Ushbu Kodeks soliq tizimining huquqiy asoslarini, soliq toʻlovchilarning huquqlari hamda majburiyatlarini belgilaydi, soliq ishlarini yuritish tartibotini va soliq haqidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun javobgarlikni tartibga solib turadi.

Soliq haqidagi qonun hujjatlari ushbu Kodeksdan, soliqlar hamda yigʻimlar sohasidagi munosabatlarni tartibga soladigan boshqa qonunlar va qonun hujjatlaridan iboratdir.

Soliq haqidagi qonun hujjatlarining boshqa qonunlar va qonun hujjatlaridan oʻrin olgan normalari ushbu Kodeksga muvofiq boʻlishi lozim.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida ushbu Kodeksdagidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

Soliq solish bu harakat sodir etilgan paytda muomalada boʻlgan qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Soliq sohasidagi huquqbuzarliklar uchun javobgarlikni yengillashtiradigan yoki bartaraf etadigan qonun hujjatlari orqaga qaytish kuchiga ega. Soliq sohasidagi huquqbuzarliklar uchun javobgarlikni belgilaydigan yoki kuchaytiradigan qonun hujjatlari orqaga qaytish kuchiga ega emas.

Soliq haqidagi qonun hujjatlarining buzilishiga doir ishlar huquqbuzarlik sodir etilgan vaqtda amal qilib turgan qonun hujjatlari asosida yuritiladi.

Har bir shaxs ushbu Kodeksda belgilangan soliqlar va yigʻimlarni toʻlashi shart.

Soliq solish—yuridik shaxslarga nisbatan mulkchilik shaklidan qatʼi nazar, qonun oldida tenglik, jismoniy shaxslarga nisbatan esa jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, eʼtiqodi, shaxsiy va ijtimoiy mavqeyidan qatʼi nazar, qonun oldida tenglik asosida amalga oshiriladi.

Belgilanayotgan soliqlar va yigʻimlar tovarlarning (ishlar, xizmatlarning) yoki pul mablagʻlarining Oʻzbekiston Respublikasi hududi doirasida erkin muomalada boʻlishini bevosita yoki bilvosita cheklab qoʻyishi yoxud soliq toʻlovchining iqtisodiy faoliyatini boshqacha tarzda cheklab qoʻyishi yoki unga gʻov boʻlishi mumkin emas.

Olingan manbalaridan qatʼi nazar, barcha daromadlarga soliq solinishi shart.

Soliq imtiyozlarini belgilash ijtimoiy adolat prinsiplariga mos boʻlishi kerak.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida soliqlar va yigʻimlar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan belgilanadi va bekor qilinadi, ushbu Kodeksda nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida:

umumdavlat soliqlari;

mahalliy soliqlar va yigʻimlar amal qiladi.

Soliqlar va yigʻimlar boʻyicha imtiyozlar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi yoki u vakolat bergan davlat organi tomonidan belgilanadi.

Umumdavlat soliqlariga quyidagilar kiradi:

1) yuridik shaxslardan olinadigan daromad (foyda) soligʻi;

2) jismoniy shaxslardan olinadigan daromad soligʻi;

3) qoʻshilgan qiymat soligʻi;

4) aksiz soligʻi;

5) yer osti boyliklaridan foydalanganlik uchun soliq;

6) ekologiya soligʻi;

7) suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq.

Umumdavlat soliqlari har yili qonuniy tartibda belgilanadigan normativlar boʻyicha tegishli budjetlar oʻrtasida taqsimlanadi.

Mahalliy soliqlar va yigʻimlarga quyidagilar kiradi:

1) mol-mulk soligʻi;

2) yer soligʻi;

3) reklama soligʻi;;

4) avtotransport vositalarini olib sotganlik uchun soliq;

4¹) infratuzilmani rivojlantirish soligʻi;

5) savdo-sotiq qilish huquqi uchun yigʻim, shu jumladan ayrim turlardagi tovarlarni sotish huquqini beruvchi litsenziya yigʻimlari;

6) yuridik shaxslarni, shuningdek tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi jismoniy shaxslarni roʻyxatga olganlik uchun yigʻim;

7) avtotransport toʻxtash joyidan foydalanganlik uchun yigʻim;

8) obodonchilik ishlari uchun yigʻim.

Qoraqalpogʻiston Respublikasida mahalliy soliqlar va yigʻimlar ushbu Kodeks, Oʻzbekiston Respublikasining boshqa qonun hujjatlari, shuningdek Qoraqalpogʻiston Respublikasining qonun hujjatlari bilan ham tartibga solinadi.

Ushbu moddaning 1 va 2-bandlarida nazarda tutilgan mahalliy soliqlar va yigʻimlar Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari bilan joriy etiladi va respublikaning butun hududida undiriladi. Bu soliqlar va yigʻimlar stavkalarining miqdorlari (stavkasi ushbu Kodeks bilan belgilanadigan yuridik shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliq bundan mustasno) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Ushbu moddaning 3—8-bandlarida nazarda tutilgan mahalliy soliqlar va yigʻimlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar davlat hokimiyati organlari tomonidan joriy etiladi. Bu mahalliy soliqlar va yigʻimlar stavkalarining eng yuqori miqdorlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Yangi mahalliy soliqlar va yigʻimlarni joriy etish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi bilan muvofiqlashtirilishi lozim.

Mahalliy soliqlar va yigʻimlar mahalliy budjetga oʻtkaziladi.

Kichik korxonalar uchun yagona soliq toʻlanishini nazarda tutuvchi soddalashtirilgan soliq solish tizimi qoʻllanilishi mumkin. Aksiz toʻlanadigan mahsulot ishlab chiqarayotgan kichik korxonalar aksiz soligʻini ushbu Kodeksda belgilangan tartibda toʻlaganlari taqdirda soddalashtirilgan soliq solish tizimiga oʻtishlari mumkin.

Soliq solish tizimini tanlash huquqi kichik korxonalarga beriladi.

Yagona soliq toʻlash tartibi va stavkalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Savdo va umumiy ovqatlanish korxonalari daromad (foyda)soligʻi, qoʻshilgan qiymat soligʻi, ekologiya soligʻi, suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq, yer osti boyliklaridan foydalanganlik uchun soliq, yer soligʻi, ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish soligʻi, boshqa mahalliy soliqlar va yigʻimlar (mol-mulk soligʻi bundan mustasno)oʻrniga budjetga yalpi daromad soligʻi toʻlaydilar. Yalpi daromad soligʻini hisoblab chiqarish tartibi va stavkalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Qishloq xoʻjaligi tovar ishlab chiqaruvchilari, alkogolli mahsulot uchun aksiz soligʻini istisno etganda, amaldagi barcha umumdavlat va mahalliy soliqlar hamda yigʻimlar oʻrniga yagona yer soligʻi toʻlaydilar. Yagona yer soligʻi toʻlash tartibi va stavkalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida soliqlar va yigʻimlar Oʻzbekiston Respublikasining pul birligi—soʻmda hisoblab chiqariladi.

Yuridik shaxslarning daromadlari va soliqlarni hisoblab chiqarish uchun ular boʻyicha tegishli chegirmalar, toʻlov toʻlangan vaqt va pul kelib tushgan sanadan qatʼi nazar, ular taalluqli boʻlgan hisobot davrida buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq aks ettiriladi.

Soliq toʻlovchilar quyidagi huquqlarga ega:

1) soliq organlaridan soliq haqidagi qonun hujjatlari masalalari boʻyicha axborot va maslahatlar olish;

2) ushbu Kodeksda va boshqa qonun hujjatlarida belgilab qoʻyilgan tartibda va asoslarda soliq imtiyozlaridan foydalanish;

3) budjetga ortiqcha miqdorda tushgan soliqlar va yigʻimlar summasini qaytarish toʻgʻrisida yozma ariza bilan murojaat qilish;

4) soliqlar va yigʻimlar boʻyicha budjet oldidagi oʻz majburiyatlarini bajarish yuzasidan soliq organlaridagi mavjud maʼlumotlar bilan tanishish;

5) soliq organlari oʻtkazgan tekshiruv materiallari bilan tanishish va tekshiruv dalolatnomalarini olish, tekshiruvlarning natijalaridan norozi boʻlgan taqdirda soliq organiga oʻzining yozma eʼtirozlarini oʻn kunlik muddat ichida taqdim etish;

6) soliq organlarining qarorlari va ular mansabdor shaxslarining xatti-harakatlari ustidan yuqori soliq organlariga yoki sudga shikoyat qilish;

7) soliq solish obyektini hisobga olishda, soliqlar va yigʻimlarni hisoblab chiqarish va toʻlashda oʻzlari yoʻl qoʻygan xatolarni mustaqil ravishda tuzatish.

Soliq toʻlovchilar ushbu Kodeksda va boshqa qonun hujjatlarida nazarda tutilgan oʻzga huquqlarga ham egadir.

Soliq toʻlovchilar quyidagi majburiyatlarga ega:

1) belgilangan tartibda va muddatlarda soliq organlarida roʻyxatdan oʻtish, yuridik manzili oʻzgargan yoki qayta roʻyxatdan oʻtgan taqdirda esa, bu haqda soliq organiga oʻn kunlik muddat ichida xabar berish;

2) soliqlar va yigʻimlarning tegishli summasini oʻz vaqtida va toʻliq hajmda toʻlash;

3) buxgalteriya hisobini va hisob hujjatlarini qonun hujjatlariga muvofiq yuritish;

4) moliyaviy hisobotni, soliqlar boʻyicha hisob-kitoblarni yoki daromadlar toʻgʻrisidagi deklaratsiyalarni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda soliq organlariga taqdim etish;

5) soliqlar va yigʻimlarni hisoblab chiqarish, toʻlash bilan bogʻliq hujjatlar va maʼlumotlarni, shuningdek soliqlar va yigʻimlar yuzasidan imtiyozlar huquqini tasdiqlovchi hujjatlarni soliq organlariga taqdim etish;

6) soliqlar va yigʻimlarni hisoblab chiqarish, toʻlash masalalarini tekshirish uchun soliq organlarining mansabdor shaxslarini daromad olish yoki soliq solish obyektlarining saqlanishi bilan bogʻliq binolar va joylarga kirishiga ruxsat berish;

7) soliq organlarining soliq haqidagi qonun hujjatlarini buzish hollarini bartaraf etish toʻgʻrisidagi talablarini bajarish.

Soliq toʻlovchilar ushbu Kodeksda va boshqa qonun hujjatlarida oʻz zimmalariga yuklatilgan boshqa majburiyatlarni ham bajaradilar.

Moliya yilida soliq solinadigan daromadga (foydaga) ega boʻlgan yuridik shaxslar daromad (foyda) soligʻi toʻlovchilar hisoblanadi.

Yuridik shaxslar daromad (foyda) soligʻi boʻyicha budjet bilan hisob-kitoblarni mustaqil ravishda amalga oshiradilar. Ayrim tarmoqlar yuridik shaxslarining birlashmalari budjet bilan hisob-kitoblarni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga binoan markazlashtirilgan tartibda amalga oshirishlari mumkin.

Oʻzbekistonda taʼsis etilgan yoki roʻyxatdan oʻtkazilgan yuridik shaxs, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida roʻyxatdan oʻtgan, bosh korxonasi Oʻzbekistonda joylashgan yuridik shaxs Oʻzbekiston Respublikasining rezidenti hisoblanadi.

Oʻzbekiston Respublikasining rezidenti boʻlgan yuridik shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasidagi va undan tashqaridagi faoliyat manbalaridan olgan daromadlari (foydalari) boʻyicha soliq solinadi.

Oʻzbekiston Respublikasining rezidenti boʻlmagan yuridik shaxslarga Oʻzbekiston hududidagi faoliyatdan olgan daromadlari (foydalari) boʻyicha soliq solinadi.

Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida toʻlangan daromad (foyda) soligʻi summalari Oʻzbekiston Respublikasida soliq toʻlash vaqtida Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq hisobga olinadi.

Hisobga olinadigan summalar miqdori Oʻzbekiston Respublikasida amalda boʻlgan stavkalar boʻyicha hisoblab chiqarilgan daromad (foyda) soligʻi summasidan ortiq boʻlmasligi kerak.

Jami daromad bilan ushbu Kodeksga muvofiq belgilanadigan chegirmalar oʻrtasidagi farq sifatida hisoblangan daromad (foyda) soliq solish obyektidir.

Ustav fondiga qoʻshilgan, umumiy vazifalarni hal etish uchun birlashtirilgan badallar, paylar va aniq maqsadga qaratilgan boshqa moliyaviy mablagʻlar (kapital) ana shu vazifalarni hal etish uchun maxsus tuzilgan yuridik shaxsning daromadlari hisoblanmaydi va soliq solish obyekti boʻlmaydi.

