“Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq hamda isteʼmolchilar huquqlari va manfaatlari himoya qilinishini taʼminlash uchun jamoatchilikni keng jalb etish, ichki isteʼmol bozorida sifati past, odamlar hayoti va sogʻligʻiga xavf tugʻdiruvchi tovarlar sotilishiga yoʻl qoʻymaslik ustidan jamoatchilik nazoratini kuchaytirish, aholining huquqiy va isteʼmol madaniyatini oshirishga doir ishlarni faollashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari hududiy birlashmalari tomonidan Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari federatsiyasi tashkil etilganligi maʼlumot uchun qabul qilinsin, quyidagilar uning asosiy vazifalari hisoblanadi:

aholi oʻrtasida isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi amaldagi qonun hujjatlarini keng targʻib qilish;

isteʼmolchilar huquqlari va manfaatlarini himoya qilish chora-tadbirlarini amalga oshirish;

ichki bozorda sotilayotgan isteʼmol tovarlarining zarur sifatini va xavfsizligini, isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining boshqa talablarini taʼminlash monitoringlarini oʻtkazish;

aholining isteʼmol madaniyatini oshirishga doir maʼrifiy ishlarni olib borish;

isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilishning taʼsirchan mexanizmlarini yaratishda davlat boshqaruvi, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nazorat qiluvchi organlar bilan birgalikda ish olib borish va oʻzaro hamkorlik qilish.

2. Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari federatsiyasining:

isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlarining tashkiliy tuzilmasi va Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari federatsiyasi ijro etuvchi apparatining 1 va 2-ilovalarga muvofiq tuzilmasi toʻgʻrisidagi;

bir oy muddatda tuman va shahar isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari konferensiyalarini hamda ikki oy muddatda – hududiy va respublika konferensiyalarini oʻtkazish toʻgʻrisidagi takliflariga rozilik berilsin.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari konferensiyalarini oʻtkazishga doir tashkiliy masalalarni hal etishda zarur yordam koʻrsatsinlar.

Belgilansinki, Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari federatsiyasi ijro etuvchi apparati, tuman, shahar jamiyatlari, shuningdek ularning hududiy birlashmalari ijro etuvchi apparatlarining taʼminoti har oylik aʼzolik badallari hisobiga amalga oshiriladi.

3. Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish boʻyicha 3-ilovaga* muvofiq tarkibda Idoralararo kengash tashkil etilsin.

Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish boʻyicha Idoralararo kengash toʻgʻrisidagi Nizom 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish boʻyicha Idoralararo kengash isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish tizimi ishlari samaradorligini oshirishga doir kompleks chora-tadbirlar dasturini bir oy muddatda ishlab chiqsin va tasdiqlasin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi hamda Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari federatsiyasi huzurida Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish ijtimoiy harakatini rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasini tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin.

Belgilansinki, isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi tomonidan solinadigan hamda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining Narxlarni boshqarish jamgʻarmasiga oʻtkaziladigan jarimalarning 50 foizi, shuningdek xalqaro tashkilotlarning, Oʻzbekiston Respublikasining ham rezidentlari, ham norezidentlari boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik mablagʻlari, qonun hujjatlariga zid boʻlmagan boshqa tushumlar Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish ijtimoiy harakatini rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasini shakllantirishning asosiy manbalari hisoblanadi.

Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari federatsiyasi huzurida Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish ijtimoiy harakatini rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi toʻgʻrisidagi Nizom 5-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasiga xoʻjalik yurituvchi subyektlarga isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining quyidagi qoʻpol ravishda buzilishlari uchun oldindan yozma koʻrsatma bermasdan jarima solishiga ruxsat berilsin:

isteʼmolchiga tovar (ishlar, xizmatlar) qiymati koʻrsatilgan, tovarning xarid qilinganligini yoki ishlarga haq toʻlanganligini tasdiqlovchi kassa, tovar cheklari va boshqa hujjatlarni bermasdan tovarlar sotish yoki xizmatlar koʻrsatish;

yaroqlilik muddati koʻrsatilmagan yoki yaroqlilik muddati oʻtib ketgan tovarlarni qabul qilish va sotish.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, “Oʻzstandart” agentligi:

isteʼmolchilarning jamoat tashkilotlariga tovarlar (ishlar, xizmatlar) sifatini sertifikatlash va ekspertizadan oʻtkazish natijalari toʻgʻrisida axborot olishda zarur yordam koʻrsatish chora-tadbirlarini koʻrsinlar;

