1.21.00.00.00 O‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish bo‘yicha kompleks tusdagi hujjatlar / 21.04.00.00 Idoraviy normativ-huquqiy hujjatlar]
[TSZ:
1.Moliya / Baxolash faoliyati]
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVLAT AKTIVLARINI BOSHQARISH AGENTLIGI DIREKTORINING
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
BUYRUG‘I
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
O‘zbekiston Respublikasining Yagona milliy baholash standartiga qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
[O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2026-yil 11-aprelda ro‘yxatdan o‘tkazildi, ro‘yxat raqami 3487-3]
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
O‘zbekiston Respublikasining “Baholash faoliyati to‘g‘risida”gi Qonuni va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 11-yanvardagi 23-son “O‘zbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. O‘zbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi direktorining 2023-yil 25-oktabrdagi 01/11-14/29-son buyrug‘i (ro‘yxat raqami 3487, 2023-yil 28-dekabr) (Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 30.12.2023-y., 10/23/3487/0991-son) bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasining Yagona milliy baholash standartigailovaga muvofiq qo‘shimchalar kiritilsin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Mazkur buyruq Baholovchi tashkilotlar assotsiatsiyasi hamda Baholovchilar, ekspertlar va maslahatchilar jamiyati bilan kelishilgan.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Ushbu buyruq rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Direktor S. MURODOV
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Toshkent sh.,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2026-yil 16-mart
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
01/11-1 son
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Kelishildi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholovchilar, ekspertlar va maslahatchilar jamiyati raisi Z. NIGMANXANOV
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2026-yil 11-mart
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholovchi tashkilotlar assotsiatsiyasi raisi A. ISLAMOV
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2026-yil 6-mart
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
O‘zbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi direktorining 2026-yil 16-martdagi 01/11-1-son buyrug‘iga ILOVA
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
O‘zbekiston Respublikasi Yagona milliy baholash standartiga kiritilayotgan qo‘shimchalar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. 5-band quyidagi mazmundagi xatboshi bilan to‘ldirilsin:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. 306-band quyidagi mazmundagi xatboshi bilan to‘ldirilsin:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
“madaniy meros obyekti bo‘lgan ko‘chmas mulkni baholashda baholash obyektining tarixiy, madaniy yoki badiiy ahamiyatga ega ekanligi.”.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Quyidagi mazmundagi XV2 bo‘lim bilan to‘ldirilsin:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
“XV2 bo‘lim. Madaniy boyliklar qiymatini baholash (16-son MBS)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-bob. Umumiy qoidalar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60560. “Madaniy boyliklar qiymatini baholash” Milliy baholash standarti (bundan buyon matnda 16-son MBS deb yuritiladi) madaniy boyliklar qiymatini baholash jarayoniga qo‘yiladigan asosiy talablarni, shuningdek ushbu jarayonning xususiyatlarini belgilaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60561. Madaniy boyliklar qiymatini baholash 1 — 7-son MBS talablari asosida amalga oshiriladi. 16-son MBS madaniy boyliklar qiymatini baholashga doir qo‘shimcha talablarni belgilaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Madaniy boyliklarning qiymatini baholashda baholovchilar mazkur YMBSning 11-ilovasida keltirilgan “Madaniy boyliklar qiymatini baholash” Milliy baholash standarti (16-son MBS) metodikasidan foydalanishlari mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-bob. Asosiy tushunchalar va ta’riflar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60562. Mazkur MBS maqsadlarida quyidagi tushuncha va ta’riflar qo‘llaniladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
madaniy boyliklar — moddiy dunyoning milliy, tarixiy, badiiy, ilmiy-ma’rifiy, ma’naviy-axloqiy va boshqa madaniy ahamiyatga ega bo‘lgan ko‘char boyliklar obyektlari, shu jumladan, muzey ashyolari, kolleksiyalar, arxeologik ashyolar va obyektlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
atributsiya — madaniy boyliklar obyektining yaratilish joyi va vaqtini, shuningdek, ushbu obyektni yoki u tegishli bo‘lgan maktabni yaratgan ustaning nomini aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
madaniy boyliklar ekspertizasi — madaniy boyliklarning sifatini o‘rganish, haqiqiyligini (yoki aksini), shu jumladan, texnologik vosita va uslublarni qo‘llagan holda baholash obyektining madaniy boyliklarga tegishliligi belgilarini, shuningdek, ularning saqlanish darajasini aniqlash maqsadida san’atshunos-ekspert yoki boshqa tegishli sohadagi ekspert tomonidan amalga oshiriladigan o‘rganish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
texnologik ekspertiza — faoliyatning arxeologiya, gemmologiya, kimyo, numizmatika, qurol ishi va boshqa yo‘nalishlar bo‘yicha ekspertlar tomonidan amalga oshiriladigan madaniy boyliklar obyektining materiali, yaratilish vaqti va uni tayyorlash texnikasi tahlili;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektining san’atshunoslik ekspertizasi (bundan buyon matnda san’atshunoslik ekspertizasi deb yuritiladi) — tasviriy va amaliy san’at yo‘nalishidagi madaniy boyliklarni ularning haqiqiyligi (yoki aksi), mualliflik, saqlanish darajasi, restavratsiya ishlari amalga oshirilganligi yoki amalga oshirilmaganligi, muayyan bir davrga tegishliligi, shuningdek, uning madaniy, tarixiy, ilmiy, badiiy, arxeologik yoki boshqa ahamiyatga ega bo‘lgan boylik ekanligini aniqlash san’atshunos-ekspert tomonidan olib boriladigan o‘rganish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
san’atshunos-ekspert — san’atshunoslik ekspertizasini amalga oshirish uchun san’atshunoslik sohasi, jumladan tasviriy va amaliy san’at yo‘nalishida oliy ma’lumot va san’atshunoslik sohasining muayyan yo‘nalishi bo‘yicha (tasviriy yoki amaliy san’at) kamida o‘n yillik ish stajiga ega bo‘lgan malakali mutaxassis;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
san’atshunos-ekspert xulosasi (bundan buyon matnda xulosa deb yuritiladi) — san’atshunos-ekspert tomonidan tuziladigan, baholash (madaniy boyliklar) obyektining san’atshunoslik ekspertizasi natijasini aks ettiruvchi, shu jumladan ushbu obyektning haqiqiyligi yoki haqiqiy emasligini tasdiqlovchi hujjat;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
texnologik ekspertiza protokoli — ixtisoslik bo‘yicha ekspert tomonidan tuziladigan, tadqiqot o‘tkazishning texnik vositalari va o‘tkazish uslublari ko‘rsatilgan, baholash (madaniy boyliklar) obyektining texnologik ekspertizasi natijalarini o‘z ichiga olgan hujjat;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ixtisoslik bo‘yicha ekspert — madaniy boyliklar obyektlari bilan bog‘liq bo‘lgan muayyan soha bo‘yicha bilimlarga ega bo‘lgan mutaxassis (kimyogar, fizik, arxeolog, haykaltarosh, rassom, tarixchi, manbashunos, xattot va boshqalar);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
provenans — madaniy boyliklar obyektiga egalik qilish tarixi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
antikvariat — savdo va to‘plash obyekti bo‘lgan qadimiy va noyob san’at asarlari yoki qimmatbaho buyumlar. Bunday buyumlarning asosiy belgilari eskiligi, noyobligi yoki o‘ziga xosligi, kam miqdorda chiqarilganligi, tarixiy davr yoki tarixiy voqealar bilan bog‘liqligi, takror ishlab chiqarishning imkoni yo‘qligi, badiiy qiymatga egaligi va boshqalardan iborat.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60563. Ushbu standart doirasiga kiruvchi baholash obyektlari qatoriga quyidagi madaniy boyliklar obyektlari va ular bilan bog‘liq bo‘lgan mulkiy huquqlar kiradi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a) xalqlar hayotidagi tarixiy voqealar, jamiyat va davlat taraqqiyoti, fan va texnika tarixi, shuningdek, buyuk shaxslar (davlat, siyosiy, jamoat arboblari, mutafakkirlar, ilm-fan, adabiyot, san’at arboblari)ning hayoti va ijodi bilan bog‘liq bo‘lgan tarixiy qadriyatlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b) arxeologik qazilmalar natijasida olingan obyektlar va ularning bo‘laklari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
d) badiiy boyliklar, shu jumladan:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
har qanday asosda va har qanday materiallardan qo‘lda ishlangan rasmlar va chizmalar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
har qanday materiallardan yasalgan haykaltaroshlik asarlari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
har qanday materiallardan tayyorlangan original badiiy kompozitsiyalar va montajlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bosma grafika asarlari, shu jumladan barcha turdagi gravyuralar, ularning ko‘chirma nusxalari va original bosma shakllari, shuningdek fotosuratlar (bosmalar, negativlar va barcha turdagi boshqa materiallar);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
barcha turdagi dekorativ-amaliy san’at asarlari, shu jumladan mebel, interyer va maishiy obyektlar, zargarlik va qurol-yarog‘ san’ati, an’anaviy xalq badiiy hunarmandchiligi, yog‘och, metall, tosh, keramika, shisha, mato, suyak va boshqa materiallardan tayyorlangan buyumlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
badiiy bezatilgan ibodat obyektlari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