Jami daromadga joʻnatilgan tovar, bajarilgan ishlar, koʻrsatilgan xizmatlar va boshqa operatsiyalar uchun yuridik shaxs olishi lozim boʻlgan (olgan) yoki tekinga olgan pul yoxud boshqa mablagʻlar kiradi.

Bunday daromadlar jumlasiga quyidagilar kiradi:

1) tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilishdan keladigan tushum;

2) asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar, qimmatli qogʻozlar, intellektual mulk obyektlari, materiallar va boshqa aktivlarni realizatsiya qilishdan keladigan daromad;

3) foizlar koʻrinishidagi daromadlar;

4) dividendlar;

5) tekinga olingan mol-mulk;

6) mol-mulkni ijaraga berishdan keladigan daromad;

7) royalti;

8) tekin moliyaviy yordam (davlat budjetidan berilgan subsidiyalar bundan mustasno);

9) daʼvo muddati oʻtkazib yuborilgan kreditorlik va deponent qarzdorlikni hisobdan chiqarishdan olingan daromadlar;

10) ilgari chegirib tashlangan xarajatlar, zararlar yoki shubhali qarzlarning oʻrnini qoplash tariqasida olingan daromadlar;

11) valyuta hisobvaraqlaridagi kurs boʻyicha musbat farq;

12) favqulodda daromadlar;

13) boshqa daromadlar.

Agar oʻzaro aloqador yuridik shaxslar tijorat va moliyaviy munosabatlarida mustaqil yuridik shaxslar oʻrtasida qoʻllanilishi mumkin boʻlgan narxlardan farq qiladigan narxlarni qoʻllasalar, soliq toʻlovchining daromadi (foydasi) soliq solish maqsadida, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda, narxlarda vujudga kelgan farqqa teng miqdorda oʻzgartirilishi mumkin.

Oʻzaro aloqador yuridik shaxslar quyidagilardir:

xorijiy davlatlarning yuridik shaxslari va ularning Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatga olingan shoʻba korxonalari;

Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatga olingan yuridik shaxslar hamda ularning Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida joylashgan shoʻba korxonalari;

ayni bir yuridik yoki jismoniy shaxslar muassislari boʻlgan, Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatga olingan yuridik shaxslar va xorijiy davlatlarning yuridik shaxslari.

Soliq solinadigan daromadlarni (foydalarni) belgilashda jami daromaddan quyidagi chegirmalar amalga oshiriladi:

qoʻshilgan qiymat soligʻi, aksiz soligʻi, mol-mulk soligʻi, yer soligʻi, yer osti boyliklaridan foydalanganlik uchun soliq, ekologiya soligʻi, suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq, shuningdek bojxona bojlari summalari;

banklarning va boshqa moliya-kredit tashkilotlarining qisqa muddatli kreditlari boʻyicha foiz toʻlovlari summalari, toʻlov muddati oʻtgan va toʻlov muddati uzaytirilgan ssudalar boʻyicha foizlar bundan mustasno;

xodimlarga ish haqi toʻlash boʻyicha xarajatlar (banklar, sugʻurta tashkilotlari, videosalonlar, videokoʻrsatuv, video va audio yozuv punktlari, auksionlar, kazino, pul yutugʻi qoʻyilgan oʻyin avtomatlari, davlatga qarashli boʻlmagan organlar tomonidan oʻtkaziladigan lotereya oʻyinlari hamda ommaviy konsert-tomosha tadbirlarining xarajatlari bundan mustasno);

belgilangan tartibda kiritiladigan renta toʻlovlarining summasi;

ijara haqi (lizing toʻlovi);

asosiy vositalarni taʼmirlash xarajatlari;

chet yuridik va jismoniy shaxslarning moddiy xarajatlari va koʻrsatgan xizmatlarining qiymati;

majburiy sugʻurta toʻlovlari boʻyicha oʻtkaziladigan, qonun hujjatlariga muvofiq ish haqiga hisoblangan summalar;

mahsulotni (xizmatlarni) sertifikatlash ishlariga haq toʻlash xarajatlari summalari;

qonun hujjatlariga muvofiq normalar boʻyicha xizmat safari xarajatlari summalari;

qonun hujjatlariga muvofiq normalar boʻyicha vakillik maqsadlaridagi xarajatlar summalari;

qonun hujjatlariga muvofiq normalar boʻyicha reklama xarajatlari summalari;

qonun hujjatlarida belgilangan normalar doirasida kadrlar tayyorlash va ularni qayta tayyorlash uchun xarajatlar summalari;

soliq toʻlovchi balansidagi sogʻliqni saqlash obyektlari, qariyalar va nogironlar uylari, maktabgacha tarbiya bolalar muassasalari, bolalarning dam olish lagerlari, madaniyat va sport obyektlari, xalq taʼlimi muassasalari, uy-joy fondini saqlashga mahalliy davlat hokimiyati organlari tasdiqlagan normativlarga muvofiq qilinadigan xarajatlar summalari, shuningdek soliq toʻlovchilar sanab oʻtilgan muassasalarni saqlashda ulush qoʻshib qatnashib, ana shu maqsadlar uchun qiladigan xarajatlarining summalari;

qonun hujjatlarida belgilab qoʻyiladigan boshqa majburiy toʻlovlar.

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan xarajatlar va majburiy toʻlovlardan tashqari quyidagi xarajatlar va ajratmalar ham jami daromaddan chegirib tashlanishi lozim:

1) banklar boʻyicha:

kredit resurslari uchun toʻlovlar, operatsiya xarajatlari, pul mablagʻlari va boyliklarni tashish hamda saqlash xarajatlari;

mijozlarning hisobvaraqlari, shu jumladan jismoniy shaxslarning omonatlari boʻyicha hisoblangan va toʻlangan foizlar;

tavakkalchilik operatsiyalari boʻyicha zaxira hisobidan oʻchirilgan umidsiz ssuda summalari;

2) sugʻurta tashkilotlari boʻyicha:

qayta sugʻurta shartnomalari boʻyicha berilgan toʻlov summalari;

amal qilishi hisobot yili oxirigacha tugamagan sugʻurta va qayta sugʻurta shartnomalari boʻyicha toʻlov summalari;

sugʻurta va qayta sugʻurta majburiyatlari boʻyicha amalga oshirilgan va hisoblangan toʻlov summalari;

oʻtgan yillardagi sugʻurta hodisalari boʻyicha tugallanmagan toʻlov summalari, shu jumladan daʼvo muddati doirasidagi majburiyatlar summalari;

sugʻurta holatining roʻy berganligi haqida maʼlum qilingan, lekin zarar miqdori taqdim etilmagan shartnomalar boʻyicha sugʻurta summalari;

sugʻurta tashkiloti sugʻurta hodisalari roʻy berishini bartaraf etish va uning oldini olishga doir tadbirlarni (preventiv tadbirlarni) moliyalashga sarflaydigan mablagʻlar summalari;

sugʻurta tashkilotlarining zaxira fondlari bu tashkilotlar ustav fondining yigirma besh foiziga yetguniga qadar sugʻurta tashkilotlari oʻz daromadlarining yigirma foizi miqdorida zaxira fondlariga qiladigan ajratmalar.

Jami daromaddan chegirib tashlanadigan xarajatlar, majburiy toʻlovlar, chiqimlar va ajratmalarni aniqlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Agar amalga oshirilgan xarajat xarajatlarning bir necha toifasiga kiritilgan boʻlsa, u faqat bir marta jami daromaddan chegirib tashlanishi mumkin.

Asosiy vositalar sotib olish va ularni montaj qilishga, nomoddiy aktivlar sotib olishga qilingan xarajatlar, shuningdek boshqa kapital xarajatlar amortizatsiya tariqasida keyingi davrlarda jami daromaddan chegirib tashlanishi lozim.

Soliq toʻlovchi (banklar va sugʻurta tashkilotlari bundan mustasno) daʼvo muddati oʻtganidan soʻng daromadlari tovarlarning (ishlar, xizmatlarning) realizatsiya qilinishi bilan bogʻliq boʻlgan, ilgari jami daromadga qoʻshilgan umidsiz qarzlar boʻyicha chegirma qilinish huquqiga ega boʻladi.

Moliyaviy jazo choralari va hisoblangan penya summalari jami daromaddan chegirib tashlanmaydi.

Tadbirkorlik faoliyatida uch yildan ortiq foydalanilgan asosiy vositalar realizatsiya qilinganida vujudga kelgan zararlar jami daromaddan chegirib tashlanadi.

Qimmatli qogʻozlar realizatsiya qilinganida vujudga kelgan zararlar jami daromaddan chegirib tashlanmaydi.

Ish hayvonlari va koʻp yillik daraxtlardan foydalanganda vujudga kelgan zararlar faqat ana shu aktivlardan foydalanishdan olingan daromaddan chegirib tashlanadi.

Asosiy vositalar amortizatsiya qilinadi, yer bundan mustasno.

Asosiy vositalarning soliq solinadigan davr mobaynida belgilangan normalar doirasida hisoblangan amortizatsiya ajratmalari summalari jami daromaddan chegirib tashlanadi.

Amortizatsiya ajratmalarining summalari asosiy vositalarning dastlabki (tiklanish) qiymati va ushbu moddada belgilangan amortizatsiya normalari asosida hisoblab chiqariladi. Amortizatsiya muddati tugaganidan soʻng eskirish hisoblanmaydi.

Asosiy vositalarni uzoq muddatga ijaraga olgan yuridik shaxslar ham oʻzlariga qarashli, ham ijaraga olingan asosiy vositalar yuzasidan amortizatsiya ajratmalarini hisoblaydilar. Bu holda ijaraga beruvchi ijaraga berilgan asosiy vositalar uchun amortizatsiya ajratmalarini hisoblamaydi.

Asosiy vositalarning amortizatsiya normalari:

Nomoddiy aktivlarga qilingan xarajatlar jami daromaddan eskirish tarzida har oyda, yuridik shaxs tomonidan ularning boshlangʻich qiymati va ulardan unumli foydalanish muddati (biroq yuridik shaxsning faoliyat muddatidan ortiq boʻlmagan muddat) asosida hisoblab chiqarilgan normalar boʻyicha chegirib tashlanadi.

Unumli foydalanish muddatini aniqlab boʻlmaydigan nomoddiy aktivlar boʻyicha amortizatsiya normalari besh yilga (biroq yuridik shaxsning faoliyat muddatidan ortiq boʻlmagan muddatga) moʻljallab belgilanadi.

Soliq toʻlovchining geologik tadqiqotlar va tabiiy resurslarni qazib olishga tayyorgarlik ishlari uchun qilgan xarajatlari jami daromaddan amortizatsiya sifatida, amortizatsiya ajratmalari normasi boʻyicha — oʻn besh foiz miqdorida chegirib tashlanadi.

Soliq toʻlovchining tadbirkorlik faoliyatiga taalluqli boʻlmagan tadbirlarni oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlari boʻyicha chegirmalar qilinmaydi.

Agar madaniy, sport va boshqa tadbirlar uchun xarajatlar soliq toʻlovchining asosiy faoliyati doirasida oʻtkaziladigan boʻlsa, ushbu moddaning qoidalari unga nisbatan qoʻllanilmaydi.

Davlatga qarashli boʻlmagan pensiya fondlariga, ixtiyoriy tibbiy sugʻurtaga va ixtiyoriy sugʻurtaning boshqa turlariga ajratmalar jami daromaddan chegirib tashlanmaydi.

Yuridik shaxslarning soliq solinadigan daromadiga (foydasiga) eng yuqori—oʻttiz besh foizlik stavka boʻyicha soliq solinadi.

Har yili Davlat budjeti tasdiqlanayotgan vaqtda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi yuridik shaxslarning daromadlariga (foydasiga) solinadigan soliq stavkasini ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan eng yuqori miqdoridan koʻpaytirmay belgilagan holda uni qayta koʻrib chiqishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi quyidagilar uchun daromadiga (foydasiga) solinadigan soliqning kamaytirilgan stavkalarini belgilashi mumkin:

qishloq xoʻjalik mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi yuridik shaxslar uchun—asosiy faoliyati boʻyicha;

chet el investitsiyalari ishtirokidagi yuridik shaxslar uchun;

bolalarbop tovarlar, ayollar gigiyenasi ashyolari, badiiy hunarmandchilik mahsulotlari va oʻyinchoqlar ishlab chiqaruvchi yuridik shaxslar uchun;

oʻzi ishlab chiqargan mahsulotlarni eksport qiluvchi yuridik shaxslar uchun.

Yuridik shaxslarga toʻlanadigan dividendlar va foizlarga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydigan stavka boʻyicha toʻlov manbaida soliq solinadi.

Davlat obligatsiyalari va davlatning boshqa qimmatli qogʻozlari boʻyicha dividendlar va foizlar soliq solishdan ozod etiladi.

