Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Қарори
Тартибга солиш таъсирини баҳолаш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида
Мамлакатимизда норма ижодкорлиги фаолиятининг сифатини ошириш, норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқишга жамоатчиликни кенг жалб қилган ҳолда чуқур ўйланган ҳамда ҳисоб-китоб қилинган қарорлар қабул қилиш имконини берувчи янги инновацион «ақлли тартибга солиш» усулларини жорий этиш мақсадида:
Олдинги таҳрирга қаранг.
1. Тартибга солиш таъсирини баҳолаш тизими жорий этилиши доирасида муҳим иқтисодий ва ижтимоий-сиёсий аҳамиятга эга норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари, қоида тариқасида, жамоатчилик муҳокамасидан ўтказилиши белгиланганлиги маълумот учун қабул қилинсин.
(1-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 17 мартдаги ПФ-89-сонли Фармони таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 18.03.2022 й., 06/22/89/0227-сон)
Олий Мажлис палаталари ва Вазирлар Маҳкамасининг қуйидагиларни назарда тутувчи тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказиш тизимини такомиллаштириш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин:
норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини жамоатчилик муҳокамасидан ўтказишда келиб тушган таклиф ва фикр-мулоҳазалар умумлаштирилиб, тартибга солиш таъсирини баҳолаш бўйича ҳисоботга киритилиши ҳамда мажбурий тартибда норматив-ҳуқуқий ҳужжатни қабул қилувчи органга тақдим этилиши ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари муҳокамаси порталида эълон қилиниши;
жамоатчилик муҳокамасидан ўтмаган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари қабул қилувчи органлар томонидан мажбурий тартибда ишлаб чиқувчиларга қайтарилиши шартлиги.
Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ Адлия вазирлиги:
муҳим иқтисодий ва ижтимоий-сиёсий аҳамиятга эга норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари бўйича уларни жамоатчилик муҳокамасидан ўтказишдан олдин манфаатдор вазирлик ва идоралар томонидан ҳар томонлама кўриб чиқилишини ташкил этади;
жамоатчилик муҳокамаси жараёнида жисмоний ва юридик шахсларнинг асосли эътирозларини келтириб чиқарган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари бўйича экспертлар ва кенг жамоатчилик вакилларини жалб қилган ҳолда оммавий ахборот воситалари иштирокида анжуманларнинг ўтказилишини талаб қилади ҳамда ушбу лойиҳаларни ишлаб чиқувчиларга қайта ишлаш учун қайтаради.
2. Белгилаб қўйилсинки, тартибга солиш таъсирини баҳолаш тизимини босқичма-босқич жорий этиш мақсадида:
Олдинги таҳрирга қаранг.
а) 2023 йил 1 январга қадар қуйидагиларни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари ва қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказилади:
(2-банднинг «а» кичик банди Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 29 январдаги ПФ-61-сонли Фармони таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 29.01.2022 й., 06/22/61/0084-сон)
хўжалик юритувчи субъектларга янги чекловлар ва янги турдаги рухсат бериш тартиб-таомиллари, лицензиялар жорий қилиш ёки мавжуд чеклов, рухсат бериш тартиб-таомиллари ва лицензияланадиган фаолият турларини бозор иштирокчиларининг янада кенгроқ доирасига татбиқ қилишни;
рухсат бериш хусусиятига эга ҳужжатларни ёки лицензияларни олиш учун қўшимча талаблар ва шартларни жорий этишни;
юридик шахслар устав капиталининг энг кам миқдорига нисбатан талабларни оширишни;
хўжалик юритувчи субъектларнинг белгиланган ҳуқуқларини қисқартириш (камайтириш) ёки уларга қўшимча мажбуриятлар ёхуд қўшимча харажатлар жорий қилишни;
Олдинги таҳрирга қаранг.
хўжалик юритувчи субъектларга ҳар қандай турдаги давлат ёрдамини, шу жумладан, имтиёз, кафолат, преференцияларни белгилаш, шунингдек, янги ҳуқуқлар, шу жумладан эксклюзив ҳуқуқларни беришни;
(2-банд «а» кичик бандининг олтинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 28 февралдаги ПФ-35-сонли Фармони таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 01.03.2025 й., 06/25/35/0204-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.
б) 2023 йил 1 январдан бошлаб, тадбиркорлик фаолиятига, фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига, шунингдек, атроф-муҳитга таъсир кўрсатувчи барча норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари ва қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказилади.
(2-банднинг «б» кичик банди Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 29 январдаги ПФ-61-сонли Фармони таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 29.01.2022 й., 06/22/61/0084-сон)
3. Қуйидагиларни назарда тутувчи Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ва қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин:
норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини режалаштириш ва ишлаб чиқиш жараёнида ҳамда қабул қилингандан кейин тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказишнинг уч босқичли тартиби жорий этилиши;
қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказиш режаси ҳар йили ишлаб чиқилиши ва жамоатчилик муҳокамасидан ўтганидан кейин 20 мартга қадар Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланиши;
давлат бошқаруви органлари ва бошқа ташкилотлар томонидан норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ижросининг мониторинги (ҳуқуқий мониторинг) норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказиш билан бирга амалга оширилиши ва унинг натижалари тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказишда инобатга олиниши;
фуқаро ва юридик шахслар томонидан ўтказилган тартибга солиш таъсирини муқобил баҳолаш натижалари бўйича тайёрланган хулосалар тегишли давлат органлари томонидан мажбурий тартибда кўриб чиқилиши.
Олий суд, Бош прокуратура ва Ички ишлар вазирлигига судларда кўрилган ишлар материаллари, суд, тергов ва ҳуқуқни қўллаш амалиёти ва статистик ҳисобини умумлаштириш натижаларини инобатга олган ҳолда, норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказиш бўйича таклифларни Адлия вазирлигига киритиш тавсия этилсин.
4. Белгилансинки, Адлия вазирлиги:
давлат бошқаруви органлари, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотларнинг тартибга солиш таъсирини баҳолаш соҳасидаги фаолиятини мувофиқлаштиради ва уларга услубий ёрдам кўрсатади;
давлат органлари ва ташкилотларининг тартибга солиш таъсирини баҳолаш ҳамда норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини жамоатчилик муҳокамасидан ўтказиш бўйича фаолияти мониторингини олиб боради;
жамоатчилик муҳокамаси жараёнида норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари ва қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар бўйича келиб тушган, асосли деб топилган таклифларга жавоб қайтарилмаган (кўрмасдан қолдирилган) тақдирда мазкур камчиликларни бартараф этиш тўғрисида давлат органлари ва ташкилотларига бажарилиши мажбурий бўлган тақдимномалар киритади;
давлат органлари ва ташкилотларининг тартибга солиш таъсирини баҳолаш учун масъул ходимлари рўйхатини шакллантиради, уларнинг малака ва кўникмаларини ошириб бориш, шу жумладан улар учун ўқув тадбирларини хорижда ташкил этиш юзасидан таклифлар киритиб боради;
Ўзбекистон Республикасининг тегишли халқаро рейтинглардаги кўрсаткичларини тизимли таҳлил қилиб боради ҳамда уларни янада яхшилаш юзасидан таклифлар ишлаб чиқади.
