Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги директорининг
буйруғи
Ипотека облигацияларини чиқариш соҳасида «Тартибга солиш қумдони» махсус ҳуқуқий режими доирасида ипотека облигацияларининг эмиссияси ва муомаласи тўғрисидаги вақтинчалик низомни тасдиқлаш ҳақида
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 11 ноябрда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3700]
1. Ипотека облигацияларини чиқариш соҳасида «Тартибга солиш қумдони» махсус ҳуқуқий режими доирасида ипотека облигацияларининг эмиссияси ва муомаласи тўғрисидаги вақтинчалик низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ҳамда Савдо-саноат палатаси билан келишилган.
3. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Директор Д. ЛИ
Тошкент ш.,
2025 йил 28 август,
1-сон
Келишилди:
Савдо-саноат палатаси раиси Д. ВАХАБОВ
2025 йил 25 август
Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ўринбосари Ж. УРУНОВ
2025 йил 22 август
Марказий банк раиси Т. ИШМЕТОВ
2025 йил 20 август
Ўзбекистон Республикасининг Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги директорининг 2025 йил 28 августдаги 1-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Ипотека облигацияларини чиқариш соҳасида «Тартибга солиш қумдони» махсус ҳуқуқий режими доирасида ипотека облигацияларининг эмиссияси ва муомаласи тўғрисидаги
ВАҚТИНЧАЛИК НИЗОМ
Мазкур вақтинчалик низом ипотека облигацияларини чиқариш соҳасида «Тартибга солиш қумдони» махсус ҳуқуқий режими доирасида ипотека облигацияларининг эмиссияси ва муомаласини амалга ошириш тартибини белгилайди.
1-боб. Умумий қоидалар
1. Мазкур вақтинчалик низомда қуйидаги тушунчалар қўлланилади:
ипотека облигацияларини чиқариш соҳасида «Тартибга солиш қумдони» махсус ҳуқуқий режими (бундан буён матнда махсус ҳуқуқий режим деб юритилади) — ипотека облигацияларини чиқариш учун махсус ҳуқуқий режим иштирокчиларига алоҳида ташкилий-ҳуқуқий шарт-шароитларни яратиш жараёни;
ипотека облигацияси — ипотека қопламаси билан таъминланган ва ипотека агенти томонидан чиқарилган облигация;
ипотека қопламаси — ипотека агенти томонидан ипотека облигацияларини чиқариш мақсадида олинган ипотека кредитлари мажмуи (портфели), улар бўйича фоизлар ва асосий қарзни тўлашдан тушган пул тушумлари ипотека облигациялари бўйича фоизларни тўлашга ва уларнинг номинал қийматини сўндиришга йўналтирилади;
ипотека кредитларини секюритизация қилиш (бундан буён матнда секюритизация деб юритилади) — ипотека кредитларини йиғиб, уларни ипотека қопламаси сифатида ипотека агентига ўтказиш ва шу ипотека қопламаси таъминоти асосида ипотека облигацияларини чиқариш жараёни;
ипотека кредитини олувчи — оригинатордан ипотека кредитини олган шахс (ипотекага қўювчи);
рўйхатдан ўтказувчи орган — Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги;
дефолт ҳолати — ипотека қопламаси таркибига киритилган ипотека кредити (фоиз ёки асосий қарз) бўйича қарз олувчи томонидан тўловнинг 90 календар кун ёки ундан ортиқ муддатга кечиктирилганлиги;
loan-level-data файли (бундан буён матнда LLD-файл деб юритилади) — ипотека қопламаси таркибига кирадиган ипотека кредитлари бўйича батафсил маълумотларни ўз ичига олган ҳужжат.
2. Мазкур вақтинчалик низомда назарда тутилган ипотека облигацияларининг эмиссияси ва муомаласи Ипотека облигацияларини чиқариш соҳасида «Тартибга солиш қумдони» махсус ҳуқуқий режимини жорий этиш тўғрисидаги низомга (рўйхат рақами 3648, 2025 йил 14 июль) мувофиқ ташкил этиладиган махсус ҳуқуқий режим доирасида амалга оширилади.