Oʻzbekiston Respublikasining isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari, sanitariya sohasidagi qonun hujjatlari, davlat standartlari va sertifikatlash qoidalari talablariga rioya etilishini tekshirish ishlariga isteʼmolchilarning jamoat tashkilotlari vakillarini jalb qilsinlar;

isteʼmolchilarning jamoat tashkilotlari taqdimnomalariga koʻra tovarlar (ishlar, xizmatlar)ning xavfsizlik talablariga muvofiqligini oʻzlariga qarashli laboratoriyalarda ularning imkoniyatlarini hisobga olgan holda sinovdan oʻtkazsinlar.

7. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish boʻyicha Idoralararo kengash bilan birgalikda 2003/2004 oʻquv yilidan boshlab belgilangan tartibda respublikaning barcha taʼlim muassasalari dasturlariga isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini oʻrganish boʻyicha maxsus kurslarni kiritsinlar.

8. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi:

advokatlik idoralarining Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari federatsiyasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi boʻlinmalari bilan oʻzaro hamkorligini taʼminlasin;

manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda qonun hujjatlariga mazkur qarordan kelib chiquvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida bir oy muddatda Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin

9. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Tashqi iqtisodiy aloqalar va xorijiy investitsiyalar departamenti isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari faoliyatining asosiy yoʻnalishlarini amalga oshirish uchun xalqaro moliya tashkilotlarining grantlarini jalb etishda koʻmaklashsin.

10. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlariga ularning ustavdagi vazifalarini hal etishda koʻmaklashsinlar hamda Federatsiya markaziy apparatini, hududiy birlashmalarni, tuman va shahar isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlarini bir oy muddatda:

ijara shartlarida, ijara haqi undirmasdan va kommunal xizmatlarga imtiyozli tariflar boʻyicha haq toʻlagan holda xonalar bilan;

oʻz mablagʻlari hisobiga mebel va zarur texnika vositalari bilan taʼminlasinlar.

11. Oʻzbekiston matbuot va axborot agentligi, “Oʻzteleradio” kompaniyasi, manfaatdor vazirliklar va idoralar isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari bilan birgalikda:

isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlarining tuman, viloyat va respublika konferensiyalari keng yoritilishini taʼminlasinlar;

televideniye va radiokanallarda, davriy matbuot nashrlarida “Isteʼmolchi” rukni tashkil etilishini taʼminlasinlar, unda isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari faoliyatini, bu sohadagi muammolar va kamchiliklar hamda ularni hal etish yuzasidan koʻrilayotgan chora-tadbirlarni, isteʼmol madaniyatini va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish boʻyicha anʼanalarni keng va muntazam yoritib borishni nazarda tutsinlar.

12. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining raisi A.U.Bahromov zimmasiga yuklansin.

* Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida

1. Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi huzuridagi Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish boʻyicha Idoralararo kengash (keyingi oʻrinlarda Kengash deb yuritiladi) davlat organlari va jamoat birlashmalarining isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish masalalariga doir faoliyatini muvofiqlashtirish maqsadida tashkil etiladi.

2. Kengash oʻz faoliyatida “Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga, Oʻzbekiston Respublikasining boshqa qonun hujjatlariga va ushbu Nizomga amal qiladi.

3. Quyidagilar Kengashning asosiy vazifalari hisoblanadi:

vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralarning, respublika isteʼmolchilari huquqlarini himoya qilish boʻyicha jamoat tashkilotlarining “Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga oshirish boʻyicha oʻzaro hamkorligini muvofiqlashtirish;

isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini qoʻllanish samaradorligini tahlil qilish;

isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini amalga oshirish mexanizmini yaratish va takomillashtirish boʻyicha chora-tadbirlarni tashkil etish va amalga oshirishda qatnashish;

isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish sohasidagi birgalikdagi ishlarni ishlab chiqish maqsadida boshqa davlatlarning davlat va jamoat tuzilmalari bilan oʻzaro hamkorlik qilishga doir ishlarni tashkil etish, isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish sohasida manfaatdor xalqaro hukumat va nohukumat tashkilotlar bilan amaliy aloqalarni taʼminlash va ularni kengaytirishga koʻmaklashish;

isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish masalalari boʻyicha jamoatchilik fikrini oʻrganishni tashkil etish;

respublika aholisini isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish chora-tadbirlarining amalga oshirilishi toʻgʻrisida ommaviy axborot vositalari orqali xabardor qilish.