5. Адлия вазирлиги:
а) Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги билан биргаликда 2021 йил 1 июлга қадар:
норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари муҳокамаси портали ҳамда Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва келишишнинг ягона электрон тизимини жамоатчиликка норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари ва қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказиш жараёнини кузатиб бориш имкониятини яратиш ҳамда лойиҳа жамоатчилик муҳокамаси учун жойлаштирилганлиги ҳақида хабар оммавий ахборот воситаларида ва ижтимоий тармоқларда эълон қилинишини назарда тутган ҳолда такомиллаштиришни таъминласин;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари ва қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказиш жараёнига фойда ва харажатларни автоматлаштирилган таҳлил қилувчи электрон дастурни жорий этиш бўйича таклифларни киритсин;
б) Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги ҳамда Монополияга қарши курашиш қўмитаси билан биргаликда 2021 йил 15 апрелга қадар:
алоҳида тасдиқланган режалар асосида давлат органлари ва ташкилотларининг раҳбарлари ҳамда масъул ходимлари учун ушбу қарорга мувофиқ норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари ва қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказишнинг моҳияти ва тартибини тушунтириш бўйича ўқув семинарларини ташкил этиб бориш амалиётини жорий этсин;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари ва қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказишнинг услубиёти, муҳокама иштирокчилари учун сўровномалар ва тегишли ҳисобот шаклларини тасдиқласин.
6. Хўжалик бошқаруви органлари ва давлат иштирокидаги корхоналарга 2022 йил 1 январдан бошлаб:
аҳоли ва тадбиркорларнинг ҳуқуқ ва манфаатларига таъсир кўрсатувчи ҳужжатларини (уларнинг лойиҳаларини) тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказиш тартибини жорий этиш;
оммавий ахборот воситалари ва ижтимоий тармоқларда аҳоли ва тадбиркорлар томонидан кўтарилаётган масалалар таҳлили асосида ҳар йили ўзларининг ҳужжатларини тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказиб бориш ҳамда унинг натижаларини кенг ёритиш тавсия этилсин.
7. Адлия вазирлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда қонун ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.
8. Мазкур қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси раҳбари З.Ш. Низомиддинов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2021 йил 15 март,
ПҚ-5025-сон
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 15 мартдаги ПҚ-5025-сон қарорига
ИЛОВА
Олдинги таҳрирга қаранг.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ва қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тартибга солиш таъсирини баҳолашдан ўтказиш тартиби тўғрисида
НИЗОМ
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари ва қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг тартибга солиш таъсирини баҳолаш тартибини белгилайди.
2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
ишлаб чиқувчи — норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини ишлаб чиқувчи ёки қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг тартибга солиш таъсирини баҳолашни ўтказувчи давлат органи ва ташкилоти;
тартибга солиш таъсирини баҳолаш (кейинги ўринларда — ТСТБ) — лойиҳанинг қабул қилиниши натижасида юзага келиши мумкин бўлган эҳтимолий оқибатларни аниқлаш ва баҳолаш, шунингдек, норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг тартибга солиш мақсадларига эришилганлигини, самарадорлигини ҳамда тартибга солиш усулини қўллашда юзага келган оқибатларни аниқлашга қаратилган чора-тадбирлар мажмуи;
тартибга солиш воситаси — жисмоний ва юридик шахслар томонидан бажарилиши (риоя этилиши) мажбурий бўлган талаблар ёки бошқа чекловлар ёхуд уларга таъсир кўрсатадиган бошқа чоралар;
манфаатдор томонлар — ўрганилаётган муаммо ёки таклиф этилаётган тартибга солиш доирасига тушадиган жисмоний ва юридик шахслар, давлат органлари ва ташкилотлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари;
фойда — норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси ёки қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатда назарда тутилган талабларнинг бажарилиши муносабати билан манфаатдор томонлар олиши мумкин бўлган (келган) ҳар қандай шаклдаги фойда ёки даромад;
харажатлар — норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси ёки қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатда назарда тутилган талабларнинг бажарилиши муносабати билан манфаатдор томонларда юзага келиши мумкин бўлган (юзага келган) бевосита ва билвосита харажатлар;
таъсир — норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳасида ҳамда қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган мажбуриятлар, талаблар, тақиқ ва бошқа чекловларга риоя қилишда манфаатдор томонларда юзага келиши мумкин бўлган бевосита ёки билвосита фойда ва харажатлар;
ТСТБ ҳисоботи — норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси ёки қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжат юзасидан ўтказилган ТСТБ якунлари бўйича ишлаб чиқувчи томонидан тайёрланадиган ҳужжат;
соддалаштирилган ТСТБ ҳисоботи — норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси ишлаб чиқилишидан олдин ўтказилган ТСТБ якунлари бўйича ишлаб чиқувчи томонидан тайёрланадиган ҳужжат;
кенгайтирилган ТСТБ ҳисоботи — норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини ишлаб чиқиш билан бир вақтда кенгайтирилган тартибда ўтказилган ТСТБ якунлари бўйича ишлаб чиқувчи томонидан тайёрланадиган ҳужжат;
ТСТБ натижалари бўйича хулоса — ТСТБ ҳисоботини кўриб чиқиш, шунингдек, норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси ёки қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг тегишли соҳага таъсирини баҳолаш якунлари бўйича хулоса берувчи органлар томонидан тайёрланадиган ҳужжат.
3. ТСТБ муайян соҳада вужудга келган муаммо, келиб чиққан ижобий ва салбий оқибатлар ҳамда муаммони ҳал қилишга қаратилган ечимлар ва уларнинг афзаллик ва камчиликларини, соҳага давлат аралашувининг заруратини аниқлаш, шунингдек, қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар бўйича уларнинг тартибга солиш мақсадларига эришилганлиги ва самарадорлигини аниқлаш мақсадида ўтказилади.
4. Тадбиркорлик фаолиятига, фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига ҳамда атроф-муҳитга таъсир кўрсатувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси ва қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжат мажбурий тарзда ТСТБдан ўтказилади.
5. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ТСТБдан ўтказиш икки босқичда лойиҳа ишлаб чиқилишидан олдин соддалаштирилган тартибда ҳамда лойиҳани ишлаб чиқиш билан бир вақтда кенгайтирилган тартибда амалга оширилади.
6. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси билан қуйидаги тартибга солиш воситалари жорий этилиши назарда тутилган ҳолларда соддалаштирилган тартибда ТСТБ ўтказилади:
жисмоний ва юридик шахсларга мажбурият, талаб, тақиқ, жавобгарлик ёки бошқа чекловларни белгилаш ёки уларни ўзгартириш;
жисмоний ва юридик шахсларга мажбурият, талаб, тақиқ, жавобгарлик ёки бошқа чекловларга риоя қилиш ёки уларни бажаришни таъминлаш билан боғлиқ таъсир чораларини қўллаш;
тадбиркорлик субъектларига тақдим этилаётган имтиёз, преференция ва давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг бошқа турларини жорий қилиш, уларнинг таъсир доирасини кенгайтириш ёки қисқартириш ёхуд уларни бекор қилиш.
7. Соддалаштирилган ТСТБ натижасида иқтисодий, ижтимоий ва атроф-муҳитга таъсир даражаси юқори деб топилган норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси кенгайтирилган тартибда ТСТБдан ўтказилади.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталари, Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг топшириқлари, шунингдек ТСТБ соҳасидаги ваколатли органлар, жамоатчилик ва бошқа манфаатдор томонларнинг таклифларига кўра ҳам кенгайтирилган ТСТБдан ўтказилиши мумкин.
8. Қуйидаги ҳолларда норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини ТСТБдан, шу жумладан, жамоатчилик муҳокамасидан ўтказиш мажбурий ҳисобланмайди:
норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ёки уларнинг оқибатларини бартараф этиш, юқумли ва паразитар касалликлар тарқалишининг олдини олиш бўйича чекловчи тадбирлар (карантин)ни белгилашга қаратилган бўлса;
Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларидан келиб чиқувчи мажбуриятларни бажаришни назарда тутса;
норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси ёки қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатда амалдаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни янги қабул қилинган қонунчилик ҳужжатларининг талабларига мувофиқлаштиришга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар назарда тутилса;
норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси ёки қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжат ушбу Низомнинг 4-бандида кўрсатилган мезонларга жавоб бермаса.
Ушбу бандда кўрсатилган ҳолларда ишлаб чиқувчи лойиҳанинг тушунтириш хатида ТСТБдан ўтказиш рад этилганлигини асослаши лозим.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси ёки қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжат давлат сирларини ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни ўз ичига олса, улар жамоатчилик муҳокамасига жойлаштирилмасдан ТСТБдан ўтказилиши мумкин.
9. Қуйидагилар ТСТБдан ўтказиш учун ахборот манбалари ҳисобланади:
расмий статистик маълумотлар;
давлат органлари ва ташкилотларининг маълумотлари;
илмий-таҳлилий материаллар ва нашрлар, илмий-амалий семинарлар, конференциялар ҳамда йиғилишлар материаллари;
ваколатли ташкилотлар ва ишлаб чиқувчи томонидан ўтказилган ижтимоий сўровларнинг натижалари;
оммавий ахборот воситаларида, шу жумладан Интернет жаҳон ахборот тармоғидаги расмий веб-сайтларда эълон қилинган нашрлар;
ТСТБдан ўтказиш доирасида давлат органи ва ташкилоти томонидан, шу жумладан, бевосита жойига чиққан ҳолда ўтказилган ўрганишлар жараёнида олинган (аниқланган) маълумотлар;
қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар.
10. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси ёки қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатни ТСТБдан ўтказиш ушбу Низомга мувофиқ тасдиқланадиган услубиёт асосида амалга оширилади.
ТСТБ натижалари юзасидан Адлия вазирлиги томонидан тасдиқланадиган шаклга мувофиқ ТСТБ ҳисоботи тайёрланади ҳамда ишлаб чиқувчининг биринчи раҳбари (истисно ҳолларда — уларнинг биринчи ўринбосарлари) имзоси билан расмийлаштирилади.
11. Давлат органлари ва ташкилотларида норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари ва қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ТСТБдан ўтказиш учун соҳа мутахассисларидан иборат ишчи гуруҳ ташкил қилинади.
Давлат органлари ва ташкилотларида норматив-ҳуқуқий ҳужжат ёки унинг лойиҳасини ТСТБдан ўтказиш ишларини ташкил этиш ҳамда ТСТБ бўйича ишчи гуруҳ фаолиятини мувофиқлаштириш давлат органи ва ташкилотларининг стратегик режалаштириш ва методология бўлинмаси зиммасига, бундай бўлинма мавжуд бўлмаган ҳолларда қонунчилик ҳужжатлари лойиҳаларини ишлаб чиқиш ёки методик таъминлаш вазифаси юклатилган таркибий бўлинмалар зиммасига юклатилади.
2-боб. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва ТСТБдан ўтказиш тартиби
1-§. Лойиҳани соддалаштирилган тартибда ТСТБдан ўтказиш
Олдинги таҳрирга қаранг.
12. Ушбу Низомнинг 6-бандида назарда тутилган тартибга солиш воситаларини жорий этишни назарда тутувчи лойиҳалар ишлаб чиқилишидан олдин лойиҳанинг концепцияси асосида соддалаштирилган тартибда ТСТБдан ўтказилади.
(12-банд Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 8 сентябрдаги ПФ-160-сонли Фармони таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 09.09.2025 й., 06/25/160/0812-сон)
Олдинги таҳрирга қаранг.
121. Лойиҳанинг концепциясида қуйидаги маълумотлар акс эттирилади:
лойиҳани ишлаб чиқиш асоси ва зарурати (мақсад ва вазифалари);
лойиҳанинг мазмуни (асосий қоидалари);
тартибга солиш воситалари (талаб, чеклов ва жавобгарлик, имтиёз ва преференциялар).
(121-банд Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 8 сентябрдаги ПФ-160-сонли Фармонига асосан киритилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 09.09.2025 й., 06/25/160/0812-сон)
13. Ишлаб чиқувчи соддалаштирилган ТСТБ натижалари юзасидан ҳисобот тайёрлайди.
14. Соддалаштирилган ТСТБ ҳисоботида қуйидаги маълумотлар акс эттирилади:
муаммо тавсифи, шу жумладан муаммо таъсир кўрсатаётган объектлар ва субъектлар таҳлили;
давлат аралашувининг зарурати, мақсади ва муаммони ҳал қилиш ёки унинг салбий таъсирини камайтириш билан боғлиқ хатарлар;
муаммони ҳал қилишнинг муқобил усуллари;
муқобил усулларнинг ижобий ва салбий таъсирлари ҳамда муаммони ҳал этишдаги эҳтимолий улуши;
мақбул усулнинг бошқа усулларга нисбатан афзаллиги;
мақбул усул орқали жорий этилиши кутилаётган тартибга солиш воситалари.