arxitektura va monumental san’at yodgorliklarining badiiy ahamiyatga ega bo‘lgan bo‘laklari (qismlari);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kitoblar va boshqa bosma nashrlar, shu jumladan afishalar, reklama plakatlari, tarixiy va badiiy ahamiyatga ega bo‘lgan hamda kolleksiya obyekti hisoblanuvchi boshqa bosma mahsulotlar, alohida va kolleksiyalarda;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
nodir qo‘lyozmalar va hujjatli yodgorliklar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
xattotlik asarlari va namunalari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
arxivlar, shu jumladan foto-, fono-, kino- va videoarxivlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
noyob va kamyob musiqa asboblari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
pochta markalari, boshqa filateliya materiallari, alohida yoki kolleksiyalarda;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qadimiy tangalar, ordenlar, medallar, muhrlar va boshqa kolleksiya obyektlari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
noyob kolleksiyalar, flora hamda fauna namunalari, mineralogiya, anatomiya va paleontologiya singari fan sohalarini qiziqtiruvchi obyektlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
e) boshqa ko‘char obyektlar, shu jumladan tarixiy, badiiy, ilmiy yoki boshqa madaniy ahamiyatga ega bo‘lgan nusxalar, shuningdek, tarixiy va madaniy yodgorliklar sifatida davlat muhofazasiga olingan obyektlar.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60564. Madaniy boyliklarga bo‘lgan mulk huquqi hamda mulkiy huquqdagi ulushlar ham baholash obyekti bo‘lishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-bob. Baholashga oid vazifa, axborotni to‘plash va tahlil qilish hamda farazlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60565. Baholashga oid vazifa va baholash uchun zarur bo‘lgan axborotni to‘plash 2-son MBS “Baholashga oid vazifa” va 3-son MBS “Baholash jarayonida o‘tkaziladigan o‘rganishlar va tahlillar” talablariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60566. Baholash vazifasini tuzishda baholovchi malakali san’atshunos-ekspertlar tomonidan tuzilgan xulosaning mavjudligi madaniy boyliklar qiymatini baholashning eng muhim sharti hisoblanishini nazarda tutishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bunda madaniy boyliklarni baholashda baholash obyektini quyidagi hollarda texnologik ekspertizadan o‘tkazish natijalari mavjud bo‘lishi kerak:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
madaniy boyliklarni olib chiqish va olib kirish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
san’atshunos-ekspertlarda madaniy boyliklarning haqiqiy yoki haqiqiy emasligi bo‘yicha shubha mavjud bo‘lsa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash davlat buyurtmachilari hisobidan amalga oshirilsa yoki moliyaviy, gumanitar, xayriya yordami va boshqa qaytarib berilmaydigan beg‘araz mablag‘lar hisobidan moliyalashtirilsa, agar moliyaviy, gumanitar, xayriya yordami va boshqa beg‘araz (qaytarib berilmaydigan) moliyalashtirish shartlarida tovarlarni (ishlar, xizmatlar) sotib olishning boshqa tartibi belgilanmagan bo‘lsa.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60567. Madaniy boyliklar obyektlarini ekspertizadan o‘tkazish natijalari mavjud bo‘lmagan taqdirda, baholovchi buyurtmachiga ekspertiza o‘tkazish zarurligi to‘g‘risida xabar berishi kerak. Aks holda, bu madaniy boyliklar bo‘yicha baholash ishlari olib borilmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60568. Madaniy boyliklar obyektlarini ekspertizadan o‘tkazish bunday tadqiqotlarni o‘tkazish imkonini beruvchi tegishli uskunalar va xodimlarga ega bo‘lgan ixtisoslashtirilgan tashkilotlarda yoki malakali san’atshunos-ekspertlar tomonidan o‘tkazilishi shart.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Madaniy boyliklar obyektlarini ekspertizadan o‘tkazish uning mulkdori yoki vakili tomonidan amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60569. Baholash obyekti haqida ma’lumot to‘plashda, agar baholash topshirig‘ida boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo‘lsa, baholovchi baholash sanasiga eng yaqin hujjatlarni o‘rganadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60570. Agar baholash obyekti bo‘yicha malakali san’atshunos-ekspertlarning xulosalari va boshqa tasdiqlovchi hujjatlar mavjud bo‘lsa, baholovchi baholash obyektining haqiqiyligini aniqlashning ishonchliligi, uning madaniy boyliklarga mansublik belgilari, saqlanish darajasi, yo‘qotishlar miqdori, kelib chiqishi hamda provenansni aniqlash bilan bog‘liq masalalar bo‘yicha javobgar hisoblanmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60571. Baholashni amalga oshirish uchun buyurtmachi baholovchiga quyidagilarni taqdim etishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektiga mulk huquqini tasdiqlovchi hujjatlarning asl nusxalari yoki nusxalarini (agar mavjud bo‘lsa);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
san’atshunos-ekspert xulosasining nusxasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
madaniy boyliklar obyektini texnologik ekspertizadan o‘tkazish protokoli;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti bilan bog‘liq hujjatlar yoki boshqa axborot materiallari (ko‘rgazmalar kataloglari, san’atshunoslik sohasiga oid adabiyotlar, muzeylar yoki ko‘rgazma galereyalarining veb-saytlari va boshqalar).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Zaruratga ko‘ra, baholovchi baholash obyektiga mulk huquqini tasdiqlovchi hujjatlarning nusxalarini (shartnomalar, sovg‘alar, vasiyatnomalar va boshqalar) talab qilishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60572. Madaniy boyliklar ekspertizasi natijalaridan qat’i nazar, baholashni amalga oshirishdan avval baholovchi baholash obyektini ko‘zdan kechiradi. Ko‘zdan kechirishni o‘tkazish baholash obyekti to‘g‘risidagi hisobotda keltirilgan ma’lumotlarni muhokama qilish uchun zaruriy shart hisoblanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60573. Baholash obyektini ko‘zdan kechirishning maqsadi baholash obyektining miqdoriy-sifat xususiyatlari va saqlanish holatini taqqoslash va ta’riflashdan iborat.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60574. Qo‘shimcha texnologik yoki san’atshunoslik tadqiqotlarini amalga oshirishda yoki qo‘shimcha atributsiyalash ishlarini o‘tkazishda, shuningdek saqlash holatini aniqlash hamda ta’mirlash-restavratsiya ishlari hajmini aniqlashda baholash tashkiloti mustaqil ravishda tegishli yo‘nalish bo‘yicha malakali san’atshunos-ekspertlarni va ixtisoslik bo‘yicha ekspertlarni jalb qilishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ekspertlar shartnoma asosida madaniy boyliklar obyektini texnologik ekspertizadan o‘tkazish laboratoriyasi yoki baholovchi tashkilot tomonidan jalb qilinadi. Shartnomada ekspertiza shartlari, ekspertning javobgarligi, mehnat sharoitlari, to‘lov, ekspert xulosasi taqdim etiladigan vaqt va mehnat munosabatlari bilan bog‘liq boshqa masalalar ko‘rsatiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60575. Baholovchi tomonidan qo‘llanadigan baholash uslublari bozorning holati va dinamikasi to‘g‘risidagi, shuningdek baholash obyekti bilan amalga oshirilgan bitimlar (sanasi, auksion narxlari (estimeyt), narx omillari, ma’lumot manbai va boshqalar) to‘g‘risidagi ma’lumotlardan foydalanishni talab qiladigan hollarda, baholovchi baholash obyekti tegishli bo‘lgan bozor segmenti haqida umumiy ma’lumotlarni to‘plashi shart.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60576. Madaniy boyliklar obyektini baholash vazifasida 2-son MBS “Baholashga oid vazifa”da ko‘rsatilgan ma’lumotlarga qo‘shimcha tarzda quyidagi ma’lumotlar bo‘lishi shart:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektining ta’rifi (uni identifikatsiyalashga imkon beruvchi), baholash obyektining madaniy boyliklarga mansubligi, asar muallifi belgilari ko‘rsatilgan holda;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
saqlanish darajasi, obyektiv xususiyatlari (vazni, o‘lchami, tayyorlash materiallari va texnikasi), yaratilish (ishlab chiqarish) joyi va vaqti;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektida mavjud bo‘lgan nuqsonlar, yoriqlar, darz ketishlar va sinishlar hamda boshqa shikastlanishlar (agar mavjud bo‘lsa);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qayta tiklash-ta’mirlash (restavratsiya) ishlarining zarurligi, shuningdek, provenans yoki baholovchi olishi mumkin bo‘lgan shunday xususiyatlarni o‘z ichiga olgan hujjatlar yoki hujjatlarga havolalar.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-bob. Baholash yondashuvlari va usullarini tanlash, asoslash va qo‘llash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60577. Madaniy boyliklarni baholash yondashuvlari 6-son MBS “Baholash yondashuvlari va usullari” qoidalarini hisobga olgan holda qo‘llaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60578. Agar baholash obyekti mulkiy mualliflik huquqiga ega bo‘lsa, u madaniy mulkni baholash hisobotida to‘liq aks ettirilishi kerak. Bir vaqtning o‘zida mualliflik (yoki sheriklik) huquqi obyekti bo‘lgan madaniy boylik obyektiga egalik huquqi 11-son MBS “Nomoddiy aktivlar va intellektual mulk obyektlari qiymatini baholash”ga amal qilgan holda intellektual mulk huquqlariga muvofiq baholanishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Qiyosiy yondashuv
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60579. Qiyosiy yondashuv analog-obyektlarning (o‘xshash obyektlarning) bozor qiymatlari to‘g‘risidagi axborotga va ularning qiymatini qiyoslash elementlari bo‘yicha tuzatishga asoslangan hisoblash usullari yig‘indisidan iborat.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Analog-obyektlarning bozor qiymatlari deganda analog madaniy boyliklar bo‘yicha bitimlar va takliflar narxlari tushuniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60580. Qiyoslash elementlariga baholash obyektining qiymatiga ta’sir qiluvchi omillar va madaniy boyliklar obyektlari bilan bog‘liq bitimlarning xususiyatlari kiradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60581. Qiyosiy yondashuv yordamida madaniy boyliklar qiymatini baholashda quyidagi usullardan foydalaniladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