2-боб. Секюритизация иштирокчилари
1-§. Оригинатор
3. Оригинатор — ипотека кредитини олувчига ипотека кредитларини ажратувчи ва кейинчалик мазкур ипотека кредитларини ипотека агентига ипотека облигацияларини чиқариш учун ўтказадиган банк ҳисобланади.
4. Оригинатор ипотека агенти томонидан чиқариладиган ва ушбу оригинаторнинг ипотека кредитларидан шакллантирилган ипотека қопламаси билан таъминланган ипотека облигацияларини сотиб олишга ҳақли.
2-§. Ипотека агенти
5. Ипотека агенти — «Ўзбекистон ипотекани қайта молиялаштириш компанияси» акциядорлик жамияти (бундан буён матнда Компания деб юритилади) томонидан ташкил этилган ҳамда махсус ҳуқуқий режим иштирокчиси бўлган махсус ваколатли ташкилот ҳисобланади.
6. Ипотека агенти ўз ходимларига эга бўлмайди.
Ипотека агенти ва унинг бошқарув органларининг (жумладан, яккабошчилик асосидаги ижроия органининг) барча функциялари ҳамда ваколатлари Компания томонидан амалга оширилади.
7. Ипотека агенти билан тузиладиган шартномалар ипотека агенти номидан Компаниянинг тегишли ваколатли шахси томонидан имзоланади.
8. Ипотека агенти Компаниянинг жойлашган жойи (почта манзили) бўйича давлат рўйхатидан ўтказилади.
Бунда, ипотека агентини давлат рўйхатидан ўтказиш ёки қайта рўйхатдан ўтказишда Компаниянинг кўчмас мулкка бўлган мулк, ижара ёки текин фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжат ипотека агентининг жойлашган жойи (почта манзили) сифатида қайд қилиш учун асос ҳисобланади.
9. Ипотека агентининг фаолияти бўйича бухгалтерия ҳисоби Нобанк кредит ташкилотларида бухгалтерия ҳисобини юритиш тартиби тўғрисидаги йўриқномага (рўйхат рақами 3263, 2020 йил 30 июнь) мувофиқ юритилади.
10. Ипотека агентининг ихтиёрий тугатилишига фақат мазкур ипотека агентининг жойлаштирилган ва муомалада бўлган барча ипотека облигациялари сўндирилганидан кейин йўл қўйилади.
3-§. Хизмат кўрсатувчи агент ва захирадаги хизмат кўрсатувчи агент
11. Хизмат кўрсатувчи агент — ипотека агентининг ипотека қопламаси таркибига киритилган ипотека кредитларига ипотека агенти билан тузилган шартнома асосида хизмат кўрсатувчи банк ҳисобланади.
12. Ипотека агенти билан тузилган шартнома доирасида хизмат кўрсатувчи агент ипотека қопламаси таркибига киритилган ипотека кредитлари билан боғлиқ қуйидаги хизматларни кўрсатади:
ипотека кредитини олувчиларга ипотека агенти номидан хизматлар кўрсатади;
ипотека кредитларини мониторинг қилади ва улар бўйича тўловларнинг ўз вақтида амалга оширилишини назорат қилади;
ипотека кредитини олувчилардан ипотека кредитлари бўйича фоизлар ва асосий қарз суммаларини қайтариш ҳисобига олинган пул маблағларини улар келиб тушган санадан бошлаб уч иш куни мобайнида ипотека агентининг махсус банк ҳисобварағига ўтказади;
хизмат кўрсатиладиган ипотека кредитларининг таҳлилий ҳисобини юритади;
ипотека агенти ва Компанияга ҳар ойда ёки сўров бўйича ипотека кредитлари бўйича батафсил ахборотни, шу жумладан ипотека кредити бўйича асосий қарз ва фоизлар суммаларининг қолдиқларини, шунингдек тўланиши лозим бўлган бошқа тўловларни кўрсатган ҳолда ҳисобот тақдим этади;
кредит ахбороти алмашинуви тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ хизмат кўрсатиладиган ипотека кредитлари тўғрисидаги ахборотни Кредит ахборотининг давлат реестрига ва кредит бюроларига тақдим этади.