Oʻzbekiston Respublikasidagi toʻlov manbaida ilgari soliq undirilgan dividendlar va foizlarni olgan rezident-yuridik shaxs toʻlov manbaining soliqni toʻlaganligini tasdiqlaydigan hujjatlar mavjud boʻlsa, ularni jami daromaddan chegirib tashlash huquqiga egadir.

Banklar va boshqa rezident moliya-kredit tashkilotlariga toʻlanadigan foizlarga toʻlov manbaida soliq solinmaydi, balki bank va boshqa rezident moliya-kredit tashkilotida belgilangan tartibda soliq solinadi.

Norezidentning Oʻzbekiston Respublikasidagi toʻlov manbaidan olingan, doimiy muassasa bilan bogʻliq boʻlmagan daromadiga (foydasiga) manbada chegirmalarsiz quyidagi stavkalar boʻyicha soliq solinadi:

Quyidagi yuridik shaxslar daromad (foyda) soligʻidan ozod qilinadi:

1) xodimlari umumiy sonining kamida yetmish besh foizini oʻrta maktablar va hunar-texnika bilim yurtlari oʻquvchilari tashkil etadigan yuridik shaxslar;

2) protez-ortopediya buyumlari, inventari ishlab chiqarishga, shuningdek nogironlarga xizmat koʻrsatishga ixtisoslashgan yuridik shaxslar—asosiy faoliyat turi boʻyicha;

3) ishlovchilari umumiy sonining kamida ellik foizini nogironlar, 1941—1945-yillardagi urush va mehnat fronti faxriylari tashkil etgan yuridik shaxslar, savdo, vositachilik, taʼminot-sotish va tayyorlov faoliyati bilan shugʻullanadigan yuridik shaxslardan tashqari;

4) davolash muassasalari qoshidagi davolash-ishlab chiqarish ustaxonalari;

5) jazoni ijro etish muassasalari;

6) tijorat bilan shugʻullanmaydigan yuridik shaxslar*, ularning tadbirkorlik faoliyatidan olgan daromadlaridan (foydalaridan) tashqari;

7) shahar yoʻlovchilar transporti (taksidan, shu jumladan yoʻnalishli taksidan tashqari) yoʻlovchilarni tashish bilan bogʻliq xizmatlari boʻyicha;

8) yuridik shaxslar tarix va madaniyat yodgorliklarini taʼmirlash va qayta tiklash ishlarini amalga oshirishdan olingan daromadlar (foydalar) boʻyicha;

9) yuridik shaxslar umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllarini saqlash, taʼmirlash va qurish ishlarini amalga oshirishdan olingan daromadlar (foydalar) boʻyicha;

10) yuridik shaxslar “Oʻzuyjoyjamgʻarmabank” bilan tuzilgan shartnomalar boʻyicha oʻz xodimlari uchun uy-joy xarid qilishga ishlatiladigan daromadlar (foydalar) boʻyicha;

11) yangi tashkil qilingan dehqon (fermer) xoʻjaliklari va xususiy korxonalar qishloq xoʻjalik mahsulotlarini yetishtirish va qayta ishlashdan, xalq isteʼmoli tovarlari, binokorlik materiallari ishlab chiqarishdan olgan daromadlari (foydalari) boʻyicha roʻyxatdan oʻtgan vaqtidan eʼtiboran ikki yil muddatga;

12) Samarqand, Buxoro, Xiva va Toshkent shaharlarida yangi tashkil etilgan, turizm faoliyati bilan shugʻullanadigan yuridik shaxslar tuzilgan paytdan boshlab birinchi daromad orttirgunga qadar, lekin uzogʻi bilan roʻyxatdan oʻtgan vaqtdan eʼtiboran uch yilgacha. Samarqand, Buxoro, Xiva va Toshkent shaharlarida turistik faoliyati bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslar foyda olgan birinchi yili ellik foiz, ikkinchi yili yetmish besh foiz, uchinchi yildan boshlab yuz foiz miqdorda soliq toʻlaydi;

13) quyidagilar olgan daromadlari (foydalari) yuzasidan:

a) patent egasi (litsenziar) sanoat mulki obyektlaridan oʻz ishlab chiqarishida foydalanishdan, shuningdek bularga litsenziya sotishdan olgan daromadi yuzasidan — amal qilish muddati doirasida foydalana boshlagan sanadan eʼtiboran:

ixtirolar va seleksiya yutugʻidan patent boʻyicha — besh yil davomida;

ixtirolardan dastlabki patent boʻyicha — uch yil davomida;

seleksiya yutugʻidan guvohnoma boʻyicha — uch yil davomida;

sanoat namunasidan patent boʻyicha — uch yil davomida;

sanoat namunasidan dastlabki patent boʻyicha — ikki yil davomida;

b) litsenziat (litsenziya shartnomasi narsasidan foydalanish huquqini olgan shaxs) sanoat mulki obyektlaridan foydalanishdan olgan daromadi yuzasidan — foydalana boshlagan sanadan eʼtiboran:

ixtirolar va seleksiya yutugʻidan patent boʻyicha — besh yil davomida;

ixtirolardan dastlabki patent boʻyicha — uch yil davomida;

seleksiya yutugʻidan guvohnoma boʻyicha — uch yil davomida;

sanoat namunasidan patent boʻyicha — uch yil davomida;

sanoat namunasidan dastlabki patent boʻyicha — ikki yil davomida;

foydali modeldan guvohnoma boʻyicha — ikki yil davomida;

tovar belgisi va xizmat belgisidan — bir yil davomida (litsenziar mahsulotini ishlab chiqarganda);

14) chet el investitsiyalari ishtirokidagi yangi tashkil etilib, eksportga yoʻnaltirilgan va importning oʻrnini bosadigan mahsulotlar chiqaradigan korxonalar:

agar ishlab chiqarish hajmining yigirma besh foizdan ortigʻi bolalarbop mahsulotlardan iborat boʻlsa, ishlab chiqarish boshlangan paytdan eʼtiboran besh yil muddatga. Keyingi yillarda soliq amaldagiga nisbatan ikki baravar kamaytirilgan stavka boʻyicha undiriladi;

agar chet el sarmoyasining ulushi korxona ustav fondining ellik foizi va undan koʻpini tashkil etsa, ishlab chiqarish boshlangan paytdan eʼtiboran ikki yil muddatga;

15) ustav fondida chet el sarmoyasining ulushi ellik foiz va undan koʻpni tashkil etadigan chet el investitsiyasi ishtirokidagi ishlab chiqarish korxonalari — ishlab chiqarishni rivojlantirish va kengaytirishga yoʻnaltiriladigan daromadi (foydasi) boʻyicha;

16) Oʻzbekiston Respublikasining investitsiya dasturiga kiritilgan loyihalarga kapital mablagʻlar sarflaydigan chet el investitsiyasi ishtirokidagi ishlab chiqarish korxonalari, roʻyxatdan oʻtgan vaqtidan eʼtiboran dastlabki yetti yil davomida;

17) qishloq xoʻjalik mahsulotlari yetishtirish va ularni qayta ishlashga (uzum va mevalardan vinolar, oʻtkir ichimliklar tayyorlashdan tashqari), xalq isteʼmoli tovarlari va binokorlik materiallari, tibbiyot asbob-uskunalari, qishloq xoʻjaligi, yengil va oziq-ovqat sanoati uchun mashinalar va asbob-uskunalar ishlab chiqarishga, ikkilamchi xomashyo va maishiy chiqindilarni tayyorlash hamda qayta ishlashga ixtisoslashgan, ustav fondidagi chet el kapitali oʻttiz foizdan ortiq boʻlgan chet el investitsiyasi ishtirokidagi korxonalar—roʻyxatdan oʻtgan vaqtidan eʼtiboran ikki yil davomida;

18) posyolkalar, qishloqlar va ovullar hududlarida qishloq xoʻjalik mahsulotlarini qayta ishlash va xalq isteʼmoli tovarlari ishlab chiqarish boʻyicha yangi tashkil etilayotgan korxonalar mahsulot ishlab chiqarishni boshlagan paytdan eʼtiboran uch yil muddatga. Keyingi yillarda soliq amaldagiga nisbatan ikki baravar kamaytirilgan stavka boʻyicha undiriladi. Ushbu imtiyoz posyolkalar, qishloqlar va ovullar hududida yangi tashkil etilayotgan, Oʻzbekiston Tovar ishlab chiqaruvchilar va tadbirkorlar palatasi, Dehqon va fermer xoʻjaliklari uyushmasi aʼzosi boʻlgan hamda ishlab chiqarish-texnikaviy ahamiyatga molik mahsulot, qurilish materiallari ishlab chiqaruvchi, shuningdek qurilish faoliyatini taʼmirlash, maishiy va kommunal xizmatlar koʻrsatishni amalga oshiruvchi kichik va oʻrta biznes xususiy korxonalariga nisbatan ham tatbiq etiladi.

19) yangi tashkil etilgan yuridik shaxslar (savdo, vositachilik, taʼminot, sotish va tayyorlash faoliyati bilan shugʻullanuvchilaridan tashqari) tashkil etilgan (roʻyxatdan oʻtkazilgan) paytdan eʼtiboran birinchi yili belgilangan stavkaning yigirma besh foizi miqdorida va ikkinchi yili ellik foizi miqdorida soliq toʻlaydilar. Keyingi yillarda daromad (foyda) soligʻi belgilangan stavka boʻyicha toʻliq miqdorda toʻlanadi;

20) xususiy tijorat banklari tashkil etilgan paytdan eʼtiboran ikki yil muddatga, boʻshatib olingan mablagʻlarni moddiy-texnika bazasini mustahkamlashga va infrastrukturani rivojlantirishga yoʻnaltirgan holda;

21) ichki ishlar organlari huzuridagi soqchilik boʻlinmalari;

22) maktabgacha taʼlim nodavlat muassasalari roʻyxatdan oʻtgan paytdan eʼtiboran uch yil muddatga, basharti ular boʻshatib olinayotgan mablagʻlarni moddiy-texnika negizini mustahkamlashga, asbob-uskuna, jihozlar, didaktik material, bolalar oʻyinchoqlari va adabiyot olishga sarflasa;

Ushbu moddada yangi tashkil etilgan korxonalarga berilgan imtiyozlar avvaldan amal qilib turgan yuridik shaxslar, ularning filiallari va tarkibiy boʻlinmalari negizida tuzilgan yuridik shaxslarga (chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalardan tashqari), shuningdek korxonalar huzurida tuzilgan yuridik shaxslarga nisbatan, basharti ular korxonadan ijaraga olingan asbob-uskunalarda ishlayotgan boʻlsalar, qoʻllanmaydi.

Ushbu moddaning 11, 12, 14, 17—20-bandlarida nazarda tutilgan yuridik shaxslar belgilangan imtiyozli davrning bir yili oʻtguniga qadar tugatilgan taqdirda, soliq summasi ularning butun faoliyat davri uchun toʻliq miqdorda undirib olinadi.

Korxonalar hisobot yilining yakunlari boʻyicha tovarlar (ishlar, xizmatlar) eksporti hajmini oshirishdan olgan erkin almashtiriladigan valyutaga teng tushumlarining summasi daromad (foyda) soligʻi toʻlashdan ozod qilinadi. Ushbu imtiyoz vositachilik tashkilotlariga nisbatan, shuningdek eksport qilinadigan xomashyo tovarlari: paxta tolasi, lint, neft, neft mahsulotlari, elektr energiyasi, gaz kondensati, tabiiy gaz, qimmatbaho, rangli va qora metallar, ip gazlama ishlab chiqaradigan korxonalarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

Yuridik shaxslarning soliq solinadigan daromadi (foydasi) quyidagi summaga kamaytiriladi:

ekologiya, salomatlik va xayriya fondlari, madaniyat, xalq taʼlimi, sogʻliqni saqlash, ijtimoiy taʼminot, jismoniy tarbiya va sport muassasalariga badallar summasiga, biroq soliq solinadigan daromadning (foydaning) bir foizidan koʻp boʻlmagan miqdorda;

investitsiyalarga (asosiy ishlab chiqarishni rivojlantirish, kengaytirish va rekonstruksiya qilishga) shuningdek investitsiyalar uchun olingan kreditlarni uzishga yoʻnaltiriladigan xarajatlar summasiga, hisoblangan eskirishdan toʻliq foydalanish sharti bilan, biroq soliq solinadigan daromadning (foydaning) oʻttiz foizidan koʻp boʻlmagan miqdorda;

diniy va jamoat birlashmalarining (kasaba uyushmalari, siyosiy partiyalar va harakatlardan tashqari), xayriya fondlarining mulkida boʻlgan korxonalar daromadidan (foydasidan) shu birlashmalar va fondlarning ustavda belgilangan faoliyatni amalga oshirish uchun yoʻnaltiriladigan ajratmalari summasiga;

tabiatni muhofaza qilish tadbirlarini oʻtkazishga ketgan xarajatlarning oʻttiz foizi summasiga;

futbolni rivojlantirishga koʻmaklashish, futbol klublari va maktablarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlashga sarflanadigan mablagʻlar summasiga, biroq soliq solinadigan daromadning (foydaning) besh foizigacha miqdorda.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalarning daromadlari boʻyicha soliq solinadigan baza zaxira fondi ustav fondining yigirma besh foiziga yetguniga qadar daromadning (foydaning) yigirma foizigacha miqdorda zaxira fondiga oʻtkaziladigan ajratmalar summasiga kamaytiriladi.