to‘g‘ridan-to‘g‘ri sotishni taqqoslash usuli;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
reyting usuli.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60582. Qiyosiy yondashuvda sotuvlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri qiyoslash usuli aynan bir xil yoki analog-obyektlar narxiga ularning baholash obyektidan farqlanishiga qarab, tegishli tuzatishlar (qiymat va (yoki) foiz) kiritish orqali qo‘llaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60583. Qiyoslashning har bir elementi bo‘yicha tuzatish kiritish ushbu elementning obyekt qiymatiga qo‘shgan hissasi prinsipiga asoslanadi va analog-obyektdan baholash obyektiga tomon amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60584. Qiyoslanadigan obyektlarning narxlarini tuzatish pul birliklarida yoki foizda amalga oshirilishi mumkin. Agar analog-obyektlar narxiga tuzatishlar pul birliklarida ifodalangan bo‘lsa, ularni kiritish har qanday ketma-ketlikda amalga oshirilishi mumkin. Agar tuzatishlar foiz sifatida ifodalangan bo‘lsa, unda birinchi tuzatish analog-obyektni sotish narxiga ko‘paytiriladi, keyingi tuzatishlar ketma-ket zanjirli harakatlar shaklida amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60585. Baholash maqsadida madaniy boyliklarning analog-obyekti - bu uning qiymatini belgilaydigan asosiy xususiyatlariga ko‘ra, baholash obyektiga maksimal darajada o‘xshash obyekt hisoblanadi. Madaniy boyliklar sohasidagi analog-obyektlarning o‘xshashligini aniqlashda baholovchi ekspertiza natijalariga asoslanishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60586. Analog-obyektlarni tanlashda quyidagi omillar hisobga olinishi kerak:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
analog-obyektlarning asosiy miqdoriy va sifat (tavsif) xususiyatlariga ko‘ra baholash obyekti bilan o‘xshashligi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tanlangan analog-obyektlar soni, ular bilan baholash obyektini qiyoslash imkoniyati mavjudligi hamda ularning miqdoriy va sifat xususiyatlari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti muallifining mualliflik asarlari (agar muallif ommaga ma’lum bo‘lsa).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Muallifning mashhurligi bo‘yicha quyidagilar tushuniladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
muallifda faxriy yoki boshqa unvonlar mavjudligi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
muallifning ko‘rgazmalar tarixi (qachon, qayerda va qaysi ko‘rgazmalarda ishlari namoyish etilgan);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
muallif ishlarining joylashgan manzili (muzeylar, galereyalar, ijodiy salonlar, xususiy kolleksiyalar, shu jumladan xorijda);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
keng ommaga muallif ishlarining tanishish imkonini beradigan boshqa omillar.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60587. Boshqa muallifning obyekti, agar u baholash obyekti muallifiga yaqin maqomga ega bo‘lsa, shu jumladan mashhurligi, asarlarining badiiy ahamiyati, reytingi va boshqa xususiyatlari bilan o‘xshash bo‘lsa, analog-obyekt sifatida bo‘lishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60588. Bozorda mavjud bo‘lgan dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, madaniy boylik obyektlarini baholash jarayonida miqdoriy (miqdoriy qiyoslash usuli, juftlashtirilgan sotish usuli va boshqalar) va sifat usullaridan (ekspert baholash usuli va boshqalar), shuningdek ularning kombinatsiyalaridan foydalanish mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Daromad yondashuvi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60589. Daromad yondashuvi kelajakdagi pul oqimini joriy qiymatga aylantirish orqali qiymat o‘lchovini ta’minlaydi. Daromad yondashuvini qo‘llashda madaniy boyliklarning qiymati baholash obyekti tomonidan ishlab chiqarilgan daromad pul oqimi yoki xarajatlarni tejash qiymatiga qarab belgilanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60590. Daromad yondashuvi madaniy boyliklar qiymatini baholashning yagona yondashuvi sifatida quyidagi holatlarda qo‘llanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a) madaniy boyliklar obyektining daromad olish qobiliyati, bozor ishtirokchisi nuqtayi nazaridan, uning qiymatiga ta’sir qiluvchi eng muhim omil hisoblansa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b) ko‘rib chiqilayotgan madaniy boyliklarga nisbatan kelajakdagi daromad miqdori va muddatlari to‘g‘risida oqilona uzoq muddatli prognoz qilish mumkin bo‘lsa hamda bozorda faqat kam miqdorda analog-obyektlar mavjud bo‘lsa.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60591. Mazkur Standartning 60590-bandida keltirilgan mezonlarga rioya qilinmasa, quyidagi holatlarda daromad yondashuvi natijasida olingan qiymat ko‘rsatkichini qo‘llab-quvvatlash uchun boshqa yondashuvlarni ham qo‘llash imkoniyati ko‘rib chiqilishi kerak:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a) baholanayotgan madaniy boyliklar obyektining daromad keltirish qobiliyati uning qiymatiga ta’sir qiluvchi omillardan biri bo‘lsa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b) baholanayotgan madaniy boylik obyektiga bog‘liq bo‘lgan kelajakdagi daromadlar miqdori va muddati to‘g‘risida sezilarli noaniqlik mavjud bo‘lsa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
d) baholanayotgan madaniy boylik obyekti haqidagi ma’lumotlarni olish imkoni bo‘lmaganda;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
e) baholanayotgan madaniy boylik obyekti hali daromad keltira boshlamagan, ammo ma’lumotlarga ko‘ra, bu yaqin kelajakda sodir bo‘lishi mumkin bo‘lsa.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Shuningdek, baholash jarayonida olingan natijalarni muvofiqlashtirishda daromad yondashuvi natijasi katta ahamiyatga ega bo‘ladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Xarajat yondashuvi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60592. Xarajat yondashuvi qiymat ko‘rsatkichini olishga imkon beradi, bunda xaridor madaniy boylik obyekti uchun obyektni teng foydalilik, vaqt, noqulayliklar, tavakkalchilik yoki boshqa murakkablashtiruvchi omillar mavjud emasligida xarid qilish uchun sarflanadigan miqdordan ko‘proq pul to‘lamaydi degan iqtisodiy prinsipdan foydalaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60593. Xarajat yondashuvi madaniy boyliklar obyektini almashtirish yoki ko‘paytirish bo‘yicha joriy xarajatlarni hisoblash va vaqt o‘tishi bilan madaniy boyliklar uchun tegishli eskirish turlari va narxlarning oshishi uchun tuzatishlar kiritish orqali qiymat ko‘rsatkichini olish imkonini beradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60594. Xarajat yondashuvi quyidagi holatlar mavjud bo‘lganda madaniy boyliklarning qiymatini baholashning yagona yondashuvi sifatida qo‘llanilishi mumkin:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a) ishtirokchilar baholash obyekti bilan deyarli bir xil foydalilik xususiyatiga ega bo‘lgan madaniy boyliklar obyektini hech qanday me’yoriy yoki huquqiy cheklovlarsiz qayta yaratishga qodir bo‘lsa va bu madaniy boyliklar obyekti shu qadar tez yaratilishi mumkinki, ishtirokchi baholanayotgan madaniy boyliklar obyektidan darhol foydalanish imkoniyati uchun katta mukofot to‘lashni xohlamasa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b) baholanayotgan madaniy boylik obyekti to‘g‘ridan-to‘g‘ri daromad keltirmasa va uning o‘ziga xos xususiyati daromad va (yoki) qiyosiy yondashuvlardan foydalanishga imkon bermasa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
d) amaldagi qiymat turi asosan qayta ishlash yoki almashtirish xarajatlariga asoslansa.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60595. Mazkur Standartning 60594-bandida keltirilgan mezonlarga rioya qilinmasa, quyidagi holatlarda ham xarajatlar yondashuvi natijasida olingan xarajatlar ko‘rsatkichini qo‘llab-quvvatlash uchun boshqa yondashuvlarni ham qo‘llash imkoniyati ko‘rib chiqilishi kerak:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a) ishtirokchilar madaniy boyliklar obyektini analog-obyektni qayta tiklash imkoniyatini ko‘rib chiqishlari mumkin, ammo madaniy boylikning bir xil obyektini yaratish bilan bog‘liq cheklovlar mavjud bo‘lsa yoki ko‘p vaqt talab qilsa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b) madaniy boyliklar obyekti yaqin vaqt ichida yaratilgan va xarajatlar yondashuvida ishlatiladigan taxminlar yuqori darajadagi ishonchlilikka ega bo‘lsa.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Baholash natijalarini muvofiqlashtirish
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60596. Turli xil yondashuvlar va baholash usullaridan foydalangan holda olingan madaniy boyliklarning qiymatini baholash natijalarini muvofiqlashtirish va uni baholash hisobotida aks ettirish 4-son MBS “Baholash to‘g‘risidagi hisobot va uni tuzish tartibi” va 6-son MBS “Baholash yondashuvlari va usullari” talablariga muvofiq amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-bob. Madaniy boyliklarni baholash bo‘yicha maxsus qoidalar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60597. Madaniy boyliklarni boshqa usullar yordamida ham baholash mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Madaniy boyliklarni baholashda baholovchi baholanayotgan madaniy boyliklarning xususiyatlarini hisobga olishi va ma’lumotlarning mavjudligi va bozor konyunkturasidan kelib chiqqan holda baholash usullarini tanlashi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bunday holda, baholash hisobotida baholovchi tomonidan tanlangan usul (usullar) tavsifi ko‘rsatilishi kerak, bu baholash hisobotidan foydalanuvchiga qiymatni aniqlash jarayonining mantiqiyligi va tanlangan usul(lar)ning muvofiqligini tushunishga imkon beradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash to‘g‘risidagi hisobot har xil talqin qilinishiga yo‘l qo‘ymasligi va tushunmovchiliklar keltirib chiqarmasligi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60598. Hisoblash usulini tanlashda baholovchi muhimlik, asoslilik, noaniqlik, tekshiriluvchanlik va yetarlilik tamoyillariga tayanishi kerak. Bunday holda, baholash to‘g‘risidagi hisobotda baholovchi tanlangan usul(lar)ning asoslanishi va tavsifini, madaniy qadriyatlar (tasviriy yoki amaliy san’at) yo‘nalishidan kelib chiqqan holda narxlash mezonlarini ko‘rsatishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60599. Madaniy boyliklarning qiymati uni yaratish uchun moliyalashtirish usuliga bog‘liq emas.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