13. Захирадаги хизмат кўрсатувчи агент — дастлаб тайинланган хизмат кўрсатувчи агент томонидан ипотека кредитлари бўйича хизмат кўрсатиш рад этилган ёки бажарилиши мумкин бўлмаган тақдирда, ипотека агенти билан тузилган шартнома асосида хизмат кўрсатувчи агент функцияларини ўз зиммасига оладиган банк ҳисобланади.
14. Хизмат кўрсатувчи агент ипотека кредитларига хизмат кўрсатиш захирадаги хизмат кўрсатувчи агентга ўтказилиши тўғрисидаги хабарнома олинган санадан эътиборан икки иш куни ичида захирадаги хизмат кўрсатувчи агентга ипотека қопламаси таркибига кирадиган ипотека кредитлари бўйича барча тўлиқ ва ишончли маълумотларни бериши шарт.
4-§. Компания
15. Компания ипотека агентини ташкил этиб, унинг давлат рўйхатидан ўтказилиши, махсус ҳуқуқий режим иштирокчиси сифатида рўйхатдан ўтказилиши ва фаолияти амалга оширилишини таъминлайди.
16. Компания мазкур бобнинг 2-параграфида белгиланган вазифалардан ташқари қуйидагиларни амалга оширади:
ипотека қопламасининг ҳисобини юритади;
ипотека қопламаси таркибига кирадиган ипотека кредитлари бўйича фоизлар ва асосий қарздан тушган пул маблағларини ҳисобга олган ҳолда ипотека облигацияларининг фоиз тўловлари ва номинал қийматини сўндиришни амалга оширади;
ипотека агентининг учинчи шахслар олдидаги мажбуриятларини бажариш, шунингдек ипотека агенти фаолиятини таъминлаш билан боғлиқ бошқа мажбуриятлар бўйича тўловлар ҳисоб-китобини амалга оширади;
ипотека агентининг фоизларни тўлаш ва ипотека облигацияларининг номинал қийматини сўндириш бўйича мажбуриятлари юзасидан кафил бўлади;
ипотека агенти номидан бухгалтерия ва солиқ ҳисобини юритади;
давлат органлари ҳамда бошқа фойдаланувчиларга ипотека агенти номидан солиқ, молиявий ва бошқа ҳисоботларни тақдим этади;
ипотека агентининг, шу жумладан ипотека облигациялари эмитенти сифатидаги фаолиятига оид маълумотларни ошкор қилади;
ипотека агенти номидан қонунчилик ва шартномаларга мувофиқ бошқа вазифаларни амалга оширади.
5-§. «Қимматли қоғозлар марказий депозитарийси» акциядорлик жамияти ва махсус хизмат кўрсатувчи агент
17. «Қимматли қоғозлар марказий депозитарийси» акциядорлик жамияти (бундан буён матнда Марказий депозитарий деб юритилади) — тўлов агенти бўлиб, ипотека облигациялари бўйича фоизларни тўлаш ва уларнинг номинал қийматини сўндириш у орқали амалга оширилади.
18. Махсус хизмат кўрсатувчи агент — Компания билан тузилган шартнома асосида Компаниянинг дефолт ҳолати юзага келган ипотека кредитлари билан ишлаш бўйича хизматлар кўрсатувчи банк ҳисобланади.
19. Махсус хизмат кўрсатувчи агент Компания билан тузилган шартнома доирасида дефолт ҳолати юзага келган ипотека кредитлари бўйича асосий қарз ва фоизларни ундириш ҳамда шартномада белгиланган бошқа хизматларни кўрсатиш бўйича ишларни амалга оширади.
