Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 25 мартдаги «Давлат божхона хизмати органларининг фаолияти самарадорлигини ошириш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПФ-57-сон Фармони ижросини таъминлаш, шунингдек, давлат божхона хизмати органларининг (кейинги ўринларда — божхона органлари) фаолиятини ташкил этиш ва божхона маъмуриятчилигини янада такомиллаштириш мақсадида қарор қиламан:

1. 2025 йилда божхона соҳасини ривожлантиришнинг асосий мақсадлари этиб қуйидагилар белгилансин:

(а) соҳага сунъий интеллект технологияларини жорий этиш;

(б) божхона органлари ахборот тизимларини такомиллаштириш ва самарадорлигини ошириш;

(в) божхона органлари ташкилий тузилмаларини оптималлаштириш.

2. Белгилансинки:

(а) мазкур қарорда белгиланган чора-тадбирлар Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети ва божхона органларининг бюджетдан ташқари маблағлари, халқаро грант маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан молиялаштирилади;

(б) божхона органлари ташкилий тузилмаларига киритилаётган ўзгартиришлар билан боғлиқ қўшимча харажатлар Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан молиялаштирилади.

3. Қуйидагилар:

(а) Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси (кейинги ўринларда — Божхона қўмитаси) тўғрисидаги низом 1-иловага мувофиқ;

(б) Ўзбекистон Республикаси давлат божхона хизмати органларида хизматни ўташ тартиби тўғрисидаги низом 2-иловага мувофиқ;

(в) Ўзбекистон Республикаси давлат божхона хизмати органларининг Интизом низоми 3-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

4. Вазирлар Маҳкамасининг божхона органларида мавжуд штат бирликлари доирасида қуйидаги тузилмаларни ташкил этиш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин:

(а) «Бош почтамт» ташқи иқтисодий фаолият божхона пости негизида — электрон савдо майдончалари орқали харид қилинаётган товарлар ва махсус тоифадаги юкларни божхона назорати ва расмийлаштирувидан ўтказишга мўлжалланган «Электрон тижорат» ташқи иқтисодий фаолият божхона постини;

(б) «Сирдарё» чегара божхона пости таркибидаги «Оқ олтин» ва «Малик» божхона пунктлари негизида алоҳида «Оқ олтин» ва «Малик» чегара божхона постларини;

(в) Божхона қўмитаси тизимида алоҳида юридик шахс мақомига эга бўлган Божхона расмийлаштируви марказини. Бунда:

(i) ҳудудий бошқармаларнинг масофавий электрон декларациялаш божхона постлари босқичма-босқич тугатилади;

(ii) Божхона қўмитаси раисига Божхона расмийлаштируви маркази тузилмаси ва низомини тасдиқлаш ваколати берилади.

5. Божхона қўмитаси таркибида божхона соҳасига сунъий интеллект технологияларини жорий этишга ихтисослашган тузилма ташкил этилсин. Бунда:

(а) тузилма божхона органларида сунъий интеллект технологияларини жорий этиш бўйича лойиҳа менежери ҳисоблансин;

(б) тузилманинг асосий вазифалари этиб қуйидагилар белгилансин:

(i) сунъий интеллект технологиялари соҳасида илғор хорижий давлатлар тажрибаларини ўрганиш;

(ii) божхона назорати ва расмийлаштирувини қамраб олган сунъий интеллект технологияларини тадқиқ қилиш, уларнинг самарали ишлашини таъминлаш ҳамда доимий тарзда сифат жиҳатдан янги босқичга олиб чиқиш чораларини кўриш;

(iii) ушбу йўналишда маҳаллий ва халқаро мутахассислар ҳамда илғор хорижий давлатлар билан илмий ва амалий тажриба алмашиш бўйича ҳамкорлик қилиш;

(iv) сунъий интеллект технологияларини синовдан ўтказиш ва амалиётга жорий этиш.

6. Божхона соҳасига сунъий интеллект технологияларини жорий этиш ва такомиллаштириш мақсадида Божхона қўмитаси раисининг Сунъий интеллект технологияларини жорий этиш бўйича маслаҳатчиси лавозими киритилсин.