2-§. Лойиҳани кенгайтирилган тартибда ТСТБдан ўтказиш
15. Ушбу Низомнинг 7-бандида назарда тутилган ҳолларда лойиҳа юзасидан кенгайтирилган тартибда ТСТБ ўтказилади.
16. Кенгайтирилган ТСТБ ҳисоботида қуйидаги маълумотлар акс эттирилади:
тартибга солиниши керак бўлган муаммо таҳлили ва давлат аралашувининг зарурати (сабаблари);
тартибга солиш орқали эришилиши лозим бўлган мақсадлар;
муаммони ҳал қилишда муқобил усуллар, уларнинг афзалликлари ҳамда камчиликлари;
тартибга солиш таъсир кўрсатадиган субъектлар тўғрисида маълумотлар;
ҳар бир муқобил усулнинг миқдорий ва сифат таҳлили, шу жумладан фойда ва харажат таҳлили, тегишли соҳаларга (рақобат, ижтимоий соҳа, атроф-муҳит) таъсирлари ва қўллашда юзага келиши мумкин бўлган салбий оқибатлари хавфи ва қиёсий таҳлил ёрдамида танланган мақбул усулни жорий этишнинг мақсадга мувофиқлиги;
тартибга солиш мақсадларига эришиш учун зарур чора-тадбирлар ва кутилаётган натижалар;
лойиҳанинг ёки унда белгиланган тартибга солиш воситаларининг амал қилиши таклиф қилинган даврни асослаш (амал қилиш муддати мавжуд бўлганда).
3-§. Лойиҳа ва ТСТБ ҳисоботини манфаатдор вазирлик ва идоралар билан келишиш, экспертлар ва жамоатчилик муҳокамасидан ўтказиш
17. ТСТБ жараёнида муаммоларни таҳлил қилиш, маълумотлар ва далилларни йиғиш, муқобил усулларни аниқлаш ва тартибга солиш воситалари жорий этилиши мақсадга мувофиқлиги ва заруратини баҳолаш мақсадида манфаатдор томонлар билан маслаҳатлашувлар ўтказилиши, шунингдек, муаммони ҳал қилишнинг муқобил усуллари соҳа мутахассислари (экспертлари) билан муҳокама қилиниши (кейинги ўринларда — экспертлар муҳокамаси) зарур.
Тадбиркорлик субъектлари зиммасига янги мажбурият, талаб, тақиқ, жавобгарлик ёки бошқа чекловлар юклатилишини назарда тутувчи лойиҳалар ва ТСТБ ҳисоботи бевосита тадбиркорлик субъектлари ҳамда уларнинг бирлашмалари иштирокида муҳокама қилинади.
Лойиҳаларни ишлаб чиқишда, шу жумладан, ТСТБдан ўтказишда, маълумот йиғиш (сўров, фокус гуруҳ муҳокамалари ва бошқа) жараёнларига илмий ташкилотлар ҳамда нодавлат нотижорат ташкилотлар (кейинги ўринларда — илмий ташкилотлар), шунингдек, маслаҳат (консалтинг) хизматини кўрсатадиган ташкилотлар ва соҳа мутахассислари (экспертлари) шартнома асосида кенг жалб қилиниши мумкин.
18. Экспертлар муҳокамаси натижалари асосида лойиҳа ва ТСТБ ҳисоботи қайта ишланади, тегишли материаллар Адлия вазирлигига ҳамда қарор қабул қилувчи органларга лойиҳа ва ТСТБ ҳисоботини киритишда мажбурий тартибда илова қилинади.
19. Лойиҳа ва ТСТБ ҳисоботини манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан келишиш Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва келишишнинг ягона электрон тизими орқали амалга оширилади.
20. Лойиҳаларни манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан келишиш қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартиб ва муддатларда амалга оширилади.
21. Экспертлар муҳокамаси ҳамда манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан келишиш якунлари асосида қайта ишланган лойиҳа ва ТСТБ ҳисоботи ишлаб чиқувчи томонидан Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари муҳокамаси порталига (кейинги ўринларда — Портал) жойлаштирилиши орқали ўзи белгилаган, лекин 15 кундан кам бўлмаган муддатда жамоатчилик муҳокамасидан ўтказилади.
22. Лойиҳа ва ТСТБ ҳисоботи бўйича асосланган таклифлар жамоатчилик муҳокамаси иштирокчилари томонидан Порталнинг техник имкониятларидан фойдаланган ҳолда ихтиёрий шаклда тақдим этилади.
23. Жамоатчилик муҳокамаси иштирокчилари ҳамда бошқа ташкилотлар ва фуқаролар томонидан лойиҳанинг тартибга солиш таъсирини муқобил баҳолаш амалга оширилиши ва баҳолаш натижалари бўйича тайёрланган хулосалар лойиҳани ишлаб чиқувчи давлат органига тақдим этилиши мумкин. Жамоатчилик муҳокамаси иштирокчилари томонидан ўтказилган лойиҳанинг тартибга солиш таъсирини муқобил баҳолаш натижалари бўйича тайёрланган хулосалар тегишли давлат органлари томонидан мажбурий тартибда кўриб чиқилади.
24. Ишлаб чиқувчи жамоатчилик муҳокамаси иштирокчилари ҳамда манфаатдор томонлар томонидан тақдим этилган таклифларни умумлаштиради ва уларни қабул қилиш ёки рад этиш тўғрисида Адлия вазирлиги томонидан тасдиқланадиган шаклга мувофиқ асосланган маълумотни ҳамда мазкур таклифлар асосида қайта ишланган лойиҳа ва ТСТБ ҳисоботини лойиҳа муҳокамаси муддати якунлангандан сўнг 5 кундан кам бўлмаган муддатга Порталга жойлаштиради.
Жамоатчилик муҳокамаси иштирокчиларининг таклифларини кўриб чиқиш якунлари бўйича маълумотнома ТСТБ ўтказишнинг барча жараёнларида ТСТБ ҳисоботига илова қилинади.
25. Жамоатчилик муҳокамаси асосида лойиҳани қайта ишлашда лойиҳа матни жамоатчилик муҳокамасига киритилганидан тубдан фарқ қилса, хусусан, унинг концептуал қоидалари ўзгартирилган тақдирда, лойиҳа ва ТСТБ ҳисоботи жамоатчилик муҳокамасига такроран жойлаштирилади.
