Ҳужжат ҳали кучга кирган эмас
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Риэлторлик фаолияти тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2025 йил 1 июлда қабул қилинган
Сенат томонидан 2026 йил 7 апрелда маъқулланган
1-боб. Умумий қоидалар
1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади ва қўлланилиш соҳаси
Ушбу Қонуннинг мақсади риэлторлик фаолияти соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.
Ушбу Қонун хусусий мулк бўлган кўчмас мулк мулкдорлари томонидан мустақил равишда тузиладиган битимларга нисбатан татбиқ этилмайди.
2-модда. Риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчилик
Риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.
3-модда. Асосий тушунчалар
Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
кўчмас мулк бўйича агент — ушбу Қонунда белгиланган тартибда риэлторлик фаолиятини амалга оширувчи якка тартибдаги тадбиркор ёки ўзини ўзи банд қилган шахс;
мультилистинг тизими — кўчмас мулк бозорига ва объектларига доир мавжуд маълумотларни ҳамда таклифларни тўплаш, сақлаш ва алмашиш орқали кўчмас мулк объекти бўйича битимларни амалга ошириш имконини берадиган электрон ахборот тизими;
риэлтор — риэлторлик фаолияти соҳасидаги профессионал жамоат бирлашмаси томонидан берилган риэлторларнинг малака сертификатига эга бўлган жисмоний шахс;
риэлторларнинг малака сертификати — профессионал жамоат бирлашмаси томонидан бериладиган, риэлторнинг малакасини тасдиқлайдиган ва риэлторлик ташкилоти таркибида риэлторлик хизматларини кўрсатиш ҳуқуқини берадиган ҳужжат;
Риэлторларнинг профессионал одоб-ахлоқ кодекси — риэлторнинг риэлторлик фаолиятини амалга оширишда бажарилиши шарт бўлган хулқ-атвори ва касбий ахлоқ қоидалари ҳамда тартиботлари йиғиндиси;
риэлторлик сўрови — риэлторлик ташкилотининг, кўчмас мулк бўйича агентнинг давлат органига ёки бошқа ташкилотларга буюртмачи билан тузилган шартнома бўйича тегишли риэлторлик хизматларини кўрсатиш учун зарур ахборотни белгиланган тартибда тақдим этишни сўраб ёзма ёхуд электрон шаклда, шу жумладан мультилистинг тизими орқали йўллаган мурожаати;
риэлторлик ташкилоти — ушбу Қонунда белгиланган тартибда риэлторлик фаолиятини амалга оширувчи ҳамда риэлторлик фаолияти соҳасидаги профессионал жамоат бирлашмаларидан бирига аъзо бўлган тижорат ташкилоти;
риэлторлик фаолияти — шартнома асосида риэлторлик хизматларини кўрсатадиган ҳамда Риэлторлар, риэлторлик ташкилотлари, кўчмас мулк бўйича агентлар ва риэлторлик фаолияти соҳасидаги профессионал жамоат бирлашмаларининг ягона реестрига киритилган риэлторлик ташкилотларининг ва кўчмас мулк бўйича агентларнинг фаолияти;
риэлторлик фаолияти соҳасидаги профессионал жамоат бирлашмаси (бундан буён матнда профессионал жамоат бирлашмаси деб юритилади) — ўз аъзоларининг профессионал даражасини ошириш ва сақлаб туришга кўмаклашиш, уларни қўллаб-қувватлаш, уларнинг касбий манфаатларини ҳимоя қилиш, шу жумладан судларда ҳимоя қилиш бўйича фаолият юритадиган, камида эллик нафар риэлторлик ташкилотининг ва (ёки) кўчмас мулк бўйича агентнинг аъзолигига асосланган нодавлат нотижорат ташкилотлари;
риэлторлик хизматлари — кўчмас мулк объектлари ва уларга бўлган ҳуқуқлар билан боғлиқ ҳаракатлар содир этилганда риэлторлик ташкилоти ёки кўчмас мулк бўйича агент томонидан риэлторлик хизматлари буюртмачисига кўрсатиладиган, шу жумладан электрон шаклда кўрсатиладиган пулли хизматлар;
риэлторлик хизматлари буюртмачиси (бундан буён матнда буюртмачи деб юритилади) — ушбу Қонунга мувофиқ риэлторлик ташкилоти ёки кўчмас мулк бўйича агент билан риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномасини тузиш орқали риэлторлик хизматларига буюртма берадиган юридик ёки жисмоний шахс;
Риэлторлар, риэлторлик ташкилотлари, кўчмас мулк бўйича агентлар ва риэлторлик фаолияти соҳасидаги профессионал жамоат бирлашмаларининг ягона реестри (бундан буён матнда Ягона реестр деб юритилади) — риэлторлик фаолияти соҳасидаги ваколатли давлат органи томонидан шакллантириладиган ва унинг расмий веб-сайтида жойлаштириладиган, риэлторлар, риэлторлик ташкилотлари, кўчмас мулк бўйича агентлар ҳамда профессионал жамоат бирлашмалари ҳақидаги ахборотни тўплаш, ҳисобга олиш ва таҳлил қилиш имконини берадиган ягона ахборот тизими.
4-модда. Риэлторлик фаолиятининг асосий принциплари
Риэлторлик фаолияти соҳасидаги асосий принциплар қуйидагилардан иборат:
қонунийлик;
холислик ва ҳалоллик;
ахборотнинг махфийлиги;
манфаатлар тўқнашувига йўл қўйилмаслиги.
5-модда. Қонунийлик принципи
Риэлторлик фаолияти соҳасидаги муносабатлар Ўзбекистон Республикаси Конституциясига, ушбу Қонунга ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
6-модда. Холислик ва ҳалоллик принципи
Риэлтор ва кўчмас мулк бўйича агент риэлторлик фаолияти соҳасидаги муносабатларда жамият манфаатлари устуворлигига риоя этиши, беғараз бўлиши ҳамда риэлторлик ташкилоти ва кўчмас мулк бўйича агент обрўсига салбий таъсир қиладиган ҳолатларга йўл қўймаслиги керак.
7-модда. Ахборотнинг махфийлиги принципи
Риэлторлик ташкилоти ва кўчмас мулк бўйича агент риэлторлик хизматларини кўрсатиш жараёнида ўзига маълум бўлган маълумотларни ўзига риэлторлик хизмати кўрсатилган шахсларнинг ёзма розилигисиз ошкор қилишга ҳамда ўзгаларга беришга ҳақли эмас, бундан жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга, оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги ва бошқа қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.