Ishlovchilari umumiy sonining uch foizidan koʻprogʻini nogironlar tashkil etgan yuridik shaxslar uchun daromad (foyda) soligʻi summasi quyidagi tarzda: belgilangan normadan ortiq ishga joylashtirilgan nogironlarning har bir foiziga daromad (foyda) soligʻi bir foiz kamaytiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasida faoliyatni doimiy muassasa orqali amalga oshiradigan soliq toʻlovchi-norezident Oʻzbekiston Respublikasida boʻlgan, doimiy muassasa bilan bogʻlangan manbalardan olingan daromadlari (foydasi)dan ushbu Kodeksda ana shunday daromadga (foydaga) nisbatan nazarda tutilgan chegirmalar summasiga kamaytirilgan soliqni toʻlovchi hisoblanadi.

Norezidentning doimiy muassasa bilan bogʻliq boʻlmagan daromadiga, agar daromad manbai Oʻzbekiston Respublikasida joylashgan boʻlsa, jami daromaddan chegirma qilmay, ushbu Kodeksning 30-moddasida nazarda tutilgan stavkalar boʻyicha toʻlov manbaida soliq solinadi.

Toʻlov manbaida soliq solish toʻlovning Oʻzbekiston Respublikasi ichida yoki uning hududidan tashqarida amalga oshirilganidan qatʼi nazar qoʻllaniladi.

Chet ellik yuridik shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasi hududida Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida belgilangan xususiyatlarni hisobga olgan holda ushbu Kodeksga muvofiq soliq solinadi.

Chet ellik yuridik shaxslardan soliqlar va yigʻimlarni undirish oʻzaro kelishuv asosida toʻxtatilishi yoki cheklanishi mumkin, basharti tegishli chet davlatda ham Oʻzbekiston Respublikasining yuridik shaxslariga nisbatan xuddi shunday chora-tadbirlar koʻrilgan boʻlsa.

Chet ellik yuridik shaxslar bilan bitimlar tuzish chogʻida bunday bitimlarning shartlariga Oʻzbekiston Respublikasida faoliyatni amalga oshiradigan soliq toʻlovchilar hamda boshqa shaxslar chet ellik yuridik shaxslarning soliqlar va yigʻimlarni toʻlash boʻyicha xarajatlarini oʻz zimmasiga olishini nazarda tutadigan soliq haqidagi izohlarning kiritilishiga ruxsat berilmaydi.

Norezident-yuridik shaxsning doimiy muassasasiga daromad (foyda) soligʻiga qoʻshimcha ravishda ushbu doimiy muassasaning chet elga oʻtkazadigan daromadidan oʻn foiz miqdorida soliq olinadi.

Uzoq muddatli kontraktlarga taalluqli daromadlar va chegirmalar ularning amalda bajarilgan qismi boʻyicha moliya yili davomida hisobga olinadi.

Uzoq muddatli kontraktning amalda bajarilganligi moliya yili oxirigacha qilingan xarajatlarni ushbu kontrakt boʻyicha jami xarajatlar bilan taqqoslash orqali aniqlanadi.

Soliq solish maqsadida tovar-moddiy zaxiralarni baholash va hisobga olish buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Tovar-moddiy zaxiralarni qoʻshimcha baholash summasi tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) realizatsiya qilinishiga qarab, soliq solinadigan daromad (foyda) tarkibiga kiritiladi.

Agar ijaraga beruvchi amortizatsiya qilinishi kerak boʻlgan asosiy vositalarni lizing shartnomasi boʻyicha ijaraga bersa, bunday operatsiya soliq solish maqsadida ijarachi tomonidan mol-mulkni xarid qilish deb qaralmogʻi lozim.

Amortizatsiya qilinishi kerak boʻlgan asosiy vositalarning ijarasi quyidagi shartlardan biriga muvofiq kelsa, lizing hisoblanadi:

ijara muddati asosiy vositalar xizmat muddatining sakson foizidan ortiq boʻlsa;

ijarachi asosiy vositalarni qatʼiy belgilangan narxda yoki ijara tugaganidan soʻng belgilanadigan narxda sotib olish huquqiga ega boʻlsa;

ijaraga olingan asosiy vositalarning ijara tugaganidan keyingi qoldiq qiymati ularning ijara boshlanishidagi qiymatining yigirma foizidan kam boʻlsa;

ijaraga olingan butun davr uchun toʻlovlarning joriy summasi ijaraga olingan vositalar qiymatining toʻqson foizidan ortiq boʻlsa.

Ushbu modda ikkinchi qismining qoidalari lizing shartnomasini uzaytirish huquqi amalga oshirilishi mumkin boʻlgan davrga ham tatbiq etiladi.

Aktivlar realizatsiya qilinganida ularni realizatsiya qilishdan olingan tushum bilan bu aktivlarning qiymati oʻrtasidagi musbat farq aktivlar qiymatining oʻsishidan olingan daromad hisoblanadi.

Aktivlarni realizatsiya qilishdan olingan tushum bilan bu aktivlarning qiymati oʻrtasidagi manfiy farq aktivlarni realizatsiya qilishdan koʻrilgan zarar hisoblanadi.

Aktivlar qiymatiga ularni olish, ishlab chiqarish, qurish, montaj qilish va oʻrnatish xarajatlari, shuningdek ularning qiymatini orttiradigan boshqa xarajatlar qoʻshiladi, soliq toʻlovchi chegirish huquqiga ega boʻlgan xarajatlar bundan mustasno.

Agar aktivlarning faqat bir qismi realizatsiya qilinsa, unda aktivlarning realizatsiya qilish paytidagi qiymati qolgan va realizatsiya qilingan qismlari oʻrtasida taqsimlanadi.

Aktivlar tekinga yoki kamaytirilgan qiymat boʻyicha topshirilganida topshiruvchi shaxsga qarashli aktivlarning qiymati vujudga kelgan xarajatlar asosida, oluvchi shaxsning daromadlari esa—kirim qilingan baholash qiymati boʻyicha, lekin topshirilayotgan aktivlarning tannarxidan kam boʻlmagan miqdorda belgilanadi.

Tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi yuridik shaxslar ortib boruvchi yakun bilan chiqarilgan daromad (foyda) soligʻi boʻyicha hisob-kitoblarni, agar qonun hujjatlarida boshqa tartib belgilanmagan boʻlsa, soliq roʻyxatidan oʻtgan joydagi soliq organlariga yil choraklariga oid va yillik moliyaviy hisobotni taqdim etish muddatlarida topshiradilar.

Yuridik shaxs tugatilgan taqdirda soliq organi soliq toʻlovchidan kamroq boʻlgan davr uchun hisobotlar, soliq boʻyicha hisob-kitoblarni taqdim etishni yozma xabarnoma topshirish yoʻli bilan talab qilishi mumkin boʻlib, xabarnomada buning sababi va hisobotlar, soliq boʻyicha hisob-kitoblar qachon va qaysi davr uchun taqdim etilishi lozimligi koʻrsatiladi.

Yuridik shaxsni tugatish haqida belgilangan tartibda qaror qabul qilingan taqdirda tugatish komissiyasi (tugatuvchi) besh kunlik muddatda bu haqda soliq organini yozma ravishda xabardor qiladi.

Yuridik shaxsni tugatish haqida qaror qabul qilinganidan soʻng soliq toʻlovchi oʻn besh kun ichida soliq organiga hisobotlar, soliq boʻyicha hisob-kitoblarni taqdim etishi shart.

Daromad (foyda) soligʻi boʻyicha hisobotlar, hisob-kitoblar qonun hujjatlarida belgilangan shakl va tartibda taqdim etiladi.

Daromad (foyda) soligʻini toʻlov manbaida ushlab qolishni quyidagilar amalga oshirishi shart:

yuridik shaxslarga dividendlar va foizlar toʻlovchi yuridik shaxslar;

norezident yuridik shaxslarga ushbu Kodeksning 30-moddasiga muvofiq toʻlovlarni amalga oshiruvchi yuridik shaxslar.

Daromad (foyda) soligʻini ushlab qolish va budjetga oʻtkazish uchun daromad toʻlovchi yuridik shaxs javobgardir. Soliq summasi ushlab qolinmaganda daromad toʻlovchi yuridik shaxs ushlab qolinmagan soliq summasini hamda u bilan bogʻliq jarima va penyalarni budjetga toʻlashi shart.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan yuridik shaxslar quyidagilarni bajarishi shart:

soliqni toʻlov amalga oshirilgan oy tugaganidan soʻng besh kun ichida budjetga oʻtkazishi;

daromad oluvchi yuridik shaxslarning roʻyxat raqami, ularning nomi, daromadining umumiy summasi va hisobot yilida ushlab qolingan soliqning umumiy summasi koʻrsatilgan maʼlumotnomani moliya yili tugaganidan soʻng oʻttiz kun ichida soliq organlariga taqdim etishi, shuningdek daromad oluvchi yuridik shaxslarga ularning talabiga koʻra yuborishi lozim.

Yuridik shaxslar daromad (foyda) soligʻini daromad (foyda) soligʻi boʻyicha hisob-kitoblarni topshirish uchun belgilangan kundan boshlab besh kun ichida, ushbu Kodeksning 41-moddasiga muvofiq oʻtgan hisobot davrining moliyaviy natijalari asosida toʻlaydi.

Yilning hisobot choragida tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilishdan eng kam ish haqining ikki yuz baravaridan koʻproq miqdorda daromad (foyda) olgan yuridik shaxslar daromad (foyda) soligʻi boʻyicha joriy toʻlovlarni har oyning 10 va 25-kunlarida yilning choragi boʻyicha daromad (foyda) soligʻi summasining oltidan bir qismi miqdorida toʻlaydi.

Yuridik shaxslar joriy toʻlovlar summasini hisoblab chiqarish uchun yilning joriy choragi birinchi oyining 5-kunigacha oʻzlari soliq roʻyxatidan oʻtgan joydagi soliq organiga yilning tegishli choragida olish moʻljallangan daromad (foyda) hamda belgilangan daromad (foyda) soligʻi stavkasi asosida maʼlumotnoma taqdim etadilar.

Yil mobaynida toʻlangan daromad (foyda) soligʻi summalari tegishli hisobot yili uchun soliq toʻlovchiga hisoblab chiqarilgan soliq hisobiga oʻtkaziladi.

Moliya yilida soliq solinadigan daromadga ega boʻlgan jismoniy shaxslar jismoniy shaxslarning daromadiga solinadigan soliqni toʻlovchilardir.

Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashab turgan yoki moliya yilida boshlanadigan yoki tugaydigan oʻn ikki oygacha boʻlgan istalgan davr mobaynida 183 kun yoki undan koʻproq muddatda Oʻzbekistonda turgan jismoniy shaxs Oʻzbekiston Respublikasining rezidenti deb qaraladi.

Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti boʻlmish jismoniy shaxslarga ularning Oʻzbekiston Respublikasidagi, shuningdek undan tashqaridagi faoliyati manbalaridan olingan daromadlari boʻyicha soliq solinadi.

Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti boʻlmagan jismoniy shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi faoliyatdan olingan daromadlar boʻyicha soliq solinadi.

Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida toʻlangan jismoniy shaxslarning daromad soligʻi summalari Oʻzbekiston Respublikasida soliqni toʻlashda Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq hisobga olinadi.

Hisobga olinadigan summalar miqdori jismoniy shaxslarning Oʻzbekiston Respublikasida amal qilayotgan stavkalar boʻyicha hisoblab chiqarilgan daromad soligʻi summasidan oshmasligi lozim.

Jami yillik daromad bilan ushbu Kodeksga muvofiq belgilanadigan chegirmalar oʻrtasidagi farq sifatida hisoblangan soliq solinadigan daromad soliq solish obyektidir.

Jismoniy shaxslarning jami yillik daromadiga soliq toʻlovchi olishi lozim boʻlgan (olgan) yoki tekinga olgan pul yoxud boshqa mablagʻlar, shu jumladan:

mehnatga haq toʻlash shaklida olinadigan daromadlar;

jismoniy shaxslarning mulkiy daromadi;

jismoniy shaxslarning tadbirkorlik faoliyatidan keladigan yalpi daromad kiradi.

