Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

Oʻzbekiston iqtisodiyoti uchun tizimli ahamiyatga ega yirik korxonalar tomonidan bank krediti va tashqi qarzlarni jalb qilish tizimini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida

Oʻzbekiston iqtisodiyoti uchun tizimli ahamiyatga ega yirik korxonalar tomonidan bank krediti va tashqi qarzlarni jalb qilishni tartibga solish, ularning boshqaruv organlari va bank vakolatli organlarining bu boradagi masʼuliyatini oshirish, mamlakatning makroiqtisodiy barqarorligi uchun yuzaga kelishi mumkin boʻlgan yirik qarzdorlar bilan bogʻliq xatarlarni boshqarish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Yirik korxonalar bilan bogʻliq xatarlarni boshqarish boʻyicha muvofiqlashtiruvchi komissiya (keyingi oʻrinlarda — Muvofiqlashtiruvchi komissiya) tashkil etilsin.

Quyidagilar Muvofiqlashtiruvchi komissiyaning asosiy vazifalari va faoliyati yoʻnalishlari etib belgilansin:

alohida monitoringni talab etuvchi tizimli ahamiyatga ega yirik korxonalar (keyingi oʻrinlarda — yirik qarzdorlar) roʻyxatini tasdiqlash;

yirik qarzdorlar tomonidan jalb qilinayotgan bank krediti yoki tashqi qarz hisobidan moliyalashtirilishi taklif etilayotgan loyiha boʻyicha taqdimotlarni koʻrib chiqish;

bank krediti yoki tashqi qarzlarning jalb etilishini maʼqullash yoki rad etish boʻyicha qarorlar qabul qilish hamda ushbu mablagʻlar hisobidan moliyalashtirilgan loyihalar natijadorligini oʻrganish;

yirik qarzdorlarning moliyaviy holatini muntazam monitoring qilish hamda moliyaviy holati yomonlashganda ularni moliyaviy sogʻlomlashtirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish.

2. Quyidagilar:

Yirik qarzdorlar bilan bogʻliq xatarlarni boshqarish boʻyicha muvofiqlashtiruvchi komissiya tarkibi 1-ilovaga muvofiq;

Oʻzbekiston iqtisodiyoti uchun tizimli ahamiyatga ega yirik korxonalar tomonidan bank krediti va tashqi qarzlarni jalb qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

3. 2026-yil 1-yanvardan boshlab yirik qarzdorlar tomonidan bank krediti va tashqi qarzlarni jalb qilish, ulardan foydalanish va ularning miqdorini maqbullashtirishni monitoring qilishning quyidagi mexanizmlari joriy etilsin:

yirik qarzdorlarni ularning moliyaviy holatiga koʻra “past xatarli”, “oʻrta xatarli” va “yuqori xatarli” guruhlarga toifalash hamda ushbu toifalardan kelib chiqqan holda, ularga bank krediti va tashqi qarz ajratishning tartibini belgilash;

Muvofiqlashtiruvchi komissiya tomonidan bank krediti va tashqi qarzlar boʻyicha yirik qarzdorlar majburiyatlarning bajarilishi yuzasidan davriy monitoringni amalga oshirish;

yirik qarzdorlarning yil yakuni boʻyicha moliya-xoʻjalik faoliyatini xalqaro auditorlik tarmoqlariga va xalqaro uyushmalariga aʼzo boʻlgan auditorlik tashkilotlari tomonidan auditorlik tekshiruvidan oʻtkazish, mazkur qaror qabul qilingan sanadan oldin tanlab olingan auditorlik tashkilotlari bundan mustasno;

qonunchilik hujjatlarida belgilangan hollarda, yirik qarzdorlarning moliyaviy qarzlari hisobidan moliyalashtiriladigan loyihalarning texnik-iqtisodiy asoslarini va boshqa hujjatlarini vakolatli organlarda ekspertizadan oʻtkazishda Muvofiqlashtiruvchi komissiyaning moliyaviy qarzni jalb etish boʻyicha ijobiy xulosasi yoki uning xabardor qilinganligini tasdiqlovchi hujjatlar taqdim etilgandan keyin amalga oshirish;

yirik qarzdorlarning bank krediti va tashqi qarzlari hisobidan moliyalashtiriladigan loyihalar, tashqi qarz bitimlari va kredit shartnomalari boʻyicha majburiyatlarining bajarilishi bilan bogʻliq boʻlgan maʼlumotlari har chorak yakuni bilan Muvofiqlashtiruvchi komissiyaning ishchi organiga taqdim etish;

Muvofiqlashtiruvchi komissiyaning tegishli ishchi organi tomonidan yirik qarzdorlarning amaldagi tashqi qarz bitimlari va kredit shartnomalarining moliyaviy shartlariga (kovenantlariga) rioya etishini monitoring qilish;

yirik qarzdorlarning moliyaviy holati yomonlashib, ular tomonidan jalb etilgan moliyaviy qarzlar boʻyicha bitimlar shartlari lozim darajada bajarilmaganda, Muvofiqlashtiruvchi komissiyaning qarzdorlarga nisbatan mazkur qaror bilan belgilangan vakolat doirasida tegishli chora-tadbirlarni nazarda tutuvchi qarorni qabul qilishi;

Muvofiqlashtiruvchi komissiya tasdiqlagan alohida monitoringni talab etuvchi tizimli ahamiyatga ega yirik qarzdorlar roʻyxatiga kiritilgan yirik qarzdorlar tomonidan choraklik moliyaviy hisobotlarni taqdim etish talabini oʻrnatish;

masʼuliyati cheklangan jamiyatlar shaklidagi yirik qarzdorlar tomonidan bank kreditlari va tashqi qarzlarni jalb etishga ularning tashkiliy-huquqiy shaklini aksiyadorlik jamiyatlariga oʻzgartirgan hamda faoliyatini aksiyadorlik jamiyatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq tashkil etgan hollarda ruxsat etish.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi Markaziy bank bilan birgalikda 2026-yil 1-sentabrga qadar toʻgʻridan-toʻgʻri shartnoma asosida xalqaro konsalting kompaniyasini jalb etib, uning texnik koʻmagi bilan yirik qarzdorlarning faoliyat sohasi, hududi, loyihalarning xususiyatlaridan kelib chiqqan holda, korxonalarning moliyaviy holati boʻyicha xatar darajasini buxgalteriya hisobining milliy va xalqaro standartlari talablari doirasida baholash qoʻllanmasini ishlab chiqsin.

Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga mazkur qoʻllanmani tasdiqlash vakolati berilsin.

5. Vazirlar Mahkamasining “Davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan tashqi qarzlarni jalb qilish tartibini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2022-yil 9-martdagi 107-son qarori 2026-yil 1-yanvardan oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

6. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri J.A. Qoʻchqorov hamda Markaziy bank raisi T.A. Ishmetov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2025-yil 24-oktabr,

670-son

Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-oktabrdagi 670-son qaroriga
1-ILOVA

Yirik qarzdorlar bilan bogʻliq xatarlarni boshqarish boʻyicha muvofiqlashtiruvchi komissiya

TARKIBI

1.	J.A. Qoʻchqorov	—	Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — iqtisodiyot va moliya vaziri, Komissiya raisi
2.	T.A. Ishmetov	—	Markaziy bank raisi, Komissiya raisi oʻrinbosari
3.	B.B. Xodjayev	—	Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi departamenti boshligʻi (kelishuvga koʻra)
4.	Sh.D. Kudbiyev	—	Soliq qoʻmitasi raisi
5.	A.J. Ortikov	—	Davlat aktivlarini boshqarish agentligi direktori
6.	X.B. Mustafayev	—	iqtisodiyot va moliya vaziri oʻrinbosari
7.	A.A. Turdaliyev	—	Markaziy bank raisi oʻrinbosari
8.	M.A. Allaberganov	—	“Loyihalar va import kontraktlarini kompleks ekspertiza qilish markazi” DUK direktori
9.	O.T. Nazarov	—	Markaziy bank masʼul xodimi, Komissiya kotibi

Izoh. Komissiya aʼzolari boshqa ishga oʻtganda, uning tarkibiga ushbu lavozimlarga yangi tayinlangan yoki zimmasiga tegishli funksiyalarni bajarish yuklangan shaxslar kiritiladi.

Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 24-oktabrdagi 670-son qaroriga
2-ILOVA

Oʻzbekiston iqtisodiyoti uchun tizimli ahamiyatga ega yirik korxonalar tomonidan bank krediti va tashqi qarzlarni jalb qilish tartibi toʻgʻrisida

NIZOM

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston iqtisodiyoti uchun tizimli ahamiyatga ega yirik korxonalar, ularga tegishli boʻlgan korxonalar va ularga oʻzaro aloqador korxonalar guruhi (keyingi oʻrinlarda — yirik qarzdorlar) tomonidan bank krediti va tashqi qarzlarni jalb qilishni nazorat va monitoring qilish tartibini belgilaydi.

2. Ushbu Nizom talablari tijorat banklari oldida kredit majburiyatlarga ega boʻlmagan, davlat kafolatisiz tashqi qarzni jalb qilmoqchi boʻlgan xususiy korxonalarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

3. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

ishchi organ — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi (davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan tashqi qarzlarni jalb etish boʻyicha) hamda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki (barcha yirik korxonalar, ularga aloqador korxonalar guruhi tomonidan bank kreditlarini jalb etish boʻyicha);

yirik qarzdor — mamlakat iqtisodiyoti uchun tizimli ahamiyatga ega, moliyaviy qarzlari qoldigʻi 50 million AQSH dollari ekvivalenti miqdoridan kam boʻlmagan, yuridik shaxs maqomiga ega yirik bir qarz oluvchi, oʻzaro aloqador qarz oluvchilar guruhi yoki tarkibidagi korxonalar (tijorat banklari bundan mustasno);

koʻmaklashuvchi idoralar — Muvofiqlashtiruvchi komissiya va ishchi organni faoliyatida zarur boʻlgan yirik qarzdorlarga oid maʼlumotlar bilan taʼminlashda, ular oʻrtasida aloqalar oʻrnatishda, zarur hollarda uchrashuvlar tashkil etishda yordam beruvchi vazirlik va idoralar;

loyiha — iqtisodiy, ijtimoiy va boshqa foyda olish uchun oʻzaro bogʻliq boʻlgan tadbirlar majmui;

loyiha konsepsiyasi (pasporti) — loyiha nomi, mazmuni, ishtirokchilari, maqsadi, amalga oshirish muddatlari, qiymati, moliyalashtirish manbalari, loyihaning texnik-iqtisodiy asoslari mavjudligini, samaradorligi va kutilayotgan natijalarni oʻz ichiga oluvchi hujjat;

loyiha tashabbuskori — yangi loyihani yoki joriy faoliyatni moliyalashtirish maqsadida moliyaviy qarzlarni jalb qilish boʻyicha takliflarni ishlab chiquvchi hamda amalga oshiruvchi yuridik shaxs, davlat ishtirokidagi yoki davlat ishtiroki boʻlmagan korxona;

masʼul tashkilot — ishchi organ va yirik qarzdor oʻrtasidagi munosabatlarni hamda hujjatlar almashinuvini muvofiqlashtiruvchi organ;

moliyaviy qarz — korxona tomonidan olingan bank krediti (kredit, uning foydalanilmagan qismi, lizing, bank kafolati, faktoring va akkreditivlar), xorijiy moliya institutlaridan jalb etilgan tashqi qarz, emissiya qilingan obligatsiyalar va boshqa moliyaviy qarz (zayom)lar boʻyicha majburiyatlar.

4. Oʻzaro aloqador qarz oluvchilar guruhi nazorat asosida vujudga keladi hamda qarzdorlar quyidagi hollarda nazorat asosida oʻzaro aloqador boʻladi:

a) yuridik shaxslar oʻrtasida, agar:

bir yuridik shaxs bevosita yoki bilvosita, yakka tartibda yoki birgalikda harakat qiluvchi shaxslar guruhi tarkibida boshqa yuridik shaxs ustav kapitalining 20 foizi va undan ortigʻiga egalik qilsa yoki egalikni nazorat qilsa;

bir yuridik shaxs boshqa yuridik shaxsni nazorat qilsa;

yuridik shaxslar uchinchi shaxsning yoki u bilan birgalikda harakat qiluvchi shaxslarning nazorati ostida boʻlsa;

yuridik shaxslar asosan ishtirokchilarning (aksiyadorlarning) yoki boshqaruv organlarining bir xil tarkibiga ega boʻlsa;

b) jismoniy va yuridik shaxslar oʻrtasida, agar:

jismoniy shaxs bevosita yoki bilvosita, yakka tartibda yoki birgalikda faoliyat koʻrsatuvchi shaxslar guruhi tarkibida, yuridik shaxs ustav kapitalining 20 foiz va undan ortigʻiga egalik qilsa yoki egalikni nazorat qilsa;

jismoniy shaxs yuridik shaxsni nazorat qilsa;

jismoniy shaxs yuridik shaxs kuzatuv kengashi, boshqaruvi aʼzosi boʻlsa yoki mansabdor shaxsi hisoblansa;

jismoniy shaxsda yuridik shaxs ustav kapitalining 20 foizi va undan ortigʻiga egalik qiladigan yoki egalikni nazorat qiladigan boshqa yuridik shaxsga nisbatan rahbarlik vakolati boʻlsa;

jismoniy shaxsning yuridik shaxs nazoratni amalga oshiradigan boshqa yuridik shaxsda boshqaruvga oid vakolatlari mavjud boʻlsa;

mazkur kichik bandda keltirilgan jismoniy shaxslarning yaqin qarindoshlari boʻlsa.

5. Ikki yoki undan ortiq qarzdorlar faqat davlat boshqaruvi organlari (mahalliy yoki xorijiy), shuningdek, Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasi yoki xalqaro taraqqiyot banklari tomonidan nazorat asosida oʻzaro aloqador boʻlsa, ular oʻzaro aloqador qarz oluvchilar hisoblanmaydi.

6. Muvofiqlashtiruvchi komissiya tomonidan yirik qarzdorlar roʻyxati tasdiqlangandan soʻng ular:

3 oy ichida tashkiliy-huquqiy shaklini aksiyadorlik jamiyatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq aksiyadorlik jamiyati koʻrinishida tashkil etishlari;

har chorakda buxgalteriya hisobining milliy standartlari asosida tuzilgan choraklik moliyaviy hisobot shakllarini (buxgalteriya balansi, moliyaviy natijalar toʻgʻrisida hisobot, xususiy kapital toʻgʻrisida hisobot, pul oqimlari toʻgʻrisida hisobot hamda moliyaviy hisobotga izohlar) yoki moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga asosida tuzilgan choraklik moliyaviy hisobot shakllarini (moliyaviy holat toʻgʻrisida hisobot, foyda yoki zarar va boshqa umumlashgan daromad toʻgʻrisida hisobot, xususiy kapitaldagi oʻzgarishlar toʻgʻrisida hisobot, pul mablagʻlari harakati toʻgʻrisida hisobot hamda moliyaviy hisobotga izohlar) taqdim etishlari lozim.

7. Tashqi qarzlar, obligatsiyalar va boshqa moliyaviy qarzlarni jalb qilmoqchi boʻlgan yirik qarzdorlar uchun korxonaning yuqori tashkiloti (korxonaning oʻzi), shuningdek, yirik qarzdorlarga xizmat koʻrsatuvchi tijorat bank(lar)i krediti jalb qilmoqchi boʻlgan yirik qarzdorlar uchun masʼul tashkilot hisoblanadi.