3-боб. Ипотека қопламаси таркибига киритиладиган ипотека кредитларига қўйиладиган талаблар
20. Ипотека қопламаси таркибига киритиладиган ипотека кредитлари қуйидаги шартларга мувофиқ бўлиши керак:
кредитнинг гаровга нисбати кўрсаткичи 75 фоиздан кам бўлмаслиги;
ипотека кредитини олувчининг қарз юки кўрсаткичи 70 фоиздан кўп бўлмаслиги;
ипотека кредити берилган санадан бошлаб 6 ойдан кўп муддат ўтганлиги;
гаровга қўйилган кўчмас мулк ипотека кредитининг бутун муддатига йўқолиш ва (ёки) шикастланиш таваккалчиликларидан оригинатор фойдасига суғурталанган бўлиши;
ипотека кредитлари Тижорат банкларида активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга (рўйхат рақами 2696, 2015 йил 14 июль) мувофиқ «стандарт» тоифасига кириши;
ипотека (кредит) шартномасида кредиторнинг (оригинаторнинг) талабидан бошқа шахс фойдасига воз кечиши учун қарздорнинг (ипотека кредитини олувчининг) розилигини олиш шарти назарда тутилмаган бўлиши.
Бунда, ипотека қопламаси таркибига киритиладиган ипотека кредитлари бўйича кредитнинг гаровга нисбати кўрсаткичи ва қарз юки кўрсаткичи Банкларга ўрнатиладиган макропруденциал нормативлар ҳамда улар томонидан бериладиган кредитлар (микроқарзлар) бўйича тўловларнинг энг юқори қийматларига доир талаблар тўғрисидаги низомга (рўйхат рақами 3618, 2025 йил 22 апрель) мувофиқ аниқланади.
21. Ипотека қопламаси таркибига киритиладиган ипотека кредитлари бўйича қуйидаги ҳужжатлар мавжуд бўлиши керак:
ипотека ва кредит шартномалари;
тўловлар жадвали;
суғурта полиси;
ипотека предмети ипотекага берувчига тегишли эканлигини тасдиқловчи ҳужжат;
ипотека шартномаси рўйхатдан ўтказилганлиги тўғрисидаги давлат реестридан кўчирма.
22. Битта ипотека кредити фақат битта ипотека қопламаси таркибига киритилиши мумкин. Битта ипотека қопламасидан ипотека агенти томонидан чиқариладиган ипотека облигацияларининг фақат битта эмиссиясини таъминлаш учун фойдаланилади.
4-боб. Ипотека кредитларини ўтказиш билан боғлиқ битимни расмийлаштириш ва уни давлат рўйхатидан ўтказиш
23. Ипотека кредитларини ўтказиш билан боғлиқ битимни (бундан буён матнда битим деб юритилади) тузиш учун оригинатор мазкур вақтинчалик низомнинг 3-бобида белгиланган талабларга мувофиқ келадиган ҳамда ипотека қопламаси таркибига киритиладиган ипотека кредитлари бўйича LLD-файл кўринишидаги ахборотни илова қилган ҳолда ёзма ёки электрон шаклдаги аризани Компанияга тақдим этади.
Бунда, LLD-файл кўринишидаги ахборот қуйидаги маълумотларни ўз ичига олиши лозим:
ипотека кредитининг шартлари (суммаси, муддати, фоиз ставкаси ва бошқалар);
ипотека кредити бўйича гаров объекти (объектнинг тури, баҳоланган қиймати, гаровга олинган қиймати ва бошқалар);
ипотека кредити бўйича тўловлар (ойлик тўловлар миқдори, ипотека кредитини олувчининг тўлов интизоми ва бошқалар);
ипотека кредитларининг мазкур Низомнинг 3-бобида белгиланган талабларга мувофиқлигини тасдиқловчи маълумотлар;
битимни тузиш учун зарур бўлган бошқа маълумотлар.
24. Компания оригинатор томонидан тақдим этилган аризани кўриб чиқиш жараёнида ипотека кредитлари бўйича бирламчи ҳужжатларни LLD-файл кўринишидаги ахборотга ҳамда мазкур вақтинчалик низомнинг 3-бобида белгиланган талабларга мувофиқлигини танлаб текширишни амалга оширади.
