Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Жазони ижро этиш департаменти тасарруфидаги жазони ижро этиш муассасаларида жазо муддатини ўтаётган маҳкумларни ахлоқан тузатиш, уларда қонунга итоаткор хулқ-атворни, инсонга, жамиятга, меҳнатга, жамият қоидалари ва анъаналарига ҳурмат муносабатини шакллантириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Белгилансинки:

а) Республика Маънавият ва маърифат маркази томонидан Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси билан ҳамкорликда жазони ижро этиш муассасаларида жазо муддатини ўтаётган маҳкумларда тўғри маънавий-ахлоқий қадриятларни шакллантиришга қаратилган адабиётлар рўйхати (кейинги ўринларда — адабиётлар рўйхати) ҳар йили 1 январга қадар тасдиқланиб, бир ой муддатда Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Жазони ижро этиш департаментига тақдим этилади;

б) жазони ижро этиш муассасаларида маҳкумларнинг жазони ўташ даврида тўғри маънавий-ахлоқий қадриятларни шакллантиришга қаратилган адабиётларни ўқиганлиги фактини тасдиқлаш бўйича имтиҳон махсус дастурий таъминот орқали инсон омилини истисно этган ҳолда, тест синовлари шаклида ўтказилади;

в) Республика Маънавият ва маърифат маркази ҳар йили Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси билан биргаликда адабиётлар рўйхати асосида тест топшириқларини шакллантиради ва Республика Маънавият ва маърифат маркази томонидан махсус дастурий таъминотга жойлаштирилади.

2. Жазони ижро этиш муассасаларида маҳкумларнинг жазони ўташ даврида тўғри маънавий-ахлоқий қадриятларни шакллантиришга қаратилган адабиётларни ўқиганлиги фактини тасдиқлаш бўйича комиссия фаолиятини ташкил этиш тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

3. Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Рақамли технологиялар вазирлиги билан биргаликда икки ой муддатда Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Жазони ижро этиш департаментининг «E-mahkum» ахборот тизими доирасида маҳкумларни тест синовларидан ўтказиш бўйича алоҳида модуль яратиш чораларини кўрсин.

4. Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни бир ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.

5. Ушбу қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси ички ишлар вазири А.А. Ташпулатов зиммасига юклансин.

1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Жазони ижро этиш департаменти тасарруфидаги жазони ижро этиш муассасаларида (кейинги ўринларда — муассасалар) маҳкумларнинг жазони ўташ даврида тўғри маънавий-ахлоқий қадриятларни шакллантиришга қаратилган адабиётларни ўқиганлиги фактини тасдиқлаш бўйича комиссия (кейинги ўринларда — комиссия) фаолиятини белгилайди.

2. Комиссия ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва қонунлари, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари, фармойишларига, Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари, шунингдек, бошқа қонунчилик ҳужжатларига ва ушбу Низомга амал қилади.

3. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

махсус дастур — Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Жазони ижро этиш департаментининг «E-mahkum» ахборот тизими доирасида маҳкумларни тест синовларидан ўтказиш бўйича алоҳида модуль;

талабгор — Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодекси 73-моддаси тўртинчи қисмида кўрсатилган тоифадаги (умрбод озодликдан маҳрум қилишга ҳукм этилганлар бундан мустасно) маҳкум;

тест синови — талабгорда тўғри маънавий ва ахлоқий қадриятларни шакллантиришга қаратилган адабиётлар рўйхатидаги китобларни ўзлаштирганлик даражасини аниқлаш мақсадида комиссия назоратида махсус дастур орқали ўтказиладиган имтиҳон.

4. Талабгорнинг тест синови топширишини назорат қилиб бориш ва натижаларини хулоса асосида тасдиқлаш учун муассасаларда муассаса ходимлари ҳамда жамоатчилик вакилларидан иборат комиссия ташкил этилади.

Комиссия таркиби 7 нафар аъзо, комиссия раиси ва котибдан иборат бўлади.