605100. Madaniy boyliklarni baholash bo‘yicha ishlarni bajarishda baholovchi quyidagilarga majburdir:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholangan madaniy boylik obyektida mualliflik huquqi va turdosh huquqlar bilan bog‘liq majburiyatlar mavjudligini aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mavjud manbalardan baholash obyektida qonuniy cheklovlar mavjudligi to‘g‘risida ma’lumot olish.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
605101. Baholanayotgan madaniy boyliklarga nisbatan uchinchi shaxslarning hujjatlashtirilgan mulkiy huquqlari yoki cheklovlar bo‘lmagan taqdirda, obyektni baholash, agar baholash topshirig‘ida boshqacha tartib ko‘rsatilmagan bo‘lsa, tekshirish paytida aniqlangan holatlarni hisobga olgan holda bunday huquq va cheklovlar yo‘qligi haqidagi taxmin asosida amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
605102. Baholovchi baholash usulini tanlashda baholanayotgan madaniy boylikning xususiyatlarini hisobga olgan holda, muhimlik, ishonchlilik, to‘g‘rilik, tekshiriluvchanlik va muvofiqlik tamoyillariga asoslanishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
605103. Moliyaviy hisobotlar uchun belgilangan tartibda aniqlangan madaniy boylik obyektlarining qiymati mazkur Standartda aniqlangan qiymatidan sezilarli darajada farq qilishi mumkin.”.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Mazkur qo‘shimchalarning ilovasiga muvofiq tahrirdagi 11-ilova bilan to‘ldirilsin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
O‘zbekiston Respublikasi Yagona milliy baholash standartiga kiritilayotgan qo‘shimchalarga ILOVA
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
“O‘zbekiston Respublikasining Yagona milliy baholash standartiga 11-ILOVA
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
“Madaniy boyliklar qiymatini baholash” Milliy baholash standarti (16-son MBS)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
METODIKASI
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mazkur Metodika 16-son MBS “Madaniy boyliklar qiymatini baholash”ni qo‘llash tartibini belgilaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-bob. Umumiy qoidalar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Mazkur Metodika YAMBSga muvofiq madaniy boyliklar obyektlari (bundan buyon matnda MBO deb yuritiladi) qiymatini baholash uchun zarur bo‘lgan minimal uslublarni belgilaydi. Baholovchilar O‘zbekiston Respublikasining baholash faoliyati to‘g‘risidagi qonunchilikka, YAMBSga hamda baholashning xalqaro tajribasiga zid bo‘lmagan boshqa uslublardan ham foydalanishlari mumkin. Bunda baholovchi baholash to‘g‘risidagi hisobotda tanlangan baholash usulini ko‘rsatishi va asoslashi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-bob. MBOni identifikatsiya qilish
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Baholanayotgan MBOni identifikatsiya qilish uning miqdoriy va sifat ko‘rsatkichlari va parametrlarini aniqlash, shuningdek, baholanayotgan MBOning qiymatini aniqlash imkonini beruvchi tegishli parametrlar va tavsiflarga analog-obyektlarning narxni shakllantiruvchi parametrlari mosligini qiyoslash asosida amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Indentifikatsiya jarayonida MBOning ekspertizasi o‘tkaziladi. Ekspertiza MBOni baholash uchun asos bo‘lib xizmat qiladi, bu esa baholash obyektining madaniy (badiiy) qiymatini aniqlash va ularni analog-obyektni identifikatsiyalash imkonini beradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholanayotgan MBOni ekspertizadan o‘tkazishdan ko‘zlangan asosiy maqsad uning haqiqiy yoki haqiqiy emasligini tasdiqlashdan iborat.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Madaniy (badiiy) qiymatni aniqlash vazifasi ahamiyatli belgilarning eng katta va eng aniq miqdorini aniqlashdan iboratdir.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Baholanayotgan madaniy boyliklar obyektining o‘ziga xos xususiyatlariga bog‘liq ravishda baholovchi quyidagi masalalarga alohida e’tibor berishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBOni baholash uchun boshlang‘ich ma’lumotlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
san’atshunos-ekspert xulosasining mavjudligi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBOning texnologik ekspertizasi protokoli mavjudligi (ixtisoslik bo‘yicha ekspertlar xulosalari protokolda aks ettiriladi);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBO atributsiyasining mavjudligi (agar mavjud bo‘lsa);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBO provenansi mavjudligi (agar mavjud bo‘lsa);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBOga nisbatan cheklovlar mavjudligi yoki mavjud emasligi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBOning saqlanish darajasi va restavratsiya qilish zarurati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBO bilan bog‘liq qo‘shimcha ma’lumotlarning mavjudligi (ko‘rgazmalar kataloglari, adabiyotlar va boshqalar);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash uchun taqdim etilgan MBO analoglari haqida ma’lumot.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5. MBOni baholash uchun boshlang‘ich ma’lumotlar quyidagilarni o‘z ichiga olishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBOning nomi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBOning fotosurati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBO muallifining imzosi yoki shaxsiy tamg‘asining mavjudligi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
yaratilgan sanasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBOning mansubligi (tasviriy yoki amaliy san’at);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
san’atshunos-ekspert xulosasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBOning savdo tarixi (sotuvlar tarixi) (agar mavjud bo‘lsa).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6. MBO bo‘yicha san’atshunos-ekspertning xulosasida MBOning muallifi, yaratilgan sanasi, badiiy, ilmiy va tarixiy-madaniy qiymati, muayyan maktabga aloqadorligi, ijro uslubi, kompozitsion yechimi, ko‘rgazma tarixi va boshqalar aks ettiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7. MBO ekspertizaga jalb etiladigan san’atshunos-ekspert baholash obyektining tegishli soha yo‘nalishi (tasviriy yoki dekorativ-amaliy san’at) bo‘yicha malakaga ega bo‘lishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Xulosada san’atshunos-ekspert o‘zi haqidagi to‘liq ma’lumotlarni (familiyasi, ismi, otasining ismi, ilmiy unvoni va darajasi (agar mavjud bo‘lsa), ish joyi (lavozimi) (agar mavjud bo‘lsa) hamda o‘zaro aloqa ma’lumotlarini) ko‘rsatishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Xulosa san’atshunos-ekspertning o‘zi tomonidan imzolanadi. Shuningdek, xulosa san’atshunos-ekspertning shtatida bo‘lgan tashkilotning yoki u bilan fuqarolik-huquqiy shartnoma tuzgan tashkilotning muhri bilan tasdiqlanishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8. MBOni texnologik ekspertizadan o‘tkazish to‘g‘risidagi bayonnomada tadqiqot turlari, tadqiqotlar o‘tkazilgan uskunalar ro‘yxati, o‘lchov vositalarining amaldagi metrologik sertifikati, soha eksperti haqidagi ma’lumotlar (familiyasi, ismi, otasining ismi, ilmiy unvoni va darajasi, ish joyi (lavozimi) va texnologik ekspertizani o‘tkazgan tashkilot) ko‘rsatilishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9. MBO atributsiyasi uning yaratilgan joyi va vaqti, shuningdek, ushbu obyektni yaratgan usta yoki u tegishli bo‘lgan maktabni o‘z ichiga oladi. Shuningdek, ekspertizada MBO atributsiyasi bo‘yicha badiiy asarning ishonchliligi, haqiqiyligi, uning muallifi, yaratilgan joyi va vaqti aniqlanadi. Bunda ekspertiza muayyan san’at turi bo‘yicha ekspert tomonidan amalga oshiriladi. Ekspertning atributsiyadagi asosiy faoliyati obyektning muallifligi, xronologik mansubligi, autentligini tasdiqlash uchun obyekt tipologiyasining hujjatli va informatsion ta’minotini aniqlashga yo‘naltiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10. MBO provenansi — bu MBOning oldingi egalari haqida hujjatli ma’lumotlarning mavjudligidir. Provenansni o‘rganishda baholovchi oxirgi mulkdordan uning baholash obyektiga egalik huquqining qonuniyligi haqida yozma ma’lumotlarni olishi, shuningdek, agar MBO O‘zbekiston Respublikasining “Madaniy boyliklarni olib chiqish va olib kirish to‘g‘risida”gi Qonuni va O‘zbekiston Respublikasi tomonidan 1996-yil 21-mayda ratifikatsiya qilingan Qurolli mojaro chiqqan hollarda madaniy boyliklarning himoya qilinishi to‘g‘risidagi Konvensiyani buzgan holda olingan bo‘lsa, MBO egasini javobgarlikka tortilishi mumkinligi to‘g‘risida ogohlantirishi shart.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11. MBOga nisbatan cheklovlar mavjudligini tekshirishda baholovchi buyurtmachidan baholash obyektiga mulk huquqini tasdiqlovchi hujjatlarning asli yoki nusxalarini va baholanayotgan MBO bo‘yicha cheklovlar yo‘qligini tasdiqlovchi hujjatlarni (agar mavjud bo‘lsa) olishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12. Zaruratga ko‘ra, baholovchi tegishli tashkilotlardan baholash obyektiga mulk huquqini tasdiqlovchi hujjatlarning (shartnomalar, xayr-ehsonlar, vasiyatnomalar va boshqalar) nusxalarini talab qilishga haqli.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