2-bob. Muvofiqlashtiruvchi komissiya, ishchi organ va komissiya kotibining vazifalari

8. Muvofiqlashtiruvchi komissiyaning vazifalari:

Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki vakillaridan iborat ishchi organlar tomonidan taqdim etilgan tahliliy maʼlumotlar va roʻyxat asosida bir yilda bir marta yirik qarzdorlar roʻyxatini tasdiqlaydi;

yirik qarzdorlar tomonidan jalb qilinayotgan moliyaviy qarzlar hisobidan moliyalashtirilishi taklif etilayotgan loyiha tashabbuskorlari taqdimotlarini koʻrib chiqadi;

moliyaviy qarzni jalb qilishni maʼqullash yoki rad etish boʻyicha qaror qabul qiladi;

moliyalashtirilgan loyiha natijadorligi boʻyicha tegishli ishchi organning bu boradagi axborotlarini eshitadi;

yirik qarzdorlarning moliyaviy holati boʻyicha xatarlar darajasi toʻgʻrisidagi ishchi organ tomonidan tayyorlangan maʼlumotlarni koʻrib chiqadi va hisobotlarni eshitadi;

yirik qarzdorlarning moliyaviy holati yomonlashib, ular tomonidan jalb etilgan qarzlar boʻyicha bitimlar shartlari lozim darajada bajarilmaganda, qarzdorlarga nisbatan vakolat doirasida tegishli qaror qabul qiladi.

9. Muvofiqlashtiruvchi komissiya qarori bilan yirik qarzdorlar roʻyxati tasdiqlangandan soʻng 3 ish kunidan kechiktirmay:

roʻyxatdagi yirik qarzdorlar tegishli ishchi organ tomonidan yozma, shu jumladan, elektron shaklda xabardor qilinadi;

yirik qarzdorlar roʻyxati tegishli ishchi organning rasmiy saytlarida eʼlon qilinadi va doimiy yangilab boriladi.

10. Ishchi organning vazifalari:

a) Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi vakillaridan iborat ishchi organ:

bir yilda bir marta Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga hukumat kafolati asosida jalb qilingan tashqi qarz boʻyicha majburiyatlari mavjud davlat ishtirokidagi korxonalar roʻyxatini taqdim etadi;

davlat ishtirokidagi korxonalardan tashqi qarzlar hisobidan moliyalashtirilishi taklif etilayotgan loyiha boʻyicha tegishli maʼlumotlarni ushbu Nizom doirasida qabul qilib oladi;

tashqi qarzni jalb qilish uchun murojaat qilgan davlat ishtirokidagi korxonalarning moliyaviy holatini tahlil qiladi va tegishli taklifni ishlab chiqadi;

davlat ishtirokidagi korxonalarning moliyaviy holati boʻyicha xatarlar darajasini inobatga olgan holda ular tomonidan tashqi qarzlarni jalb qilish boʻyicha takliflarni Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga kiritadi;

Muvofiqlashtiruvchi komissiya tomonidan tasdiqlangan tashqi qarzni jalb qilishning moliyaviy shartlari va qarz yuki yuqori miqdorlarini masʼul tashkilotga yetkazadi;

Muvofiqlashtiruvchi komissiya kun tartibiga davlat ishtirokidagi korxonalarning tashqi qarzlari hisobidan moliyalashtiriladigan loyihaga doir masalalarini koʻrib chiqish boʻyicha takliflar kiritadi;

har chorakda kamida bir marta Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga qabul qilingan qarorlarning ijrosi yuzasidan chorak yakuni boʻyicha keyingi oyning 15-sanasiga qadar hisobot taqdim etadi;

davlat ishtirokidagi korxonalarning tashqi qarzlarni jalb qilishida masʼul tashkilot tomonidan Muvofiqlashtiruvchi komissiyani xabardor qilish uchun taqdim etilgan maʼlumotlarni 10 ish kunida Muvofiqlashtiruvchi komissiyaning navbatdagi yigʻilishiga maʼlumot uchun kiritib boradi;

davlat ishtirokidagi korxonalarning tashqi qarzlarni jalb qilishi boʻyicha masʼul tashkilot tomonidan Muvofiqlashtiruvchi komissiya ruxsatini olish uchun taqdim etilgan hujjatlarni 15 ish kunida Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga kiritadi;

davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan jalb qilingan tashqi qarzlar hisobiga moliyalashtirilgan loyihaning natijadorligi, ularning oʻzini oʻzi oqlashi va biznes reja (TIA) koʻrsatkichlarining bajarilishi boʻyicha tahlillar hamda majburiyatlarning bajarilishi bilan bogʻliq boʻlgan boshqa maʼlumotlar taqdim etilgandan soʻng 10 ish kunida maʼlumotlarni umumlashtirgan holda Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga axborot kiritadi;

davlat ishtirokidagi korxonalar tomonidan tashqi qarzlar boʻyicha bitimlarning moliyaviy shartlari (kovenantlari)ga rioya etilishini monitoring qiladi va Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga har chorak yakuni boʻyicha keyingi oyning 15-sanasiga qadar hisobot kiritib boradi;

davlat ishtirokidagi korxonalar boʻyicha xatarlar tahlilini doimiy (choraklik) yangilab boradi va ular boʻyicha yagona maʼlumotlar bazasini yaratadi;

b) Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki vakillaridan iborat ishchi organ:

bir yilda bir marta Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga bank krediti (kredit, uning foydalanilmagan qismi, lizing, bank kafolati, faktoring va akkreditivlar) va hukumat kafolatisiz jalb qilingan tashqi qarz boʻyicha majburiyatga ega yirik qarzdorlar toʻliq roʻyxatini taqdim etadi;

yirik qarzdorlar tomonidan jalb qilinayotgan moliyaviy qarzlar hisobidan moliyalashtirilishi taklif etilayotgan loyiha boʻyicha tegishli maʼlumotlarni masʼul tashkilotlardan ushbu Nizom doirasida qabul qilib oladi;

moliyaviy qarzlarni jalb etayotgan yirik qarzdorlar moliyaviy holatini tahlil qiladi va tegishli taklif ishlab chiqadi;

yirik qarzdorlarning moliyaviy holati boʻyicha xatarlar darajasini inobatga olgan holda, ular tomonidan moliyaviy qarzlar jalb etish boʻyicha takliflarni Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga kiritadi;

Muvofiqlashtiruvchi komissiyaning moliyaviy qarzlarni jalb etishning moliyaviy shartlari va qarz yuki yuqori miqdorlarini belgilash toʻgʻrisidagi qarorlarini masʼul tashkilotga yetkazadi;

har chorakda kamida bir marta Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga qabul qilingan qarorlarning ijrosi boʻyicha chorak yakuni boʻyicha keyingi oyning 15-sanasiga qadar hisobot taqdim etadi;

yirik qarzdorlarning moliyaviy qarzlarni jalb qilishida masʼul tashkilot tomonidan Muvofiqlashtiruvchi komissiyani xabardor qilish uchun taqdim etilgan maʼlumotlarni 10 ish kunida Muvofiqlashtiruvchi komissiyaning navbatdagi yigʻilishiga maʼlumot uchun kiritib boradi;

yirik qarzdorlarning moliyaviy qarzlarni jalb etishi boʻyicha masʼul tashkilot tomonidan Muvofiqlashtiruvchi komissiya ruxsatini olish uchun taqdim etilgan hujjatlarni 15 ish kunida Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga kiritadi;

yirik qarzdorlar tomonidan jalb etilgan moliyaviy qarzlar hisobiga moliyalashtirilgan loyihaning natijadorligi, ularning oʻzini oʻzi oqlashi va biznes reja (TIA) koʻrsatkichlarining bajarilishi boʻyicha tahlillar hamda majburiyatlarning bajarilishi bilan bogʻliq boʻlgan boshqa maʼlumotlar taqdim etilgandan soʻng 10 ish kunida maʼlumotlarni umumlashtirgan holda Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga axborot kiritadi;

yirik qarzdorlar tomonidan moliyaviy qarzlar boʻyicha bitimlarning shartlariga rioya etilishini monitoring qiladi va Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga har chorakda chorak yakuni boʻyicha keyingi oyning 15-sanasiga qadar hisobot kiritib boradi;

yirik qarzdorlar boʻyicha xatarlar tahlilini doimiy (choraklik) yangilab boradi va ular boʻyicha yagona maʼlumotlar bazasini yaratadi.

