Босқич

Субъектлар

Чора-тадбирлар

Муддатлар

1-босқич

Тупроқшунослик ва агрокимёвий тадқиқотлар институти ва унинг минтақавий бўлинмалари

Тизимли тупроқ мониторингини амалга ошириш учун мониторинг объектлари (калит майдонлари) танлаб олиш.

Доимий равишда

2-босқич

Тупроқшунослик ва агрокимёвий тадқиқотлар институти ва унинг минтақавий бўлинмалари

Тайёргарлик босқичида ҳудудларнинг сув таъминоти, тупроқнинг ёғингарчиликлар, суғориш ва шамол эрозияси, сув-физик хоссалари, механик таркиби, туз ва сув режими, гумус ва азотнинг умумий шакли, фосфор ва калийнинг умумий ва ҳаракатчан шакллари, микроэлементлар, гипс, карбонат, сингдириш асослари ва сиғими, оғир металлар, пестицидлар, гербицидлар ва кимёвий ўғитлар билан ифлосланиши каби маълумотларни ўрганиш, умумлаштириш ва таҳлил қилиш.

Февраль-март

3-босқич

Тупроқшунослик ва агрокимёвий тадқиқотлар институти ва унинг минтақавий бўлинмалари

Дала ишлари босқичида стационар ва ярим стационар экологик майдончалардан асосий ва ёрдамчи кесмалар тушириш.

Апрель — август

4-босқич

Тупроқшунослик ва агрокимёвий тадқиқотлар институти

Камерал босқичда лаборатория шароитида тупроқнинг физик-кимёвий ва агрокимёвий хоссалари аниқлаш ҳамда дала тадқиқотлари материалларини таҳлил қилиш.

Сентябрь-октябрь

5-босқич

Тупроқшунослик ва агрокимёвий тадқиқотлар институти

Тупроқ мониторинги натижалари бўйича тайёрланган маълумотларни Қишлоқ хўжалиги вазирлигига тақдим этиш.

Ноябрь

1. Ҳудуд номи: _____________

2. Геоморфологик ажратма: _________________

3. Тупроқ тури: __________________

4. Стационар экологик майдон рақами: _______________

5. Мониторинг ўтказилган сана: __________________

Тупроқ индекси

Экилган қишлоқ хўжалиги экини тури

Қўлланилган ўғитлар тури ва миқдори,

т/га

Генетик қатлам

Тупроқларнинг физик-кимёвий, морфологик ва агрокимёвий хоссалари

индекс

қатлам чуқурлиги,

см

гумус,

%

умумий, %

ҳаракатчан, мг/кг

СО₂,

%

гипс,

%

азот

фосфор

калий

азот

фосфор

калий

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

А _х.

А _хо

B₁

B₂

BC

C

илованинг давоми

Тупроқларнинг физик-кимёвий, морфологик ва агрокимёвий хоссалар

сингдириш сиғими,

мг-экв/100 г

сингдирилган катионлар,

мг-экв/ 100 г

рН

тузлар йиғиндиси

(қуруқ қолдиқ),

%

шўрланиш типи

механик таркиб фракциялари,

мм

микроагрегат таркиби фракциялари,

мм

сувга чидамли агрегатлар миқдори

(0,25 — 10 мм)

ер юзаси тошлоқлик даражаси,

%

кальций

магний

натрий

калий

<0,001

>0,01

<0,001

>0,01

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

илованинг давоми

Тупроқларнинг физик-кимёвий, морфологик ва агрокимёвий хоссалари

гумусли қатлам қалинлиги,

см

эрозияланганлик даражаси

фильтрацияланиш коэффициенти,

мм/мин

сизот сувларининг минераллашуви,

%

сизот сувлари сатҳи,

м

солиш-тирма оғирлик,

г/см³

ҳажм оғирлиги

г/см³

табиий намлик,

%

умумий ғоваклик,

%

самарали (мақбул) намлик захираси,

м^3/га

оғир металлар миқдори

Қолдиқ пестицидлар миқдори

кобальт

қўрғошин

кадмий

мис

рух

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

илованинг давоми

Тупроқларнинг физик-кимёвий, морфологик ва агрокимёвий хоссалари

сўлиш намлиги,

%

дала нам сиғими чегараси,

%

ўсимлик ўзлаштира оладиган намлик даражаси,

%

вегетация давридаги фаол ҳарорат (>10) йиғиндиси,

^°С

вегетация даврида ёғинлар йиғиндиси,

мм

46

47

48

49

50

Босқич

Субъектлар

Чора-тадбирлар

Муддатлар

1-босқич

Туман (шаҳар) архитектура бўлими, қишлоқ хўжалигига оид бўлмаган фаолиятни амалга оширувчи субъектлар

Шаҳарсозлик фаолияти, геологик-қидирув ва фойдали қазилмаларни қазиб олиш, шунингдек, қишлоқ хўжалигига оид бўлмаган бошқа фаолиятни амалга ошириш учун тупроқнинг унумдор қатламини аниқлаш юзасидан Тупроқшунослик ва агрокимёвий тадқиқотлар институтига буюртма беради.

