Ҳужжат кучини йўқотган 31.03.2021 03.08.2000 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 953
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқарувининг низоми, 03.08.2000 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 953
Дата вступления в силу
13.08.2000
Ҳужжат кучини йўқотган 31.03.2021
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

Ўзбекистон Республикаси
Марказий банки

Бошқаруви томонидан

2000 йил 15 июлда
476-сон билан

«ТАСДИҚЛАНГАН»

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Тижорат банклари томонидан Ўзбекистон Республикаси ҳудудида факторинг операцияларини ўтказиш тартиби тўғрисида
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Низом
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2000 йил 3 августда 953-сон билан давлат рўйхатидан ўтказилган]
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
 LexUZ шарҳи
Мазкур низом Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2021 йил 29 мартдаги 8-мҳ-сонли «Айрим идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни Идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг давлат реестридан чиқариш тўғрисида»ги буйруғига (рўйхат рақами 3293, 31.03.2021 й.) асосан давлат реестридан чиқарилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. УМУМИЙ ҚОИДАЛАР
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1.1. Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 313 — 323 ва 749 — 758-моддаларига, «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида», «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида», «Ташқи иқтисодий фаолият тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонунларига, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 1994 йил 20 апрелдаги «Экспорт-импорт операциялари бўйича валюта назоратини таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида» ПФ-837-сон, 2000 йил 2 июндаги «Жамиятнинг сиёсий, иқтисодий ва маънавий соҳаларида ислоҳотларни эркинлаштириш ва чуқурлаштириш, мамлакат хавфсизлигини таъминлаш дастурларини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида» ПФ-2612-сон фармонларига ҳамда бошқа қонун ҳужжатларига мувофиқ ишлаб чиқилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1.2. Мазкур Низом тўлов катта қисмини дарҳол компенсациялаш, қарзлар тўлиқ сўндирилишини кафолатлаш, ҳисобварақларни юритиш харажатларини пасайтириш (факторинг) имконияти билан учинчи шахслардан пул талаб қилиш ҳуқуқини берган ҳолда банк томонидан ўз мижозларини молиялашга доир операцияларни ўтказиш тартибини белгилайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1.3. Факторинг — хўжалик юритувчи субъектлар — етказиб берувчиларни (матн давомида — мижоз) молиялашга доир банк хизматларининг бир тури бўлиб, бунда улар банк — молиявий агентга етказиб берилган товарлар, бажарилган ишлар ёки кўрсатилган хизматлар учун тўловчилар (матн давомида — тўловчи) томонидан акцептланган, лекин тўлов талабномалари бўйича ҳақи тўланмаган тўловни, регресс ҳуқуқисиз, олиш ҳуқуқини берадилар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1.4. Банклар факторинг операцияларини уларнинг талаб қилиб олингунгача асосий депозит ҳисобварақлари жойлашган ердаги мижозлар билан шартномалар асосида амалга оширадилар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1.5. Факторинг хизматларини кўрсатиш асосида тўловчи томонидан молия агентига пул талабини бажариш муддатлари 90 кундан ошмаслиги керак. Банклар тўловчилардан қарзни ундириш бўйича ушбу муддатда тўланмаган мажбуриятларга доир чораларни қонунларда белгиланган тартибда кўришлари керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1.6. Факторинг операциялари:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бюджет ташкилотларига тақдим этиладиган талаблар бўйича;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
жисмоний шахсларнинг қарз мажбуриятлари бўйича;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тўловга ноқобил деб эълон қилинган корхоналарнинг мажбуриятлари бўйича;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
зарар кўриб ишлайдиган корхоналар бўйича;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
капитал қўйилмаларни молиялаш бўйича;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
экспортга оид консигнация контрактлари бўйича;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