7. Ўзбекистон Республикаси давлат божхона хизмати органларининг ташкилий тузилмаси 4-иловага ҳамда божхона постлари рўйхати ва тоифалари 5-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

8. Божхона органлари тузилмалари фаолиятини оптималлаштириш, раҳбарлик лавозимларини қисқартириш, божхона назорати самарадорлигини ошириш ва расмийлаштирув жараёнларини марказлаштириш мақсадида 25 та божхона постлари 6-иловага мувофиқ тугатилсин.

9. Божхона қўмитаси (А. Мавлонов) бир ой муддатда мазкур қарор талабларига мувофиқ божхона органларининг янгиланган штатларини ишлаб чиқсин ва белгиланган тартибда тасдиқласин.

10. Божхона органларида кадрлар тайёрлаш тизимини такомиллаштириш бўйича чора-тадбирлар режаси 7-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

11. Мамлакат иқтисодий хавфсизлигини таъминлаш ҳамда божхона органлари фаолияти самарадорлигини ошириш масалаларини илмий асосланган ҳолда ўрганиш учун Божхона қўмитаси таркибида Ташқи иқтисодий фаолият илмий маркази ташкил этилсин ва унинг асосий фаолият йўналишлари этиб қуйидагилар белгилансин:

(а) халқаро ташкилотларнинг умумэътироф этилган талаблари, халқаро стандартлар, шунингдек, халқаро индекс ва рейтинглар мезонлари асосида божхона иши ва миллий қонунчиликни такомиллаштириш;

(б) ташқи савдо жараёнларини таҳлил қилиш натижалари асосида тариф сиёсатини такомиллаштириш ҳамда импорт ҳажми юқори бўлган товарларни маҳаллийлаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш;

(в) божхона назорати методологияси, товарлар номенклатураси, божхона қиймати ва хавфларни бошқариш соҳасидаги муаммоларни илмий тадқиқ этиш;

(г) божхона органларида фискал фаолият самарадорлигини мониторинг қилиш ва прогнозлаш, мавжуд имтиёз ва преференциялар қўлланилишини баҳолаш.

12. Божхона қўмитаси (А. Мавлонов) Рақамли технологиялар вазирлиги билан биргаликда 2027 йил 1 январга қадар Божхона институтида қуйидаги ахборот тизимларини жорий этсин:

(а) таълим жараёнларини ташкил этиш ва бошқариш бўйича «Таълим менежменти» автоматлаштирилган ахборот тизими;

(б) профессор-ўқитувчилар фаолияти самарадорлигини рейтинг баҳолаш бўйича «Самарадорликни баҳолаш» модули;

(в) божхона органлари ходимлари малакасини ошириш бўйича «Малака» автоматлаштирилган ахборот тизими.

13. Божхона қўмитаси (А. Мавлонов) Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги билан биргаликда 2025/2026 ўқув йилидан бошлаб:

(а) бакалавриатда дуал таълим асосида ўқитишни йўлга қўйсин;

14. 2025 йил 1 июлдан суғурта ташкилотлари билан божхона органлари ахборот тизимларини ўзаро интеграция қилган ҳолда чегара орқали ҳаракатланаётган автотранспорт воситаси эгасининг фуқаролик жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш механизми йўлга қўйилсин.

Бунда:

(а) божхона постига кириб келган автотранспорт воситаси эгасининг фуқаролик жавобгарлиги тўғрисида суғурта полисини расмийлаштириш божхона органлари ахборот тизимлари орқали амалга оширилади;

(б) Божхона қўмитасининг тегишли дастурлари Истиқболли лойиҳалар миллий агентлигининг Ягона автоматлаштирилган ахборот тизимига интеграция қилинади;

(в) чет давлатларда рўйхатдан ўтказилган автотранспорт воситаларини божхона расмийлаштирувидан ўтказиш фуқаролик жавобгарлиги тўғрисида суғурта полиси мавжуд бўлганда амалга оширилади.