26. Ишлаб чиқувчи ўз ташаббуси билан ёки Адлия вазирлиги талабига мувофиқ жамоатчилик муҳокамаси давомида оммавий ахборот воситалари ва ижтимоий тармоқларда кенг муҳокамаларга сабаб бўлган ёки аҳолининг асосли эътирозларини келтириб чиқарган лойиҳа ва ТСТБ ҳисоботи юзасидан оммавий ахборот воситалари вакиллари, журналистлар, фуқаролар ва тадбиркорлик субъектлари учун ушбу лойиҳанинг мақсади, мазмун-моҳияти ва аҳамиятини тушунтириш бўйича матбуот анжуманлари ва брифингларни ўтказади.
4-§. Лойиҳа ва ТСТБ ҳисоботини хулоса берувчи органлар билан келишиш
27. Лойиҳа ва кенгайтирилган ТСТБ ҳисоботи, шунингдек, ТСТБ юзасидан хулоса бериш учун зарур бўлган бошқа маълумотлар лойиҳанинг тегишли соҳага таъсирини ўрганиш учун хулоса берувчи органларга Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва келишишнинг ягона электрон тизими орқали идоралараро келишув билан бир вақтда тақдим этилади.
28. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси ва кенгайтирилган ТСТБ ҳисоботи:
Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан тадбиркорлик фаолиятига таъсири жиҳатидан;
Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси томонидан рақобатга таъсири жиҳатидан;
Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги томонидан атроф-муҳитга таъсири жиҳатидан ўрганилади.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасининг фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига таъсирини ўрганиш тегишли соҳада давлат сиёсатини юритишга масъул бўлган давлат органлари ва ташкилотлари томонидан келишиш жараёнида амалга оширилади.
Хулоса берувчи органлар заруратга кўра, лойиҳа ва кенгайтирилган ТСТБ ҳисоботини ўзаро муҳокама қилиш орқали биргаликда келишилган хулоса тайёрлашлари мумкин.
29. Хулоса берувчи органлар кенгайтирилган ТСТБ ҳисоботини ўрганиш жараёнида ишлаб чиқувчидан қўшимча маълумотларни сўраб олиш ҳуқуқига эга.
30. Кенгайтирилган ТСТБ натижалари бўйича хулоса берувчи органлар томонидан 10 иш куни мобайнида лойиҳанинг мақсадга мувофиқлиги, қайта кўриб чиқиш лозимлиги ёки мақсадга мувофиқ эмаслиги тўғрисида хулоса расмийлаштирилади ва хулоса берувчи органларнинг биринчи раҳбари (истисно ҳолларда — уларнинг биринчи ўринбосарлари) томонидан имзоланган ҳолда ишлаб чиқувчига тақдим этилади.
5-§. Соддалаштирилган ТСТБ ҳисоботини дастлабки хулоса олиш учун Адлия вазирлигига киритиш
Олдинги таҳрирга қаранг.
31. Ишлаб чиқувчи лойиҳанинг концепцияси ва соддалаштирилган ТСТБ ҳисоботини ушбу Низомда белгиланган маълумотлар билан биргаликда, ўтказилган ТСТБнинг сифати ҳамда лойиҳа бўйича кенгайтирилган ТСТБ ўтказиш заруратини аниқлаш юзасидан дастлабки хулоса олиш учун Адлия вазирлигига киритади.
(31-банд Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 8 сентябрдаги ПФ-160-сонли Фармони таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 09.09.2025 й., 06/25/160/0812-сон)
32. Адлия вазирлиги ишлаб чиқувчи томонидан ТСТБ ўтказиш жараёнларида ушбу Низом талабларига риоя этилганлигини, давлат аралашувининг зарурати, муаммони танланган тартибга солиш усули билан ҳал этиш асослилигини ҳамда лойиҳани кенгайтирилган ТСТБдан ўтказиш зарурати мавжудлигини ўрганади.
33. Адлия вазирлиги соддалаштирилган ТСТБ ҳисоботини ўрганиш жараёнида ишлаб чиқувчидан қўшимча маълумотларни сўраб олиш ҳуқуқига эга.
34. Адлия вазирлиги томонидан 10 иш куни мобайнида соддалаштирилган ТСТБ ҳисоботи кўриб чиқилади ҳамда баҳолаш натижалари юзасидан қуйидаги хулосалардан бири тақдим этилади:
лойиҳа соддалаштирилган ТСТБ ҳисоботи асосида ишлаб чиқилиши мумкинлиги;
лойиҳа иқтисодий, ижтимоий соҳага ёки атроф-муҳитга таъсири даражаси юқори деб топилганлиги боис кенгайтирилган тартибда ТСТБдан ўтказилган ҳолда ишлаб чиқилиши зарурлиги ҳақида.
Адлия вазирлиги ишлаб чиқувчи томонидан ТСТБ жараёнлари ушбу Низом талабларига риоя этилмаган ҳолда ўтказилганлигини аниқлаган тақдирда, ТСТБдан ўтказиш жараёнларида йўл қўйилган камчиликларни бартараф этиш, шунингдек, қўшимча ўрганишларни амалга ошириш учун аниқ муддатни белгилаган ҳолда соддалаштирилган ТСТБ ҳисоботини ишлаб чиқувчига қайтаради.
6-§. Лойиҳа ва ТСТБ ҳисоботини Адлия вазирлигига киритиш
35. Соддалаштирилган ТСТБдан, идоралараро келишувдан, экспертлар ва жамоатчилик муҳокамасидан ўтказилгандан сўнг қайта ишланган лойиҳа ва ТСТБ ҳисоботи, шунингдек, кенгайтирилган ТСТБдан ўтказилган лойиҳалар юзасидан хулоса берувчи органларнинг ТСТБ натижалари бўйича хулосаси ва ушбу Низомда кўрсатилган бошқа зарур материаллар, уларни белгиланган тартибда ҳуқуқий экспертизадан ўтказиш ҳамда амалга оширилган ТСТБ сифатини ўрганиш учун ишлаб чиқувчи томонидан Адлия вазирлигига киритилади.
36. Лойиҳа ва кенгайтирилган ТСТБ ҳисоботи хулоса берувчи органларнинг ТСТБ натижалари бўйича хулосалари мавжуд бўлгандагина Адлия вазирлигига киритилади.
37. Адлия вазирлиги ишлаб чиқувчи томонидан лойиҳани ТСТБдан ўтказиш жараёнларида ушбу Низом талабларига риоя этилганлигини, лойиҳада манфаатдор томонлар учун асоссиз харажатлар, ортиқча мажбуриятлар, тақиқ, жавобгарлик чоралари ва чекловлар мавжуд ёки мавжуд эмаслиги, муаммо таклиф этилаётган тартибга солиш усули билан ҳал этилишининг асослилигини ўрганади.