25. Оригинатор томонидан тақдим этилган ипотека қопламаси таркибига киритиладиган ипотека кредитлари бўйича маълумотлар ипотека кредитларининг бирламчи ҳужжатларига ва (ёки) мазкур вақтинчалик низомнинг 3-бобида белгиланган талабларга мувофиқ бўлмаган тақдирда, Компания томонидан оригинатор билан битимни тузиш рад этилади ҳамда бу ҳақида бир иш куни ичида оригинаторга хабарнома юборилади.
26. Ипотека агенти оригинатор томонидан тақдим этилган ва мазкур вақтинчалик низомнинг 3-бобида белгиланган талабларга мувофиқ бўлган ипотека кредитларидан ипотека қопламасига киритиладиган ипотека кредитлари рўйхатини шакллантиради ҳамда оригинатор билан биргаликда битим (олди-сотди шартномаси ёки қонунчиликда белгиланган бошқа шартнома) ва бошқа шартномалар (шу жумладан, хизмат кўрсатувчи агент ва махсус хизмат кўрсатувчи агент билан шартномалар, ипотека агентининг банкдаги ҳисобварағи ҳамда битимни амалга ошириш учун зарур бўлган бошқа шартномалар) лойиҳаларини ишлаб чиқади ва келишади.
27. Битим ипотека қопламаси таркибига киритиладиган ипотека кредитлари бўйича оригинаторга тегишли бўлган ҳуқуқдан (талабдан) ипотека агенти фойдасига воз кечишни назарда тутади ҳамда мазкур битим олди-сотди шартномаси ёки қонунчиликда белгиланган бошқа шартнома шаклида расмийлаштирилиши мумкин.
Бунда, ипотека агентига ўтказилаётган ипотека кредитлари бўйича ипотека (кредит) шартномалари рўйхати битимга илова қилинади.
28. Битим Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 320-моддасига мувофиқ ипотека қопламаси таркибига киритиладиган ипотека кредитлари бўйича ипотека (кредит) шартномалари қайси шаклда (оддий ёзма ёки нотариал) тузилган бўлса, ўша шаклда тузилади.
29. Мазкур вақтинчалик низомнинг 28-бандидан келиб чиқадиган ипотека предметига бўлган ҳуқуқларнинг оригинатордан ипотека агентига ўтиши кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказиш тўғрисидаги қонун ҳужжатларига мувофиқ давлат рўйхатидан ўтказилиши керак.
30. Оригинатор ипотека агентига ўтказилган ипотека кредитлари бўйича ипотека кредитини олувчиларни бу ҳақида битим давлат рўйхатидан ўтказилган санадан уч иш кунидан кечиктирмай ёзма равишда хабардор қилиши лозим.
5-боб. Ипотека облигацияларининг эмиссияси ва муомаласи
31. Ипотека облигацияларини чиқариш, давлат рўйхатидан ўтказиш, жойлаштириш ва уларнинг муомаласи Ўзбекистон Республикасининг «Қимматли қоғозлар бозори тўғрисида»ги Қонуни, Қимматли қоғозлар эмиссияси ва эмиссиявий қимматли қоғозлар чиқарилишларини давлат рўйхатидан ўтказиш қоидалари (рўйхат рақами 2000, 2009 йил 30 август), мазкур вақтинчалик низом ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.
Бунда, мазкур вақтинчалик низомда бошқача қоида белгиланмаган бўлса, ипотека облигацияларини чиқариш, давлат рўйхатидан ўтказиш, жойлаштириш ва уларнинг муомаласи корпоратив облигациялар учун белгиланган тартибда амалга оширилади.
Зарур ҳолларда, рўйхатдан ўтказувчи орган ипотека агентининг ипотека облигацияларини чиқарилишини давлат рўйхатидан ўтказиш тўғрисидаги аризасини кўриб чиқиш жараёнида ундан қўшимча маълумотларни сўраб олиш ҳуқуқига эга.