Kengash oʻz faoliyati jarayonida barcha darajalardagi davlat hokimiyati va boshqaruv organlari, jamoat tashkilotlari va isteʼmolchilar birlashmalari bilan hamkorlik qiladi.

4. Kengash quyidagi huquqlarga ega:

vazirliklar, idoralar, xoʻjalik uyushmalari, korxonalar va birlashmalar, mahalliy hokimiyat va boshqaruv organlari rahbarlarining isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish boʻyicha qonun hujjatlarining ijrosi masalalari boʻyicha hisobotlarini eshitadi hamda tegishli organlarga isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilishning qonunda belgilangan tartibini buzgan mansabdor shaxslarni javobgarlikka tortish toʻgʻrisida takliflar kiritadi;

vazirliklar, idoralar, xoʻjalik birlashmalari va korxonalarning isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish boʻyicha normativ-huquqiy bazani takomillashtirishga yoʻnaltirilgan takliflarini koʻrib chiqish hamda ular yuzasidan oʻz vakolatlari doirasida qarorlar qabul qilish;

isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish boʻyicha normativ materiallarni qoʻllanishda paydo boʻladigan masalalarni koʻrib chiqish, Vazirlar Mahkamasiga isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini takomillashtirishga doir takliflar kiritish;

turli darajalardagi davlat boshqaruv organlaridan, shuningdek mulkchilik shakllaridan qatʼi nazar, xoʻjalik yurituvchi subyektlardan zarur axborotlar olish.

Kengash ishiga mutaxassislar, olimlar, ekspertlar hamda turli tashkilotlar va muassasalarning vakillari jalb etilishi mumkin.

5. Kengash tarkibiga Oʻzbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qoʻmitalari, idoralari va jamoat birlashmalarining vakillari kiradi.

Kengash ishiga mutaxassislar, olimlar, ekspertlar hamda isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish siyosatini amalga oshirish masalalari faoliyati sohasiga kiruvchi turli tashkilotlar va muassasalarning, shu jumladan xorijiy tashkilotlar va muassasalarning vakillari jalb etilishi mumkin.

Kengash tarkibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

6. Kengashni rais boshqaradi, Kengash tarkibidan oddiy koʻpchilik ovoz berish yoʻli bilan saylanadigan bir nafar oʻrinbosari hamda kotibi boʻladi.

Kengash raisi (u boʻlmaganda — oʻrinbosar) Kengash faoliyatiga rahbarlik qiladi, majlislarda raislik qiladi, uning ishlarini rejalashtiradi va qabul qilingan qarorlarning bajarilishi ustidan umumiy nazoratni amalga oshiradi, Kengash nomidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish masalalari boʻyicha takliflar kiritadi.

7. Kotibiyat Kengashning ishchi organi hisoblanadi, u Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi xodimlaridan iborat boʻladi hamda tashkiliy-texnik ishlarni amalga oshiradi.

8. Kengash oʻz faoliyatini oʻzi tasdiqlagan ish tartibi asosida amalga oshiradi. Kengash majlislari zaruriyatga koʻra, lekin har chorakda kamida bir marta oʻtkaziladi va protokollar bilan rasmiylashtiriladi.

9. Kengash qarorlari tavsiyanoma tusida boʻladi va majlisda aʼzolarining 50 foizdan ortigʻi qatnashgan taqdirda vakolatli hisoblanadi.

Qarorlar Kengash aʼzolarining ochiq ovoz berishi yoʻli bilan koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi (ovozlar teng boʻlgan taqdirda Kengash raisi hal qilish huquqiga ega boʻladi) hamda majlis oʻtkazilgan kundan boshlab ikki hafta muddatda manfaatdor shaxslarga yetkaziladi.

Kengash majlislari protokollari rais (oʻrinbosar) va kotib tomonidan imzolanadi.