5. Комиссия таркибига муассаса ходимлари, ҳудудий фаол жамоатчилик вакиллари, жумладан, Халқ депутатлари маҳаллий кенгашлари депутатлари, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органлари ҳамда жамоат ташкилотларининг ҳаётий тажрибага ва аҳоли ўртасида обрў-эътиборга эга бўлган вакиллари киради.

6. Комиссия таркиби муассаса бошлигининг буйруғи билан тасдиқланади.

Комиссия таркибига киритилган ҳудудий фаол жамоатчилик вакиллари, Халқ депутатлари маҳаллий кенгаши депутатлари ёки фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органи вакиллари орасидан комиссия раиси сайланади ҳамда муассаса масъул ходими комиссия котиби бўлади.

Комиссия йиғилиши, комиссия раиси ва унинг аъзоларининг эллик фоизидан ортиғи қатнашгандагина ваколатли бўлади.

Маҳкумларни жазони ўташ даврида тўғри маънавий-ахлоқий қадриятларни шакллантиришга қаратилган адабиётларни ўқиганлиги фактини тасдиқлаш бўйича зарур ҳужжатларни тайёрлаш ва комиссия аъзоларига тақдим этиш комиссия котиби томонидан амалга оширилади.

7. Комиссия йиғилиши, қоида тариқасида, йилига камида икки марта, ҳар йил февраль ва август ойларида ўтказилади.

8. Имтиҳон натижалари бўйича тест синови ўтказилган куннинг ўзида комиссия томонидан йиғилиш баёни расмийлаштирилади. Йиғилиш баёнини комиссия раиси, уни аъзолари ҳамда котиб имзолайди.

Тест синови натижалари тўғрисида комиссия томонидан хулоса расмийлаштирилади ҳамда комиссиянинг ҳар бир аъзоси томонидан имзоланади.

9. Комиссия хулосаси талабгорга имзо қўйдириб, таништирилади ҳамда унинг шахсий йиғмажилдига қўшиб қўйилади.

Хулосанинг кўчирма нусхаси прокурорга юборилади, шунингдек, маҳкумнинг ҳимоячисига унинг сўровига кўра берилади.

10. Талабгор тест синови натижалари унга таништирилган кундан бошлаб, беш иш куни ичида тест ўтказилиш жараёни ёки натижалари бўйича шахсан ўзи ёки ҳимоячиси орқали судга шикоят йўллаши мумкин.

Суд шикоятни кўриб чиқиш натижалари бўйича қуйидаги қарорлардан бирини қабул қилади:

талабгор томонидан кўрсатилган далиллар тасдиқланмаса, тест синови натижаларини ўзгаришсиз, шикоятни эса қаноатлантирмасдан қолдириш тўғрисида;

талабгор томонидан кўрсатилган далиллар асосли деб топилса, шикоятни қаноатлантириш ва тест синови натижаларини бекор қилиш тўғрисида.

Суд томонидан тест синови натижаларини бекор қилиш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда суд қарори чиққан кундан эътиборан беш иш куни ичида комиссия томонидан қайта тест синови ўтказилади.

11. Маҳкумнинг адабиётни ўзлаштирганлиги фактини тасдиқлаш ҳақида хулоса қабул қилинганда, ўн беш кун муддатда муассаса маъмурияти томонидан маҳкумнинг тузалиш йўлига ўтганлиги муносабати билан маҳкумнинг ўталмаган жазо муддатини қисқартириш тўғрисидаги тақдимнома судга юборилади.

12. Тест синовлари натижалари бўйича тестология меъёрларининг бузилиш ҳолати аниқланганда, уч иш кунида комиссия томонидан тест синови натижалари бекор қилинади.

13. Қуйидаги ҳолатларда тестология меъёрлари бузилган деб ҳисобланади:

тест материаллари хавфсизлиги ва махфийлигини таъминлаш қоидалари бузилса;

талабгорлар томонидан тест материалларини олдиндан қўлга киритиш ҳолати аниқланса;

агар видеокузатув орқали талабгорнинг шпаргалкалар ёки ишоралардан фойдаланганлиги факти қайд этилган бўлса.