38. Адлия вазирлиги ишлаб чиқувчи томонидан ТСТБ жараёнлари ушбу Низом талабларига риоя этилмаган ҳолда ўтказилганлигини аниқлаган тақдирда, ТСТБдан ўтказиш жараёнларида йўл қўйилган камчиликларни бартараф этиш, шунингдек, қўшимча ўрганишларни амалга ошириш учун аниқ муддатни белгилаган ҳолда лойиҳа, ТСТБ ҳисоботи ва ТСТБ натижалари бўйича хулосаларни ишлаб чиқувчига қайтаради.
39. Ишлаб чиқувчи томонидан ТСТБ ўтказиш жараёнлари ушбу Низом талабларига тўлиқ риоя этилган ҳолда ўтказилган тақдирда, Адлия вазирлиги томонидан лойиҳада манфаатдор томонлар учун асоссиз харажатлар, ортиқча мажбуриятлар, тақиқ ва чекловлар мавжуд ёки мавжуд эмаслиги, муаммо таклиф этилаётган тартибга солиш усули билан ҳал этилишининг асосли ёки асосли эмаслигини назарда тутувчи лойиҳани қабул қилишнинг мақсадга мувофиқлиги ёки мувофиқ эмаслиги тўғрисида хулоса берилади.
40. Ишлаб чиқувчи томонидан лойиҳани Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарига, Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига ва Вазирлар Маҳкамасига киритишда унга ТСТБ ҳисоботи, экспертлар ва жамоатчилик муҳокамаси натижаси бўйича маълумот, хулоса берувчи органлар ва Адлия вазирлигининг хулосалари илова қилинади.
3-боб. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ижросини мониторингдан ўтказиш
41. ТСТБ доирасига тушадиган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, шу жумладан, кенгайтирилган тартибда ТСТБдан ўтказилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ижроси мажбурий равишда улар кучга киргандан сўнг ҳар йили мониторингдан ўтказилади.
Бунда:
норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқишда ишлаб чиқувчи томонидан белгиланган шаклдаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ижросини мониторингдан ўтказиш режаси (кейинги ўринларда — мониторинг режаси) тайёрланади ва лойиҳа қабул қилингунига қадар бўлган барча босқичларда унга илова қилинади;
мониторинг режаси норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ТСТБдан ўтказиш жараёнида ваколатли органлар томонидан кўриб чиқилади;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг мониторинги мониторинг режасига мувофиқ амалга оширилади.
42. Қуйидагилар мониторингнинг асосий вазифалари ҳисобланади:
норматив-ҳуқуқий ҳужжатни қабул қилиш мақсадларига эришилишини таҳлил қилиш, унинг ижроси ва натижаларини мунтазам ҳамда тизимли равишда кузатиб бориш;
ТСТБдан ўтказиш учун статистик маълумотларни тўплаш;
ҳуқуқни қўллаш амалиётининг норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни қабул қилиш мақсадларига мувофиқлигини ўрганиш;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ижросига тўсқинлик қилувчи ҳолатларни аниқлаш;
норматив-ҳуқуқий ҳужжат ижроси бўйича ҳуқуқни қўллаш амалиётини ўрганиш.
43. Мониторинг норматив-ҳуқуқий ҳужжатда унинг мониторинги ўтказилишига бевосита масъул этиб белгиланган давлат органи томонидан, масъул орган белгиланмаган ҳолларда тегишли соҳада давлат сиёсатини амалга оширувчи вазирлик ва идоралар томонидан амалга оширилади.
Мониторинг режасининг шакли ва мониторинг ўтказиш услубиёти Адлия вазирлиги томонидан тасдиқланади.
44. Мониторинг Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва келишишнинг ягона электрон тизими орқали амалга оширилади.
Давлат органлари ҳар йили 1 февралга қадар ўтказилган мониторинг натижалари тўғрисидаги маълумотларни мажбурий равишда ўзларининг расмий веб-сайтида эълон қилади ҳамда Адлия вазирлигига тақдим этади.
4-боб. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ТСТБдан ўтказиш тартиби
1-§. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ТСТБдан ўтказиш режасини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш
45. Қуйидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ТСТБдан ўтказилади:
лойиҳаси ишлаб чиқилишида ТСТБдан ўтказилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар;
ушбу Низомнинг4-бандида кўрсатилган ҳолатларни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар.
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг самарадорлиги, мақсади ва кутилган натижаларга эришилганлигини аниқлаш мақсадида:
қонун кучга кирган кундан бошлаб беш йил ўтиб, кейинчалик ҳар беш йилда масъул давлат органи ва Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қўмиталари томонидан;
қонуности ҳужжатлари кучга кирган кундан бошлаб уч йил ўтиб, кейинчалик ҳар уч йилда масъул давлат органи томонидан ТСТБдан ўтказилади.
46. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ТСТБдан ўтказиш ишлаб чиқувчи ёки давлат органлари ва ташкилотлари томонидан ўз ваколатлари доирасида Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан тасдиқланадиган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ТСТБдан ўтказиш режасига (кейинги ўринларда — ТСТБдан ўтказиш режаси) мувофиқ амалга оширилади.
47. Давлат органлари ва ташкилотлари ҳар йили 1 февралга қадар Адлия вазирлиги томонидан тасдиқланадиган шаклга мувофиқ ТСТБдан ўтказиш режаси лойиҳасига таклифларни шакллантиради ва биринчи раҳбари (истисно ҳолларда — уларнинг биринчи ўринбосарлари) имзоси билан Адлия вазирлигига тақдим этади.
48. Адлия вазирлиги ҳар йили 10 февралга қадар давлат органлари ва ташкилотлари таклифлари асосида ТСТБдан ўтказиш режаси лойиҳасини ишлаб чиқади ҳамда жамоатчилик муҳокамасини ўтказиш учун 15 кундан кам бўлмаган муддатда Порталга жойлаштиради.
49. Адлия вазирлиги жамоатчилик муҳокамаси иштирокчилари томонидан тақдим этилган таклифларни умумлаштиради ва уларни қабул қилиш ёки рад этиш тўғрисида асосланган маълумотни ҳамда мазкур таклифлар асосида қайта ишланган ТСТБдан ўтказиш режасини ҳар йили 1 мартга қадар тасдиқлаш учун Вазирлар Маҳкамасига киритади.
50. ТСТБдан ўтказиш режаси ҳар йили 20 мартга қадар Вазирлар Маҳкамаси томонидан қарор шаклида тасдиқланади.
Адлия вазирлиги Вазирлар Маҳкамаси қарори билан тасдиқланган ТСТБдан ўтказиш режасини Порталга жойлаштириш ва оммавий ахборот воситаларида эълон қилиш орқали кенг жамоатчиликка етказилишини таъминлайди.