11. Quyidagilar Muvofiqlashtiruvchi komissiyaning kotibining asosiy vazifalari hisoblanadi:

navbatdagi majlisning dastlabki kun tartibini tayyorlash;

Muvofiqlashtiruvchi komissiya majlislari uchun zarur materiallar toʻliq va oʻz vaqtida tayyorlanishini nazorat qilish;

Muvofiqlashtiruvchi komissiya aʼzolarini, majlisni oʻtkazish sanasi, vaqti, joyi va koʻriladigan masalalar toʻgʻrisida xabardor qilish;

Muvofiqlashtiruvchi komissiya aʼzolari va majlisga taklif etilgan shaxslarni belgilangan muddatda maʼlumotlar bilan taʼminlash;

Muvofiqlashtiruvchi komissiya majlisi kun tartibini yuritish hamda majlislarda ishtirok etish;

Muvofiqlashtiruvchi komissiya tomonidan qabul kilingan qarorlarni belgilangan tartibda rasmiylashtirish hamda roʻyxatga olish kitobida qayd etish va ularning bajarilish hisobini yuritish;

Muvofiqlashtiruvchi komissiya majlisida koʻrib chiqilib, qabul qilingan qaror va tayyorlangan (imzolangan) qaror matnlari oʻzaro muvofiqligini nazorat qilish;

Muvofiqlashtiruvchi komissiya qarorlarini masʼul tashkilotlarga yetkazish;

masʼul tashkilotlar tomonidan Muvofiqlashtiruvchi komissiya qarori bilan yuklangan vazifalar oʻz vaqtida bajarilishini tahlil (nazorat) qilish, ijrosi kechikayotgan vazifalar hisobini yuritish va Komissiya raisiga har oy maʼlumot kiritib borish;

Muvofiqlashtiruvchi komissiya muhokamasiga kiritilgan masalalar bilan bogʻliq barcha hujjatlarni (bildirishnoma, kun tartibi, Muvofiqlashtiruvchi komissiya qarori va koʻchirmalarning asl nusxalarini) saqlash va ularni doimiy saqlanishini taʼminlash uchun belgilangan tartibda ishchi organning arxiviga topshirish.

Muvofiqlashtiruvchi komissiya majlislarining texnik tayyorgarligi hamda qarorlarning ijrosi Muvofiqlashtiruvchi komissiya kotibi tomonidan nazorat qilinadi.

3-bob. Yirik qarzdorlar tomonidan moliyaviy qarzlarni jalb qilish va xatarlarni aniqlash tartibi

12. Yirik qarzdorlarning moliyaviy holati boʻyicha xatarlar darajasidan kelib chiqib, yirik qarzdorlar tomonidan moliyaviy qarzlar ushbu Nizomga 1-ilovadagi sxemaga muvofiq Muvofiqlashtiruvchi komissiya ruxsati bilan yoki uni xabardor qilgan holda jalb qilinadi.

13. Yirik qarzdorlarning moliyaviy holati boʻyicha xatarlar darajasi “past xatarli”, “oʻrta xatarli” va “yuqori xatarli” deb toifalanadi.

Xalqaro konsalting kompaniyasining texnik koʻmagi asosida yirik qarzdorlarning faoliyat sohasi, hududi, loyihalarning xususiyatlaridan kelib chiqib, korxonalarning moliyaviy holati boʻyicha xatar darajasini baholash qoʻllanmasi ishlab chiqilib, Muvofiqlashtiruvchi komissiya tomonidan tasdiqlangunga qadar xatar darajasi ushbu Nizomga 2 va 3-ilovalarida keltirilgan formulalar va tizimdan foydalangan holda aniqlanadi.

14. Moliyaviy holati boʻyicha xatarlar darajasini aniqlashda foydalanadigan maʼlumotlar quyidagi koʻmaklashuvchi idoralar tomonidan ishchi organga idoralararo elektron hujjat aylanish vositasida taqdim etiladi:

a) Oʻzbekiston Respublikasi Soliq qoʻmitasi tomonidan:

korxonalarning buxgalteriya hisobining milliy standartlari asosida tuzilgan yillik moliyaviy hisobot shakllari (buxgalteriya balansi, moliyaviy natijalar toʻgʻrisida hisobot, xususiy kapital toʻgʻrisida hisobot, pul oqimlari toʻgʻrisida hisobot va moliyaviy hisobotga izohlar) va moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga asosan tuzilgan yillik moliyaviy hisobot shakllari (moliyaviy holat toʻgʻrisida hisobot, foyda yoki zarar va boshqa umumlashgan daromad toʻgʻrisida hisobot, xususiy kapitaldagi oʻzgarishlar toʻgʻrisida hisobot, pul mablagʻlari harakati toʻgʻrisida hisobot va moliyaviy hisobotga izohlar);

olingan maqsadli mablagʻlardan foydalanganlik boʻyicha hisobot;

b) Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi tomonidan korxonalar faoliyati va ularning moliyaviy ahvoli toʻgʻrisida hisobot shakllari (tashkilot xoʻjalik faoliyatining asosiy koʻrsatkichlari va tashkilot faoliyati toʻgʻrisida hisobotlar);

v) tijorat banklari tomonidan kredit hujjatlari (kredit hisobidan moliyalashtirilayotgan loyiha boʻyicha biznes reja (TIA), kredit ajratish yuzasidan bank xulosasi, kredit ajratish yuzasidan tegishli vakolatli organining qarori, kredit hisobidan moliyalashtirilgan loyiha natijadorligi boʻyicha monitoring dalolatnomasi).

15. Davlat ishtirokidagi korxonalarning moliyaviy holati boʻyicha xatarlar darajasi toʻgʻrisidagi boshqa maʼlumotlar Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligining axborot tizimida ochiladigan ularning shaxsiy kabineti orqali olinadi.

16. Yirik qarzdorlarning xatarlar darajasi 100 ballik reyting tizimida baholanadi. Bunda korxonalar reyting natijasi 60 balldan past boʻlganda — “yuqori xatarli”, 60 balldan 80 ballgacha boʻlganda — “oʻrta xatarli” va 80 balldan 100 ballgacha boʻlganda — “past xatarli” deb toifalanadi.

17. Yirik qarzdorlarning toifasi:

“yuqori xatarli” boʻlganda, jalb qilinayotgan yangi moliyaviy qarz miqdori mavjud moliyaviy qarzlari qoldigʻining 1 foizidan yoki 5 million AQSH dollari ekvivalentidan oshgan hollarda;

“oʻrta xatarli” boʻlganda, jalb qilinayotgan yangi moliyaviy qarz miqdori mavjud moliyaviy qarzlari qoldigʻining 5 foizidan yoki 20 million AQSH dollari ekvivalentidan oshgan hollarda;

amaldagi moliyaviy qarzlar boʻyicha bitimlarning moliyaviy shartlari (kovenantlari) buzilgan hollarda, ular bartaraf etilgunga qadar;

moliya yili uchun xalqaro reyting agentliklari tomonidan berilgan baho avvalgi yilgi bahoga nisbatan pastlagan taqdirda, Muvofiqlashtiruvchi komissiya ruxsati asosida moliyaviy qarzlar jalb etiladi.

18. Yirik qarzdorlarning toifasi:

“past xatarli” boʻlganda, jalb etilayotgan yangi moliyaviy qarz miqdoridan qatʼi nazar;

“oʻrta xatarli” boʻlganda, jalb qilinayotgan yangi moliyaviy qarz miqdori mavjud moliyaviy qarzlari qoldigʻining 5 foizidan yoki 20 million AQSH dollari ekvivalentidan kam boʻlgan hollarda;

“yuqori xatarli” boʻlganda, jalb qilinayotgan yangi moliyaviy qarz miqdori mavjud moliyaviy qarzlar qoldigʻining 1 foizidan yoki 5 million AQSH dollari ekvivalentidan kam boʻlgan hollarda Muvofiqlashtiruvchi komissiyani xabardor qilgan holda moliyaviy qarzlar jalb etiladi.