13. MBO ekspertiza natijalaridan qat’i nazar, baholashni amalga oshirishdan oldin baholovchi baholash obyektini tekshiruvdan o‘tkazadi. Vizual tekshiruvga quyidagilar kiradi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
nuqsonlar, darz ketishlar, bo‘linishlar, sinishlar va boshqa shikastlanishlarning mavjudligi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
saqlanish darajasi va restavratsiya qilish zarurati.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
14. MBOning saqlanish darajasi bevosita baholash narxiga ta’sir qiladi. MBOni vizual tekshirish vaqtida nuqsonlar, mog‘or bosish va deformatsiya izlari yoki boshqa kamchiliklar aniqlangan taqdirda, baholovchi baholash obyektini restavratsiya qilish darajasini aniqlash uchun tegishli ekspertni jalb qilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
15. Tekshiruv davomida MBOning qaysi turga tegishliligi va tipologik belgilari, muallifi, mavzusi, syujeti, vaqti, yaratilish joyi va mavjudligi, ilmiy ahamiyati, memorialligi, ijtimoiy va etnik mansubligi, tayyorlash materiali va usuli, o‘lchami, rangi, shakli, tuzilishi, yo‘qotishlar ro‘yxati va boshqa sifatlar yoki baholash uchun zarur bo‘lgan alohida belgilar qayd etiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
16. Tekshiruvni ixtisoslik bo‘yicha ekspert jalb qilgan holda o‘tkazish obyektni baholash to‘g‘risidagi hisobotda ko‘rsatilgan ma’lumotlarni isbotlash uchun zarur shart hisoblanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
17. MBO bilan bog‘liq hujjatlar yoki boshqa axborot materiallarining (ko‘rgazmalar kataloglari, san’atshunoslik sohasidagi adabiyotlar, muzeylar yoki ko‘rgazma galereyalarining veb-saytlari va boshqalar) mavjudligi MBOning yakuniy bahosiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Xususan, respublika miqyosidagi yoki xalqaro ko‘rgazmalarda MBOning ko‘rgazmalar tarixi mavjudligi baholash obyekti qiymatini bir necha barobar oshirishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-bob. Axborotni to‘plash va tahlil qilish
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18. Axborotni to‘plash, o‘rganish va tahlil qilishda, shuningdek, baholash obyektini identifikatsiya qilishda baholovchi 3-son MBS “Baholash jarayonida o‘tkaziladigan o‘rganishlar va tahlillar” talablariga amal qilishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
19. Baholash obyektini tahlil qilish uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarning turi va miqdori baholovchi tomonidan baholashdan ko‘zda tutilgan maqsad, aniqlanadigan qiymat turi, baholash obyektining o‘ziga xos xususiyatlari, ruxsatlar va cheklovchi shartlarga qarab belgilanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20. MBOni baholash ishlari sifatli bo‘lishini ta’minlashning asosiy sharti baholash uchun taqdim etilgan MBO analoglari borasidagi ma’lumotlarni to‘g‘ri va malakali tanlashdan iboratdir. Analoglarni tanlashda baholovchi muallif asarlarining mahalliy bozorini ham, xorijiy bozorini ham, shu jumladan auksion savdolarini (agar mavjud bo‘lsa) ham o‘rganishi kerak. MBOning muallifi bo‘lmagan holatlarda, baholanayotgan MBO bilan eng ko‘p o‘xshash tavsiflarga ega bo‘lgan obyekt analog-obyekt sifatida olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
21. Baholash obyekt bozorining tahlili quyidagi izchillikda amalga oshiriladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
analog-obyektlar bozorining tahlili;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti bozoriga tegishli sektorning joriy holati, rivojlanish istiqbollari va rivojlanish tendensiyalari tahlili;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti bilan yoki analog-obyektlar bilan tuzilgan bitimlar tahlili (agar mavjud bo‘lsa);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti bilan qiyoslanayotgan analoglarga bo‘lgan talab, taklif va narxga ta’sir qiluvchi asosiy omillar tahlili.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Madaniy boyliklar bozorining kelajak tendensiyalarini prognoz qilishda MeiMoses All Art Index, Artprice Global Index, ArtNet, Zurich Art and Antiques Index, Skate’s Art Stocks Index (SASI), ARTIMX singari mashhur indekslar, shuningdek, Christie’s, Sotheby’s, Heritage Auctions, Phillips de Pury & Company, Bonhams va boshqa nufuzli auksion uylari va san’at asarlari bozorini tahlili qilishga ixtisoslashgan tahliliy kompaniyalar ma’lumotlaridan foydalanish mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22. Baholovchi tomonidan qo‘llanilayotgan baholash uslublari bozorning holati va dinamikasi, shuningdek baholash obyekti bilan tuzilgan bitimlar (sanasi, auksion narxlari (estimeyt), narx omillari, ma’lumot manbai va boshqa) to‘g‘risidagi ma’lumotlardan foydalanishni talab qiladigan holatlarda, baholovchi baholash obyekti tegishli bo‘lgan bozor segmenti haqida umumiy ma’lumotlarni to‘plashi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
23. Quyidagilar MBOni baholashning maqsadlari bo‘lishi mumkin:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
oldi-sotdi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
deklaratsiyalash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ustav kapitali (jamg‘armasi)ga kiritish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
sug‘urtalash (sug‘urta xatarlarining barcha holatlari);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
olib chiqiladigan va olib kiriladigan madaniy boyliklarga qo‘yiladigan bojxona boji qiymatini belgilash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
vakolatli davlat organi tomonidan MBOni olib chiqish va vaqtincha olib chiqish uchun beriladigan sertifikatni olish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hibsga olingan yoki musodara qilingan MBOning bozor qiymatini aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
garovga qo‘yish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
boshqa davlatlardan noqonuniy tarzda olib chiqilgan, o‘g‘irlangan yoki boshqa davlatlarda yo‘qotilgan MBO qonuniy egasiga qaytarilganida, uni halol xarid qilgan inson uchun beriladigan kompensatsiya miqdorini aniqlash.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bunda baholovchi baholashda qiymat turini tanlash bevosita baholash maqsadiga bog‘liqligini e’tiborga olishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
24. MBO qiymatining turi baholash maqsadi va uning natijalaridan foydalanish bilan bog‘liq ravishda 5-son MBS “Qiymat turlari”ga muvofiq tarzda belgilanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-bob. Baholash yondashuvlari va uslublarini tanlash, asoslash va qo‘llash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
25. MBOni baholash qiyosiy, daromad va xarajatlarga asoslangan yondashuvlardan foydalangan holda amalga oshiriladi. Baholash to‘g‘risidagi hisobotda baholovchi u yoki bu yondashuvni qo‘llashning maqsadga muvofiqligini asoslab berishi kerak. Baholovchi baholash uchun tanlangan yondashuv (yondashuvlar) doirasida baholash obyekti qiymatini hisoblashning muayyan uslublarini mustaqil ravishda belgilash huquqiga ega.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
26. MBOni baholash quyidagi asosiy bosqichlarni o‘z ichiga olishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholashning maqsadi va vazifasini aniqlash, baholash topshirig‘ini tayyorlash, MBO qiymatini baholash bo‘yicha ko‘rsatiladigan xizmatlarga oid shartnoma tuzish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektini identifikatsiya qilish, ya’ni baholash obyektini, uning tarixi, miqdoriy va sifat tavsiflari va parametrlarini aniq ta’riflash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti muallifining ijodiy tarixini ta’riflash (agar mavjud bo‘lsa);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
san’atshunoslik va (yoki) texnologik ekspertiza natijalarini ta’riflash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
madaniy boyliklar muomalada bo‘lgan bozorni tahlil qilish, baholanayotgan MBOning bozor segmenti to‘g‘risidagi ma’lumotlarni to‘plash va tizimlashtirish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
narxlarni shakllantiruvchi omillarni va ularning narxga ta’sirini aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholashga oid yondashuv (yondashuvlar)ni va baholanayotgan MBO qiymatini hisoblash uslubini (uslublarini) tanlash va asoslash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholanayotgan MBOning qiymatini aniqlash bo‘yicha baholash yondashuvlarini qo‘llash va hisoblash-tahliliy protseduralarni bajarish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
olingan natijalarni umumlashtirish va baholash obyektining yakuniy qiymatini aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBOni baholash bo‘yicha hisobot tayyorlash.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
27. MBO qiymatini baholash ishlarini bajarishda baholovchi quyidagilarni amalga oshiradi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholanayotgan MBO mualliflik va turdosh huquqlar bilan bog‘liq bo‘lgan majburiyatlar mavjudligini aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mavjud axborot manbalaridan baholash obyektiga nisbatan qonuniy cheklovlar to‘g‘risida ma’lumot olish.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
28. MBOning qiymati uni yaratishdagi moliyalashtirish usuliga bog‘liq bo‘lmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
29. Baholanayotgan MBOga nisbatan uchinchi shaxslarning hujjatlar bilan tasdiqlangan mulkiy huquqlari va cheklovlar mavjud bo‘lmagan taqdirda, obyektni baholash, agar baholash topshirig‘ida boshqacha ko‘rsatilmagan bo‘lsa, tekshirish paytida aniqlangan holatlarni hisobga olgan holda bunday huquq va cheklovlar mavjud emas degan taxmin asosida amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