14. Тест синови натижалари бекор қилинган ҳолатларда, талабгорнинг хоҳишига кўра, қайта тест синовлари ташкил этилади.

15. Комиссия аъзолари қуйидаги ҳуқуқларга эга:

муассаса бошлиғининг комиссия таркибини тасдиқлаш бўйича буйруғи билан танишиш;

тест синови топширувчи талабгорлар рўйхатини тест синови бошланишидан олдин олиш;

талабгорларнинг тест синови топшириш жараёнини тўлиқ кузатиб бориш;

тест синови ўтказиш қоидаларини бузган талабгорларни тест синовидан четлаштириш ҳамда натижаси бўйича тегишли ҳужжатларни расмийлаштириш.

16. Комиссия аъзолари:

муассасаларда ташкил этиладиган тест синовлари бўйича тарғибот ва ташвиқот ишларини амалга оширишга;

тест синови жараёнини уюшқоқлик билан тартибли ташкил этиш, талабгорларга уларнинг тест синовлари жараёнидаги вазифалари, ҳуқуқ ва мажбуриятларини тушунтириш, тест синовлари жараёни бўйича маслаҳатлар, кўрсатмалар беришга;

талабгорларни тест синовлари қоидалари билан тўлиқ таништиришга;

талабгорларнинг тест синови жараёнига қатнашишини назоратга олишга;

тест синови натижаларини бир иш куни ичида кўриб чиқиб, талабгорларнинг белгиланган адабиётни ўзлаштирганлиги факти тасдиқланган ёки тасдиқланмаганлиги тўғрисида хулоса расмийлаштиришга;

талабгорлар томонидан тест синовини топшириш ва баҳолаш натижалари бўйича эътирозларини қабул қилиш ва илтимоснома билан судга мурожаат қилишга ҳақли эканлигини тушунтиришга мажбур.

17. Талабгорлар тест синовларидан махсус дастур орқали ўтказилади.

18. Талабгор махсус дастурда рўйхатдан ўтаётганида ўзининг шахсини тасдиқловчи ҳужжати (ID-карта рақами) ёки верификация қилиш воситалари («Face-ID» тизими) орқали тасдиқлайди.

19. Талабгорнинг жазо муддати ҳар бир ўқиган китоби учун уч кунга, бироқ бир йилда кўпи билан ўттиз кунгача қисқартирилади. Бунда талабгор ўқиган китоби бўйича тест синовини бир йилда икки маротаба топширади.

20. Ҳар бир адабиёт бўйича 25 тадан иборат тест топшириғи шакллантирилади ҳамда ҳар бир тест топшириғи учун икки дақиқа вақт ажратилади.

21. Махсус дастур орқали ҳар бир адабиёт бўйича тест синови жами 100 баллик тизим асосида ҳисобланиб, ҳар бир тест саволи учун 4 балл берилади.

22. Талабгор томонидан ҳар бир адабиёт бўйича 70 ва ундан юқори балл тўпланган тақдирда, тест синови муваффақиятли топширилган ҳисобланади.

23. Тест синови ўтказилиши режалаштирилган хоналар қуйидаги талаблар асосида жиҳозланади:

талабгорларнинг сонидан келиб чиқиб, тест синовини ўтказиш учун стол-стул билан жиҳозланган хона ажратилади;

хоналар алоҳида жойлашган, ёруғ, кириш учун фақат битта эшик ва деразаларини ёпиш имконияти мавжуд бўлади;

эшик ва деразалардан учинчи шахсларнинг талабгорлар билан алоқа қилишни истисно этишга қаратилган чоралар кўрилади;

тест синовларини ўтказишга мўлжалланган хоналар видеокузатув воситалари билан жиҳозланади.

24. Ушбу Низомни қўллашда юзага келадиган низолар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳал этилади.

25. Ушбу Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.