8-модда. Манфаатлар тўқнашувига йўл қўйилмаслиги принципи
Риэлторлик ташкилоти ва кўчмас мулк бўйича агент риэлторлик хизматларини кўрсатиш жараёнида юзага келадиган манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш чораларини кўриши шарт.
9-модда. Риэлторлик хизматларининг миллий стандартлари
Риэлторлик хизматларининг миллий стандарти риэлторлик фаолиятининг тегишли йўналишини тартибга соладиган норматив-ҳуқуқий ҳужжатдир (бундан буён матнда миллий стандарт деб юритилади).
Миллий стандартлар риэлторлик фаолияти соҳасидаги ваколатли давлат органи томонидан профессионал жамоат бирлашмалари билан биргаликда ишлаб чиқилади ва қуйидагиларни белгилайди:
риэлторлик фаолиятини амалга оширишга ва сифатли даражадаги риэлторлик хизматларини кўрсатишга оид талабларни;
риэлторлик хизматларини кўрсатиш жараёнини тартибга солувчи ҳужжатларни ишлаб чиқиш ва расмийлаштириш тартибини;
риэлторларни касбга тайёрлаш ва мунтазам равишда уларнинг малакасини ошириб бориш тизимини жорий этишга оид талабларни;
риэлторлик хизматининг турларига мансуб талабларни ва Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига зид бўлмаган бошқа талабларни.
2-боб. Риэлторлик фаолиятини тартибга солиш
10-модда. Риэлторлик фаолияти соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари
Риэлторлик фаолияти соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:
риэлторлик фаолиятини ривожлантириш ва риэлторлик хизматлари бозоридаги ҳалол рақобатни илғор халқаро амалиёт асосида ривожлантириш учун шарт-шароитлар яратиш;
риэлторлик хизматларини такомиллаштириш ва янада ривожлантириш жараёнларида профессионал жамоат бирлашмаларининг иштирокини кенгайтириш орқали риэлторлик фаолиятининг ўзини ўзи тартибга солиш механизмларини ривожлантириш;
риэлторлик хизматларининг яширин бозори шакллантирилишига олиб келадиган сабаблар ва омилларни аниқлаш, бартараф этиш, риэлторлик хизматларининг қонунийлаштирилишини рағбатлантириш учун шароитлар яратиш;
қонунга хилоф равишда риэлторлик хизматлари кўрсатилиши ҳолларини аниқлаш, белгиланган тартибда риэлторларнинг малака сертификатини олмасдан туриб риэлторлик хизматлари кўрсатилишининг олдини олиш;
 LexUZ шарҳи
Қаранг: Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 30 декабрдаги 838-сон «Баҳоловчи ва риэлторлар малака сертификатини, баҳоловчи тоифа гувоҳномасини ҳамда суд бошқарувчиси малака аттестатини бериш тартибларини тасдиқлаш ҳақида»ги қарори.
риэлторлик ташкилотларининг ва кўчмас мулк бўйича агентнинг кўрсатилаётган риэлторлик хизматлари сифати учун жавобгарлигини ошириш;
профессионал жамоат бирлашмалари билан биргаликда риэлторлик фаолиятида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш масалаларини мувофиқлаштириш;
риэлторлик фаолияти соҳасидаги ваколатли давлат органи томонидан риэлторлик ташкилотлари фаолиятининг доимий мониторинг тизимини такомиллаштириб бориш;
риэлторларни касбга тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини такомиллаштириш.
11-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг риэлторлик фаолияти соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
риэлторлик фаолияти соҳасидаги ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;
риэлторлик фаолияти соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ўз ваколатлари доирасида қабул қилади;
профессионал жамоат бирлашмалари томонидан риэлторларнинг малака имтиҳонини ўтказиш тартибини тасдиқлайди;
риэлторларнинг малака сертификатини бериш регламентини тасдиқлайди;
Ягона реестрни юритиш тартибини ҳамда мазкур реестрга киритиш бўйича давлат хизматларини кўрсатишнинг маъмурий регламентини тасдиқлайди.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
12-модда. Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлигининг риэлторлик фаолияти соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги риэлторлик фаолияти соҳасидаги ваколатли давлат органидир (бундан буён матнда ваколатли давлат органи деб юритилади).
Ваколатли давлат органи:
риэлторлик фаолияти соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширади;
риэлторлик фаолиятини тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ҳамда миллий стандартларни ўз ваколатлари доирасида ишлаб чиқади, тасдиқлайди ва амалга оширади;
Ягона реестрни юритади;
профессионал жамоат бирлашмалари билан келишилган ҳолда, риэлторларни ўқитиш (уларнинг малакасини ошириш) дастурини тасдиқлайди;
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган вазифалар ҳамда мажбуриятларни бажаради;
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ички назорат қоидаларига риоя этилиши учун масъул бўлган риэлторлик ташкилотлари ходимларининг рўйхатини шакллантиради;
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига риэлторлик ташкилотлари ва кўчмас мулк агенти томонидан риоя этилиши устидан мониторингни профессионал жамоат бирлашмалари билан биргаликда юритади;
профессионал жамоат бирлашмалари ва халқаро ташкилотлар билан биргаликда риэлторлик фаолияти соҳасидаги ҳамкорликни амалга оширади.
Ваколатли давлат органи қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.
13-модда. Профессионал жамоат бирлашмалари
Риэлторлик ташкилотлари ва кўчмас мулк бўйича агентлар ўз манфаатларини ифодалаш ҳамда ҳимоя қилиш мақсадида қонунчиликда белгиланган тартибда профессионал жамоат бирлашмаларини ташкил этиш ҳуқуқига эга.