19. Yirik qarzdorlarning Muvofiqlashtiruvchi komissiyani xabardor qilish uchun yirik qarzdor boshqaruv organining moliyaviy qarzlarni jalb etish toʻgʻrisidagi qarori yoki yirik qarzdorga moliyaviy qarzlar taqdim etish toʻgʻrisidagi tijorat banki vakolatli organining qarori qabul qilingan sanadan boshlab 5 ish kunida masʼul tashkilot tomonidan moliyaviy qarz summasi, uni jalb qilish shartlari va ishlatish maqsadlari haqidagi maʼlumotlar tegishli ishchi organga taqdim etiladi.

4-bob. Yirik qarzdorlar tomonidan moliyaviy qarzlarni jalb qilishda Muvofiqlashtiruvchi komissiya ruxsatini olish tartibi

20. Yirik qarzdorlar moliyaviy qarzlarni jalb qilishda Muvofiqlashtiruvchi komissiyaning ruxsatini olish uchun masʼul tashkilot orqali ishchi organga quyidagi hujjatlarni taqdim etadi:

moliyaviy qarzlarni jalb etish toʻgʻrisida ariza;

ushbu Nizomga 4-ilovaga muvofiq shaklda loyiha konsepsiyasi (pasporti);

hisobot yili yakuni boʻyicha auditorlik tashkiloti xulosasi nusxasi;

yirik qarzdor boshqaruv organining moliyaviy qarzlarni jalb etish boʻyicha qarori;

tijorat banki tomonidan moliyaviy qarz taqdim etilganda, bank vakolatli organining qarori.

Ishchi organ soʻroviga koʻra yirik qarzdorning moliyaviy holatiga oid boshqa maʼlumotlar talab etilishi mumkin.

Taqdim etilgan maʼlumotlarning haqqoniyligiga masʼul tashkilot javobgar hisoblanadi.

21. Ishchi organ arizani koʻrib chiqib, uning natijasiga koʻra:

ushbu Nizomning 14-bandida nazarda tutilgan hujjatlar toʻliq boʻlmaganda yoki qoʻshimcha hujjatlarni oʻrganish talab etilganda, bu haqida 2 ish kuni ichida masʼul tashkilotni xabardor qiladi;

hujjatlar toʻliq boʻlganda, 10 ish kunida tegishli hujjatlarni Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga kiritadi.

22. Ishchi organ quyidagi hollarda yirik qarzdorlar tomonidan moliyaviy qarzlarning jalb qilinishini Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga kiritmagan holda rad etishi mumkin:

talab etilgan hujjatlar toʻliq taqdim etilmaganda;

oxirgi 12 oy davomida yirik qarzdorning davlat tomonidan moliyaviy qarzlari boʻyicha yoki Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti oldida yoki bank kreditlari boʻyicha muddati oʻtgan qarzdorligi mavjud boʻlsa;

yirik qarzdorning oxirgi hisobot yili uchun moliyaviy hisobotining ishonchliligi va buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiqligi toʻgʻrisida auditorlik xulosasi salbiy boʻlganda.

Ishchi organ yirik qarzdor tomonidan moliyaviy qarzlarning jalb qilinishini Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga kiritmagan holda rad etilgani toʻgʻrisida masʼul tashkilotni 5 ish kuni muddatida xabardor qiladi.

23. Yirik qarzdorlar toʻgʻrisidagi moliyaviy qarzlarni jalb qilish bilan bogʻliq hujjatlar, xususan, loyiha va tahliliy maʼlumotlar Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga kiritilmagan holda rad etilgani toʻgʻrisida ishchi organ tomonidan komissiyaning navbatdagi majlisida maʼlumot beriladi.

24. Muvofiqlashtiruvchi komissiya aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etganda, komissiya majlisi vakolatli (kvorumga ega) hisoblanadi. Majlisni oʻtkazish uchun kvorum boʻlmaganda, Muvofiqlashtiruvchi komissiyaning yangi majlis oʻtkazish sanasi eʼlon qilinadi.

Muvofiqlashtiruvchi komissiya aʼzolari taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqib, ruxsat berish yoki rad etishni yoqlab ovoz beradi hamda yigʻilish qarori majlisda ishtirok etayotgan aʼzolarning bir ovozda maʼqullashi bilan qabul qilinadi.

25. Muvofiqlashtiruvchi komissiya moliyaviy qarzni jalb qilish boʻyicha yirik qarzdorning hujjatlari va loyihalarini koʻrib chiqib, moliyaviy qarzni jalb qilishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin.

26. Yirik qarzdor rad etish toʻgʻrisidagi qarorga asos boʻlgan kamchiliklarni bartaraf etgandan soʻng Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga 5 ish kunida qayta murojaat qilishi mumkin.

27. Muvofiqlashtiruvchi komissiya loyihalarni koʻrib chiqishda quyidagi ustuvor maqsadlardan kelib chiqib, moliyaviy qarzni jalb qilishga ruxsat berish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin:

ijtimoiy-iqtisodiy, strategik ahamiyati hamda natijadorligi va oʻzini oʻzi oqlashi;

loyihalarning texnik-iqtisodiy asoslari mavjudligi;

ishlab chiqarish va ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish;

moliyaviy qarzlar hisobidan moliyalashtirilgan loyihalar natijalari.

28. Yirik qarzdorlar tomonidan moliyaviy qarz jalb qilinishi yuzasidan Muvofiqlashtiruvchi komissiya bayoni ishchi organ tomonidan tayyorlanadi, Muvofiqlashtiruvchi komissiya aʼzolari tomonidan 7 ish kun ichida imzolanadi va ishchi organ tomonidan 1 ish kunida bayondan koʻchirma masʼul tashkilotga yetkaziladi.

5-bob. Yirik qarzdorlar faoliyati va holatini monitoring qilish

29. Moliyaviy qarzlar qoldigʻi boʻyicha masʼul tashkilot ishchi organga har chorak yakunidan boshlab 30 kun ichida, yil yakunlari boʻyicha keyingi moliya yilining 1-martiga qadar quyidagi hujjatlarni taqdim etadi:

loyiha doirasida oʻtgan davr mobaynida amalga oshirilgan ishlarning natijadorligi va istiqbolda amalga oshiriladigan rejalar boʻyicha maʼlumot;

jalb qilingan barcha moliyaviy qarz bitimlari, jumladan, xorijiy va milliy valyutalarda jalb etilgan tashqi va ichki qarzlar, bank kreditlari, kreditlarning foydalanilmagan qismi, lizing, bank kafolati, faktoring, akkreditivlar boʻyicha asosiy qarz (qoldigʻi), foiz va komissiya toʻlovlari, shuningdek, muddati oʻtgan toʻlovlar kesimida maʼlumotlar hamda ular boʻyicha majburiyatlarning bajarilishi bilan bogʻliq boʻlgan maʼlumotlar;

ishchi organning soʻrovi asosida yangi jalb qilingan moliyaviy qarzlar hisobidan moliyalashtirilgan loyiha samaradorligi monitoringini yuritish uchun talab etiladigan statistika va moliyaviy maʼlumotlar.