51. Давлат бошқаруви органлари ва бошқа ташкилотлар томонидан норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ижроси мониторинги доирасида аниқланган маълумотлар норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ТСТБдан ўтказишда инобатга олинади.
2-§. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ТСТБдан ва жамоатчилик муҳокамасидан ўтказиш
52. Ишлаб чиқувчи ТСТБдан ўтказиш режасига мувофиқ норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ТСТБдан ўтказади ва натижаси бўйича Адлия вазирлиги томонидан тасдиқланадиган шаклга мувофиқ ТСТБ ҳисоботларини тайёрлайди ҳамда ишлаб чиқувчининг биринчи раҳбари (истисно ҳолларда — уларнинг биринчи ўринбосарлари) имзоси билан расмийлаштиради.
53. ТСТБ жараёнида маълумотлар ва далилларни йиғиш, тартибга солиш воситасининг самарадорлиги, шу жумладан унинг натижадорлиги, мақсадларига эришилганлиги ҳамда унинг қўлланилиши натижасида юзага келган ижобий ва салбий оқибатларни аниқлаш мақсадида манфаатдор томонлар билан маслаҳатлашувлар ўтказилиши, шунингдек, соҳа мутахассислари (экспертлари) билан муҳокамалар амалга оширилиши зарур.
54. ТСТБ ҳисоботида қуйидаги маълумотлар акс эттирилиши шарт:
норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг тури, номи ва реквизитлари;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг лойиҳаси ишлаб чиқилганда тайёрланган ТСТБ ҳисоботи ва ТСТБ натижалари бўйича хулосалар (мавжуд бўлса);
норматив-ҳуқуқий ҳужжат манфаатларига таъсир кўрсатган субъектлар тўғрисида маълумотлар;
тартибга солишнинг мақсадларига эришилганлиги ва самарадорлиги тўғрисида маълумотлар;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатдаги тартибга солиш усулини қўллашда юзага келган ижобий ва салбий оқибатлар таҳлили;
манфаатдор томонлар учун норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг амал қилиши муносабати билан келтирилган фойда ва (ёки) юзага келган харажатларнинг таҳлили ва таққослаш натижалари;
ижтимоий муносабатларни ҳуқуқий тартибга солишнинг тўлиқлиги, норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ўртасида қарама-қаршиликлар мавжудлиги, улардаги бир-бирини такрорловчи ва коллизион нормалар, норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни қўллашнинг ягона амалиёти мавжудлиги (йўқлиги)га оид маълумотлар;
мурожаатлар сони ва мазмуни (таклифлар, аризалар, шикоятлар), норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг амал қилиш соҳасидаги қайд этилган ҳуқуқбузарликларнинг сони ва характери, шунингдек, айбдор шахсларни жавобгарликка тортиш ҳолатларига оид маълумотлар;
норматив-ҳуқуқий ҳужжатдаги тартибга солиш усулларининг амал қилиши мақсадга мувофиқлиги ёки уларни бекор қилиш зарурлиги тўғрисида хулоса;
бошқа маълумотлар.
55. ТСТБ ҳисоботида норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг амал қилиши муносабати билан келиб чиққан оқибатнинг ижобий, салбий таъсири ёки таъсир мавжуд эмаслигининг аниқ тавсифи акс эттирилади.
56. ТСТБ ҳисоботи ишлаб чиқувчи томонидан Порталга жойлаштирилиши орқали 10 кун муддатда мажбурий тартибда жамоатчилик муҳокамасидан ўтказилади.
57. Жамоатчилик муҳокамаси иштирокчилари томонидан норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг тартибга солиш таъсирини муқобил баҳолаш амалга оширилиши мумкин. Жамоатчилик муҳокамаси иштирокчилари томонидан ўтказилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг тартибга солиш таъсирини муқобил баҳолаш натижалари бўйича тайёрланган хулосалар тегишли давлат органлари томонидан мажбурий тартибда кўриб чиқилади.
58. Ишлаб чиқувчи жамоатчилик муҳокамаси иштирокчилари ва манфаатдор томонлар томонидан тақдим этилган таклифларни умумлаштиради ва уларни қабул қилиш ёки рад этиш тўғрисида асосланган маълумотни ҳамда мазкур таклифлар асосида қайта ишланган ТСТБ ҳисоботини жамоатчилик муҳокамаси муддати якунлангандан сўнг 5 кундан кўп бўлмаган муддатда Порталга жойлаштиради.
Жамоатчилик муҳокамаси иштирокчиларининг таклифларини кўриб чиқиш якунлари бўйича маълумотнома ТСТБ ўтказиш барча жараёнларида ТСТБ ҳисоботига илова қилинади.
3-§. ТСТБ ҳисоботини хулоса берувчи органлар билан келишиш
59. Жамоатчилик муҳокамаси якунлари бўйича қайта ишланган ТСТБ ҳисоботи тегишли соҳага таъсирини ўрганиш учун хулоса берувчи органларга тақдим этилади.
60. ТСТБ ҳисоботи:
Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан тадбиркорлик фаолиятига таъсири жиҳатидан;
Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси томонидан рақобат муҳитига таъсири жиҳатидан;
Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги томонидан атроф-муҳитга таъсири жиҳатидан;
тегишли соҳада давлат сиёсатини юритишга масъул бўлган давлат органлари ва ташкилотлари томонидан фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига таъсири жиҳатидан ўрганилади.
Хулоса берувчи органлар заруратга кўра, ТСТБ ҳисоботини ўзаро муҳокама қилиш орқали биргаликда келишилган хулоса тайёрлашлари мумкин.
61. Хулоса берувчи органлар ТСТБ ҳисоботини ўрганиш жараёнида ишлаб чиқувчидан қўшимча маълумотларни сўраб олиш ҳуқуқига эга.
62. ТСТБ натижалари бўйича хулоса берувчи органлар томонидан 10 иш куни мобайнида ТСТБ натижалари тўғрисида хулосалар расмийлаштирилади ва хулоса берувчи органларнинг биринчи раҳбари (истисно ҳолларда — уларнинг биринчи ўринбосарлари) томонидан имзоланган ҳолда ишлаб чиқувчига тақдим этилади.
4-§. ТСТБ ҳисоботини Адлия вазирлигига киритиш
63. Жамоатчилик муҳокамаси ўтказилгандан ва ТСТБ натижалари бўйича хулосалар олингандан сўнг қайта ишланган ТСТБ ҳисоботи ТСТБ сифатини ўрганиш учун Адлия вазирлигига киритилади.