Профессионал жамоат бирлашмалари:
давлат органларида ва нодавлат нотижорат ташкилотларида ўз аъзолари номидан иш юритади ҳамда уларнинг қонуний манфаатларини ҳимоя қилади;
Риэлторларнинг профессионал одоб-ахлоқ кодексини тасдиқлайди ва унга риоя этилишини таъминлайди;
риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни такомиллаштириш бўйича таклифлар тайёрлайди ҳамда ўз аъзоларининг ахборот-услубий таъминотини ташкил этади;
ўз аъзоларининг реестрини юритади ва уни ўзининг расмий веб-сайтига жойлаштиради ҳамда унинг доимий равишда янгиланишини таъминлайди;
риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка, Риэлторларнинг профессионал одоб-ахлоқ кодексига ўз аъзолари томонидан риоя этилиши устидан назоратни амалга оширади;
риэлторлик ташкилотларини ва кўчмас мулк бўйича агентларни белгиланган тартибда аъзоликка қабул қилади ва аъзоликдан чиқаради;
риэлторларнинг малака сертификатини беради, уни қайта расмийлаштиради, унинг амал қилиш муддатини узайтиради ва амал қилишини тугатади;
малака комиссиясини тузади, риэлторларнинг малака имтиҳонлари учун тест саволларини ишлаб чиқади ва риэлторларнинг малака сертификатини олиш учун малака имтиҳонларини ўтказади;
республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ҳамда халқаро ташкилотлар билан риэлторлик фаолияти соҳасидаги ҳамкорликни амалга оширади ва ваколатли давлат органи комиссияларининг ишида иштирок этади;
риэлторларнинг малакасини ошириш тизими мониторингини таъминлайди ҳамда риэлторларга таълим берувчи ўқув марказларида ўз аъзоларининг малака ошириш курсларидан ўтганлиги ҳақидаги ахборотни йил якунлари бўйича навбатдаги йилнинг 20 январига қадар ваколатли давлат органига тақдим этади.
Профессионал жамоат бирлашмалари томонидан ўз ваколатлари доирасида қабул қилинадиган қарорлар уларнинг барча аъзолари томонидан бажарилиши шарт.
Профессионал жамоат бирлашмалари кириш ва аъзолик бадаллари ҳамда қонунчиликда тақиқланмаган бошқа маблағлар ҳисобидан молиялаштирилади. Бунда бадалларнинг миқдори профессионал жамоат бирлашмаси аъзоларининг умумий йиғилиши томонидан белгиланади.
Профессионал жамоат бирлашмасининг раҳбари ва ходими риэлторлик ташкилотининг таъсисчиси бўлишга, риэлторлик ташкилотида ишлашга ёки кўчмас мулк бўйича агент сифатида иш юритишга, риэлторлик ташкилоти билан фуқаролик-ҳуқуқий тусдаги шартномалар тузишга ҳақли эмас.
14-модда. Профессионал жамоат бирлашмасининг бошқарув органи
Профессионал жамоат бирлашмаси аъзоларининг умумий йиғилиши ушбу жамоат бирлашмасининг юқори органидир ва ушбу йиғилиш бир йилда камида бир марта чақирилади.
Ижро этувчи орган профессионал жамоат бирлашмасининг юқори органи томонидан унинг аъзолари орасидан сайланади ва жамоат бирлашмасининг фаолиятига жорий раҳбарликни амалга оширади.
15-модда. Ваколатли давлат органи ҳамда профессионал жамоат бирлашмалари фаолиятининг очиқлиги ва шаффофлигини таъминлаш
Ваколатли давлат органи ҳамда профессионал жамоат бирлашмалари ўз фаолиятини очиқ, шаффоф ҳамда давлат органлари, ташкилотлар, фуқаролар ва оммавий ахборот воситалари билан ҳамкорликда амалга оширади.
Ваколатли давлат органининг расмий веб-сайтига қуйидагилар жойлаштирилади:
Ягона реестр ва ундаги маълумотлар;
риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчилик ва миллий стандартлар;
риэлторлик хизматларини ривожлантириш тўғрисидаги ахборот;
қонунчиликка мувофиқ бошқа ахборот.
Профессионал жамоат бирлашмасининг расмий веб-сайтида профессионал жамоат бирлашмаси тўғрисидаги ахборот, унинг аъзоларининг реестри ва қонунчиликка мувофиқ бошқа ахборот жойлаштирилади.
16-модда. Риэлторларнинг малака сертификати
Риэлторларни ўқитиш (уларнинг малакасини ошириш) дастуридан ўтган ва риэлторларнинг малака имтиҳонини муваффақиятли топширган талабгорга профессионал жамоат бирлашмаси томонидан матрицали штрих кодли (QR-кодли) электрон ҳужжат шаклида риэлторларнинг малака сертификати берилади.
Профессионал жамоат бирлашмасининг малака комиссияси томонидан риэлторларнинг малака сертификатини олиш ёки унинг амал қилиш муддатини узайтириш учун талабгорларнинг билимларини текшириш мақсадида малака имтиҳони ўтказилади.
Риэлторларнинг малака сертификати дастлабки беш йил муддатга берилади, унинг амал қилиши риэлторларнинг малака имтиҳонини топширган ҳолда, белгиланган тартибда навбатдаги беш йил муддатга узайтирилиши мумкин.
Талабгорда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган халқаро тан олинган риэлторларнинг малака сертификатлари рўйхатига мувофиқ халқаро тан олинган риэлторларнинг малака сертификати мавжуд бўлганда ҳамда у қонунчиликда белгиланган талабларга риоя этганда унга риэлторларнинг малака сертификати риэлторларнинг малака имтиҳони топширилмаган ҳолда, дастлабки беш йил муддатга берилади.
17-модда. Ягона реестр
Ягона реестр ваколатли давлат органи томонидан риэлторларга, риэлторлик ташкилотларига, кўчмас мулк бўйича агентга ҳамда профессионал жамоат бирлашмаларига рўйхат рақамини бериш йўли билан электрон шаклда юритилади ва очиқ ҳисобланади.
Ягона реестрни юритишда жисмоний шахсларнинг шахсга доир маълумотларига ишлов бериш шахсга доир маълумотлар тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.
3-боб. Риэлторлар, риэлторлик ташкилоти, кўчмас мулк бўйича агент, буюртмачи ҳамда уларнинг ҳуқуқлари, мажбуриятлари ва жавобгарлиги
18-модда. Риэлтор
Риэлтор риэлторлик ташкилоти таркибида фаолият юритади ва риэлторларнинг малака сертификатига эга бўлиши лозим.
Риэлтор ўзи билан риэлторлик ташкилоти ўртасида тузилган меҳнат шартномаси ёки фуқаролик-ҳуқуқий хусусиятга эга шартнома асосида бир вақтнинг ўзида фақат битта риэлторлик ташкилоти таркибида ишлаши мумкин.