32. Ипотека облигацияларини жойлаштириш ва уларнинг муомаласи «Тошкент» республика фонд биржаси» акциядорлик жамиятида амалга оширилади.
33. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки билан банклар ўртасидаги ипотека облигациялари бўйича РЕПО операциялари «Ўзбекистон республика валюта биржаси» акциядорлик жамиятида биржа савдоси қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.
34. «Ўзбекистон республика валюта биржаси» акциядорлик жамиятида ипотека облигациялари билан РЕПО операциялари амалга оширилганда, Марказий депозитарий кейинчалик РЕПО битимини амалга ошириш учун РЕПО ташаббускори бўлган банкнинг депо ҳисобварағига ипотека облигацияларининг зарур миқдорда етказиб берилишини таъминлайди.
Бунда, «Тошкент» республика фонд биржаси» акциядорлик жамиятида ипотека облигациялари бўйича битимларнинг нархлари тўғрисидаги маълумотлар «Ўзбекистон республика валюта биржаси» акциядорлик жамиятининг савдо платформасида Марказий депозитарий ва (ёки) «Тошкент» республика фонд биржаси» акциядорлик жамиятининг ахборот тизими орқали акс эттирилиши лозим.
35. Ипотека облигациялари эгаларининг реестрини шакллантириш Марказий депозитарий томонидан амалга оширилади.
6-боб. Ипотека облигациялари бўйича фоизлар ва уларнинг номинал қийматини тўлаш
36. Ипотека агенти томонидан ипотека облигациялари бўйича фоизларни тўлаш ва уларнинг номинал қийматини сўндириш фақат Марказий депозитарий орқали амалга оширилади.
37. Ипотека агенти ипотека облигациялари бўйича фоизларни тўлаш ва уларнинг номинал қийматини сўндириш учун Марказий депозитарийда шахсий ҳисобварақ очади.
38. Ипотека агенти ипотека қопламаси таркибига киритилган ипотека кредитлари бўйича ипотека кредитини олувчиларнинг тўловларини (асосий қарз, фоизлар, пеня ва бошқаларни) улар ипотека агентининг махсус банк ҳисобварағига келиб тушган кундан эътиборан уч иш кунидан кечиктирмай Марказий депозитарийдаги шахсий ҳисобварағига ўтказади.
39. Марказий депозитарий ипотека агентининг шахсий ҳисобварағидаги пул маблағларидан ипотека облигациялари бўйича фоиз тўловларини ва номинал қийматининг сўндирилишини ипотека облигацияларининг эгаларига ипотека облигацияларини чиқариш шартларига мувофиқ ўтказиб беради.
40. Марказий депозитарий ипотека агентининг шахсий ҳисобварағига келиб тушадиган ва ипотека облигациялари бўйича фоизларни тўлаш ҳамда уларнинг номинал қийматини сўндириш учун мўлжалланган пул маблағларининг ҳисобини юритади ва ҳар ойнинг 10 санасигача рўйхатдан ўтказувчи органга бу ҳақидаги ахборотни тақдим этади.
41. Ипотека агентининг хизмат кўрсатувчи агентда очилган махсус банк ҳисобварағи ва Марказий депозитарийдаги шахсий ҳисобварағига келиб тушадиган пул маблағларидан мазкур вақтинчалик низомда назарда тутилмаган мақсадларда фойдаланилишига йўл қўйилмайди.
7-боб. Ипотека агенти ва (ёки) ипотека кредитини олувчиларнинг мажбуриятлари бажарилишини таъминлаш
42. Ипотека облигацияларининг улар муомалада бўлган муддат давомида ипотека қопламаси билан таъминланганлик миқдори уларнинг сўндирилмаган номинал қийматидан кам бўлмаслиги лозим.
43 Компания ипотека агентининг ипотека облигациялари эгалари олдидаги фоизларни (купонларни) тўлаш ва ипотека облигацияларининг номинал қийматини сўндириш бўйича мажбуриятлари юзасидан кафил бўлади.