30. Hisoblash uslubini tanlashda baholovchi baholanayotgan MBOlarning o‘ziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda muhimlik, asoslilik, aniqlik va yetarlilik tamoyillariga asoslanishi kerak. Baholash hisobotida baholovchi MBO yo‘nalishidan (tasviriy yoki amaliy san’at) kelib chiqqan holda tanlangan uslub (uslublar)ning asoslanishi va ta’rifini, shuningdek, narx shakllanishi mezonlarini ko‘rsatib o‘tishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholash hisobotini tayyorlashda muhimlik prinsipidan foydalangan holda ishni amalga oshirish davomida aniqlangan barcha muhim holatlarning bayon etilishi baholovchi tomonidan boshqa hech qanday muhim holatlar aniqlanmaganini anglatadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Asoslanganlik prinsipi qo‘llanayotgan uslublar va alohida hisob-kitoblar asosli ekanligi va mantiqiy tushuntirishga egaligi, hisoblashda foydalanilgan boshlang‘ich ma’lumotlar va taxminlar bir-biriga va bozor sharoitlariga mos kelishini ko‘zda tutadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Aniqlik prinsipi baholash hisobotining mazmuni ushbu hisobotdan foydalanuvchilarni chalg‘itmasligi, shuningdek, turli talqin qilish mumkin emasligini anglatadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Yetarlilik prinsipiga ko‘ra, MBOni baholash hisobotini tayyorlash jarayonida har qanday fikr-mulohaza faqat uning ishonchliligiga yetarli asoslar keltirilgan, ya’ni foydalanilgan axborot manbalariga havolalar va hujjatlarning nusxalari bo‘lsagina, to‘g‘ri deb hisoblanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Qiyosiy yondashuv
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
31. Qiyosiy yondashuv analog-obyektlarning narxlari va tavsiflari to‘g‘risida ishonchli va foydalanish mumkin bo‘lgan ma’lumotlar mavjud bo‘lgan hollarda qo‘llanadi. Baholash obyektini bir xil yoki analog MBOlar bilan taqqoslash uchun tegishli ma’lumotlarning mavjudligi qiyosiy yondashuvni qo‘llash sharti hisoblanadi. Bunday analog-obyektlar baholanayotgan MBO bilan bir bozorda yoki baholanayotgan MBO bilan bir xil bozorda sotilishi kerak. Bunda amalga oshirilgan kelishuvlar narxi ham, takliflar narxi ham qo‘llanishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
32. Baholash maqsadlari uchun o‘zining qiymatini belgilovchi asosiy tavsiflari bo‘yicha baholash obyektiga maksimal o‘xshash bo‘lgan obyekt analog-obyekt sifatida tan olinadi. Madaniy boyliklar sohasidagi analoglarning o‘xshashligini aniqlashda baholovchi san’atshunoslik va (yoki) texnologik ekspertiza natijalariga asoslanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
33. Quyidagilar analog-obyektlarni tanlashda hisobga olinadigan omillar hisoblanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
analog-obyektlarning baholanayotgan MBO bilan asosiy miqdoriy va sifat tavsiflari bo‘yicha o‘xshashligi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tanlanayotgan analog-obyektlarning soni, ularning miqdoriy va sifat xususiyatlarini tekshirish imkoniyati mavjudligi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mualliflik (agar mavjud bo‘lsa).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
34. Qiyosiy yondashuvdan foydalangan holda baholash obyektining qiymatini aniqlash analog-obyektlarning narxlarini tuzatish orqali amalga oshiriladi, bu ularning baholanayotgan obyektdan farqini bartaraf qilish imkonini beradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
35. Qiyosiy yondashuv tegishli qiyoslash elementlari asosida tanlangan analog-obyektlarning narxlaridan foydalangan holda qo‘llaniladi. Qiyoslash elementlari qatoriga baholash obyektining qiymatiga va madaniy boyliklarga taalluqli bo‘lgan obyektlar bilan tuziladigan bitimlarning xususiyatlariga ta’sir qiladigan omillar kiradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
36. Sotuvlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri qiyoslash uslubi bozori chaqqon, ko‘plab takliflar va bitimlarga boy bo‘lgan seriyali va ommaviy MBOlar uchun qo‘llaniladi. Analog-obyektlar bilan tuzilgan muayyan bitimga bog‘liq holda MBOni xarid qilish va sotish bo‘yicha bitimlar tuziladigan bozorlarning quyidagi turlari ajratib ko‘rsatiladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
auksion;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
galereya;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
yarmarka (art-yarmarka, badiiy yarmarka, san’at yarmarkasi va boshqa);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kolleksiyachi yoki merosxo‘r tomonidan amalga oshiriladigan to‘g‘ridan-to‘g‘ri sotuvlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
rassom (muallif) ustaxonasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
onlayn auksionlar va elektron savdo maydonchalari.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
37. Auksion savdolari madaniy boyliklar qiymatining yuqori chegarasini shakllantiradi hamda bunday bitimlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarning ishonchli va haqiqiy emaslik xavfi minimal hisoblanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
38. Auksionda shakllanadigan MBO bahosi estimeyt deb ataladi va quyidagi tarkibiy qismlarni o‘z ichiga oladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bolg‘acha narxi (lot sotilgan narx);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bolg‘acha narxiga qo‘shimcha yig‘imlar (xaridor tomonidan auksion uyiga to‘lanadigan xaridor mukofoti, zaruratga ko‘ra, sotib olingan MBOni mamlakatdan olib chiqish uchun ruxsat olishga sarflanadigan xarajatlar);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
agar auksion o‘tkazilayotgan mamlakatning amaldagi qonunchiligiga muvofiq MBOga nisbatan intellektual mulk huquqi mavjud bo‘lsa, muallif yoki uning merosxo‘rlariga haq to‘lash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
transport xarajatlari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
yetkazib berishda MBOni sug‘urtalashga sarflanadigan xarajatlar qiymati,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
har bir muayyan holatda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan va ko‘zda tutilmagan boshqa xarajatlar.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
39. Bitta auksion savdosi madaniy boylik obyektining yakuniy narxi bo‘lishi mumkin emas. Shunga analog MBOning kamida ikkita savdosi mavjudligi muallifning muayyan san’at asarlari bo‘yicha shakllangan narxlardan dalolat berishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tanlangan analog-obyektlarning har biri baholash obyekti bilan narxlarni shakllantiruvchi omillar (qiyoslash elementlari) bo‘yicha taqqoslanadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti va analog-obyektlar o‘rtasidagi narxlarni shakllantiruvchi omillardagi farqlar aniqlanadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
analog-obyektning narxi (yoki uning solishtirma ko‘rsatkichi) aniqlangan farqlarga muvofiq tuzatiladi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholanayotgan obyektning qiymati analog-obyektlarning tuzatilgan narxlarini umumlashtirish orqali aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
41. MBOning bozor qiymati sotuvlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri qiyoslash uslubiga muvofiq quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
V = Vkor ± Kor
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
V — MBOning bozor qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Vkor— analog-obyektni sotish (sotishga oid takliflar) qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Кor — taqqoslanayotgan analog-obyektning tuzatilgan qiymatiga kiritilgan tuzatishlarning baholash sanasidagi umumiy qiymati.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tuzatishlar asoslangan holda kiritilishi lozim va baholovchi baholash hisobotida tuzatishlar kiritilishi sabablarini hujjatlashtirishi hamda miqdoriy ko‘rsatkichlarni hisoblash tartibini ko‘rsatishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
42. Auksion narxlari bilan ishlashda baholovchi auksion savdosi sanasiga mos ravishda analog-obyekt narxiga tuzatish kiritishni qo‘llashi lozim. Agar sotish sanasi baholash sanasidan farq qilsa, baholash sanasiga tuzatish kiritilishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
43. Analog-obyektlarning qiymati baholash sanasiga indeksatsiyalash orqali keltiriladi. Indeksatsiyalashni amalga oshirishda baholovchi baholash obyekti uchun xarajatlar elementlarini nazarga olgan holda narx o‘zgarishi indekslariga amal qiladi. Xarajatlar elementlari uchun narx o‘zgarishi indekslari to‘g‘risida ishonchli ma’lumotlar mavjud bo‘lmaganda, tegishli tarmoqlar uchun narx o‘zgarishi indekslaridan yoki baholash obyektining mohiyatiga mos keladigan boshqa indekslardan foydalanish mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Indeksatsiyalash koeffitsiyenti baholash obyektini yaratishda ishtirok etayotgan ustalarning ish haqi o‘zgarishini, eng barqaror valyutaning o‘zgarishi yoki materiallar, butlovchi qismlar yoki tayyor mahsulotlar narxlarining o‘zgarishi va boshqalarni aks ettiruvchi ko‘rsatkich sifatida hisoblanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
44. Tuzatishlarning foiz qiymatlari taqqoslanadigan obyekt narxiga beriladigan mulkiy huquqlar, moliyalashtirish shartlari, sotish shartlari, auksionda sotish shartlari bilan bog‘liq bo‘lgan qo‘shimcha xarajatlar, bozor konyunkturasi, joylashuvi, iqtisodiy tavsiflari, foydalanish turi va boshqa komponentlar bo‘yicha baholash obyektidan qanchalik oshib ketishi yoki undan pastligini hisobga olish uchun qo‘llaniladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