19-модда. Риэлторлик ташкилоти
Риэлторлик ташкилоти ўзи ҳақидаги маълумотлар Ягона реестрга киритилган санадан эътиборан риэлторлик фаолиятини амалга оширишга ҳақлидир.
Риэлторлик ташкилоти, башарти қуйидаги мажбурий шартларга риоя этилса, қонунчиликда назарда тутилган ҳар қандай ташкилий-ҳуқуқий шаклда ташкил этилиши ва ўз фаолиятини амалга ошириши мумкин:
риэлторлик ташкилотининг раҳбари риэлторларнинг малака сертификатига эга бўлиши керак;
риэлторлик фаолиятини амалга ошираётганда риэлторлик ташкилоти штатида риэлторларнинг малака сертификатига эга бўлган камида икки нафар ходим бўлиши керак;
риэлторлик ташкилотига фақат ўзи учун мазкур риэлторлик ташкилоти асосий иш жойи бўлган риэлтор раҳбар бўлиши керак;
риэлторлик ташкилотида суғурталовчининг риэлторлик ташкилотининг фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш шартномаси бўйича мажбуриятлари кучга кирганлигини тасдиқловчи суғурта полиси мавжуд бўлиши керак.
Риэлторлик ташкилоти ушбу модда иккинчи қисмининг талабларига мувофиқ бўлмаган тақдирда, у номувофиқлик юзага келган кундан эътиборан беш кунлик муддатда ваколатли давлат органини бу ҳақда ёзма ёки электрон шаклда хабардор қилади ва юзага келган номувофиқликни кўрсатиб ўтилган санадан эътиборан икки ойдан кўп бўлмаган муддатда бартараф этиши ёхуд риэлторлик фаолиятини тугатиш тўғрисида қарор қабул қилиши шарт. Номувофиқликлар белгиланган муддатда бартараф этилмаган тақдирда, белгиланган муддат тугаган санадан эътиборан бир ҳафта ичида ваколатли давлат органи риэлторлик ташкилотини Ягона реестрдан чиқаради ва бу ҳақда уни хабардор қилади.
Риэлторлик ташкилоти риэлторлик фаолиятидан бошқа фаолият турларини амалга ошириш ҳамда кўчмас мулк объекти бўйича битимнинг (бундан буён матнда битим деб юритилади) бевосита тарафи бўлиш ҳуқуқига эга эмас, бундан ўз эҳтиёжлари учун тузиладиган битим мустасно.
Риэлторлик ташкилоти республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ҳамда хўжалик бошқаруви органлари томонидан ташкил этилиши мумкин эмас, бундан қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган ҳоллар мустасно.
Риэлторлик ташкилотининг филиали ташкил этилганда филиал раҳбари риэлтор бўлиши керак.
Риэлторлик ташкилоти Ягона реестрдан чиқарилган тақдирда, унинг риэлторлик фаолиятини амалга оширишига йўл қўйилмайди.
20-модда. Кўчмас мулк бўйича агент
Кўчмас мулк бўйича агент ўзи ҳақидаги маълумотлар Ягона реестрга киритилган санадан эътиборан риэлторлик фаолиятини амалга оширишга ҳақлидир.
Кўчмас мулк бўйича агент, башарти қуйидаги мажбурий шартларга риоя этилса, ўз фаолиятини амалга ошириши мумкин:
у Ягона реестрга киритилган бўлиши ҳамда унга киритилаётган пайтда якка тартибдаги тадбиркор ёки ўзини ўзи банд қилган шахс сифатида рўйхатдан ўтган бўлиши керак;
унда суғурталовчининг фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш шартномаси бўйича мажбуриятлари кучга кирганини тасдиқловчи суғурта полиси мавжуд бўлиши керак.
Кўчмас мулк бўйича агент ушбу модда иккинчи қисмининг талабларига мувофиқ бўлмаган тақдирда, у номувофиқлик юзага келган кундан эътиборан беш кунлик муддатда ваколатли давлат органини бу ҳақда ёзма ёки электрон шаклда хабардор қилади ва юзага келган номувофиқликни кўрсатиб ўтилган санадан эътиборан икки ойдан кўп бўлмаган муддатда бартараф этиши ёхуд риэлторлик фаолиятини тугатиш тўғрисида қарор қабул қилиши шарт. Номувофиқликлар белгиланган муддатда бартараф этилмаган тақдирда, белгиланган муддат тугаган санадан эътиборан бир ҳафта ичида ваколатли давлат органи кўчмас мулк бўйича агентни Ягона реестрдан чиқаради ва бу ҳақда уни хабардор қилади.
Кўчмас мулк бўйича агент бевосита битимнинг тарафи бўла олмайди, бундан ўз эҳтиёжлари учун тузиладиган битим мустасно.
Кўчмас мулк бўйича агент Ягона реестрдан чиқарилган тақдирда, унинг риэлторлик фаолиятини амалга оширишига йўл қўйилмайди.
Кўчмас мулк бўйича агент профессионал жамоат бирлашмасига аъзо бўлиши мумкин.
21-модда. Риэлторлик ташкилотининг ва кўчмас мулк бўйича агентнинг ҳуқуқлари
Риэлторлик ташкилоти ва кўчмас мулк бўйича агент қуйидаги ҳуқуқларга эга:
ўз ваколати доирасида риэлторлик хизматларини кўрсатиш;
ўз риэлторлик хизматларини ва буюртмачининг кўчмас мулк объектларини реклама қилиш;
буюртмачи билан тузилган риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси шартлари буюртмачи томонидан бажарилмаган тақдирда, шартноманинг бекор қилинишини талаб этиш, шунингдек риэлторлик хизматлари тўлиқ кўрсатилганига қарамай, буюртмачи томонидан шартнома шартлари лозим даражада бажарилмаган тақдирда даъво аризаси билан судга мурожаат қилиш;
давлат органларидан ва бошқа ташкилотлардан риэлторлик фаолиятини амалга ошириш учун зарур бўлган ахборотни белгиланган тартибда олиш;
кўчмас мулк объекти қурилишида улуш киритиш асосида иштирок этиш шартномаси бўйича риэлторлик хизматларини қонунчилик талабларига риоя этган ҳолда кўрсатиш.