Қурилиш лойиҳасини ишлаб чиқиш даврида

2-босқич

Тупроқшунослик ва агрокимёвий тадқиқотлар институти ва унинг минтақавий бўлинмалари

1. Лойиҳа ижрочиларининг буюртмасига асосан тупроқнинг унумдор қатламини аниқлаш мақсадида тупроқ-тадқиқот ишлари ўтказади.

2. Тадқиқот натижалари асосида ҳудуднинг тупроқ харитасини, тупроқнинг унумдор қатлами, сидириб олинадиган майдон, тупроқ қатламининг қишлоқ хўжалигида фойдаланишга яроқлилиги юзасидан ҳамда тупроқнинг механик таркиби, шўрланиши, тупроқ таркибидаги гумус ва ҳаракатчан фосфор, алмашинувчан калий миқдори кўрсаткичлари нисбатан паст бўлган майдонларга олиб чиқилиши юзасидан илмий асосланган хулоса беради.

Буюртма келиб тушгандан кейин 15 иш куни мобайнида

3-босқич

Туман (шаҳар) ҳокимлиги, Кадастр агентлигининг туман (шаҳар) бўлими, туман (шаҳар) қишлоқ хўжалиги бўлими

Объектларни лойиҳалаштириш чоғида лойиҳа ижрочилари томонидан тупроқнинг унумдор қатламини сидириб олиб, уларни белгиланган жойларга ташлайди.

Тупроқ тадқиқот натижалари олингандан кейин 5 кун мобайнида

4-босқич

Қишлоқ хўжалигига оид бўлмаган фаолиятни амалга оширувчи субъектлар

Туман ер тузиш чизмасининг лойиҳасини ишлаб чиқади.

Лойиҳа асосида

5-босқич

Туман (шаҳар) ҳокимлиги, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекциясининг туман (шаҳар) бўлими

Тупроқ унумдор қатламини сидириб олиниши ва белгиланган дала контурига кўчирилиш юзасидан давлат назоратини амалга оширади.

Мунтазам равишда

Манзили: _______________________________________________________________________________________________________________

Кесма рақами: _____ сана «_____»______________ 20 ___ йил

I. Рельефи ва геоморфологияси

5. Паст тоғлар

V. Жойлашиш чуқурлиги, см

VII. Экин тури

А. Дарё воҳалари

6. Ўрта тоғлар

1. Ер ости сувлари

1. Пахта

1. Қайир

7. Баланд тоғлар

2. Шағал

2. Буғдой, арпа

2. 1 чи қайир усти террасаси

II. Тупроқ ҳосил қилувчи жинслар

3. Гипс

3. Шоли

3. 2 чи қайир усти террасаси

1. Лёсслар ва лёссимон ётқизиқлар

4. Карбонатлар

4. Сабзавот, полиз

4. 3 чи қайир усти террасаси

2. Аллювиал

5. Глейлашган

5. Беда

5. 4 чи қайир усти террасаси

3. Пролювиал

6. Она жинси

6. Маккажўхори

Б. Дельта (дарё ёйилмаси)

4. Делювиал

VI. Тупроқ юзаси

7. Кўп йиллик дарахтзор

1. Ўзанга ёндош баландлик

5.Эллювиал

1. Палахсасимон

8. Боғ, узумзор

2. Ўзанлараро пасайиш

6. Эол (шамол)

2. Кесаксимон

9. Бўз ерлар, қўриқ ерлар

В. Ёйилма (дельта)

III. Экспозицияси ва нишаблик даражаси

3. Эгатсимон

10. Шудгор

а) юқори қисми

1. Шимолий

4. Текис

Тупроқ номи:

б) ўрта қисми

2. Шарқий

5. Қиррасимон

в) чеккаси

3. Жанубий

6. Тошли

Г. Плато

4. Ғарбий

7. Туз доғлари

Тупроқшунос Ф.И.О.:

Д. Тоғ ва тоғолди

IV. Даражаси (0, 1, 2, 3)

1. Тоғолди кенг тўлқинсимон текислиги

1. Шўрланиш

Имзо:

2. Паст-баланд адирли текислиги

2. Ювилиш

Айрим белгилари:

3. Тоғолди ўр-қирли текислиги

3. Скелетлиги

4. Тоғ ёнбағри, тоғ ости

4. Гипслашганлиги

Қатламлар чегараси, см

Ранги

Намлиги

Механик таркиби

Тузилиши

Жойлашиши

Янги яралмаси

Илдизлар

Ҳашарот излари

Қўшилмалар

Кейинги қатламга ўтиши

Намуна олинган чуқурлик, см

Ранги:

1. Лойли

а) йирик

12. Зангори доғлар:

5. Қиррали майда шағал

1. Қора

2. Оғир қумлоқли

б) майда

а) якка (қатламнинг 10%и)

6. Қумли тош

2. Сур тусли

3. Ўрта қумлоқли

в) юпқа

б) кам (30%гача)

7. Чиғаноқлар:

3. Қўнғир

4. Енгил қумлоқли

Зичлиги:

в) кўп (50%гача)

а) кам

4. Жигарранг

5. Қумлоқли

1. Юмшоқ

г) ёппасига

б) тез-тез

5. Дала ранг

6. Қумли

2. Кам зичлашган

Ер ости ҳашаротлари қолдиқлари ва излари:

в) жуда кўп

6. Оч ранг

7. Қатламли:

3. Ўрта зичлашган

а) кам

Ўтиш тавсифи:

7. Кўкимтир кулранг

а) оғир қумлоқли қатламлар учрайди

4. Кучли зичлашган

б) ўртача

а) кескин

8. Оқимтир

б) ўрта қумлоқли қатламлар учрайди

Янги яралмалар:

в) кўп

б) аниқ

9. Кулранг:

в) енгил қумлоқли қатламлар учрайди

1. Мицелий

г) ер пилласи

в) сезиларли

а) оч; б) тўқ

Тузилиши:

2. Томирсимон туз йўллари

Илдизлар:

г) аста-секин

Намлиги:

1. Палахсасимон

3. Конкреция СО₂

а) сийрак

Қайдлар:

1. Қуруқ

2. Кесаксимон

4. Оқ кўзанак СО₂ доғлари

б) зич

2. Нам:

3. Ёнғоқсимон

5. Капролитлар

в) мўл

а) кам

4. Донсимон

6. Тузларнинг майда кристаллари шаклида

г) чим

б) ўртача

5. Чангсимон

7. Гипс кристаллари

Қўшилмалар:

в) юқори

6. Плиткасимон

8. Гипс бўлаклари

1. Антропоген (идиш синиқлари, кўмир қолдиқлари ва бошқалар)

3. Зах, ўта нам

7. Тангасимон

9. Шўх

2. Тош

4. Ҳўл

8. Пластинкасимон

10. Арзик

3. Шағал

Механик таркиби:

9. Баргсимон:

11. Занг доғлар

4. Сомон қолдиқлари

«Тасдиқлайман»

Тупроқшунослик ва агрокимёвий тадқиқотлар институти

(«Тупроқ клиникаси» МЧЖ, минтақавий бўлинмалари)

раҳбари _____________________ (Ф.И.О.)

20___ йил «_____»____________

Тупроқнинг унумдор қатлами тўғрисида

ХУЛОСА № ______

__________________________________________________________________

__________________________________________________________________

__________________________________________________________________

^{(субъектнинг номи ва объектнинг жойлашуви манзили)}

1. Тупроқ тадқиқот ишларини ўтказиш учун асос ва тақдим қилинган ҳужжатлар:

1.1. Тупроқнинг унумдор қатламини аниқлаш юзасидан субъект мурожаати _______________________________________ (санаси ва рақами);

1.2. Тупроқ тадқиқот ишлари ўтказиладиган ҳудуднинг тегишлилиги юзасидан ҳуқуқий ҳужжат нусхаси;

1.3. Ер участкаси чегараси, умумий майдони, қурилиш ости ва ободонлаштириладиган майдонлар тўғрисида __________ ўлчамдаги харита;

1.4. Экологик экспертиза хулосаси.

2. Ҳудуднинг қисқача тавсифи ва тупроқ тадқиқот натижалари:

2.1. Ҳудуднинг географик жойлашуви ва тупроқ номи;

2.2. Ҳудудда ўтказилган дала-тадқиқот ишлари, туширилган тупроқ кесмалари, тупроқнинг генетик қатламлари ва морфологик белгилари, олинган тупроқ намуналари;

2.3. Лаборатория таҳлили натижалари, тупроқнинг механик таркиби, шўрланиши, тупроқ таркибидаги гумус ва ҳаракатчан фосфор ҳамда алмашинувчан калий миқдори.

Тупроқ тадқиқот натижалари

Тупроқ кесмаси рақами

Қатлам чуқурлиги,

см

Механик таркиби

Гумус,

%

Ҳаракатчан фосфор ва алмашинувчан калий,

мг/кг ҳисобида

Шўрланиш

физик лой,

%

физик қум,

%

ил заррачаси,

%

номи

фосфор

(P₂O₅)

калий

(K₂O)

даражаси

типи

қуруқ қолдиқ,

%

Cl

SO₄

3. Тупроқнинг унумдор қатлами қалинлиги ва сидириб олинадиган майдон бўйича хулоса:

3.1. Ҳудуд учун ҳисоблаб чиқилган унумдор қатлам қалинлиги ва сидириб олинадиган майдон;

3.2. Сидириб олинадиган тупроқ қатламининг қишлоқ хўжалигида фойдаланишга яроқлилиги юзасидан ҳамда тупроқнинг хоссаси ва хусусиятлари бўйича кўрсаткичлари нисбатан паст бўлган майдонларга олиб чиқилиши юзасидан хулоса берилади;

3.3. Тупроқнинг морфологик кўрсаткичлари, тупроқ харитаси ва тупроқ кесмаси туширилган фотоальбом илова қилинади.