Oliy sudning jinoyat ishlari bo‘yicha sudlov hay’ati raisining “Himoya huquqini ta’minlovchi qonunlarni qo‘llash amaliyoti to‘g‘risida”gi Plenum qarorining bajarilishi haqidagi ma’ruzasini muhokama qilib, Plenum, ushbu Qarorning qabul qilinishi jinoyat sudlov ishlarining yurituvini demokratlashtirishga, fuqarolarning huquqlarini himoya qilishni kuchaytirishga xizmat qilganini qayd etadi.

Shuning bilan birga tergov organlari va sudlar ko‘p hollarda har bir shaxsning himoya huquqiga egaligi haqidagi jinoyat-protsessual qonunchilik talablarining o‘ta muhimligiga, ish holatlarini har tomonlama, tekshirishni ta’minlovchi sudda ishlarni yuritishda taraflarning o‘zaro tortishuv tamoyiliga, ayblanuvchini yoki sudlanuvchini ham fosh qiladigan, ham oqlaydigan holatlarni aniqlashga, oxir-oqibatda esa har bir ishning haqiqiy holatini xolisona aniqlashga yetarlicha baho bermayaptilar.

Ko‘p ishlar bo‘yicha fuqaro ushlangan paytdan boshlab himoyachilar qatnashmagan, uning huquqlari hamma vaqt ham yetarli darajada aniq tushintirilmagan, agar ayblanuvchi yoki sudlanuvchi hibsda saqlanayotgan taqdirda himoyachi u bilan miqdori va muddati cheklanmagan holda holi uchrashuv o‘tkazishga haqliligi haqidagi qonun talabi ko‘p hollarda inkor qilib kelingan.

Yo‘l qo‘yilayotgan qonun buzilishlar qator hollarda ruxsat etilmagan tergov usullarini qo‘llash, ruhiy va jismoniy tarzda ko‘rsatmalar berishga majbur qilish, asoslantirilmagan holda ushlab turish, hibsga olish va hatto sudlashda ifodalangan fuqarolar huquqlarining Konstitutsiyaviy kafolatlarining qo‘pol buzilishiga olib keldi.

Oliy sud qonunga xilof ravishda yig‘ilgan dalillar yuridik kuchga ega emasligi va oqibatda ular sud tomonidan rad qilinishini ko‘rsatib o‘tgan bo‘lsada, sudlar qayd etilgan noqonuniy harakatlarga baho berishda zaruriy qat’iyatlik ko‘rsatmayapti, gumonlanuvchi tomonidan himoyachining ishtirokisiz aybini bo‘yniga olganligi holatiga har doim ham tanqidiy baho bermayapti.

Sud ishlarini yuritishda taraflarning teng huquqliligi, dalillar taqdim qilish, ularni tekshirishda ishtirok etish, iltimosnoma berishda teng imkoniyatlarga egaligi va boshqa tamoyillarining buzilishiga yo‘l qo‘yilmoqda.

O‘zbekiston Respublikasi “Advokatlik faoliyatining kafolatlari va advokatlarning ijtimoiy himoyasi to‘g‘risida”gi Qonuniga binoan, himoyachi taraf sifatida, sud ishlarini yuritishniig hamma bosqichida protsessning barcha ishtirokchilari bilan teng huquqlarga ega.

Qonunlarni ijro qilishda yo‘l qo‘yilayotgan kamchiliklarni bartaraf qilish, jinoyat, sudlov ishlarida himoyaga bo‘lgan huquqqa qat’iy rioya qilish maqsadida, O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining Plenumi qaror qiladi:

1. Dastlabki tergov organlari va sudlarning e’tibori himoyaga bo‘lgan huquqni kafolatlovchi jinoyat-protsessual qonunchilikning hamda O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 1996-yil 20-dekabrdagi “Himoya huquqini ta’minlovchi qonunlarni qo‘llash amaliyoti to‘g‘risida”gi qarorining jiddiy buzilayotganligiga qaratilsin.

2. Qoraqalpog‘iston Respublikasi jinoyat ishlari bo‘yicha Oliy sudi, jinoyat ishlari bo‘yicha viloyat, Toshkent shahar sudlari, O‘zbekiston Respublikasi Harbiy sudi raislari fuqarolarning himoyaga bo‘lgan huquqlariniig buzilishini bartaraf qilish, jinoyat sudlov ishlarining yurituvida himoyachining haqiqiy ishtirokini va sud protsessida taraflarning tengligini ta’minlash choralarini ko‘rsinlar.

3. Ushbu qonunchilikka rioya qilinishi muntazam tahlil qilib borilsin, apellyatsiya, kassatsiya va nazorat bosqichlarining roli kuchaytirilsin.