Риэлторлик ташкилоти ва кўчмас мулк бўйича агент қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.
22-модда. Риэлторлик ташкилотининг ва кўчмас мулк бўйича агентнинг мажбуриятлари
Риэлторлик ташкилоти:
риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка, Риэлторларнинг профессионал одоб-ахлоқ кодекси талабларига риоя этиши;
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича қонунчилик талабларига риоя этиши ва уларнинг ижросини таъминлаши;
профессионал жамоат бирлашмаларидан бирига аъзо бўлиши;
риэлторларнинг уч йилда бир марта малака ошириш курсларидан ўтишини таъминлаши;
буюртмачининг талабига биноан риэлторларнинг малака сертификатини, профессионал жамоат бирлашмасига аъзолик тўғрисидаги гувоҳномани кўрсатиши;
ўз фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилдириши ва буюртмачининг талабига биноан суғурта полисини кўрсатиши;
буюртмачига риэлторлик хизматларини фақат риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси асосида кўрсатиши;
риэлторлик хизматларини кўрсатиш чоғида буюртмачининг манфаатларини ифодалаши;
риэлторлик хизматларини кўрсатиш давомида олинган махфий ахборотни ошкор этмаслиги, бундан жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга, оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги ва бошқа қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно;
буюртмачидан олинган ҳужжатларнинг бут сақланишини таъминлаши;
буюртмачига кўчмас мулк объектига, унга бўлган ҳуқуқларга тааллуқли ишончли ва тўлиқ ахборотни, шунингдек кўчмас мулк объектининг мулкдори (ҳуқуқ эгаси) ҳақидаги ушбу Қонунда назарда тутилган ахборотни тақдим этиши;
буюртмачини кўчмас мулк объектига бўлган ҳуқуқни ва у билан боғлиқ битимни давлат рўйхатидан ўтказиш учун зарур бўлган ахборот билан таъминлаши;
буюртмачининг ёзма мурожаатига ёзма шаклда жавоб бериши;
бажарилган риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси бўйича архив материалини шакллантириши ва уни қонунчиликда назарда тутилган муддат мобайнида сақлаши;
риэлторлик хизматларини кўрсатишга тўсқинлик қиладиган ҳолатлар юзага келганда, буюртмачини ўз вақтида хабардор қилиши;
ўз риэлторлик хизматларини ва буюртмачининг кўчмас мулк объектларини реклама қилишда реклама тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этиши шарт.
Риэлторлик ташкилоти ва кўчмас мулк бўйича агент буюртмачига риэлторлик хизматларини кўрсатишда:
буюртмачининг манфаатларидан келиб чиққан ҳолда, холисона ва ҳалоллик билан ҳаракат қилиши ҳамда унинг манфаатларига зарар етказадиган ҳаракатларни амалга оширмаслиги;
шахсий ва бошқа манфаатларни кўзламаслиги;
буюртмачига риэлторлик хизматларини кўрсатиш бўйича тузилган шартнома шартларини (ўзига тегишли бўлган шартларни) тўлиқ бажарган ҳолда, сифатли даражада риэлторлик хизматларини кўрсатиши;
битим юзасидан учинчи шахслардан моддий наф олмаслиги;
буюртмачининг контрагенти билан ёки ушбу контрагент манфаатини кўзлаб риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси предмети билан боғлиқ муносабатларга киришмаслиги;
битим предмети юзасидан буюртмачи билан рақобатга олиб келадиган тарзда ҳаракат қилмаслиги;
буюртмачидан олинган махфий ахборотни учинчи шахслар манфаатларини кўзлаб ошкор қилмаслиги ва (ёки) ундан ўз манфаатини кўзлаб фойдаланмаслиги шарт.
Кўчмас мулк бўйича агент ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган мажбуриятларни бажариши шарт, бундан тўртинчи, бешинчи ва олтинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳоллар мустасно.
Риэлтор ва кўчмас мулк бўйича агент томонидан ўз номидаги кўчмас мулк объекти ҳамда унга бўлган ҳуқуқ билан риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси доирасида битим тузиш тақиқланади.
Риэлторлик ташкилотининг ва кўчмас мулк бўйича агентнинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
23-модда. Риэлторлик ташкилотининг ва кўчмас мулк бўйича агентнинг жавобгарлиги
Риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор бўлган риэлторлик ташкилоти ва кўчмас мулк бўйича агент белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
Риэлтор ва кўчмас мулк бўйича агент жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик талабларини бузганлик учун айбдор бўлган тақдирда, қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгарликка тортилади.
24-модда. Буюртмачининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
Буюртмачи қуйидаги ҳуқуқларга эга:
риэлторлик ташкилотидан риэлторларнинг малака сертификатини, профессионал жамоат бирлашмасига аъзолик тўғрисидаги гувоҳномани ва суғурталовчининг фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш шартномаси бўйича мажбуриятлари кучга кирганлигини тасдиқловчи суғурта полисини кўрсатишини талаб қилиш;
риэлторлик ташкилотидан ёки кўчмас мулк бўйича агентдан Ягона реестрга киритилганлиги ҳақида ахборот олиш;
риэлторлик ташкилотидан ёки кўчмас мулк бўйича агентдан риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномасининг бажарилиши тўғрисида ахборот олиш;
риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси шартлари риэлторлик ташкилоти ёки кўчмас мулк бўйича агент томонидан бажарилмаган тақдирда шартноманинг бекор қилинишини талаб этиш;
риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси риэлторлик ташкилотининг ёки кўчмас мулк бўйича агентнинг айби билан бекор қилинганлиги туфайли етказилган зарарнинг ўрни қопланишини ва маънавий зарар компенсация қилинишини талаб этиш;
кўчмас мулк объектига ва унга бўлган ҳуқуққа доир тузилиши мўлжалланаётган битимнинг хусусияти ҳамда ҳуқуқий оқибати тўғрисида риэлторлик ташкилотидан ёки кўчмас мулк бўйича агентдан ёзма шаклда ахборот олиш;
ўз ҳуқуқи ва қонуний манфаатлари бузилган тақдирда, ваколатли давлат органига, профессионал жамоат бирлашмаларига, истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи ташкилотларга, шунингдек судга мурожаат қилиш.
