 ming nafarni tashkil etib, shundan 12,4 ming nafariga birlamchi nogironlik belgilangan. Birlamchi nogironlik belgilanganlar orasida qon aylanish tizimi kasalliklari bilan kasallanganlar 14,4 foizni, xavfli oʻsma bilan — 12,5 foizni, asab tizimi bilan kasallanganlar 10,8 foizni va ruhiy kasallar 10,5 foizni tashkil etgan.

Mazkur toifadagi shaxslar orasida I guruh nogironligi boʻlgan shaxslar 1860 nafarni (15,0 foizni), II guruh nogironligi boʻlgan shaxslar 9513 nafarni (76,5 foizni), III guruh nogironligi boʻlgan shaxslar 1062 nafarni (8,5 foizni) tashkil etgan.

Nogironlikni asosli ravishda belgilashni taʼminlash maqsadida Respublika tibbiy-ijtimoiy ekspertiza inspeksiyasi va Bosh tibbiy-mehnat ekspertizasi xizmati tomonidan ikki pogʻonali nazorat oʻtkazish yoʻlga qoʻyilib, birlamchi nogironlik belgilangan 8,0 ming nafar shaxsning (64,5 foiz) koʻrikdan oʻtkazilishi natijalari oʻrganildi, ulardan 2,5 ming nafarga yaqini qayta nazorat koʻrigidan oʻtkazildi va 13 nafarida (0,5 foiz) tibbiy-mehnat ekspertizasi komissiyalarining xulosalari oʻzgartirildi.

Zamonaviy tashxis qoʻyish diagnostika va davolash uskunalari hamda malakali kadrlar bilan taʼminlangan 10 ta Respublika ixtisoslashtirilgan tibbiyot markazi, barcha viloyatlarda koʻp tarmoqli viloyat tibbiyot markazlari, shu jumladan koʻp tarmoqli bolalar tibbiyot markazlari tashkil qilingan. Ushbu markazlarda yiliga oʻrtacha 80 mingdan ziyod bemor davolanib, ularning 20 — 30 foizini imtiyozga ega boʻlgan aholi, shu jumladan nogironligi boʻlgan shaxslar tashkil etgan.

Irsiy va tugʻma nuqsonli nogironligi boʻlgan bolalar tugʻilishining oldini olish, bolalikdan nogironlikni kamaytirish maqsadida bugungi kunda respublikaning 11 ta hududida “Ona va bola” skrining markazlari tashkil etilib, ularda nasliy va tugʻma kasalliklarga chalinish xavfi boʻlgan guruhga mansub oilalar tibbiy-genetik tekshiruvlardan oʻtkazilib, nogiron bolalar tugʻilishining oldi olinmoqda.

Shu bilan birga hozirgi kunda respublikada 1 ta Nogironlarni reabilitatsiya qilish va protezlash milliy markazi, 10 ta hududiy reabilitatsiya markazi faoliyat yuritib kelmoqda. Biroq Buxoro, Sirdaryo va Surxondaryo viloyatlarida hozirgacha bunday markazlar mavjud emas.

Bundan tashqari, 2018-yilning birinchi choragida Tibbiy-mehnat ekspertizasi komissiyalari tomonidan nogironligi boʻlgan 2049 nafar shaxsga ishga joylashish uchun yoʻllanma berilgan boʻlsa-da, shundan bor-yoʻgʻi 248 nafari (12,1 foiz) bandlikka koʻmaklashish markazlari tomonidan ishga joylashtirilgan, xolos.

Yuqorida bayon qilinganlardan kelib chiqqan holda hamda “Parlament nazorati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 21-moddasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi sogʻliqni saqlash vazirining “Mamlakatimizda nogironlikni belgilash amaliyoti va uni takomillashtirish borasida olib borilayotgan ishlar toʻgʻrisida”gi axboroti maʼlumot uchun qabul qilinsin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga:

nogironlikka oid boʻlgan barcha normativ-huquqiy hujjatlarni toʻliq xatlovdan oʻtkazish, ularning oʻz vaqtida hamda toʻliq qabul qilinishini taʼminlash;

nogironlikni belgilashni toʻliq qamrab oluvchi yagona tizimni tashkil etish;

tibbiy-mehnat ekspertiza jarayonining shaffofligini taʼminlash, sansalorlikka yoʻl qoʻymaslik, hujjatlarning amal qilish mexanizmini yanada soddalashtirish choralarini koʻrish;

bolalikdan nogironlikni aniqlashdagi muammo va kamchiliklarni bartaraf etish, ish samaradorligini oshirish maqsadida tizimda pediatriya tibbiy-maslahat komissiyalarini tashkil etish masalasini koʻrib chiqish;

Buxoro, Sirdaryo va Surxondaryo viloyatlarida hududiy reabilitatsiya markazlarini tashkil etish masalasini koʻrib chiqish tavsiya etilsin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi:

nogironlikka oid masalalarni tartibga soluvchi qonun hujjatlarini tanqidiy qayta koʻrib chiqib, mazkur masalalarni qamrab oluvchi yagona hujjatni qabul qilish chora-tadbirlarini koʻrsin;

Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taraqqiyot dasturi, YUNISEF va boshqa xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikda ilgʻor chet el tajribasini oʻrganish hamda nogironlikni belgilash mezonlarini xalqaro standartlarga moslashtirish boʻyicha takliflar kiritsin;

tibbiy-mehnat ekspertiza komissiyalari va davolash-profilaktika muassasalarining dispanser nazoratidagi bemorlarni maqsadli davolash orqali nogironlikning oldini olish borasidagi hamkorligini yanada kuchaytirish choralarini koʻrsin;

nogironlikning oldini olish, nogironlarni tibbiy-ijtimoiy reabilitatsiya qilish yuzasidan hududiy (viloyat, tuman, shahar) va respublika dasturlarini ishlab chiqish, ularning ijrosini taʼminlashni tashkil etish va muvofiqlashtirishda tibbiy-mehnat ekspertiza komissiyalarining oʻrni va rolini keskin oshirish yuzasidan takliflar ishlab chiqsin;

nogironligi boʻlgan shaxslarni reabilitatsiya qilish yakka tartibdagi dasturining yanada takomillashtirilgan shakllarini ishlab chiqsin;

tibbiy-mehnat ekspertiza komissiyalaridagi boʻsh turgan oʻrinlarni tajribali, halol, yuqori malakali kadrlar bilan doimiy ravishda toʻldirib borishni va ularning malakasini oshirishni davom ettirsin;

aholining nogironlikni belgilash masalalari boʻyicha xabardorligi darajasini oshirish borasida amalga oshirilayotgan axborot-tushuntirish chora-tadbirlarining taʼsirchanligini kuchaytirsin.

4. Ushbu qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.