45. Tuzatishlarni kiritish barcha tuzatishlar kiritilgunga qadar davom ettiriladi. Baholash obyektini ular bo‘yicha tuzilgan bitimlar yoki bozorga chiqarilayotgan boshqa analog-obyektlar bilan qiyoslash uchun quyidagi qiyoslash elementlari qo‘llaniladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
sotish shartlari (bitim sanasi va baholash sanasi orasidagi narx o‘zgarishi, narxning savdolar jarayonidagi o‘zgarishlari);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
analog-obyekt xarid qilinganidan keyingi xarajatlar (yetkazib berish, soliqlar va tegishli yig‘imlarni to‘lash);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
jismoniy xususiyatlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
iqtisodiy xususiyatlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tarixiy xususiyatlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektining joylashuvi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
boshqa shartlar.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
46. Analog-obyektlar bo‘yicha tuzatishlar san’atshunos-ekspertning professional fikri asosidagi ekspert xulosasidan olingan ma’lumotlar, shuningdek, analog-obyektlarni tavsiflovchi ma’lumotlar asosida kiritiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
47. MBOning badiiy qiymati, shakli, materiali, bezak turi, texnikasi va tayyorlash murakkabligi bo‘yicha tuzatishlar analog-obyekt va baholash obyekti o‘rtasida sezilarli farq kuzatilganda, ixtisoslikning mazkur yo‘nalishi bo‘yicha san’atshunos-ekspertlarni jalb qilish orqali kiritilishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
48. Reyting usuli MBOning turli tavsiflarini hisobga oluvchi va uning narxiga ta’sir ko‘rsatuvchi asosiy (bazis) qiymatni aniqlash va multiplikativ tuzatishlarni kiritish orqali qo‘llanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
49. Asosiy (bazis) qiymat quyidagicha hisoblanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bir qiymat uchun (materiallarning solishtirma xarajatlari, ish haqi, qo‘shimcha va ma’muriy xarajatlar, agar mavjud bo‘lsa);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholanayotgan MBOning kompensatsiyaviy nusxasini zamonaviy yaratish qiymatini qayta ishlab chiqarishdan kelib chiqqan holda;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tarixiy qiymat yoki tayyorlovchi (muallif) tomonidan amaliy sotish nuqtayi nazaridan baholanayotgan MBOni yaratish davridagi narxini amaldagi narxlar bo‘yicha qayta hisoblash (narxlarni indeksatsiya qilish) asosida.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
50. MBOning bozor qiymatini hisoblashda tasviriy san’at asari (rasm) misolida ko‘rib chiqamiz. MBOning bozor qiymati bazaviy qiymat hamda san’atshunoslik va texnologik ekspertizaning 20 ta mezoni (Xi) asosida quyidagi tarzda aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bunda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
РС — MBOning bozor qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
БРС — MBOning bazaviy hisob qiymati;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
СБР — tasviriy san’at asari (rasm)ning standart bazaviy o‘lchami, to‘rtta guruhdagi ijro texnikasi orqali belgilanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-texnika — xolst, moybo‘yoq (akril, tempera va boshqalar), katta ishlar uchun 100×120 sm standart o‘lcham, o‘rta ishlar uchun 70×90 sm standart o‘lcham,mayda ishlar uchun 30×50 sm standart o‘lcham;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-texnika — qog‘oz, akvarel (guash, pastel va boshqalar), 30×50 sm standart o‘lcham;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-texnika — dastgoh grafikasi (tush, qalam va boshqalar), 20×30 sm standart o‘lcham;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-texnika — mualliflik bosma grafikasi (ofort, litografiya, o‘yma va boshqalar), standart o‘lcham 20×30 sm;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
РК— tasviriy san’at asari (rasm)ning kvadrat santimetrdagi o‘lchami;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Xmax — san’atshunoslik va texnologik ekspertizaning mezonlari bo‘yicha umumiy ball.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
51. Umumiy eskirish quyidagi komponentlar asosida aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Кфун — funksional eskirish koeffitsiyenti;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Кфи— jismoniy eskirish koeffitsiyenti. Ushbu koeffitsiyent mazkur Metodikaning ilovasida keltirilgan MBOning jismoniy holatini ekspert baholash shkalasi bo‘yicha aniqlanadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Кэу — iqtisodiy eskirish koeffitsiyenti.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
52. MBOning bazaviy qiymati quyidagicha aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
БPС = БРВ *БС
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bunda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
БРС — MBOning bazaviy hisoblash qiymati (minimal);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
БС — MBOning foydalanilayotgan texnika asosidagi bazaviy qiymati.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
53. Quyidagi holatlarda qiyosiy yondashuv MBOni baholash uchun yagona yondashuv sifatida qo‘llanishi mumkin:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti yaqin vaqt ichida qo‘llanayotgan qiymat turiga mos ravishda e’tiborga olinishi mumkin bo‘lgan bitim asosida sotilgan bo‘lsa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti, u bilan bir xil yoki analog MBOlar bozorda faol muomalada aylanayotgan bo‘lsa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyekti bilan bir xil yoki analog MBOlar bilan tez-tez bo‘ladigan va (yoki) yaqin vaqt ichida tuzilgan bitimlar mavjud bo‘lsa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
muallifning asarlari auksionlar yoki ko‘rgazmalarda sotilgan bo‘lsa.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan mezonlar mavjud bo‘lmagan taqdirda, quyidagi holatlarda qiyosiy yondashuv natijasida olingan qiymat ko‘rsatkichini qo‘llab-quvvatlash uchun boshqa yondashuvlarni ham qo‘llash imkoniyati ko‘rib chiqilishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholanayotgan MBO yoki analog-obyektlar bilan bozorda tuzilayotgan bitimlar bozorning beqarorligi va faolligining mavjud darajasini hisobga olgan holda unchalik yangi bo‘lmasa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholanayotgan MBO yoki analog-obyektlar bozorda o‘zaro muomalada bo‘lsa-da, biroq unchalik faol bo‘lmasa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bozor kelishuvlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar mavjud, biroq taqqoslanayotgan MBOlar baholash obyektidan sezilarli darajada farq qilsa, bu esa tuzatishlar kiritishni talab qilishi mumkin bo‘lsa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBO bilan yaqin vaqt ichida amalga oshirilgan bitimlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar ishonchli bo‘lmasa (ya’ni, mish-mishlar, ma’lumotlarning yo‘qligi, sinergetik xaridor, bozor shartlariga mos bo‘lmagan bitim, muammoli sotuv va boshqalar);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBOning qiymatiga ta’sir qiluvchi muhim omil uni ishlab chiqarish xarajatlari yoki uning foyda keltirishi imkoniyati emas, balki bozorda unga beriladigan narx bo‘lsa.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Shuningdek, olingan natijalarni muvofiqlashtirish jarayonida qiyosiy yondashuv natijasi katta ahamiyatga ega bo‘ladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
54. Bozorda mavjud bo‘lgan dastlabki ma’lumotlarga bog‘liq holda MBOni baholash jarayonida turli xil miqdoriy (miqdoriy to‘g‘rilash uslubi, juft sotuvlar uslubi va boshqalar) va sifatga oid uslublardan (ekspert baholash uslubi va boshqalar), shuningdek, ularning kombinatsiyalaridan foydalanish mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sifatga oid uslublardan foydalanganda MBOni baholash analog-obyektlar bilan amalga oshirilgan bitimlar va (yoki) takliflar qiymatini tahlil qilish yoxud san’atshunos-ekspertlardan olingan tegishli ma’lumotlarni o‘rganish va tanlangan baholash yondashuvi metodikasidan foydalanish yo‘li bilan amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
55. Statistik tahlil usullarini qo‘llashda baholovchi baholash obyektining bozor segmenti ma’lumotlaridan foydalangan holda ushbu obyekt bozoriga mos keladigan qiymatni belgilaydi va unga muvofiq tegishli narxning hisoblash qiymatini aniqlaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Daromad yondashuvi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
56. Madaniy boylikning har bir baholanayotgan obyekti uchun daromad yondashuvini qo‘llash imkoniyatini belgilashda uning daromad olish qobiliyatini o‘rganish kerak. Bunday daromadlar qatoriga baholanayotgan madaniy boyliklar qo‘yilgan muntazam faoliyat olib boruvchi ko‘rgazmadan keladigan pul tushumlari yoki baholanayotgan MBO keltiradigan boshqa daromad (foyda) manbai kirishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
57. Bunda MBOning iqtisodiy muomalada bo‘lish muddati nomuayyan ekanligini ham e’tiborga olish lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
58. Baholangan MBOdan kelayotgan daromadlarni ishonchli aniqlash imkoniyati mavjud bo‘lsa, uning qiymati iqtisodiy muomalada bo‘lish davri uchun kutilayotgan ushbu daromadlarni kapitallashtirish yoki diskontlash yo‘li bilan aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
59. Baholash jarayonida daromad yondashuvni qo‘llagan holda baholovchi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