Буюртмачи:
риэлторлик ташкилотининг ёки кўчмас мулк бўйича агентнинг риэлторлик хизмати ҳақини тузилган риэлторлик хизматини кўрсатиш шартномаси шартларига мувофиқ ўз вақтида тўлаши;
битим предмети бўлган кўчмас мулк объекти, унга бўлган ҳуқуқлар, ўзи ва бошқа ҳуқуқ эгалари тўғрисидаги ишончли ҳамда тўлиқ маълумотлар ва ҳужжатларни риэлторлик ташкилотига ёки кўчмас мулк бўйича агентга тақдим этиши шарт.
Буюртмачи қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга эга бўлиши ва унинг зиммасида бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
4-боб. Риэлторлик хизматларининг турлари ва уларни кўрсатиш тартиби
25-модда. Риэлторлик хизматларининг турлари
Риэлторлик фаолияти қуйидаги турлардаги риэлторлик хизматларини кўрсатиш орқали амалга оширилади:
кўчмас мулк объектларига ва уларга бўлган ҳуқуқларга доир битимларни тузиш чоғидаги воситачилик;
кўчмас мулк объектларининг ва уларга бўлган ҳуқуқларнинг савдосини ташкил этиш;
кўчмас мулк объектларини ишончли бошқариш;
кўчмас мулк бозорида ахборот, маслаҳат ва реклама хизматларини кўрсатиш.
Риэлторлик ташкилоти ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган барча хизмат турларини амалга оширишга ҳақли.
Кўчмас мулк бўйича агент фақат кўчмас мулк бозорида ахборот, маслаҳат ва реклама хизматларини амалга ошириши мумкин.
26-модда. Кўчмас мулк объектларига оид ва уларга бўлган ҳуқуқларга доир битимларни тузиш чоғидаги воситачилик
Кўчмас мулк объектларига оид ва уларга бўлган ҳуқуқларга доир битимларни тузиш чоғидаги воситачилик (кўчмас мулкнинг олди-сотдиси, ижараси, гарови, айирбошланиши, ҳадя этилиши, рентаси, кўчмас мулкдан текин фойдаланилиши ва умрбод таъминлаш шарти билан уй-жойни (квартирани) бошқа шахсга бериш билан боғлиқ ҳаракатлар) қонунчиликда белгиланган тартибда буюртмачи билан тузилган риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси асосида риэлторлик ташкилоти томонидан амалга оширилади. Бунда риэлторлик ташкилоти мазкур битимларнинг бевосита тарафи бўлиши мумкин эмас.
Кўчмас мулк объектларига оид ва уларга бўлган ҳуқуқларга доир битимларни тузиш чоғидаги воситачилик буюртмачини ушбу Қонун 32-моддаси биринчи қисмининг тўртинчи — ўнинчи хатбошиларига мувофиқ ахборот билан таъминлашни ўз ичига олади.
27-модда. Кўчмас мулк объектларининг ва уларга бўлган ҳуқуқларнинг савдосини ташкил этиш
Кўчмас мулк объектларининг ва уларга бўлган ҳуқуқларнинг савдоси қонунчиликда белгиланган тартибда буюртмачи билан тузилган риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси асосида риэлторлик ташкилоти томонидан ташкил этилади.
Кўчмас мулк объектларининг ва уларга бўлган ҳуқуқларнинг электрон савдоси риэлторлик ташкилоти томонидан электрон савдо платформасида буюртмачи билан тузилган электрон шаклдаги риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси асосида ташкил этилади.
Кўчмас мулк объектларининг ва уларга бўлган ҳуқуқларнинг савдосини ташкил этиш уни ўтказиш тўғрисидаги ва унинг якунлари ҳақидаги хабарномаларни тайёрлаш ҳамда эълон қилишни, савдога қўйилаётган кўчмас мулк объектларини реклама қилишни, савдода иштирок этиш учун буюртманомаларни қабул қилиш ва ҳисобга олишни, закалат тўғрисида келишувлар тузишни, савдони ўтказишни, ўтказилган савдо якунларига доир баённомани расмийлаштиришни, сотувчилар ва сотиб олувчилар ўртасидаги ҳисоб-китоб учун шарт-шароитлар яратишни ҳамда қонунчиликда белгиланган бошқа хизматларни ўз ичига олади.
28-модда. Кўчмас мулк объектларини ишончли бошқариш
Кўчмас мулк объектларини ишончли бошқариш бўйича фаолият риэлторлик ташкилотига қонунчиликда белгиланган тартибда тузилган кўчмас мулк объектларини ишончли бошқариш шартномаси асосида берилган кўчмас мулк объектларини риэлторлик ташкилоти томонидан ўз номидан ҳақ эвазига муайян муддат давомида бошқарув муассисининг ёки у кўрсатган шахснинг (фойда олувчининг) манфаатларини кўзлаб бошқаришдир. Кўчмас мулк объектларини ишончли бошқариш бўйича фаолиятни амалга ошириш тартиби қонунчилик ҳужжатларида белгиланади.
29-модда. Кўчмас мулк бозорида ахборот, маслаҳат ва реклама хизматлари
Кўчмас мулк бозорида ахборот, маслаҳат ва реклама хизматлари қонунчиликда белгиланган тартибда тузилган риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси асосида кўрсатилади.
Кўчмас мулк бозорида ахборот, маслаҳат ва реклама хизматлари буюртмачини кўчмас мулк объектлари ва уларга бўлган ҳуқуқлар, кўчмас мулк бозори ҳамда унинг иштирокчилари ҳолатининг таҳлили ҳамда прогнози ҳақидаги, мазкур бозорнинг конъюнктураси, кўчмас мулк бозори соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисидаги ахборот билан таъминлашни, шунингдек кўчмас мулк объектлари рекламасини ташкил этишни ҳамда эълонларни жойлаштиришни, битим тарафларини танлаш бўйича тавсияларни ўз ичига олади.
5-боб. Риэлторлик фаолиятини ахборот билан таъминлаш
30-модда. Мультилистинг тизими фаолияти
Мультилистинг тизими хусусий сектор томонидан ташкил этилиб, риэлторлик хизматларини муддатли шартномалар бўйича «ягона дарча» принципи асосида кўрсатиш имконини беради ҳамда реал вақт режимида электрон шаклда ишончли ахборот алмашинувини амалга оширади.