Mehnatga haq toʻlash shaklida olinadigan daromadlarga jismoniy shaxslarning mehnat shartnomasi boʻyicha qilingan ishlardan va fuqarolik-huquqiy shartnomalar boʻyicha oladigan daromadlari kiradi.

Mehnatga haq toʻlash shaklida olinadigan daromadlarga quyidagilar ham kiradi:

1) xodimlarga sotiladigan tovarlar (ishlar, xizmatlar) qiymati bilan bunday tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) xarid qilish narxi yoki ularning tannarxi oʻrtasidagi manfiy farq;

2) ish beruvchi tomonidan oʻz faoliyati bilan bogʻliq boʻlmagan, xodimlarning chiqimlarini qoplash uchun qilingan xarajatlar;

3) xodim ish beruvchiga toʻlashi kerak boʻlgan, ammo ish beruvchining qarori bilan hisobdan chiqarilgan qarz summalari;

4) ish beruvchi oʻz xodimlarining hayoti yoki sogʻligʻini ixtiyoriy sugʻurtalash badallarini toʻlash uchun qilgan xarajatlar;

5) ish beruvchining jismoniy shaxsdan ushlab qolinishi kerak boʻlgan toʻlovlar yuzasidan toʻlagan summasi;

6) ish beruvchining oʻz xodimlarining bevosita yoki bilvosita daromadlarini tashkil etadigan boshqa xarajatlari.

Xodimlarga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan normalar doirasida beriladigan xizmat safari toʻlovlarining summalari jami yillik daromadga kiritilmaydi.

Jismoniy shaxslarning mulkiy daromadiga foizlar, dividendlar boʻyicha olingan daromad, mol-mulkni ijaraga berishdan keladigan daromad kiradi

Jismoniy shaxslarning tadbirkorlik faoliyatidan keladigan yalpi daromaddan soliq solinadigan daromadlarni aniqlash vaqtida mazkur yalpi daromadni olish (topish) uchun qilingan xarajatlar, majburiy toʻlovlar, chiqimlar va ajratmalar chegirib tashlanadi.

Jismoniy shaxslarning tadbirkorlik faoliyatidan keladigan yalpi daromaddan chegirib tashlanishi lozim boʻlgan xarajatlar, majburiy toʻlovlar, chiqimlar va ajratmalarni aniqlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Jismoniy shaxslarning shaxsiy isteʼmol bilan bogʻliq boʻlgan xarajatlari tadbirkorlik faoliyatidan keladigan yalpi daromaddan chegirib tashlanmaydi.

Moliyaviy jazo choralari va hisoblangan penyalar summalari jami daromaddan chegirib tashlanmaydi.

Jismoniy shaxs moliya yili davomida har bir ishlab daromad olgan oy uchun eng kam ish haqining bir baravari miqdorida chegirma qilinish huquqiga ega.

Jismoniy shaxslarning ish haqlari, mukofot pullari va boshqa daromadlari summalaridan soliq quyidagi miqdorda undiriladi:

Soliq solish maqsadlari uchun eng kam ish haqining miqdori yil boshidan eʼtiboran ortib boruvchi yakun tarzida hisoblanadi (yil boshidan eʼtiboran tegishli davr uchun eng kam ish haqining oylik miqdorlari summasi).

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi zararli va ogʻir sharoitli ishlarda band boʻlgan jismoniy shaxslarning ayrim toifalari uchun, shuningdek tabiiy-iqlim sharoitlari yomon joylarda ishlash bilan bogʻliq boʻlgan qoʻshimcha toʻlovlar boʻyicha imtiyozli daromad soligʻi stavkalarini belgilashga haqli.

Jismoniy shaxslarga toʻlanadigan dividendlar va foizlarga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydigan stavkalar boʻyicha toʻlov manbaida soliq solinadi.

Norezident jismoniy shaxslarning doimiy muassasa bilan bogʻliq boʻlmagan holda Oʻzbekiston Respublikasidagi manbadan olgan daromadlariga ularni toʻlash manbaida chegirmalarsiz, ushbu Kodeksning 30-moddasida nazarda tutilgan stavkalar boʻyicha soliq solinadi.

Toʻlov manbaida soliq solish, toʻlov Oʻzbekiston Respublikasi ichida yoki uning tashqarisida amalga oshirilganidan qatʼi nazar, tatbiq etiladi.

Quyidagilar jismoniy shaxslarning soliq solinadigan daromadiga kiritilmaydi:

a) davlat ijtimoiy sugʻurtasi va davlat ijtimoiy taʼminoti boʻyicha nafaqalar, ishsizlik boʻyicha nafaqalar va mehnat shartnomasi bekor qilinganda toʻlanadigan ishdan boʻshatish nafaqasi, homiladorlik va tugʻish nafaqalari, vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqalaridan (shu jumladan oilaning bemor aʼzosini parvarishlash nafaqalaridan) tashqari, shuningdek xayriya va ekologiya jamgʻarmalari mablagʻlaridan fuqarolarga pul va natura shaklida beriladigan nafaqalar hamda boshqa yordam turlari;

b) olinadigan alimentlar;

v) oliy oʻquv yurtlari va oʻrta maxsus hamda hunar-texnika oʻquv yurtlari hamda ular bazasida tashkil etilgan biznes maktablari, shu jumladan oliy va oʻrta diniy oʻquv yurtlari tomonidan oʻz talabalariga va oʻquvchilariga tayinlanadigan stipendiyalar, shuningdek ushbu moddaning “a” kichik bandida koʻrsatilgan jamgʻarmalarning mablagʻlaridan taʼsis etiladigan stipendiyalar;

g) hunar-texnika bilim yurtlarining hamda ular bazasida tashkil etilgan biznes maktablarining oʻquvchilari bajargan ish uchun ularga ushbu bilim yurtlari va biznes maktablari beradigan toʻlovlar;

d) davlat pensiyalari, shuningdek ularga ustamalar;

e) shaxslar qon topshirganlik uchun, donorlikning boshqa turlari uchun, ona suti topshirganlik uchun oladigan summalar, shuningdek tibbiyot muassasalarining xodimlari qon yigʻib topshirganliklari uchun oladigan summalar;

j) mayib boʻlish yoki sogʻligʻining boshqacha tarzda shikastlanishi bilan bogʻliq holda, shuningdek boquvchisining vafot etganligi munosabati bilan koʻrilgan zararni qoplash yuzasidan olinadigan summalar;

z) fuqarolarning xorijda ishlashga yuborilishi munosabati bilan davlat korxonalari, muassasalari va tashkilotlaridan chet el valyutasida oladigan ish haqi summalari va boshqa summalar—qonun hujjatlarida belgilangan summalar doirasida;

i) jismoniy shaxslarning xususiy mulk huquqi asosida oʻzlariga qarashli boʻlgan mol-mulkni sotish natijasida oladigan summalari, tadbirkorlik faoliyati doirasida mol-mulk sotishdan olingan daromadlar bundan mustasno;

k) shaxslarning shaxsiy yordamchi xoʻjalikda yetishtirgan qoramol, quyon, nutriya, baliq, parrandalarni ham tirik holatda, ham ularni soʻyib mahsulotlarini xom va qayta ishlangan holda, shuningdek asalarichilik mahsulotlarini va bunday xoʻjalikda yetishtirilgan tabiiy yoki qayta ishlangan dehqonchilik mahsulotlarini sotishdan olgan daromadlari summasi. Fuqaroda shaxsiy yordamchi xoʻjalik mavjudligi mahalliy davlat hokimiyati organlari yoki fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining maʼlumotnomasi bilan tasdiqlanadi;

l) bir yil mobaynida yuridik shaxslardan olingan eng kam ish haqi miqdorining olti baravarigacha boʻlgan summadagi qimmatli sovgʻalar qiymati, shuningdek xalqaro hamda respublika tanlov va musobaqalarida olingan sovrin buyumlar qiymatining summasi;

m) meros qilib qoldirish va hadya qilish natijasida olingan summalar va mol-mulk qiymati, fan, adabiyot va sanʼat asarlari mualliflarining merosxoʻrlari (huquqiy vorislari) oladigan mualliflik haqi summalari bundan mustasno;

n) davlat zayomlarining obligatsiyalari va lotereyalar boʻyicha yutuqlar, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining davlat qimmatli qogʻozlari boʻyicha foizlar;

o) fuqarolarning sugʻurta boʻyicha oladigan summalari;

p) bir yil mobaynida berilgan moddiy yordam summalari:

tabiiy ofatlar, boshqa favqulodda holatlar munosabati bilan beriladigan moddiy yordam summalari—toʻlaligicha;

vafot etgan xodimning oila aʼzolariga yoki oila aʼzolari vafot etganligi munosabati bilan xodimga beriladigan moddiy yordam summalari—eng kam ish haqining oʻn baravarigacha miqdorda;

boshqa hollarda—eng kam ish haqining oʻn ikki baravarigacha miqdorda;

r) banklardagi omonatlar va davlat xazina majburiyatlari boʻyicha foizlar va yutuqlar;

s) fuqarolarning ish haqi va soliq solinadigan boshqa daromadlarining davlat korxonalari mol-mulkini sotib olish, xususiylashtirilayotgan korxonalar aksiyalarini sotib olish, “Oʻzuyjoyjamgʻarmabank”ning shaxsi koʻrsatilgan uy-joy obligatsiyalarini xarid qilishga va shu maqsadlar uchun berilgan kreditlarni uzishga yoʻnaltirilgan summalari, shuningdek aksiyalar boʻyicha olingan hamda dividend toʻlagan aksiyadorlik jamiyatining aksiyalarini sotib olishga yoʻnaltiriladigan dividendlar. Mazkur mol-mulk sotilganida ilgari soliq solishdan ozod qilingan daromadlarga umumiy asoslarda soliq solinadi;

t) patent egasi boʻlgan jismoniy shaxsning (litsenziarning) sanoat mulki obyektlaridan oʻz ishlab chiqarishida foydalanishdan yoki foydalanish boshlangan sanadan eʼtiboran amal qilish muddati doirasida ularga litsenziyalar sotishdan, shuningdek litsenziat sanoat mulki obyektlaridan foydalana boshlagan sanadan eʼtiboran ushbu foydalanishdan olgan daromadi summasi:

ixtirolar va seleksiya yutugʻidan patent boʻyicha—besh yil davomida;

ixtirolardan dastlabki patent boʻyicha foydalanishdan—uch yil davomida;

seleksiya yutugʻidan guvohnoma boʻyicha—uch yil davomida;

sanoat namunasidan patent boʻyicha—uch yil davomida;

sanoat namunasidan dastlabki patent boʻyicha—ikki yil davomida;

foydali modeldan guvohnoma boʻyicha—ikki yil davomida;

u) bolalar lagerlari va boshqa sogʻlomlashtirish lagerlariga, ota-onalarning bolalari bilan dam olishiga maxsus moʻljallangan sanatoriy-kurort muassasalariga borish uchun bolalar va oʻsmirlarga beriladigan yoʻllanmalar qiymatini, shuningdek oʻz xodimlarining ambulatoriya yoki statsionar tibbiy xizmatdan foydalanish qiymatini toʻliq yoki qisman kompensatsiyalash tartibida korxonalar, muassasalar va tashkilotlar oʻz xodimlariga yoki ular uchun toʻlagan summalar. Koʻrsatib oʻtilgan toʻlovlar jumlasiga nogironlarning sogʻlomlashtirish va sanatoriy-kurort muassasalariga berilgan yoʻllanmalari qiymatini, davolanish va tibbiy xizmatdan foydalanish, nogironlikning oldini olish maqsadida texnika vositalari sotib olish uchun hamda nogironlarning salomatligini tiklash uchun qilingan xarajatlarni toʻliq yoki qisman toʻlash tartibida korxonalar, muassasalar va tashkilotlar toʻlagan summalar ham kiradi;

f) amaldagi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan normalar doirasidagi tovon toʻlovlari, mehnat shartnomasini bekor qilish paytida foydalanilmagan taʼtil uchun beriladigan tovonlar bundan mustasno.