компенсация ва бартер битимлари бўйича;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ишга босқичма-босқич ёки бўнак билан ҳақ тўлаш бўйича;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тўловчи шартномада шартланган вақт мобайнида, шунингдек, сотиш хизмати кўрсатилганидан кейин маҳсулотни қайтариш ҳуқуқига эга бўлган олди-сотди шартномалари бўйича амалга оширилиши мумкин эмас.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1.7. Факторинг операциясини ўтказиш чоғида банк пул маблағларини улар ҳақини тўлаш ҳуқуқи факторинг шартномасида кўрсатилган суммада банкка тақдим этилган тўлов талабномалари бўйича мижознинг талаб қилиб олингунгача асосий депозит ҳисобварағига ўтказади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1.8. Банк томонидан ўтказилган сумма билан шартнома бўйича тўлов талабномаси суммаси ўртасидаги фарқ банк дисконтини ташкил этади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1.9. Тўловчида муддати ўтган кредиторлик қарзининг йўқлиги факторинг хизматларини кўрсатишнинг мажбурий шарти ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1.10. Агар шартномада бошқа нарса кўзда тутилмаган бўлса, банк томонидан пул талаби ҳуқуқининг кейин берилишига йўл қўйилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. ШАРТНОМА ТУЗИШ ТАРТИБИ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2.1. Мижоз шартнома тузилгунга қадар банкка қуйидаги ҳужжатларни тақдим этади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
белгиланган тартибда расмийлаштирилган ва тўловчи томонидан имзоланган олди-сотди, ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатиш шартномаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
моддий бойликлар берилгани, ишлар бажарилгани ва хизматлар кўрсатилганини тасдиқлайдиган ҳужжатлар (товар-транспорт юкхатлари, ишончномаларнинг кўчирма нусхалари, ишларни қабул қилиш далолатномалари ва ҳоказо);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тўловчи томонидан бошқа банкларда очилган ҳисобварақлар рўйхати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тўловчининг тегишли давлат солиқ инспекциясига тақдим этилган, сўнгги ҳисобот даври учун бухгалтерия баланси (1-сон шакл), шунингдек 90 кундан ошган қарздорлик бўйича солиштириш далолатномалари, молиявий натижалар тўғрисида ҳисобот (2-сон шакл) — янги ташкил этилган юридик шахслар ҳамда якка тартибдаги тадбиркорлар, юридик шахс ташкил этмаган ҳолда фаолият юритаётган деҳқон хўжаликлари бундан мустасно.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2.2. Банкнинг мижоз билан факторинг хизмати кўрсатишга доир шартномасида қуйидагилар кўрсатилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
уларга нисбатан пул талабининг берилиши амалга оширилаётган харидорлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
берилаётган талабларнинг умумий суммаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дисконт суммаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шартноманинг амал қилиш муддати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тарафлар томонидан шартнома шартлари бузилгани учун даъволарни баён этиш муддатлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шартнома шартлари бузилгани учун тарафларнинг масъулияти;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шартномани бекор қилиш шартлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қонун ҳужжатларида назарда тутилган бошқа шартлар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2.3. Факторинг хизматларини кўрсатиш шартномасини тузиш чоғида мижоз ва банк-молиявий агент тўловчини ушбу битим тўғрисида ёзма равишда хабардор қилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2.4. Тўловни амалга ошириш учун тўловчининг талаб қилиб олингунгача асосий депозит ҳисобварағида маблағлар етишмаган тақдирда тўловчининг банки банк — молиявий агентга тўлов талабномасининг 2-сон картотекага қабул қилинганини маълум этади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2.5. Шартнома:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тарафларнинг ўзаро келишувига;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
банк шартнома шартларини бузган тақдирда етказиб берувчининг ташаббусига;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
етказиб берувчи шартнома шартларини бузган тақдирда банкнинг ташаббусига;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа шартларга биноан бекор қилиниши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бунда тарафлар шартноманинг амал қилишини шартномада белгиланган муддатларда бекор қилиш тўғрисида бир-бирларини ёзма равишда хабардор қиладилар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2.6. Шартнома бир тараф томонидан бекор қилинган тақдирда ўзаро даъволар қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳал қилинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. ТИЖОРАТ БАНКЛАРИ ТОМОНИДАН ЭКСПОРТ ОПЕРАЦИЯЛАРИ БЎЙИЧА ХОРИЖИЙ ВАЛЮТАДА ФАКТОРИНГ ХИЗМАТЛАРИ КЎРСАТИЛИШИ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3.1. Экспорт маҳсулотлари бўйича факторинг хизматларини тижорат банклари хорижий валютада талаб қилиб олингунгача депозит ҳисобварағи бўлган, фақат ўзлари хизмат кўрсатадиган корхона ва ташкилотларга кўрсатадилар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3.2. Улар томонидан факторинг хизматлари кўрсатилиши чоғида банк даромадлари деганда хорижий валютада тўлов ҳужжатининг номинал қиймати билан унинг шартномага мувофиқ банкка берилиш суммаси ўртасидаги фарқ бўлган дисконт тушунилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3.3. Етказиб