Мультилистинг тизими фаолиятини амалга оширишга оид умумий ва махсус талаблар ваколатли давлат органи томонидан профессионал жамоат бирлашмалари билан биргаликда ишлаб чиқиладиган миллий стандартда белгиланади.
Мультилистинг тизими фаолиятини амалга оширишда тегишли давлат органлари билан уларнинг ахборот тизимлари ва ресурслари воситасида шартнома асосида ахборот алмашинуви йўлга қўйилиши мумкин.
31-модда. Риэлторлик сўрови бўйича ахборотни тақдим этиш шартлари
Давлат органларига ва бошқа ташкилотларга риэлторлик сўрови келиб тушган тақдирда, ушбу Қонуннинг 32-моддасида кўрсатилган ахборот белгиланган тартибда шартнома асосида тақдим этилади. Бунда давлат органлари ҳамда бошқа ташкилотлар риэлторлик ташкилоти ва кўчмас мулк бўйича агент Ягона реестрга киритилганлиги тўғрисидаги маълумотни мустақил равишда олади.
Риэлторлик сўровида сўралаётган кўчмас мулк объекти бўйича буюртмачига риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси, фуқароларнинг маълумот сўралаётган мулкка бўлган ҳуқуқларини тасдиқловчи ҳужжатлар илова қилинган ҳолда, риэлторлик сўровини юборишдан кўзланган мақсад кўрсатилади. Риэлторлик ташкилотидан, кўчмас мулк бўйича агентдан мультилистинг тизими орқали риэлторлик сўрови билан бирга илова қилиниши лозим бўлган ҳужжатлардан бошқа қонунчиликда белгиланмаган ҳар қандай ҳужжатларни тақдим этишни талаб қилиш тақиқланади.
32-модда. Риэлторлик сўрови бўйича тақдим этиладиган ахборот
Риэлторлик сўрови бўйича қуйидаги органлар ва ташкилотлар томонидан ахборот тақдим этилади:
юридик шахсларни давлат рўйхатидан ўтказувчи органлар томонидан — юридик шахсларнинг давлат реестрига киритилган маълумотлар ҳақида;
кўчмас мулк объектига бўлган ҳуқуқларни ва бу ҳақда тузилган битимларни давлат рўйхатидан ўтказувчи органлар томонидан — кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларнинг давлат реестрига ва кўчмас мулк ҳақидаги очиқ фойдаланилиши мумкин бўлган бошқа маълумотлар базаларига киритилган маълумотлар, кўчмас мулк объекти қурилишида улуш киритиш асосида иштирок этиш шартномаси давлат рўйхатидан ўтказилганлиги ҳақида;
давлат солиқ хизмати органлари томонидан — битим предмети бўлган кўчмас мулк объекти бўйича солиқларни тўлаш юзасидан қарз мавжуд эмаслиги ҳақида;
ички ишлар органлари томонидан — битим предмети бўлган кўчмас мулк объекти манзили бўйича фуқаролар қайд этилганлиги ҳақида;
нотариал идоралар томонидан — битим предмети бўлган кўчмас мулк объектини бошқа шахсга ўтказиш тақиқланмаганлиги ва мазкур кўчмас мулк объекти хатланмаганлиги, кўчмас мулк объекти қурилишида улуш киритиш асосида иштирок этиш шартномаси нотариал тартибда тасдиқланганлиги тўғрисида;
коммунал хизматлар кўрсатувчи ташкилотлар томонидан — битим предмети бўлган кўчмас мулк объекти бўйича кўрсатилган хизматлар учун ҳақ тўлаш юзасидан қарздорлик мавжуд эмаслиги ҳақида;
кўп квартирали уй-жойларнинг бошқарув органлари (уй-жой мулкдорлари ширкатлари, бошқарувчи ташкилотлар ёки бошқарувчилар) томонидан — битим предмети бўлган кўчмас мулк объекти бўйича умумий мол-мулкни сақлаш, ундан фойдаланиш ва уни таъмирлаш учун мажбурий бадалларни ёки тўловларни тўлаш юзасидан қарздорлик мавжуд эмаслиги ҳақида;
Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасининг туман (шаҳар) бўлимлари, соғлиқни сақлаш муассасалари ва туман (шаҳар) мактабгача ва мактаб таълими бўлимлари томонидан — тегишинча риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси предмети бўлган кўчмас мулк объектига алоқадор фуқароларнинг айрим тоифаларига мансуб шахснинг (вояга етмаганларнинг ва белгиланган тартибда муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган деб топилган бошқа шахсларнинг, ногиронлиги бўлган шахсларнинг, пенсионерларнинг ва бошқаларнинг) муомала лаёқатини аниқлаш учун зарур бўлган маълумотлар ҳақида;
фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш органлари томонидан — битим предмети бўлган кўчмас мулк объектига нисбатан ҳуқуққа эга бўлган шахслар томонидан никоҳ тузилганлиги ёки бекор қилинганлиги тўғрисида ёхуд уларнинг туғилганлиги ёки ўлими тўғрисидаги далолатнома ёзуви мавжудлиги ёхуд мавжуд эмаслиги ҳақида.
Кўчмас мулк бўйича агентга фақат ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи ва учинчи хатбошиларида назарда тутилган ахборот тақдим этилади.
Риэлторлик ташкилотига, кўчмас мулк бўйича агентга мультилистинг тизими орқали қонунчиликка мувофиқ бошқа органлар ҳамда ташкилотлар томонидан ҳам ахборот тақдим этилиши мумкин.
33-модда. Риэлторлик сўрови бўйича ахборот тақдим этишни рад этиш
Риэлторлик сўровини олган давлат органлари ва бошқа ташкилотлар сўралаётган ахборотни тақдим этишни қуйидаги ҳолларда рад этиши мумкин:
бундай ахборот қонунчиликка мувофиқ давлат сирлари ҳамда хизмат доирасида фойдаланишга мўлжалланган маълумотлар тоифасига киритилган бўлса;
бундай ахборотни ошкор қилиш учинчи шахсларнинг ҳуқуқларини бузса;
ахборот жисмоний шахснинг шахсга доир маълумотларига тегишли бўлса.