Jismoniy shaxslarning daromadiga solinadigan soliqni toʻlashdan quyidagi jismoniy shaxslar ozod qilinadilar:

1) toʻlaligicha:

a) xorijiy davlatlar diplomatiya vakolatxonalarining boshliqlari va aʼzolari hamda konsullik muassasalarining mansabdor shaxslari, ularning oʻzlari bilan birga yashaydigan oila aʼzolari, agar ular Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlmasa,—Oʻzbekiston Respublikasidagi manbalardan olinadigan, diplomatlik va konsullik xizmati bilan bogʻliq boʻlmagan daromadlaridan tashqari barcha daromadlari boʻyicha;

b) xorijiy davlatlar diplomatiya vakolatxonalari va konsullik muassasalarining maʼmuriy-texnik xodimlari va ularning oʻzlari bilan birga yashaydigan oila aʼzolari, agar ular Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlmasa yoki Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashamasa,—Oʻzbekiston Respublikasidagi manbalardan olinadigan, diplomatlik va konsullik xizmati bilan bogʻliq boʻlmagan daromadlaridan tashqari barcha daromadlari boʻyicha;

v) xorijiy davlatlar diplomatiya vakolatxonalariga, konsullik muassasalariga xizmat koʻrsatadigan xodimlar tarkibiga kirgan shaxslar, agar ular Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlmasa yoki Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashamasa,—oʻz xizmati yuzasidan oladigan barcha daromadlari boʻyicha;

g) xorijiy davlatlar diplomatiya vakolatxonalari va konsullik muassasalari xodimlarining uylarida ishlovchilar, agar ular Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlmasa yoki Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashamasa,—oʻz xizmati yuzasidan oladigan barcha daromadlari boʻyicha;

d) hukumatga qarashli boʻlmagan xalqaro tashkilotlarning mansabdor shaxslari—agar ular Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlmasa, ushbu tashkilotlarda olgan daromadlari boʻyicha;

e) Mudofaa, Ichki ishlar va Favqulodda vaziyatlar vazirliklarining, Milliy xavfsizlik xizmatining harbiy xizmatchilari, ichki ishlar organlari va bojxona organlarining oddiy xizmatchilari va boshliqlari tarkibiga mansub shaxslar, shuningdek oʻquv yoki sinov yigʻinlariga chaqirilgan harbiy xizmatga majburlar—xizmatni oʻtash (xizmat vazifasini bajarish) munosabati bilan olgan pul taʼminoti, pul mukofotlari va boshqa toʻlov summalari boʻyicha;

2) qisman, har bir toʻliq oy uchun eng kam ish haqining toʻrt baravari miqdorida:

a) “Oʻzbekiston Qahramoni”, Sovet Ittifoqi Qahramoni, Mehnat Qahramoni unvonlariga sazovor boʻlgan shaxslar, uchchala darajadagi Shuhrat ordeni bilan taqdirlangan shaxslar, urush nogironlari yoxud 1941—1945-yillardagi urush davrida yoki harbiy xizmatning boshqa majburiyatlarini bajarish chogʻida yaralanish, kontuziya boʻlish yoki shikastlanish oqibatida yoxud frontda boʻlish bilan bogʻliq kasallik tufayli nogiron boʻlib qolgan harbiy xizmatchilar jumlasidan boʻlgan boshqa nogironlar, sobiq partizanlar jumlasidan boʻlgan nogironlar, shuningdek pensiya taʼminoti boʻyicha mazkur toifadagi harbiy xizmatchilarga tenglashtirilgan boshqa nogironlar;

b) xizmatni harakatdagi armiya tarkibiga kirgan harbiy qismlar, shtablar va muassasalarda oʻtagan harbiy xizmatchilar, sobiq partizanlar jumlasidan boʻlib, fuqarolar urushi va 1941—1945-yillardagi urush, sobiq SSSRni himoya qilish boʻyicha boshqa jangovar operatsiyalarning qatnashchilari, 1941—1945-yillardagi urush davri mehnat frontining faxriylari va konsentratsion lagerlarning sobiq yosh tutqunlari;

v) Leningrad qamali paytida 1941-yil 8-sentabrdan 1944-yil 27-yanvargacha boʻlgan davrda Leningrad shahrida ishlagan fuqarolar;

g) ichki ishlar organlarining boshliqlari va oddiy xizmatchilari jumlasidan boʻlib, xizmat vazifalarini bajarish chogʻida yaralanish, kontuziya boʻlish va shikastlanish oqibatida nogiron boʻlib qolganlar;

d) bolalikdan nogiron boʻlib qolganlar, shuningdek I va II guruh nogironlari;

e) qahramon onalar, oʻn va undan ortiq bolasi boʻlgan ayollar;

j) sobiq SSSRni himoya qilish yoxud harbiy xizmatning boshqa majburiyatlarini bajarish chogʻida yaralanish, kontuziya boʻlish yoxud shikastlanish oqibatida yoki frontda boʻlish bilan bogʻliq kasallik tufayli halok boʻlgan harbiy xizmatchilarning ota-onalari va rafiqalari;

z) xizmatni Afgʻoniston Respublikasida va jangovar harakatlar olib borilgan boshqa mamlakatlarda vaqtincha boʻlgan qoʻshinlarning cheklangan kontingenti tarkibida oʻtagan harbiy xizmatchilar hamda oʻquv va sinov yigʻinlariga chaqirilgan harbiy xizmatga majburlar;

i) Chernobil AESdagi falokat oqibatida jabr koʻrgan shaxslar;

k) ikki va undan ortiq oʻn olti yoshga toʻlmagan bolalari bor yolgʻiz onalar;

l) ikki va undan ortiq bolasi bor va boquvchisini yoʻqotganlik uchun pensiya olmaydigan beva ayol va beva erkaklar;

m) bolaligidan nogiron boʻlgan va doimiy parvarishni talab qiladigan farzandi bilan birga yashab, uni tarbiyalayotgan ota-onasidan biri;

n) korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va oʻquv yurtlari tomonidan qishloq xoʻjalik ishlariga yuborilgan fuqarolar—ushbu ishlarni bajarganlik uchun olgan daromadlari boʻyicha.

Jismoniy shaxslarning imtiyozlarga boʻlgan huquqi ular hisobot yili uchun tegishli hujjatlarni taqdim etganida vujudga keladi.

Oʻzbekiston Respublikasida doimiy muassasa orqali faoliyatni amalga oshiradigan norezident jismoniy shaxs Oʻzbekiston Respublikasidagi manbalardan olingan daromadlari boʻyicha soliq toʻlovchi hisoblanadi.

Chet ellik jismoniy shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasi hududida Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida belgilangan xususiyatlarni hisobga olgan holda ushbu Kodeksga muvofiq soliq solinadi.

Chet ellik jismoniy shaxslardan soliqlar va yigʻimlarni undirish tegishli chet davlatda Oʻzbekiston Respublikasining jismoniy shaxslariga nisbatan ham xuddi shunday chora-tadbirlar koʻrilgan hollarda oʻzaro kelishuv asosida toʻxtatilishi yoki cheklanishi mumkin.

Chet ellik jismoniy shaxslar bilan bitimlar tuzish chogʻida, bunday bitimlarning shartlariga Oʻzbekiston Respublikasida faoliyatni amalga oshiradigan soliq toʻlovchilar hamda boshqa shaxslar chet ellik jismoniy shaxslarning soliqlar va yigʻimlarni toʻlash boʻyicha xarajatlarini oʻz zimmasiga olishini nazarda tutadigan soliq haqidagi izohlarning kiritilishiga ruxsat berilmaydi.

Asosiy boʻlmagan ish joyidan (Oʻzbekiston Respublikasidagi, shuningdek uning hududidan tashqaridagi manbalardan) daromad olgan rezident-jismoniy shaxs doimiy istiqomat joyidagi soliq organiga hisobot yilidan keyingi yilning 1-aprelidan kechiktirmay jami yillik daromad haqida deklaratsiya taqdim etadi. Tamom boʻlgan kalendar yilida faqat asosiy ish (xizmat, oʻqish) joyida mehnat vazifalarini bajarishdan daromad olgan jismoniy shaxslar shu yil uchun olingan daromadlar haqida deklaratsiya taqdim etmaydilar.

Chet ellik jismoniy shaxs Oʻzbekiston Respublikasiga kelgan kunidan eʼtiboran bir oy mobaynida moʻljaldagi daromadlar haqida deklaratsiya topshiradi. Chet ellik jismoniy shaxsning faoliyati kalendar yili mobaynida toʻxtagan va u Oʻzbekiston Respublikasidan chiqib ketadigan boʻlsa, amalda olingan daromadlar haqida joʻnab ketishdan kamida bir oy oldin deklaratsiya taqdim etilishi kerak.

Tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi jismoniy shaxs olingan daromadlar va qilingan xarajatlar toʻgʻrisidagi deklaratsiyani belgilangan tartibda quyidagi muddatlarda taqdim etadi:

shunday daromadlar paydo boʻlgan kundan eʼtiboran birinchi oy oʻtganidan keyin besh kun ichida;

hisobot yilidan keyingi yilning 15-yanvarigacha.

Oʻzbekiston Respublikasidagi jismoniy shaxsning tadbirkorlik faoliyati toʻxtatilgan taqdirda, soliq organi soliq toʻlovchidan kamroq boʻlgan davr uchun hisobotlar, soliq boʻyicha hisob-kitoblar hamda daromadlar toʻgʻrisidagi deklaratsiyani taqdim etishni yozma xabarnoma topshirish yoʻli bilan talab qilishi mumkin boʻlib, xabarnomada buning sababi va hisobotlar, soliq boʻyicha hisob-kitoblar hamda jami yillik daromad va qilingan chegirmalar toʻgʻrisidagi deklaratsiya qachon va qaysi davr uchun taqdim etilishi lozimligi koʻrsatiladi.

Jismoniy shaxsning tadbirkorlik faoliyatini toʻxtatish haqida belgilangan tartibda qaror qabul qilingan taqdirda soliq toʻlovchi besh kunlik muddatda bu haqda soliq organini yozma ravishda xabardor qiladi.

Jismoniy shaxsning tadbirkorlik faoliyatini toʻxtatish haqida qaror qabul qilinganidan soʻng soliq toʻlovchi oʻn besh kun ichida soliq organiga hisobotlar, soliq boʻyicha hisob-kitoblar hamda daromadlar haqidagi deklaratsiyani taqdim etishi shart.

Hisobotlar, soliq boʻyicha hisob-kitoblar hamda daromadlar haqidagi deklaratsiyalar qonun hujjatlarida belgilangan shaklda va tartibda taqdim etiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi daromad soligʻini hisoblab chiqarish va toʻlash tartibiga oʻzgartishlar kiritish huquqiga ega.

Jismoniy shaxslarning daromadiga solinadigan soliqni toʻlov manbaida ushlab qolishni quyidagilar amalga oshirishi shart:

ishlaydigan jismoniy shaxslarga mehnat shartnomalari yoki fuqarolik-huquqiy shartnomalar boʻyicha toʻlovlarni amalga oshiruvchi yuridik shaxslar;

nodavlat pensiyalarini toʻlovchi yuridik shaxslar;

jismoniy shaxslarga dividendlar va foizlar toʻlovchi yuridik shaxslar;

norezidentlarga ushbu Kodeksning 30-moddasiga muvofiq toʻlovlarni amalga oshiruvchi yuridik shaxslar.

Jismoniy shaxslarning daromadiga solinadigan soliqni ushlab qolish va budjetga oʻtkazish uchun daromad toʻlovchi yuridik shaxs javobgardir. Soliq summasi ushlab qolinmaganda daromad toʻlovchi yuridik shaxs ushlab qolinmagan soliq summasini hamda u bilan bogʻliq jarima va penyalarni budjetga toʻlashi shart.

Jismoniy shaxslarning daromadiga solinadigan soliq toʻlov manbaida ushlab qolinganda soliq quyidagi muddatlarda toʻlanadi:

daromad toʻlovchi yuridik shaxslar tomonidan, ushlab qolingan soliq summasi shu maqsadlarda pul mablagʻlari olish uchun bankka hujjatlar taqdim etish bilan bir vaqtda budjetga oʻtkaziladi;

toʻlovni natura holida yoki mahsulotni realizatsiya qilishdan, ishlar bajarish yoxud xizmat koʻrsatishdan tushgan tushumdan toʻlovchi yuridik shaxslar tomonidan, ushlab qolingan soliq summasi toʻlov amalga oshirilgan oy tugaganidan keyin besh kun ichida budjetga oʻtkaziladi.

Ushbu moddaning birinchi qismi koʻrsatilgan yuridik shaxslar:

ish haqini toʻlash chogʻida jismoniy shaxsning talabiga koʻra unga uning daromadi summasi va turi, shuningdek ushlab qolingan soliq summasi (agar soliq ushlab qolingan boʻlsa) koʻrsatilgan maʼlumotnomani berishi;

asosiy boʻlmagan ish joyidan olingan daromadlar toʻgʻrisida jismoniy shaxsning roʻyxat raqami, familiyasi, ismi va otasining ismi, doimiy yashash manzili, hisobot yilida qilgan daromadining umumiy summasi va ushlab qolingan soliqning umumiy summasi koʻrsatilgan maʼlumotnomani qonun hujjatlarida belgilangan shaklda moliya yili tugaganidan soʻng oʻttiz kun ichida soliq organlariga taqdim etishi shart;

Rezident jismoniy shaxslar jami yillik daromad haqidagi deklaratsiya maʼlumotlari boʻyicha hisoblab chiqarilgan daromad soligʻini hisobot yilidan keyingi yilning 1-iyunidan kechikmay, daromad soligʻi yil mobaynida qayta hisoblanganda esa, deklaratsiya soliq organiga taqdim etilgan kundan eʼtiboran bir oy ichida toʻlaydilar.

Tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi jismoniy shaxslar daromad soligʻini quyidagi tartibda toʻlaydilar:

toʻlovchi yilning har choragida oʻtgan yilgi daromadlar boʻyicha hisoblab chiqarilgan yillik soliq summasining yigirma besh foizini, soliqni birinchi marta toʻlaydigan toʻlovchi esa,—joriy yilda olish moʻljallangan daromad boʻyicha soliq organi unga hisoblab bergan summaning yigirma besh foizini toʻlaydi. Yil mobaynida toʻlovchining daromadi anchagina koʻpaygan yoki kamaygan taqdirda soliq toʻlovchi soliq toʻlashning boshlanmagan muddatlari boʻyicha daromad soligʻi summalarini qayta hisoblab chiqarishi mumkin;

yil oʻtishi bilan yillik soliq summasi amalda olingan daromad boʻyicha hisoblab chiqariladi. Ana shu summa bilan yil mobaynida toʻlangan summa oʻrtasidagi farq keyingi yilning 15-martidan kechikmay, tugagan daromad manbai boʻyicha esa, oʻn besh kunlik muddatda toʻlovchidan undirib olinishi yoki unga qaytarib berilishi kerak.

Jismoniy shaxslar daromadiga solinadigan soliqning yil mobaynida toʻlab borilgan summalari tegishli hisobot yili uchun soliq toʻlovchiga hisoblab chiqarilgan soliq hisobiga oʻtkaziladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi jismoniy shaxslar uchun soliqning qatʼiy summasini belgilagan holda soliq solishning alohida tartibini tayinlashi mumkin.

Qoʻshilgan qiymat soligʻi tovarlar ishlab chiqarish (ishlar bajarish, xizmatlar koʻrsatish), ularni realizatsiya qilish hamda Oʻzbekiston Respublikasi hududiga tovarlar (ishlar, xizmatlar) import qilish jarayonida qoʻshilgan qiymatning bir qismini budjetga ajratishdir.

Tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslar qoʻshilgan qiymat soligʻi toʻlovchilaridir.

Tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) import qiluvchi yuridik shaxslar va jismoniy shaxslar import qilinayotgan ana shu tovarlar (ishlar, xizmatlar) boʻyicha qoʻshilgan qiymat soligʻi toʻlovchilar hisoblanadi

Tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) realizatsiya va import qilish oboroti qoʻshilgan qiymat soligʻi solinadigan obyekt hisoblanadi.

Tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilish oboroti soliq solinadigan oborotdir, qoʻshilgan qiymat soligʻi toʻlashdan ozod qilingan va oʻz ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun foydalaniladigan tovarlar (ishlar, xizmatlar) bundan mustasno.

Realizatsiya boʻyicha soliq solinadigan oborot miqdori realizatsiya qilinadigan tovarlar (ishlar, xizmatlar) qiymati asosida, qoʻllaniladigan narxlar va tariflardan kelib chiqib, aksiz soligʻini hisobga olgan holda ularga qoʻshilgan qiymat soligʻini kiritmasdan belgilanadi.

Tovarlar (ishlar, xizmatlar) ayirboshlangan yoki tekin berilgan taqdirda, soliq solinadigan oborot miqdori soliq toʻlovchida ayirboshlash yoki berish paytida tarkib topgan narxlar darajasidan kelib chiqib, ularga qoʻshilgan qiymat soligʻini kiritmasdan, biroq amalda tarkib topgan xarajatlardan kam boʻlmagan miqdorda belgilanadi.

Xaridorlar hisob-kitob va yoʻl hujjatlari boʻyicha haq toʻlanganidan soʻng tovarlarni qaytargan, shuningdek buyurtmachilar ilgari haqi toʻlab qoʻyilgan ishlar yoki xizmatlardan voz kechgan hollarda, daʼvo qoʻzgʻatishning bir yillik muddatiga rioya qilingan taqdirda tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) realizatsiya qilish oborotlariga bunday operatsiyalar boʻyicha qoʻshilgan qiymat soligʻi summasi miqdorida tuzatish kiritiladi.

Agar kafolatli xizmat muddati belgilangan tovarlar ana shu muddat ichida ularni tayyorlagan korxonaga qaytarilsa, bunday tovarlar boʻyicha qoʻshilgan qiymat soligʻini hisobga olish yoki qaytarish xaridorlar hisob-kitob hujjatlari boʻyicha dastlabki haqni qachon toʻlaganliklaridan va soliq qachon budjetga tushganligidan qatʼi nazar, amalga oshiriladi.

Import qilinadigan tovarlarga (ishlarga, xizmatlarga) solinadigan soliq miqdoriga tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) bojxona haqidagi qonun hujjatlariga muvofiq belgilanadigan boj qiymati, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasiga tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) import qilishda toʻlanadigan aksiz soligʻi, bojxona bojlari summalari kiritiladi.

Qoʻshilgan qiymat soligʻidan quyidagilar ozod qilinadi:

1) sugʻurta boʻyicha vositachilar va agentlar amalga oshiradigan sugʻurta qilish va qayta sugʻurta qilish operatsiyalari, shu jumladan bunday operatsiyalar bilan bogʻliq xizmatlar;

2) ssudalar berish va oʻtkazish;

3) pul omonatlari, joriy hisobvaraqlar, toʻlovlar, oʻtkazmalar, cheklar va boshqa qimmatli qogʻozlarga daxldor operatsiyalar;

4) qonuniy toʻlov vositasi boʻlgan chet el valyutasi va pullar muomalasiga daxldor operatsiyalar, numizmatika maqsadlarida foydalaniladiganlari bundan mustasno;

5) qimmatli qogʻozlar muomalasiga daxldor operatsiyalar, ularni tayyorlash va saqlash operatsiyalari bundan mustasno;

6) maxsus vakil qilingan organlar tomonidan bajariladigan va davlat boji, yigʻimlar undiriladigan harakatlar;

7) bolalarni maktabgacha tarbiya muassasalarida boqishga, bemorlar va qariyalarni parvarish qilishga doir xizmatlar;

8) dafn etish byurolari va qabristonlarning marosim xizmatlari;

9) intellektual mulk obyektlariga boʻlgan huquqlarni olganlik uchun patent bojlari, roʻyxatga olish yigʻimlari va litsenziya toʻlovlari;

10) protez-ortopediya buyumlari, nogironlar uchun inventarlar ishlab chiqarish va nogironlarga ortopedik protezlash xizmati koʻrsatishga ixtisoslashgan korxonalarning mahsulotlari, davolash muassasalari huzuridagi davolash-ishlab chiqarish ustaxonalarining mahsulotlari;

11) bojxona haqidagi qonun hujjatlari bilan tasdiqlangan tovarlarni bojsiz olib kirish normalari doirasida jismoniy shaxslar tomonidan import qilinayotgan tovarlar;

12) oʻzi yetishtirgan qishloq xoʻjalik mahsulotlarini realizatsiya qilishi;

13) pochta markalari (kolleksiya qilinadiganlaridan tashqari), markali otkritkalar va konvertlar sotish;

14) aloqa tashkilotlarining pensiya va nafaqalar toʻlash boʻyicha xizmatlari;

15) Oʻzbekiston Respublikasi Fan va texnika davlat qoʻmitasining ilmiy-texnika dasturlari doirasida davlat kontraktlari boʻyicha bajariladigan ilmiy-tadqiqot va innovatsiya ishlari;

16) shahar yoʻlovchilar transportining xizmatlari (taksi, shu jumladan yoʻnalishli taksidan tashqari), shuningdek umumiy foydalanishdagi temir yoʻl va avtomobil transportida (taksi, shu jumladan yoʻnalishli taksidan tashqari) shahar atrofidagi yoʻnalishlarda yoʻlovchilar tashish xizmatlari;

17) aholiga koʻrsatiladigan uy-joy-kommunal va uy-joydan foydalanish xizmatlari;

18) xalq taʼlimi sohasidagi oʻquv-ishlab chiqarish jarayoni bilan bogʻliq xizmatlar, shuningdek oliy va oʻrta maxsus oʻquv yurtlaridagi taʼlim uchun haq;

19) saqlab turish boʻyicha vakolatli davlat organiga qimmatbaho metallarni realizatsiya qilish oborotlari;

20) diniy tashkilotlar va birlashmalarning udumlar va marosimlar oʻtkazishga doir xizmatlari;

21) tibbiy sanatoriy-kurort, sogʻlomlashtirish va turistik-ekskursiya xizmatlari, jismoniy tarbiya va sport muassasalarining asosiy (soha) faoliyati boʻyicha koʻrsatadigan xizmatlari, bolalar dam olish lagerlarining xizmatlari;

22) xususiylashtirilayotgan davlat mulkining qiymati;

23) gidrometeorologiya va aerologiya ishlari;

24) geologiya va topografiya ishlari;

25) umumiy foydalanishdagi yoʻllarni ishlatish va taʼmirlash boʻyicha bajarilgan ishlar hajmidan keladigan tushum;

26) nashriyotlarning, gazeta va jurnallar tahririyatlarining, matbaa korxonalarining, Oʻzbekiston Teleradiokompaniyasining, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligining asosiy faoliyatga doir mahsulotlari va xizmatlari;

27) stenografiya xizmatlari;

28) vakolatli davlat tashkilotlari oʻtkazadigan ekologiya ekspertizasi xizmatlari;

29) arxiv hujjatlarini ilmiy-texnikaviy jihatdan qayta ishlash, taʼmirlash, muqovalash va ulardan foydalanishga, ish yuritishni takomillashtirishga doir xizmatlar;

30) davlat tilini va davlat tilida ish yuritishni oʻrgatish xizmatlari;

31) respublikada ishlab chiqariladigan hamda yakka tartibda imorat quruvchilarga sotiladigan binokorlik materiallari;

32) qurilish va maxsus montaj ishlarini amalga oshiruvchi pudrat, taʼmirlash-qurilish, maxsus montaj tashkilotlari xususiy uy-joy qurilishida bajargan ish hajmlari;

33) jismoniy va yuridik shaxslar uchun uy-joy qurish boʻyicha “Oʻzuyjoyjamgʻarmabank” bilan tuzilgan shartnomalarga koʻra uy-joy qurilishida bajarilgan ishlar hajmi;

34) eksport qilinayotgan tovarlarni, shuningdek chet mamlakatlarning Oʻzbekiston Respublikasi hududi orqali olib oʻtiladigan yuklarini (tranzit yuklarni) tashish, ortish, tushirish, qayta ortish boʻyicha xizmatlar;

35) ishlovchilari umumiy sonining kamida ellik foizini nogironlar tashkil qilgan yuridik shaxslar, savdo, vositachilik, taʼminot-sotish va tayyorlov faoliyati bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslar bundan mustasno;

36) tabiiy ofatlar, qurolli mojarolar, baxtsiz hodisa yoki falokatlar yuz berganida yordam koʻrsatish uchun olib kelinadigan mol-mulk, shuningdek insonparvarlik yordami sifatida olib kelinadigan tovarlar.

38) Oʻzbekiston Respublikasi tuzgan shartnomalar (bitimlar) boʻyicha xalqaro va hukumatga qarashli boʻlmagan chet el moliyaviy va iqtisodiy tashkilotlari bergan qarzlar va grantlar hisobiga yuridik shaxslar, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasining rezidenti boʻlmagan yuridik shaxslar tomonidan olib kirilayotgan qurilmalar, materiallar (ishlar va xizmatlar).

39) ichki ishlar organlari huzuridagi soqchilik boʻlinmalarining xizmatlari.

40) maktabgacha taʼlim nodavlat muassasalari roʻyxatdan oʻtgan paytdan eʼtiboran uch yil muddatga, basharti ular boʻshatib olinayotgan mablagʻlarni moddiy-texnika negizini mustahkamlashga, asbob-uskuna, jihozlar, didaktik material, bolalar oʻyinchoqlari va adabiyot olishga sarflasa;

41) budjetdan ajratilgan mablagʻlar hisobidan budjetdagi tashkilotlar buyurtmalari asosida Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirilayotgan uskunalar, tovarlar (ishlar va xizmatlar);

Quyidagilarga nol darajali stavka boʻyicha soliq solinadi:

agar hukumatlararo tuzilgan shartnomalarda boshqacha tartib nazarda tutilgan boʻlmasa, tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) erkin konvertatsiya qilinadigan valyutadagi eksportiga, shu jumladan Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi mamlakatlariga yetkazib berilishiga;

qishloq xoʻjalik ishlab chiqarishi ehtiyojlari uchun qishloq xoʻjalik korxonalariga yetkazib beriladigan mineral oʻgʻitlar va yonilgʻi-moylash materiallariga;

chet el tarafi tomonidan oʻzaro doʻstlik prinsipi qoʻllangan taqdirda, chet el diplomatik vakolatxonalari hamda ularga tenglashtirilgan vakolatxonalarning rasmiy foydalanishi uchun, shuningdek bu vakolatxonalar diplomatik va maʼmuriy-texnik xodimlarining, shu jumladan ular bilan birgalikda yashayotgan oila aʼzolarining, agar ular Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlmasalar hamda respublikada doimiy yashayotgan boʻlmasalar, shaxsiy foydalanishi uchun realizatsiya qilinayotgan tovarlarga (ishlarga, xizmatlarga).