30. Yirik qarzdorlar moliyaviy holati yomonlashganda, Muvofiqlashtiruvchi komissiya tomonidan ularni moliyaviy sogʻlomlashtirish boʻyicha quyidagi moliyaviy usullardan foydalanish boʻyicha tavsiyalar beriladi:

mavjud qarzlarni toʻlash uchun yangi, qulayroq shartlarda qarzlar (tashqi va ichki qarz, kredit) olish;

qarzdorlikni qayta koʻrib chiqish (muddatini uzaytirish, toʻlov jadvalini oʻzgartirish, foiz stavkasini pasaytirish, valyuta turini oʻzgartirishi);

korxonada menejment oʻzgarishi, tashqi menejer tayinlanishi, samarasiz aktivlar yoki loyihalarni tugatish va boshqaruv tizimini optimallashtirish;

qarzlarni aksiyaga aylantirish orqali qarzlarni kamaytirish;

yangi aksiyalar chiqarish, yangi investorlarni kiritish orqali qoʻshimcha kapital jalb qilish;

keraksiz xarajatlarni qisqartirish, resurslarni tejash orqali ishlab chiqarish xarajatlarini optimallashtirish;

faoliyatsiz aktivlarni sotish yoki ijaraga berish orqali asosiy vositalardan samarali foydalanish;

subsidiya va davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash;

qarzdor korxonalar tomonidan yangi qarz jalb etilishi va ularning davlat dasturlari hamda investitsiya loyihalariga ishtirok etishini cheklash.

6-bob. Yakunlovchi qoidalar

31. Moliyaviy qarzlar hisobidan moliyalashtiriladigan loyihalarga oʻzgartirish yuqorida koʻrsatib oʻtilgan tartibda kiritiladi.

32. Ushbu Nizom ijrosi jarayonida foydalanilgan maʼlumotlarning qonunchilikda belgilangan tartibda sir saqlanishi taʼminlanadi.

33. Yirik qarzdorlar Muvofiqlashtiruvchi komissiyaning moliyaviy qarzni jalb qilishni rad etish toʻgʻrisidagi qaroridan norozi boʻlgan taqdirda, qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda sudga shikoyat qilishi mumkin.

34. Ushbu Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradi.

Oʻzbekiston iqtisodiyoti uchun tizimli ahamiyatga ega yirik korxonalar tomonidan bank krediti va tashqi qarzlarni jalb qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga
1-ILOVA

Oʻzbekiston iqtisodiyoti uchun tizimli ahamiyatga ega yirik qarzdorlar tomonidan bank krediti va tashqi qarzlarni jalb etish

SXEMASI

Bosqichlar	Subyektlar	Tadbirlar	Muddatlar
Bosqichlar	Subyektlar	Tadbirlar	Muddatlar

1-bosqich (Xatarlar darajasini aniqlash)	Yirik qarzdorlar, masʼul tashkilot	1. Yirik qarzdorlarning moliyaviy hisobotlari va tegishli hujjatlarini ishchi organga taqdim etadi.	Har chorakda chorak tugaganidan keyin bir oy ichida, yil yakunlari boʻyicha keyingi moliya yilining 1-martiga qadar
1-bosqich (Xatarlar darajasini aniqlash)	Ishchi organ	2. Korxonalarning moliyaviy holati boʻyicha xatarlar darajasi taqdim etiladigan maʼlumotlardan kelib chiqib “past xatarli”, “oʻrta xatarli” va “yuqori xatarli” deb toifalaydi.	Har chorakda chorak tugaganidan keyin bir yarim oy ichida, yil yakunlari boʻyicha keyingi moliya yilining 1-apreliga qadar

2-bosqich (Moliyaviy qarzlarni jalb etish toʻgʻrisida xabardor qilish)	Yirik qarzdorlar (past xatarli)	1. Jalb etiladigan moliyaviy qarz summasi, uni jalb qilish shartlari va ishlatish maqsadlari toʻgʻrisidagi maʼlumotni ishchi organga Muvofiqlashtiruvchi komissiyani xabardor qilish uchun taqdim etadi.	Yirik qarzdor boshqaruv organi va moliyaviy qarz taqdim etuvchi bank vakolatli organi qaror qabul qilgandan soʻng 5 ish kunida
	Ishchi organ	2. Taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqish va Muvofiqlashtiruvchi komissiyaning navbatdagi yigʻilishiga maʼlumot uchun kiritadi.	10 ish kunida

3-bosqich (Moliyaviy qarzni jalb etishga ruxsat olish)	Masʼul tashkilot, yirik qarzdorlar (oʻrta va yuqori xatarli),	1. Ishchi organga moliyaviy qarzni jalb qilish boʻyicha tegishli hujjatlarni ilova qilgan holda ariza taqdim etadi.	Moliyaviy qarz mablagʻlarini jalb qilish toʻgʻrisidagi tegishli yirik qarzdor boshqaruv organining qarori, moliyaviy qarz taqdim etish toʻgʻrisida tijorat banki vakolatli organining qarori qabul qilingandan soʻng

	Ishchi organ	2. Arizani koʻrib chiqib, koʻrib chiqish natijasiga koʻra: a) hujjatlar toʻliq boʻlmaganda yoki qoʻshimcha hujjatlarni oʻrganish talab etilganda, bu toʻgʻrisida masʼul tashkilotni xabardor qiladi;	Hujjatlar taqdim etilgandan soʻng 2 ish kunida
		b) yirik qarzdorlar tomonidan moliyaviy qarzlarning jalb qilinishini Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga kiritmagan holda rad etadi; v) hujjatlar toʻplamini Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga kiritadi.	Hujjatlar taqdim etilgandan soʻng 10 ish kunida
			Hujjatlar taqdim etilgandan soʻng 10 ish kunida
	Muvofiqlashtiruvchi komissiya	3. Moliyaviy qarzni jalb qilishga ruxsat berish yoki rad qilish toʻgʻrisida (qaytarmaslik xavfi mavjud boʻlgan yoki loyiha iqtisodiy-ijtimoiy jihatdan maqsadga muvofiq boʻlmaganda) qaror qabul qiladi.	Muvofiqlashtiruvchi komissiyaning navbatdagi yigʻilishida (har chorakda kamida bir marta)
	Muvofiqlashtiruvchi komissiya
	Ishchi organ	4. Komissiya qarorini masʼul tashkilotga yetkazadi.	1 ish kunida
	Ishchi organ	4. Komissiya qarorini masʼul tashkilotga yetkazadi.	1 ish kunida

4-bosqich (Jalb qilingan moliyaviy qarz monitoringi)	Masʼul tashkilot	1. Moliyaviy qarzni jalb qilish loyihasi doirasida oʻtgan davr mobaynida amalga oshirilgan ishlarning natijadorligi hamda majburiyatlarning bajarilishi bilan bogʻliq boʻlgan boshqa maʼlumotlarni ishchi organga taqdim etadi.	Har chorakda chorak yakunlangandan keyin 30 kun ichida, yil yakunlari boʻyicha keyingi moliya yilining 1-martiga qadar
	Ishchi organ	2. Yirik qarzdorlar tomonidan moliyaviy qarz mablagʻlarining natijadorligi va ulardan samarali foydalanish, loyihalarning oʻzini oʻzi oqlashi boʻyicha tahlillar va ularning natijasi boʻyicha taqdim etilgan maʼlumotlarni umumlashtirgan holda Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga axborot kiritadi.	Har chorakda, maʼlumotlar taqdim etilgandan soʻng 10 ish kunida
	Muvofiqlashtiruvchi komissiya	3. Moliyaviy qarz mablagʻlaridan foydalanish natijadorligini koʻrib chiqadi va bu borada masʼul tashkilotning hisobotini eshitadi.	Hisobotlarning taqdim etilishiga koʻra

Oʻzbekiston iqtisodiyoti uchun tizimli ahamiyatga ega yirik korxonalar tomonidan bank krediti va tashqi qarzlarni jalb qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga
2-ILOVA

Oʻzbekiston iqtisodiyoti uchun tizimli ahamiyatga ega yirik qarzdorlar tomonidan moliyaviy qarzlarni jalb qilishda xatarlarni aniqlash boʻyicha koʻrsatkichlarni hisoblash formulalari