34-модда. Мансабдор шахснинг ахборот тақдим этишни рад этганлиги устидан шикоят қилиш
Давлат органи ва бошқа ташкилот мансабдор шахсининг ушбу Қонуннинг 31 ва 32-моддаларига мувофиқ сўралаётган ахборотни риэлторлик ташкилотига, кўчмас мулк бўйича агентга ва мультилистинг тизими орқали тақдим этишни рад этганлиги устидан бўйсунув тартибида юқори турувчи органга ёки мансабдор шахсга ёхуд судга бевосита шикоят қилиниши мумкин.
6-боб. Риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси
35-модда. Риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномасини расмийлаштириш
Риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси риэлторлик ташкилоти ёки кўчмас мулк бўйича агент томонидан буюртмачи билан ёзма ёки электрон шаклда тузилади.
Риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномасида қуйидаги маълумотлар ва шартлар бўлиши керак:
кўрсатилаётган риэлторлик хизматининг тури;
риэлторларнинг малака сертификати мавжудлиги тўғрисидаги маълумотлар;
профессионал жамоат бирлашмаларидан бирига аъзолик тўғрисидаги маълумотлар;
риэлторлик ташкилотида ёки кўчмас мулк бўйича агентда ўз фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш полисининг мавжудлиги ҳақидаги маълумотлар;
риэлторлик хизматларини кўрсатиш муддатлари;
кўрсатилган риэлторлик хизматларига тўланадиган ҳақнинг миқдори, шартлари ва муддатлари;
риэлторлик ташкилоти, кўчмас мулк бўйича агент ҳамда буюртмачининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари;
тарафларнинг шартнома мажбуриятларини бажармаганлиги ёки лозим даражада бажармаганлиги ҳамда учинчи шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини бузганлиги учун жавобгарлиги;
шартномани бекор қилиш тартиби ва шартлари;
шартнома бўйича мажбуриятлар бажарилмаганда ёки лозим даражада бажарилмаганда маблағларни қайтариш тартиби.
Риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномасига қонунчиликка мувофиқ, тарафлар келишувига асосан бошқа шартлар ҳам киритилиши мумкин.
36-модда. Риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномасининг бажарилганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар
Риэлторлик ташкилоти ёки кўчмас мулк бўйича агент риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномаси бажарилганлигини тасдиқлайдиган, риэлторлик ташкилотининг раҳбари ёки кўчмас мулк бўйича агент ва буюртмачи томонидан имзоланадиган далолатнома (ҳужжат) тузади.
Бунда риэлторлик ташкилоти ёки кўчмас мулк бўйича агент кўрсатилган риэлторлик хизматларига бевосита тааллуқли бўлган барча ҳужжатларни буюртмачига топширади.
Риэлторлик хизматлари мультилистинг тизими орқали кўрсатилган тақдирда, ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган далолатномада қайд этилган маълумотларнинг уч иш кунидан кечиктирмасдан мультилистинг тизимига киритилиши таъминланади.
37-модда. Учинчи шахсларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш
Риэлторлик ташкилоти ёки кўчмас мулк бўйича агент ва буюртмачи битим предмети бўлган кўчмас мулк объектига нисбатан ҳуқуққа эга бўлган шахсларнинг розилигисиз риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномасини тузишга ҳақли эмас.
Агар риэлторлик хизматларини кўрсатиш шартномасини бажариш давомида ёки натижасида учинчи шахсларга мулкий ва (ёки) маънавий зарар етказилган бўлса, риэлторлик ташкилоти ёки кўчмас мулк бўйича агент ва буюртмачи уларга етказилган зарарнинг ўрнини қонунчиликда белгиланган тартибда қоплайди ҳамда маънавий зарар учун компенсация тўлайди.
Битим предмети бўлган кўчмас мулк объектига бўлган ҳуқуқлари бузилган шахслар (уларнинг ишончли вакиллари), шу жумладан вояга етмаганларнинг манфаатларини кўзлаб ҳаракат қилувчи қонуний вакиллар судга мурожаат этишга ҳақли.
7-боб. Якунловчи қоидалар
38-модда. Низоларни ҳал этиш
Риэлторлик фаолияти соҳасида юзага келадиган низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.
39-модда. Риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Риэлторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
40-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш
Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:
1) Ўзбекистон Республикасининг 2010 йил 22 декабрда қабул қилинган «Риэлторлик фаолияти тўғрисида»ги ЎРҚ-269-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2010 йил, № 12, 469-модда);
2) Ўзбекистон Республикасининг 2011 йил 21 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-311-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2011 йил, № 12/2, 363-модда) 10-моддаси;
3) Ўзбекистон Республикасининг 2016 йил 26 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-416-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2016 йил, № 12, 383-модда) 22-моддаси;
4) Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 14 ноябрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-584-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 11, 792-модда) 9-моддаси;
5) Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 14 январда қабул қилинган «Нотариат тизими тубдан ислоҳ қилиниши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-602-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 1, 3-модда) 7-моддаси;
6) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-683-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, 4-сонга илова) 203-моддаси;
7) Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 12 октябрда қабул қилинган «Лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-721-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, № 10, 968-модда) 23-моддаси;
8) Ўзбекистон Республикасининг 2022 йил 17 майда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасида тиббий-ижтимоий хизматлар тизими такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-770-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2022 йил, № 5, 464-модда) 27-моддаси.
41-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш
Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
42-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ушбу Қонун 11-моддаси биринчи қисмининг тўртинчи, бешинчи ва олтинчи хатбошиларида назарда тутилган профессионал жамоат бирлашмалари томонидан риэлторларнинг малака имтиҳонини ўтказиш тартибини, риэлторларнинг малака сертификатини бериш регламентини ҳамда Риэлторлар, риэлторлик ташкилотлари, кўчмас мулк бўйича агентлар ва риэлторлик фаолияти соҳасидаги профессионал жамоат бирлашмаларининг ягона реестрини юритиш тартибини ҳамда мазкур реестрга киритиш бўйича давлат хизматларини кўрсатишнинг маъмурий регламентини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ичида тасдиқласин;
ушбу Қонун 16-моддасининг тўртинчи қисмида назарда тутилган халқаро тан олинган риэлторларнинг малака сертификатлари рўйхатини ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ичида тасдиқласин;
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
43-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши
Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2026 йил 7 август,
ЎРҚ-1163-сон
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 07.08.2026 й., 03/26/1163/0826-сон)