44. Ипотека қопламаси таркибига киритилган ипотека кредитлари бўйича дефолт ҳолати юзага келган тақдирда, хизмат кўрсатувчи агент уч кун ичида ипотека кредитлари бўйича дефолт ҳолати юзага келганлиги тўғрисидаги ахборотни Марказий депозитарий ва Компанияга юборади.
45. Компания дефолт ҳолати юзага келган ипотека кредитини ипотека агентидан сотиб олади ҳамда дефолт ҳолати юзага келган кундан эътиборан беш иш кунидан кечиктирмай хизмат кўрсатувчи агентда очилган ипотека агентининг махсус банк ҳисобварағига ипотека облигациялари бўйича барча ҳисобланган фоизлар суммаси ва дефолт ҳолати юзага келган санадаги ипотека кредити бўйича асосий қарз қолдиғи миқдоридаги пул маблағларини ўтказади.
Компания томонидан дефолт ҳолати юзага келган ипотека кредити сотиб олингандан сўнг, бундай ипотека кредитлари ипотека облигацияларининг таъминотига қўйилган ипотека қопламаси таркибидан чиқарилади ҳамда ипотека облигацияларининг номинал қиймати тегишли миқдорда сўндирилади.
Дефолт ҳолати юзага келган ипотека кредитлари бўйича ипотека кредитини олувчилардан тўловларни ундириш ишлари махсус хизмат кўрсатувчи агент томонидан амалга оширилади.
46. Компания ипотека агенти балансига қабул қилинган ипотека қопламаси ва ипотека агентидан сотиб олинган дефолт ҳолати юзага келган ипотека кредитларини Тижорат банкларида активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга (рўйхат рақами 2696, 2015 йил 14 июль) мувофиқ таснифлайди ҳамда улар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захираларни шакллантиради.
8-боб. Махсус қоидалар
47. Мазкур вақтинчалик низомга мувофиқ ипотека облигацияларини чиқариш ҳуқуқига эга бўлган ипотека агентидан бошқа шахслар «ипотека облигациялари» ва «ипотека қопламаси» деган сўзлардан фойдаланган ҳолда пул маблағлари ва бошқа мол-мулкни жалб этишга, шунингдек ўз номида «ипотека агенти» деган сўзларни ҳар қандай шаклда ишлатишга ҳақли эмас.
48. Мазкур Вақтинчалик низомда белгиланган ипотека қопламасига киритиладиган ипотека кредитларини оригинатордан ипотека агентига, шунингдек дефолт ҳолати юзага келган ипотека кредитларини ипотека агентидан Компанияга сотиш (ўтказиш) кредит шартномаларидан келиб чиқадиган мажбуриятлар юзасидан кредиторнинг ҳуқуқларидан (талабларидан) бошқа шахс фойдасига воз кечиш (уларни бошқаларга бериш, олиш) бўйича молиявий операцияларга киради.
49. Ипотека облигацияларининг битта чиқарилиши доирасида жойлаштирилган ипотека облигациялари таъминоти сифатида қўйилган ипотека қопламаси таркибига кирувчи ипотека кредитлари бўйича дефолт ҳолати юзага келган тақдирда, рўйхатдан ўтказувчи орган Компания ва ипотека агентига ушбу ипотека облигациялари бўйича мажбуриятларни бажариш тўғрисида кўрсатма киритади.
Ипотека кредитлари бўйича биринчи дефолт ҳолати юзага келганидан кейин бир календар йил ичида иккинчи дефолт ҳолати юзага келганда, рўйхатдан ўтказувчи орган тегишли чиқарилишдаги ипотека облигацияларининг муомаласини муддатидан олдин тўхтатиш ва сўндириш тўғрисида қарор қабул қилади.
9-боб. Якуний қоида
50. Мазкур вақтинчалик низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчиликка мувофиқ жавобгар бўладилар.
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 13.11.2025 й., 10/25/3700/1047-сон)