Qoʻshilgan qiymat soligʻi yigirma foiz stavka boʻyicha toʻlanadi.

Ijtimoiy ahamiyatga molik ayrim oziq-ovqat tovarlari boʻyicha qoʻshilgan qiymat soligʻi kamaytirilgan stavkalarda toʻlanishi mumkin. Stavkalar va bunday tovarlarning roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Budjetga toʻlanishi lozim boʻlgan qoʻshilgan qiymat soligʻi soliq solinadigan oborot boʻyicha hisoblab chiqarilgan soliq summasi bilan ushbu Kodeksning 75-moddasiga muvofiq hisobga oʻtkaziladigan soliq summasi oʻrtasidagi farq sifatida belgilanadi.

Tovarlar importi boʻyicha qoʻshilgan qiymat soligʻi summasi ularning soliq solinadigan oborotidan hamda ushbu Kodeksning 70 va 73-moddalarida nazarda tutilgan soliq stavkalaridan kelib chiqqan holda belgilanadi.

Hisobga oʻtkaziladigan qoʻshilgan qiymat soligʻi summasi hisobot davrida amalda kelib tushgan, shuningdek import qilingan, soliq solinadigan oborot, shu jumladan nol darajali stavka boʻyicha soliq solinadigan oborot uchun foydalaniladigan tovarlar (ishlar, xizmatlar) uchun olingan hisobvaraq-fakturalar boʻyicha toʻlanishi lozim boʻlgan soliq summasidir. Olingan, oʻz ehtiyojlari uchun foydalanilayotgan asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar boʻyicha soliq summasi hisobga oʻtkazilmasligi kerak.

Qoʻshilgan qiymat soligʻi solinadigan tovarlarni yuklab joʻnatayotgan, ishlar bajarayotgan va xizmatlar koʻrsatayotgan soliq toʻlovchi ushbu tovarlarni olayotgan (ishlardan, xizmatlardan foydalanayotgan) shaxsga qonun hujjatlarida belgilangan shaklda tayyorlangan hisobvaraq-fakturani taqdim etishi shart.

Qoʻshilgan qiymat soligʻini toʻlovchi boʻlmagan xaridorlar tovarlarni chakana savdodan sotib olgan taqdirda, hisobvaraq-fakturaning qonun hujjatlarida belgilangan soddalashtirilgan shaklidan foydalanish mumkin.

Qoʻshilgan qiymat soligʻini toʻlovchi boʻlmagan shaxs “qoʻshilgan qiymat soligʻisiz” degan belgi qoʻyilgan hisobvaraq-fakturani yozishi shart. Ushbu Kodeksning 21 bobiga muvofiq qoʻshilgan qiymat soligʻidan ozod qilingan tovarlar (ishlar, xizmatlar) boʻyicha yozilgan hisobvaraq-fakturalarga nisbatan ham shunday talab qoʻyiladi.

Hisobvaraq-faktura tovarlar yuklab joʻnatilgan, ishlar bajarilgan va xizmatlar koʻrsatilgan sanadan kechiktirmay yoziladi.

Soliq toʻlovchi qoʻshilgan qiymat soligʻi boʻyicha tasdiqlangan shakldagi hisob-kitoblarni ortib boruvchi yakun bilan soliq yuzasidan roʻyxatdan oʻtgan joyidagi soliq organlariga har oyda, hisobot oyidan keyingi oyning 15-kunidan kechiktirmay va yil yakunlari boʻyicha yillik moliyaviy hisobotni topshirish muddatida taqdim etadi.

Soliq toʻlovchi soliqni ushbu Kodeks 77-moddasiga muvofiq qoʻshilgan qiymat soligʻi boʻyicha hisob-kitoblar taqdim etiladigan kundan kechiktirmay tegishli davr (oy) uchun realizatsiya boʻyicha amaldagi oborot asosida toʻlaydi.

Tamom boʻlgan oyda soliq boʻyicha toʻlov summasi eng kam ish haqining ellik baravari miqdoridan oshib ketgan soliq toʻlovchi oxirgi oylik hisob-kitob boʻyicha budjetga toʻlanishi lozim boʻlgan soliq summasining uchdan bir qismi miqdorida oʻn kunlik toʻlovlar (oyning 15, 25-kunlari va navbatdagi oyning 5-kuni) toʻlaydilar, realizatsiya boʻyicha amaldagi oborotlardan kelib chiqib hisobot oyidan keyingi oyning 15-kunigacha qayta hisob-kitob qiladilar.

Import qilinayotgan tovarlar boʻyicha qoʻshilgan qiymat soligʻi bojxonada rasmiylashtirilgunga qadar yoki rasmiylashtirish paytida toʻlanadi.

Agar bundan oldingi hisobot davrida hisobga oʻtkaziladigan qoʻshilgan qiymat soligʻi summasi hisoblangan soliq summasidan ortiqcha miqdorda toʻlangan boʻlsa, koʻrsatilgan ortiqcha summa hisobot davridan keyingi davrda hisobga oʻtkaziladi.

Qoʻshilgan qiymat soligʻidan ozod qilingan oborotlar boʻyicha sotib olish paytida toʻlangan soliq summasi hisobga oʻtkazilmaydi, balki xarajatlar tarkibiga kiritiladi.

Soliq toʻlovchining tadbirkorlik faoliyati bilan bogʻliq boʻlmagan holda olinayotgan tovarlarga (ishlarga, xizmatlarga) qoʻshilgan qiymat soligʻi hisobga oʻtkazilmaydi va uning sof daromadi hisobidan qoplanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida ishlab chiqarilgan tovarlarga va import qilingan, aksiz toʻlanadigan tovarlarga aksiz soligʻi solinadi.

Aksiz toʻlanadigan tovarlarning eksportiga aksiz soligʻi solinmaydi, Oʻzbekiston Respublikasiga tovarlar (ishlar, xizmatlar) eksportiga nisbatan soliq solish rejimini qoʻllaydigan davlatlarga tovarlar (ishlar, xizmatlar) realizatsiya qilinadigan hollar bundan mustasno.

Oʻzbekiston Respublikasida aksiz toʻlanadigan tovarlar ishlab chiqarayotgan yoki bunday tovarlarni import qilayotgan yuridik va jismoniy shaxslar budjetga aksiz soligʻi toʻlaydilar.

Aksiz toʻlanadigan tovarlar roʻyxati va aksiz soligʻi stavkalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqarilgan, aksiz toʻlanadigan tovarlar uchun ularning qoʻshilgan qiymat soligʻi hisobga olinmagan holdagi (aksiz soligʻi summasini oʻz ichiga olgan) qiymati yoki tovarning fizik hajmi soliq solish obyekti hisoblanadi.

Agar tovar ishlab chiqaruvchi aksiz toʻlanadigan tovarni natural haq yoki sovgʻa sifatida bersa, soliq toʻlovchida tovarni topshirish paytida tarkib topgan, lekin amalda qilingan xarajatlardan kam boʻlmagan narxlar darajasidan kelib chiqib hisoblangan qiymat soliq solish obyekti hisoblanadi.

Ushbu modda birinchi va ikkinchi qismlarining qoidalari, tovarlar oʻz xomashyosidan yoki berilgan xomashyodan ishlab chiqarilganidan qatʼi nazar, qoʻllaniladi.

Berilgan xomashyodan ishlab chiqarilgan tovarlar boʻyicha aksiz soligʻi ularni buyurtmachiga berish paytida ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlari qoidalariga muvofiq belgilangan narxlar boʻyicha hisoblab chiqariladi.

Aksiz soligʻi budjetga, agar qonun hujjatlarida boshqacha tartib nazarda tutilgan boʻlmasa, oyning aksiz toʻlanadigan tovar realizatsiya qilingan oʻn kunligi tugaganidan keyin uch kundan kechiktirmay oʻtkazilishi lozim.

Soliq toʻlovchi aksiz soligʻi boʻyicha hisob-kitoblarni soliq yuzasidan roʻyxatdan oʻtgan joyidagi tegishli soliq organiga har oyda hisobot oyidan keyingi oyning 20-kunigacha taqdim etadi.

Aksiz toʻlanadigan tovar Oʻzbekiston Respublikasi hududida aksiz soligʻi toʻlangan xomashyodan ishlab chiqarilgan taqdirda, mazkur xomashyo boʻyicha toʻlangan aksiz soligʻi summasi tovarga solinadigan aksiz soligʻi summasini hisoblab chiqarishda hisobga oʻtkazilishi lozim.

Aksiz toʻlanadigan import tovarlar uchun bojxona haqidagi qonun hujjatlariga muvofiq belgilangan boj qiymati soliq solish obyekti hisoblanadi.

Aksiz toʻlanadigan import tovarlar uchun aksiz soligʻi bojxonada rasmiylashtirilgunga qadar yoki rasmiylashtirish paytida toʻlanadi.

Aksiz toʻlanadigan import tovarlarni aksiz soligʻidan ozod qilish bojxona haqidagi qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Soliq solinadigan mol-mulkka ega boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar mol-mulk soligʻi toʻlovchilardir.

Yuridik shaxslar uchun asosiy vositalarning va nomoddiy aktivlarning oʻrtacha yillik balans qiymati soliq solish obyekti hisoblanadi, qonun hujjatlariga muvofiq mulk qilib olingan erning qiymati bundan mustasno.

Jismoniy shaxslar uchun:

ularning mulki boʻlgan uy-joylar, kvartiralar, chorbogʻ va bogʻ uylari, garajlar va boshqa imoratlar, binolar va inshootlar qiymati;

ularning mulki boʻlgan avtomobillar, motorli qayiqlar, vertolyotlar, samolyotlar va boshqa transport vositalari dvigatellarining quvvati soliq solish obyekti hisoblanadi.

Yuridik shaxslarning mol-mulkiga toʻrt foizli stavka boʻyicha soliq solinadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi normativ muddatda oʻrnatilmagan yoki foydalanilmayotgan uskunalar uchun soliqning oshirilgan stavkalarini belgilashga haqli.

Jismoniy shaxslarning mol-mulkiga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan stavkalar boʻyicha soliq solinadi.

Yuridik shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliq hisoblab chiqarilayotganida soliq solinadigan baza quyidagilarning qiymatiga kamaytiriladi:

soliq toʻlovchining balansida boʻlgan uy-joy-kommunal va ijtimoiy-madaniy soha obyektlarining;

tabiatni muhofaza qilish, sanitariya-tozalash maqsadida va yongʻinga qarshi xavfsizlik uchun foydalaniladigan obyektlarning;

qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish, saqlash va ularning seleksiyasi, baliq yetishtirish, ovlash va uni qayta ishlash uchun foydalaniladigan obyektlarning;

mahsulot oʻtkazgichlar, aloqa yoʻllari (shu jumladan avtomobil yoʻllari), aloqa va energiya uzatish liniyalarining, shuningdek ularni foydalanishga yaroqli holda saqlab turish maqsadida qurilgan inshootlarning;

aloqa yoʻldoshlarining;

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga koʻra toʻxtatib qoʻyilgan asosiy ishlab chiqarish fondlarining;

shahar yoʻlovchilar transportining (taksidan, shu jumladan yoʻnalishli taksidan tashqari), shahar atrofidagi yoʻnalishlarda yoʻlovchilar tashiydigan umumiy foydalanishdagi avtomobil transportining (taksi, shu jumladan yoʻnalishli taksidan tashqari);

yoʻl xoʻjaligi korxonalari va tashkilotlarining yoʻllarni taʼmirlash va saqlash ishlarida band boʻlgan transport vositalarining;

davlat dasturlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari uchun kadrlar tayyorlashda foydalaniladigan transport vositalarining;

soliq toʻlovchining balansida boʻlgan hamda tadbirkorlik faoliyatida foydalanilmayotgan fuqarolik himoyasi va safarbarlik ahamiyatiga molik obyektlarning;

chet el krediti hisobiga olingan uskunalarning, shu kreditni qoplash muddatiga, lekin besh yildan ortiq boʻlmagan muddatga;