берувчи тегишли хорижий шерик билан тузган, илгари Ташқи савдо операциялари ягона электрон ахборот тизимига киритилган экспорт контрактлари бўйича етказиб берувчи корхонада муддати ўтган дебиторлик қарзининг йўқлиги экспорт операциялари бўйича факторинг хизматлари кўрсатилишининг мажбурий шарти ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3.4. Тижорат банклари фақат белгиланган тартибда Ташқи савдо операциялари ягона электрон ахборот тизимига киритилган экспорт контрактлари бўйича ва хорижий корреспондент банкларнинг банк кафолатлари олинган ёки мазкур контрактлар бўйича очиқ чақириб олинмайдиган аккредитивлар суммасидан ошмайдиган суммада факторинг хизматларини кўрсатади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3.5. Тижорат банки экспорт контрактлари бўйича факторинг операциясини ўтказиш чоғида мижознинг талаб қилиб олингунча транзит депозит ҳисобварағига хорижий валютадаги маблағларни, шартномада келишилган дисконт суммасини чегирган ҳолда, етказиб берувчи томонидан бошқа шахс фойдасига воз кечилаётган суммада ўтказади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3.6. Пул талаби ҳуқуқини бериш тўғрисидаги шартнома имзоланганидан кейин мижоз бу хусусда хорижий контрагент ва унинг кафили (кафолатчиси) ни хабардор қилиши ва ушбу тўлов ҳужжатлари бўйича тўловни амалга ошириш учун уларга банк — молиявий агентнинг банк реквизитларини маълум этиши шарт.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Агар тўлаш шакли сифатида аккредитив қабул қилинса, бу ҳолда мижоз банк — молиявий агент фойдасига аккредитивни қайта расмийлаштириш амалини ўз вақтида амалга ошириши, сўнгра банкни қайта расмийлаштириш ҳолатидан хабардор қилиши шарт.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3.7. Мазкур Низомнинг 1.9, 1.10, 2.3, 2.4, 2.6 ва 4.6-бандлари амал қилиши экспорт операцияларига доир факторинг хизматларига татбиқ этилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. БАНКЛАРНИНГ ФАКТОРИНГ ОПЕРАЦИЯЛАРИ БЎЙИЧА ҲИСОБИ ВА КЕЙИНГИ НАЗОРАТИ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4.1. Факторинг операциялари ҳисоби «Ўзбекистон Республикаси тижорат банкларида бухгалтерия ҳисоби хисобварақлар режаси»га (2004 йил 13 август, рўйхат рақами 773-17) мувофиқ юритилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4.2. Факторинг операциялари бўйича тўлов ҳужжатлари ҳисобини юритиш учун банк томонидан кутилмаган ҳолатлар ҳисобварақларида 90966 — «Харид қилинган дебиторлик қарзлари — Факторинг» шахсий ҳисобварағи очилади. Ушбу ҳисобварақ дебети бўйича харид қилинган дебиторлик қарзларининг тўлиқ суммаси акс эттирилади, кредит бўйича эса тўловчилар тўлиқ сўндирган харид қилинган дебиторлик қарзлари ҳисобдан чиқарилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4.3. Тарафлар томонидан факторинг (пул талабини бериш) тўғрисидаги шартнома имзоланганидан кейин банк-молиявий агент маблағларни мижознинг талаб қилиб олингунгача асосий депозит ҳисобварағига, дисконт суммасини чегирган ҳолда, ўтказишни амалга оширади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Маблағларни мижознинг талаб қилиб олингунгача асосий депозит ҳисобварағига ўтказишни банк мемориал-ордерлар билан амалга оширади, улар икки нусхада расмийлаштирилади. Биринчи нусха ҳисобварақлар бўйича бухгалтерия операциялари амалга оширилганидан кейин банкнинг кун ҳужжатларига жойлаштирилади, иккинчи нусхаси белгиланган тартибда мижозга юборилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4.4. Мижоз ҳисоб-китоб ҳужжатларини расмийлаштиришга қўйиладиган барча талабларга риоя этилиши, шунингдек, у томонидан банкка берилган пул талаблари бўйича унинг банк ҳисобварағига бирор-бир сабаблар билан ҳисоблаб ёзилган маблағларни ўз вақтида ўтказиш учун (кейинги банк кунидан кечиктирмай) жавобгардир.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4.5. Факторинг операцияларида мижоз тўлов талабномасининг юқори қисмида штамп қўйиши ёки «Факторинг» деб ёзиб қўйиши ва кредит бўйича банк-молиявий агент факторинг ҳисобварағининг рақамини кўрсатиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4.6. Факторинг операцияларига хос бўлган юқори даражадаги хатар муносабати билан банклар ҳар ойда Тижорат банкларида активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга (2015 йил 14 июль, рўйхат рақами 2696) мувофиқ факторинг операциялари сифатини таснифлашлари шарт.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Мазкур Низомнинг амалга киритилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги 1999 йил 5 февралда 621-сон билан тасдиқлаган «Тижорат банклари томонидан Ўзбекистон Республикаси ҳудудида факторинг операцияларини ўтказиш тартиби тўғрисида»ги низом ўз кучини йўқотади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Марказий банк раиси Ф. МУЛЛАЖОНОВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Келишилган:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Молия вазирининг биринчи ўринбосари Т.Г. ГУСЬКОВА