Idoralararo kengashning jamoatchilik birlashmalaridan boʻlgan aʼzolari maslahat ovozi huquqiga egadirlar.

10. Kengashga koʻrib chiqish uchun kiritiladigan masalalar va uning qarorlari loyihalari Kengash aʼzolari tomonidan tegishli vazirliklar, davlat qoʻmitalari va boshqa markaziy boshqaruv organlari, shuningdek jamoat birlashmalari vakillari bilan birgalikda tayyorlanadi.

1. Ushbu Nizom “Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi, “Jamoat birlashmalari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish va reklama toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilganligi uchun monopoliyaga qarshi faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organi tomonidan solinadigan jarimalarni xoʻjalik yurituvchi subyektlarga qoʻllash tartibini tasdiqlash haqida” 1998-yil 26-avgustdagi 370-son qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan.

2. Nizom Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish ijtimoiy harakatini rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi ( keyingi oʻrinlarda Jamgʻarma deb yuritiladi)ning maqsadi va vazifalarini belgilaydi, uni shakllantirish va undan foydalanish tartibini nazarda tutadi.

3. Jamgʻarma Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish federatsiyasi huzurida tashkil etiladi.

4. Jamgʻarma jamoat birlashmalarining isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish sohasidagi faoliyatining iqtisodiy va tashkiliy shart-sharoitlarini, kafolatlarini hamda ragʻbatlantirilishini taʼminlash maqsadida tashkil etiladi.

5. Quyidagilar Jamgʻarmaning asosiy vazifalari hisoblanadi:

isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish ijtimoiy harakatini davlat tomonidan moliyaviy qoʻllab-quvvatlashni amalga oshirish;

isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish ijtimoiy harakatining jamiyat hayotidagi rolini kuchaytirish;

harakatning samarali faoliyat koʻrsatishini, isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish tadbirlarning rivojlantirilishini va amalga oshirilishini qoʻllab-quvvatlash.

6. Jamgʻarma isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi tomonidan solinadigan hamda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining Narxlarni boshqarish jamgʻarmasiga oʻtkaziladigan jarimalarning 50 foizi, shuningdek xalqaro tashkilotlarning, Oʻzbekiston Respublikasining ham rezidentlari, ham norezidentlari boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik mablagʻlari, qonun hujjatlariga zid boʻlmagan boshqa tushumlar hisobiga shakllantiriladi.

Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari aʼzolarining manfaatdorligini oshirish va ularni ragʻbatlantirish maqsadida, isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari aʼzolari tashabbusi natijasida va tashabbusiga koʻra aniqlangan isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilganligi uchun Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi tomonidan jarima solingan taqdirda, olib qoʻyiladigan va Jamgʻarmaga oʻtkaziladigan mablagʻlarning 35 foizi ularning hisob raqamlariga yoʻnaltiriladi.

7. Jamgʻarmaga tushadigan mablagʻlar Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari federatsiyasining maxsus hisob raqamida jamlanadi.

8. Jamgʻarma mablagʻlaridan faqat isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari faoliyati (tadbirlari) xarajatlarini mablagʻ bilan taʼminlashga quyidagi maqsadli yoʻnalishlar boʻyicha foydalaniladi:

jamoatchilikni hamda isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish sohasidagi muammolarni oʻrganish boʻyicha mutaxassislarni jalb etgan holda monitoringlar, ijtimoiy tadqiqotlar oʻtkazish;

isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish sohasidagi qonun hujjatlariga doir materiallarni eʼlon qilish, sharhlar, oʻquv-uslubiy qoʻllanmalar, plakatlar, bukletlar, davriy nashrlarni ishlab chiqish, ommaviy-axborot vositalarida chiqishlarni, axborotlarni, seminarlarni, davra suhbatlarini hamda isteʼmolchilarning huquqiy madaniyatini oshirishga yoʻnaltirilgan boshqa tadbirlarni tashkil etish;

tovarlar (ishlar va xizmatlar)ning eng yaxshi ishlab chiqaruvchilarini aniqlashga va ragʻbatlantirishga yoʻnaltirilgan tanlovlar, viktorinalar, olimpiadalar va boshqa tadbirlarni tashkil etish.

9. Jamgʻarma mablagʻlaridan toʻgʻri foydalanilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.