Koʻrsatkichlar	Hisoblash formulasi
I. Likvidlik koʻrsatkichlari
Joriy likvidlik darajasi	joriy aktivlar
	joriy majburiyatlar
Tez likvidlik darajasi	(joriy aktivlar — tovar moddiy zaxiralar)
	joriy majburiyatlar
Kunlik kreditor qarzlar aylanmasi	(mol yetkazib beruvchilar va pudratchilar oldidagi qarzdorlik*365)
	sotilgan mahsulot (tovar, ish va xizmat)larning tannarxi
Kunlik debitor qarzlar aylanmasi	(xaridor va buyurtmachilarning qarzi*365)
	(mahsulot (tovar, ish va xizmat) larni sotishdan sof tushum + asosiy faoliyatning boshqa daromadlari)
II. Toʻlov qobiliyati koʻrsatkichlari
Qarz (majburiyatlar)ning kapitalga nisbati	jami majburiyatlar
	jami oʻz mablagʻlari
Qarz (majburiyatlar)ning aktivlarga nisbati	jami majburiyatlar
	jami aktivlar
Majburiyatlarning EBITDAga nisbati	jami majburiyatlar
	(sof foyda (zarar) + foyda soligʻi + foizlar shaklidagi xarajatlar + asosiy vositalar eskirishi oʻzgarishi + nomoddiy aktivlar amortizatsiya summasi oʻzgarishi)
EBITDAning qarz toʻlovlariga nisbati	(sof foyda (zarar) + foyda soligʻi + foizlar shaklidagi xarajatlar + asosiy vositalar eskirishi oʻzgarishi + nomoddiy aktivlar amortizatsiya summasi oʻzgarishi)
	(foizlar shaklidagi qarz xarajatlar + qarzning asosiy toʻlovi)
Foiz xarajatlarining qoplanishi	(sof foyda (zarar) + foyda soligʻi + foizlar shaklidagi xarajatlar)
	foizlar shaklidagi xarajatlar
III. Daromadlik koʻrsatkichlari
Sof foyda marjasi %		sof foyda (zarar)
		(mahsulot (tovar, ish va xizmat) larni sotishdan sof tushum + asosiy faoliyatning boshqa daromadlari)
Operatsion foyda marjasi %	(sof foyda (zarar) + foyda soligʻi + foizlar shaklidagi xarajatlar)
	(mahsulot (tovar, ish va xizmat) larni sotishdan sof tushum + asosiy faoliyatning boshqa daromadlari)
Aylanma mablagʻlarning rentabelligi %	(sof foyda (zarar) + foyda soligʻi + foizlar shaklidagi xarajatlar + asosiy vositalar eskirishi oʻzgarishi + nomoddiy aktivlar amortizatsiya summasi oʻzgarishi)
	(joriy aktivlar - joriy majburiyatlar)
Aktivlarning rentabelligi %		sof foyda (zarar)
		jami aktivlar
Kapitalning rentabelligi %	sof foyda (zarar)
		jami oʻz mablagʻlari
Xarajatlarning qoplanishi		(mahsulot (tovar, ish va xizmat) larni sotishdan sof tushum + asosiy faoliyatning boshqa daromadlari)
		(sotilgan mahsulot(tovar, ish va xizmat)larning tannarxi + boshqa operatsion xarajatlar)
IV. Tashqi qarzga bogʻliq koʻrsatkichlari
Tashqi qarzning majburiyatlarga nisbati		jami tashqi qarz
		jami majburiyatlar
Xorijiy valyutadagi tashqi qarzning jami qarzga nisbati		xorijiy valyutadagi tashqi qarz
		jami qarz

Oʻzbekiston iqtisodiyoti uchun tizimli ahamiyatga ega yirik korxonalar tomonidan bank krediti va tashqi qarzlarni jalb qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga
3-ILOVA

Oʻzbekiston iqtisodiyoti uchun tizimli ahamiyatga ega yirik korxonalar tomonidan bank krediti va tashqi qarzlarni jalb qilishda xatarlarni baholash tizimi

T/r	Koʻrsatkichlar	Xatarlarni baholash tizimi
		Yuqori		Oʻrta		Past
		qiymati	ball	qiymati	ball	qiymati	ball	qiymati	ball
I.	Likvidlik koʻrsatkichlari
1.1.	Joriy likvidlik darajasi	1,25 dan past	0	1,25 — 1,50	3,0	1,50 — 1,75	4,0	1,75 dan yuqori	5,0
1.2.	Tez likvidlik darajasi	0,8 dan past	0	0,8 — 1,0	3,0	1,0 — 1,10	4,0	1,10 dan yuqori	5,0
1.3.	Kunlik kreditor qarzlar aylanmasi	90 dan yuqori	0	60 — 90	1,2	60 — 45	1,6	45 dan past	2,0
1.4.	Kunlik debitor qarzlar aylanmasi	50 dan yuqori	0	40 — 50	1,2	40 — 35	1,6	35 dan past	2,0
II.	Toʻlov qobiliyati koʻrsatkichlari
2.1.	Qarz (majburiyatlar)ning kapitalga nisbati*	1,50 dan yuqori	0	1,0 — 1,5	3,6	1,0 — 0,75	4,8	0,75 dan past	6,0
2.2.	Qarz (majburiyatlar)ning aktivlarga nisbati*	0,75 dan yuqori	0	0,50 — 0,75	3,0	0,50 — 0,35	4,0	0,35 dan past	5,0
2.3.	Qarz (majburiyatlar)ning EBITDAga nisbati	3,0 dan yuqori	0	2,0 — 3,0	6,0	2,0 — 1,75	8,0	1,75 dan past	10,0
2.4.	EBITDAning qarz toʻlovlariga nisbati	0,75 dan past	0	0,75 — 1,25	6,0	1,25 — 2,0	8,0	2,0 dan yuqori	10,0
2.5.	Foiz xarajatlarining qoplanishi	1,20 dan past	0	1,2 — 1,5	3,0	1,5 — 1,75	4,0	1,75 dan yuqori	5,0
III.	Daromadlilik koʻrsatkichlari
3.1.	Sof foyda marjasi (foiz)	4,0 dan past	0	4,0 — 8,0	3,0	8,0 — 10,0	4,0	10,0 dan yuqori	5,0
3.2.	Operatsion foyda marjasi	5,0 dan past	0	5,0 - 10,0	3,0	10,0 — 12,5	4,0	12,5 dan yuqori	5,0
3.3.	Aylanma mablagʻlarning rentabelligi (foiz)	10,0 dan past	0	10,0 — 15,0	3,0	15,0 — 17,5	4,0	17,5 dan yuqori	5,0
3.4.	Aktivlarning rentabelligi (foiz)	0,0 dan past	0	0,0 — 4,0	3,0	4,0 — 6,0	4,0	6,0 dan yuqori	5,0
3.5.	Kapitalning rentabelligi (foiz)	0,0 dan past	0	0,0 — 8,0	3,0	8,0 — 11,5	4,0	11,5 dan yuqori	5,0
3.6	Xarajatlar qoplanishi	1,0 dan past	0	1,0 — 1,25	3,0	1,25 — 1,35	4,0	1,35 dan yuqori	5,0
IV.	Tashqi qarzga bogʻliqlik
4.1.	Tashqi qarzning majburiyatlarga nisbati*	0,4 dan yuqori	0	0,3 — 0,4	6,0	0,30 — 0,25	8,0	0,25 dan past	10,0
4.2.	Xorijiy valyutadagi tashqi qarzning jami qarzga nisbati	0,4 dan yuqori	0	0,3 — 0,4	6,0	0,3 — 0,2	8,0	0,2 dan past	10,0
Jami ballar			0		60,0		80,0		100,0

Izoh:

Muvofiqlashtiruvchi komissiyaga xatarlarni baholash tizimi koʻrsatkichlari va ballarini mustaqil qayta koʻrib chiqish huquqi beriladi.

Yirik qarzdorlarning xatarlar darajasi 100 ballik reyting tizimida baholanadi.