prognoz davrini belgilashi kerak. Prognoz davri deganda kelajakdagi davr tushunilib, unda baholash sanasidan boshlab baholash obyekti tomonidan keltirilishi kutilayotgan daromadlarni, shuningdek, baholash obyekti va daromad olish bilan bog‘liq bo‘lgan xarajatlar, shu jumladan amaldagi qonunchilikka muvofiq o‘rni to‘ldirilmaydigan soliqlar va yig‘imlarni prognozlash ham amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholash obyektining prognoz davrida daromadlar oqimini keltirish qobiliyatini o‘rganish, shuningdek, prognoz davridan keyingi davrda obyektning daromadlar oqimini keltirish qobiliyati to‘g‘risida xulosa chiqarish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kelajakdagi daromadlar oqimlarini baholash sanasiga yetkazish uchun foydalaniladigan baholash obyekti bilan tavakkalchilik nuqtayi nazaridan taqqoslanadigan investitsiya obyektlariga qo‘yilmalar daromadliligini aks ettiruvchi diskont stavkasini aniqlash;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kutilayotgan daromadlar oqimini baholash sanasidagi qiymatga keltirish jarayonini amalga oshirish.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60. Alohida noyob qimmatga ega bo‘lgan MBOlar uchun saqlash (bir joydan ikkinchi joyga ko‘chirish, restavratsiya qilish, reklama aksiyalari va boshqalar) xarajatlarini hisobga olish va avtorizatsiyalash (MBO ekspertiza xarajatlari, ko‘chirish uchun ruxsat olish va boshqa) ishlarini amalga oshirish zarurati yuzaga kelishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Xarajat yondashuvi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
61. Xarajat yondashuvini qo‘llash MBOni qayta tiklash uchun ketadigan xarajatlar miqdorini hisobga olish imkoniyatini puxta ko‘rib chiqishni talab etadi. MBOning noyobligi narxni shakllantiruvchi asosiy omil hisoblanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
62. Madaniy boyliklarning ba’zan yaratilish yoshi ahamiyatga ega bo‘lib, ularni qayta yaratishni modellashtirishda yetarlicha to‘g‘ri hisobga olish qiyin bo‘lgan iqtisodiy sharoitlarda yaratilganligi hisobga olinishi lozim. Baholash obyektiga o‘xshash (o‘rnini bosuvchi) MBOni qayta yaratish uning haqiqiyligi va tarixiy-madaniy qiymatini yo‘qotish ehtimoli bilan bog‘liq bo‘ladi. Noyob va qayta takrorlab bo‘lmaydigan MBOni qayta yaratish yoki almashtirish mumkin emas.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
63. Xarajat yondashuvini qo‘llash uchun tegishli ma’lumotlar mavjud bo‘lsa, bu yondashuvni seriyali va ommaviy MBOlarga nisbatan qo‘llash lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
64. Xarajat yondashuvini qo‘llashda, agar haqiqiyligi va tarixiy-madaniy qiymatini yo‘qotish prinsipial ahamiyatga ega (narxni shakllantiruvchi asosiy omil) bo‘lmasa, baholanayotgan MBOni xarid qilish, qayta yaratish yoki o‘rnini bosish uchun zarur bo‘lgan xarajatlar aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
65. Qayta yaratish xarajatlari baholanayotgan MBOning asl nusxasi yaratilgan davrdagi uslublar (texnologiyalar)ni qo‘llagan holda tabiati, sifati va yoshi nuqtayi nazaridan unga yaqin bo‘lgan materiallardan qayta tayyorlangan aniq nusxasi (original) uchun to‘lanishi mumkin bo‘lgan pul miqdorini bildiradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
66. O‘rnini bosish xarajatlari baholash obyektiga o‘xshash yoshi, o‘lchami, rangi va holatdagi MBO uchun to‘lanadigan pul miqdorini bildiradi. Mazkur xarajatlar baholash obyektiga muqobil nusxani yoki uning replikasini yoxud imkon qadar asl nusxaga yaqinroq bo‘lgan, ammo zamonaviy usullar yordamida qayta yaratilgan nusxasini yaratish (sotib olish) xarajatlariga asoslanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
67. Xarajat yondashuvini qo‘llash sanoat tomonidan ishlab chiqariladigan, ko‘p nusxalarga ega bo‘lgan tasviriy va amaliy san’at obyektlari (seriyali yoki ommaviy ishlab chiqarish) kabi MBOlarni baholashda foydali bo‘lishi mumkin (masalan, zargarlik buyumlari, keramika buyumlari va haykalchalar, shtamplash orqali tayyorlangan mahsulotlar, gilamlar, yog‘och o‘ymakorligi va boshqalar).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
68. Quyidagi holatlarda xarajat yondashuvi MBO qiymatini baholashning yagona yondashuvi sifatida ishlatilishi mumkin:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ishtirokchilar baholanayotgan obyekt bilan deyarli bir xil foydalilikka ega bo‘lgan MBOni hech qanday me’yoriy yoki huquqiy cheklovlarsiz qayta yaratishga qodir bo‘lganda va bu madaniy boyliklar obyekti shu qadar tez yaratilganidan bozor qatnashchisi baholanayotgan MBOdan darhol foydalanish imkoniyati uchun katta miqdorda pul to‘lashni xohlamaganda;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
baholanayotgan MBO bevosita daromad keltirmaganda hamda uning o‘ziga xos xususiyati foydali va (yoki) qiyosiy yondashuvlardan foydalanishga imkon bermaganda;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
amaldagi qiymat turi asosan xarajatlarga asoslansa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBOni qayta yaratish yoki almashtirish zaruriyati mavjud bo‘lganda.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
69. Yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan mezonlarga rioya qilinmasa, quyidagi holatlarda xarajatlar yondashuvi natijasida olingan qiymat ko‘rsatkichini mustahkamlash uchun boshqa har qanday yondashuvlarni ham ko‘rib chiqish kerak:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ishtirokchilar MBOni qiyosiy foydalilik bilan qayta tiklash imkoniyatini ko‘rib chiqishlari mumkin, biroq o‘xshash MBOni yaratish bilan bog‘liq bo‘lgan qonuniy to‘siqlar mavjud bo‘lsa yoki ko‘p vaqt talab qilsa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MBO yaqin vaqt ichida yaratilgan va shu sababli xarajatlar yondashuvida ishlatiladigan taxminlar yuqori darajadagi ishonchlilikka ega bo‘lsa.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
70. Madaniy boyliklar boshqa uslublar yoki ularni kombinatsiyalash orqali ham baholanishi mumkin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Baholovchi boshqacha hisob-kitob metodikasidan foydalanish va tanlangan yondashuvlarning har biri doirasida MBOni baholash uslubini (usullarini) mustaqil ravishda belgilash huquqiga ega. Bunda u muhimlik, asoslanganlik, aniqlik, tekshiruvchanlik va yetarlilik tamoyillariga asoslanadi. Shuningdek, baholash hisobotida baholovchi tomonidan tanlangan uslub(uslublar)ga ta’rifi berilishi lozim. Bu baholash hisobotidan foydalanuvchiga qiymatni aniqlash jarayoni mantig‘ini va baholovchi tomonidan tanlangan uslub(uslublar)ning baholash obyektiga va baholash prinsiplariga muvofiqligini tushunish imkonini beradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Baholash natijalarini muvofiqlashtirish
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
71. Baholash natijalarini muvofiqlashtirish va baholash obyektining yakuniy qiymatini aniqlash 6-son MBS “Baholash yondashuvlari va usullari”ga muvofiq amalga oshiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
72. MBOni xarajatlar va qiyosiy yondashuvlarni qo‘llagan holda baholashda analog-obyektlar bilan baholash sanasidan keyin sodir bo‘lgan, shu jumladan, narxni teskari indeksatsiyalash to‘g‘risidagi ma’lumotlardan foydalanishga ruxsat beriladi. Bunda baholovchi baholash kunidan tegishli voqea sodir bo‘lgan kungacha bo‘lgan davrdagi narxlar dinamikasini tahlil qiladi va tegishli tuzatishlarni kiritadi. Agar baholovchi hisobotda baholash sanasida mavjud bo‘lgan bozor ko‘rsatkichlariga muvofiqligi uchun olingan hisoblash qiymatlarining tahlilini, shuningdek ushbu ma’lumotlardan foydalanish bilan bog‘liq taxminlarni amalga oshirgan va oshkor qilgan bo‘lsa, bunday narx ma’lumotlaridan foydalanishga yo‘l qo‘yiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-bob. Ayrim MBOlarni baholashning o‘ziga xos xususiyatlari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
73. Tijorat maqsadida daromad olish uchun foydalanilmaydigan noyob MBOlarni baholashda xarajatlar yondashuvi ularni baholashning yagona yondashuvi hisoblanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
74. Baholanayotgan MBOlarning muayyan xususiyatlarini hisobga olgan holda baholash hisoboti hisobotdan foydalanuvchiga qiymatni aniqlash jarayonining mantig‘ini va baholovchi tomonidan tanlangan uslub (uslublar)ning baholash obyekti, baholash tamoyillari, aniqlanayotgan qiymat turi va ko‘zda tutilayotgan baholash natijalaridan foydalanishga qanchalik mos kelishini tushunish imkonini berishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Madaniy boylik obyektlarining jismoniy holatini ekspert baholash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
SHKALASI
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Madaniy boylik obyektlarining jismoniy holatini baholash
Madaniy boylik obyektlari jismoniy holatining umumiy
tavsifi
Eskirish darajasi, foizda
A’lo
Madaniy boylik obyektining shikastlanish va
deformatsiyasi mavjud emas, joriy ta’mirlash vaqtida bartaraf etiladigan va
umumiy ko‘rinishiga ta’sir qilmaydigan individual mayda nuqsonlar mavjud
0 — 5
Yaxshi
Madaniy boylik obyektining shikastlanish va deformatsiyasi
mavjud emas, joriy ta’mirlash vaqtida bartaraf etilishi mumkin bo‘lgan va
obyektning noyobligini hisobga olgan holda tashqi ko‘rinishiga sezilarli
ta’sir ko‘rsatmaydigan mayda nuqsonlar mavjud. Ular ta’mirlash jarayonida
osongina bartaraf etiladi.
6 — 15
Qoniqarli
Madaniy boylik obyektining umumiy elementlari
yaroqli, tashqi ko‘rinishi ancha eskirgan, mayda teshikchalar, darz ketgan
joylar, qoplama sirtida nuqsonlar ko‘rinadi.
16 — 40
Qoniqarsiz
Madaniy boylik obyektining elementlari
shikastlangan, jiddiy nuqsonlar, darz ketishlar, ba’zi elementlarining
yetishmasligi mavjud, ammo restavratsiya qilish mumkin.
41 — 60
Eskirgan
Madaniy boylik obyektining elementlari eskirgan,
jiddiy nuqsonlar, darz ketgan joylar, katta elementlarning yetishmasligi
mavjud, jiddiy restavratsiya qilinmasa, u badiiy ahamiyatga ega emas, ammo
tarixiy ahamiyatga ega.
61 — 80
Yaroqsiz
Madaniy boylik obyekti yaroqsiz yoki vayron bo‘lgan
holatda, restavratsiya qilib bo‘lmaydi, badiiy qimmatga ega emas, ammo
tarixiy qiymatga ega.
81 — 100
”.
(Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 13.04.2026 y., 10/26/3487-3/0351-son)