64. Адлия вазирлиги ишлаб чиқувчи томонидан ушбу Низом талабларига риоя этилганлигини, тартибга солиш мақсадларига эришилганлигини, норматив-ҳуқуқий ҳужжатдаги тартибга солиш усулини қўллашда юзага келган ижобий ва салбий оқибатларни, манфаатдор томонлар учун асоссиз харажатлар, ортиқча мажбуриятлар, тақиқ ва чекловлар юзага келганлиги (келмаганлиги)ни ўрганади.
65. Адлия вазирлиги ишлаб чиқувчи томонидан ТСТБ жараёнлари ушбу Низом талабларига риоя этилмаган ҳолда ўтказилганлигини аниқлаган тақдирда, ТСТБдан ўтказиш жараёнларида йўл қўйилган камчиликларни бартараф этиш, шунингдек, қўшимча ўрганишларни амалга ошириш учун аниқ муддатни белгилаган ҳолда ТСТБ ҳисоботи ва хулосаларни ишлаб чиқувчига қайтаради.
66. Ишлаб чиқувчи томонидан ТСТБ ҳисоботи ушбу Низом талабларига тўлиқ риоя этилган ҳолда тайёрланган тақдирда, Адлия вазирлиги 10 иш куни мобайнида тартибга солиш мақсадларига эришилганлиги, норматив-ҳуқуқий ҳужжатдаги тартибга солиш усулини қўллашда юзага келган ижобий ва салбий оқибатлар, манфаатдор томонлар учун асоссиз харажатлар, ортиқча мажбуриятлар, тақиқ ва чекловлар юзага келганлиги (келмаганлиги) тўғрисида хулоса тайёрлайди ва ишлаб чиқувчига тақдим этади.
5-§. ТСТБ натижалари бўйича якуний маълумотни Вазирлар Маҳкамасига киритиш
67. Адлия вазирлиги ТСТБдан ўтказиш режасига мувофиқ, қоида тариқасида, ҳар чоракда норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг ТСТБдан ўтказилиши ҳолатини таҳлил қилади ва унинг натижалари бўйича ТСТБдан ўтказиш режасининг бажарилиши ҳолати, ТСТБ ҳисоботларининг умумлашмаси ҳамда қонунчиликни такомиллаштиришга қаратилган таклифларни (мавжуд бўлса) назарда тутувчи ахборот-таҳлилий маълумотни Вазирлар Маҳкамасига киритади.
68. Вазирлар Маҳкамаси ахборот-таҳлилий маълумотни кўриб чиқиш якунлари бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ТСТБдан ўтказиш натижаларини амалга оширишга қаратилган «йўл харитаси»ни тасдиқлайди ёки тегишли норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва белгиланган тартибда Ҳукуматга киритиш юзасидан ваколатли давлат органлари ва ташкилотларига топшириқ беради.
5-боб. ТСТБ ва мониторинг ўтказилишини назорат қилиш
69. ТСТБ ушбу Низом талабларига риоя этилган ҳолда ўтказилиши Адлия вазирлиги томонидан назорат қилинади.
70. Адлия вазирлиги тартибга солиш таъсирини баҳолаш, шу жумладан, мониторинг соҳасидаги фаолиятни мувофиқлаштириш бўйича махсус ваколатли орган сифатида қуйидаги вазифаларни амалга оширади:
давлат бошқаруви органлари, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ва бошқа ташкилотларнинг тартибга солиш таъсирини баҳолаш ва мониторинг соҳасидаги фаолиятини мувофиқлаштиради ва уларга услубий ёрдам кўрсатади;
давлат органлари ва ташкилотларининг норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар мониторингини олиб бориш бўйича фаолиятини таҳлил қилиб боради;
давлат органлари ва ташкилотлари томонидан норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ТСТБ ўтказиш ва мониторинг олиб боришда иштирок этади, шунингдек, даврийлигидан қатъи назар норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ТСТБ ва мониторингдан ўтказиш ташаббуси билан чиқади;
давлат органлари ва ташкилотларининг тартибга солиш таъсирини баҳолаш ҳамда норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини жамоатчилик муҳокамасидан ўтказиш бўйича фаолияти мониторингини олиб боради;
жамоатчилик муҳокамаси жараёнида норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари ва қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар бўйича келиб тушган, асосли деб топилган таклифларга жавоб қайтарилмаган ҳолларда (кўрмасдан қолдирилган) мазкур камчиликларни бартараф этиш тўғрисида давлат органлари ва ташкилотларига бажарилиши мажбурий бўлган тақдимномалар киритади;
давлат органлари ва ташкилотлари томонидан норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар мониторингини олиб бориш якунлари бўйича ўз вақтида тақдим этилмаган, нотўғри, ишончсиз ёки тўлиқ бўлмаган ахборот тақдим этилган тақдирда, уларга мониторингни ўтказишдаги қоидабузарликларни бартараф этиш тўғрисида бажарилиши мажбурий бўлган тақдимномалар киритади;
давлат органлари ва ташкилотларининг тартибга солиш таъсирини баҳолаш учун масъул ходимлари рўйхатини шакллантиради, уларнинг малака ва кўникмаларини ошириб бориш, шу жумладан улар учун ўқув тадбирларини хорижда ташкил этиш юзасидан таклифлар киритиб боради.
71. Адлия вазирлиги ҳар йили мамлакатда ТСТБ тизимининг ҳолати тўғрисида ахборот тайёрлаб, уни оммавий ахборот воситаларида эълон қилади ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ва Вазирлар Маҳкамасига киритади.
6-боб. Якунловчи қоидалар
72. ТСТБдан ўтказиш жараёнларига илмий-таълим муассасалари мутахассислари, нодавлат нотижорат ташкилотлар ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари вакиллари, чет эллик мутахассислар, шунингдек, амалиётчи-мутахассислар жалб этилиши мумкин.
Ушбу бандда назарда тутилган чора-тадбирларни молиялаштириш қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган маблағлар ҳисобидан амалга оширилади.
73. ТСТБдан ўтказаётган давлат органлари ва ташкилотларининг раҳбарлари ва ТСТБга масъул ходимлари амалга оширилган ҳисоб-китоблар ҳамда тақдим этилган маълумот, ҳисобот ва хулосаларнинг асосланганлиги ва сифати учун жавобгар ҳисобланади.
74. Мазкур Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.
(илова матни Ўзбекистон Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 16 августдаги ПФ-111-сонли Фармони таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 16.08.2024 й., 06/24/111/0623-сон)
(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 16.03.2021 й., 07/21/5025/0208-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 29.01.2022 й., 06/22/61/0084-сон; 18.03.2022 й., 06/22/89/0227-сон; 07.07.2023 й., 06/23/108/0460-сон; 16.08.2024 й., 06/24/111/0623-сон; 01.03.2025 й., 06/25/35/0204-сон; 09.09.2025 й., 06/25/160/0812-сон)