Bunda yirik qarzdorlar reyting natijalari quyidagicha toifalanadi:

60 balldan past boʻlganda xatar darajasi — “yuqori xatarli”;

60 balldan 80 ballgacha boʻlganda — “oʻrta xatarli”;

80 balldan 100 ballgacha boʻlganda — “past xatarli”.

Oʻzbekiston iqtisodiyoti uchun tizimli ahamiyatga ega yirik korxonalar tomonidan bank krediti va tashqi qarzlarni jalb qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga
4-ILOVA

Yirik qarzdor tomonidan jalb qilinayotgan moliyaviy qarz loyihalarining konsepsiyasi (pasporti) shakli

I. Loyihaning tavsifi

Jalb qilinadigan mablagʻ turi:

Loyiha maqsadi:

Toʻlov maqsadi:
(loyiha doirasida yangidan qurish, rekonstruksiya qilish va boshqa turdagi ishlar koʻzda tutilgan)
Kreditor nomi:
(kreditor toʻgʻrisida batafsil maʼlumotlar)
Yirik qarzdor (korxona):
(guvohnomasidagi maʼlumotlar)
Loyiha amalga oshiriladigan hudud (viloyat, tuman, shahar):

II. Boshqaruv organi / Tijorat banki vakolatli organi xulosasi

Xulosa, yirik qarzdorning moliyaviy koʻrsatkichlari, kreditorlar tanlovi natijalari, tashqi audit xulosasi, moliyaviy qarz jalb etish boʻyicha asos, xatarlar tahlili haqidagi batafsil maʼlumotlar (tasdiqlovchi hujjatlar xulosaga ilova qilinadi).

III. Loyihaning moliyaviy-iqtisodiy koʻrsatkichlari boʻyicha maʼlumot

Qoʻshimcha maʼlumotlar
1.	a)	Loyihaning TIA/TIHK mavjudligi: Ha ⁯ Yoʻq ⁯ Agar “Ha” javobini belgilagan boʻlsangiz, tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim eting.
2.	b)	Loyiha quyidagilardan biriga kiritilgan boʻlsa: Investitsiya dasturi ⁯ Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni yoki qarori/ Vazirlar Mahkamasi qarori ⁯ Boshqa ⁯ Batafsil maʼlumotlar hamda tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim eting
3.	a)	Kapital qoʻyilmalar va boshqa xarajatlar summasi (AQSH dollarida):	b)	Ekspluatatsiya xarajatlari miqdori (AQSH dollarida):				v) Umumiy xarajatlar (AQSH dollarida):
	g)	Yirik qarzdorning moliyaviy qarzlari boʻyicha qarz yuki hajmi: davlat kafolati ostida tashqi qarzlari davlat kafolatisiz tashqi qarz mablagʻlari bank krediti mablagʻlari				d)	Loyihaning hayotiylik sikli: _____ yil Aniq maʼlumot boʻlmasa, oraliq muddatni belgilang: <10 ⁯ 10-30 ⁯ >30 ⁯
4.					Loyihalar boʻyicha xatarlar
	Xavf yoki xatarlar turlari				Xatarlarning oldini olish boʻyicha koʻrilgan choralar
	Loyihaga tegishli xavf-xatarlar
	Dizayn va texnologiyalarning eskirish xavfi
	Yashirin nuqson xavfi
	Yer sotib olish va koʻchirish bilan bogʻliq xatarlar
	Moliyaviy xatarlar
	Qurilish bilan bogʻliq xatar (aniq boʻlmagan)
	Qurilish bilan bogʻliq xatar (aniq boʻlgan)
	Ishga tushirish bilan bogʻliq xatarlar
	Shartnoma tuzilganidan keyin loyihaga oʻzgartirish kiritish xatari
	Soliqlarni belgilangan muddatida toʻlamaslik bilan bogʻliq xatarlar
	Tariflar oʻzgarishi bilan bogʻliq xatarlar
	Qonunchilik hujjatlaridagi oʻzgarishlarning loyihaga taʼsiri bilan bogʻliq xatarlar
	Litsenziya, ruxsatnomalar kechikishi yoki berilmasligi bilan bogʻliq xatarlar
	Siyosiy beqarorlik xatarlari
	Taʼmirlash va rekonstruksiya qilishga oid xatarlar
	Qarz mablagʻlarining qaytarilmasligi natijasida mulk musodarasi boʻyicha xatarlar
	Operatsion xatarlar
	Ekologik/ijtimoiy xatar (ekspluatatsiya bilan bogʻliq)
	Talab bilan bogʻliq xatarlar
	Boshqa xatarlar
5.		Tashabbus koʻrsatilgan loyiha boʻyicha moliyaviy qarzlarning jalb etilishi iqtisodiy, ijtimoiy va infratuzilmaviy vazifalarni/muammolarni hal etishga qaratilganmi? Ha ⁯ Yoʻq ⁯ Agar “Ha” javobini belgilagan boʻlsangiz, fikringizni batafsil asoslab bering:
6.		Tashabbus koʻrsatilgan loyiha doirasida ilgʻor boshqaruv tajribasini joriy etish nazarda tutilganmi? Ha ⁯ Yoʻq ⁯ Agar “Ha” javobini belgilagan boʻlsangiz, fikringizni batafsil asoslab bering:
7.		Tashabbus koʻrsatilgan loyiha innovatsion yondashuvni oʻz ichiga olganmi? Ha ⁯ Yoʻq ⁯ Agar “Ha” javobini belgilagan boʻlsangiz, fikringizni batafsil asoslab bering:
8.		Tashabbus koʻrsatilgan loyiha doirasida zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy etish nazarda tutilganmi? Ha ⁯ Yoʻq ⁯ Agar “Ha” javobini belgilagan boʻlsangiz, fikringizni batafsil asoslab bering:
9.		Loyihani amalga oshirish uchun yer uchastkasiga zarurat bormi? Ha ⁯ Yoʻq ⁯ Agar “Ha” javobini belgilagan boʻlsangiz, kerakli yer uchastkasi maydonini koʻrsating (ga.):
10.	a)	Loyihani amalga oshirish oqibatida ijtimoiy muammolar kelib chiqish ehtimoli mavjudmi? Ha ⁯ Yoʻq ⁯ Agar “Ha” javobini belgilagan boʻlsangiz, asoslantirgan holda izohlang:
	b)	Loyihani amalga oshirish oqibatida ekologik muammolar vujudga kelish ehtimoli mavjudmi? Ha ⁯ Yoʻq ⁯ Agar “Ha” javobini belgilagan boʻlsangiz, asoslantirgan holda izohlang:
11.		Loyihaning amalga oshirilishi zarur boʻlgan qoʻshimcha ish hajmlarini koʻrsating: Suv taʼminoti obyektlarini qurish ⁯ Gaz taʼminoti obyektlarini qurish ⁯ Elektr taʼminoti qurilmalariga ulanish ⁯ Kirish yoʻllari ⁯ Transport bogʻlanishi ⁯ Boshqa talablarni koʻrsating:
Ushbu bilan shuni maʼlum qilamanki, mazkur loyihaning konsepsiyasi shaklida keltirilgan maʼlumotlar va taqdim etilgan tasdiqlovchi barcha hujjatlar haqiqiy, toʻgʻri hamda yirik qarzdor boshqaruv organi (kuzatuv kengashi aksiyadorlar, taʼsischilar umumiy yigʻilishi, muassis) / tijorat banki vakolatli organi (bank kengashi, bank boshqaruvi) tomonidan maʼqullangan.
			Yirik qarzdor / Tijorat banki Birinchi rahbar)
			(F.I.O., imzo, muhr)

Izoh. Ishchi organ arizani 5 ish kunida koʻrib chiqib, hujjatlar toʻliq boʻlmaganda yoki qoʻshimcha hujjatlarni oʻrganish talab etilganda, bu toʻgʻrisida 2 ish kuni ichida masʼul tashkilotni xabardor qiladi.

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 27.10.2025-y., 09/25/670/0979-son)