15. Белгилансинки, товарлар расмийлаштируви жараёнида:

(а) божхона органларининг «Хавфларни бошқариш» ахборот тизими қуйидаги йўлаклар кесимида товар, транспорт воситалари, шахсларнинг хавф даражалари ҳамда уларга нисбатан қўлланиладиган божхона назорати шакллари ва ҳажмини белгилайди:

(i) «яшил йўлак»да хавф даражаси паст белгиланади ва божхона назорати шакллари қўлланилмайди (товарлар чиқариб юборилганидан кейинги божхона назорати бундан мустасно). Бунда «яшил» йўлакка йўналтирилган товарлар автоматик тарзда расмийлаштирилади;

(ii) «сариқ йўлак»да хавф даражаси ўрта белгиланади ва божхона назоратининг бир ёки бир нечта шакллари қўлланилади (божхона ва шахсий кўрик бундан мустасно);

(iii) «қизил йўлак»да хавф даражаси юқори белгиланади ва божхона назоратининг бир ёки бир нечта шакллари қўлланилади;

(iv) «кўк йўлак»да божхона назорати шакллари товар ва транспорт воситалари чиқариб юборилгандан сўнг амалга оширилади;

(б) божхона органларида хавфларни бошқариш тизимини қўллаш механизмлари, тасодифий танлов тамойили, хавф профиллари, мезонлари ва услубиётидан фойдаланиш тартиби, шунингдек, товар ва транспорт воситаларига нисбатан божхона кўригини ўтказишнинг ҳажми Божхона қўмитаси томонидан белгиланади;

(в) божхона органлари ходими томонидан «Хавфларни бошқариш» ахборот тизими буюрган божхона операцияларининг бажарилиши мажбурий ҳисобланади.

16. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ:

(а) 2026 йил 1 сентябрдан бошлаб, Божхона қўмитаси томонидан Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги ҳамда манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда ташқи иқтисодий фаолиятни амалга оширишда барча иштирокчилар учун қулай бўлган тартиботларни, шу жумладан, логистика хизматларини ўз ичига олган ахборот платформаси амалиётга жорий этилади. Бунда тизим орқали ташқи савдони амалга оширишда барча идоралар учун ягона шаклда ариза тақдим қилиш, экспорт-импорт шартномаларини рўйхатга олиш, рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатларни электрон тарзда расмийлаштириш, логистика, банк ва экспертиза хизматларидан фойдаланиш, божхона ва юк операцияларини амалга ошириш имкониятлари яратилади;

(б) Божхона органлари томонидан божхона хизматлари кўрсатишда дастурий таъминотларни ишлаб чиқиш, такомиллаштириш ҳамда GPS пломбалар, инспекцион кўрик мажмуалари, рентген қурилмалар ва бошқа божхона назорати техник-воситаларининг доимий соз ҳолда ишлашини таъминлаш бўйича техник кузатувни амалга ошириш учун «Божхона-сервис» давлат муассасаси, шу жумладан, хусусий секторни жалб қилишга рухсат берилади.

17. 2025 йил 1 октябрдан бошлаб товарларни олиб кириш, олиб чиқиш ва транзит олиб ўтиш бўйича барча сертификат, хулоса ва рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатлар фақат «Ягона дарча» божхона ахборот тизими орқали расмийлаштирилсин.

18. Белгилансинки, ветеринария ва фитосанитария соҳасида ташқи иқтисодий фаолият билан боғлиқ норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари ва ахборот тизимлари концепцияси Божхона қўмитаси билан белгиланган тартибда келишилади.

19. Божхона қўмитасининг қуйидаги таклифлари маъқуллансин:

(а) логистика учун қулай чегара ўтказиш пунктларига ёндош ҳудудларда хўжалик субъектларини жалб этган ҳолда божхона терминалларини қуриш. Бунда:

(i) божхона терминалларидаги давлат органлари ва бошқа ташкилотларнинг асосий функциялари «ягона дарча» тамойили асосида божхона, банк, логистика, тезкор-лаборатория, фитосанитар, ветеринар, санитар-эпидемиологик, экологик, сертификатлаштириш ва бошқа хизматлар кўрсатиш ҳисобланади;

(ii) тадбиркорлик субъектлари божхона терминалларида кўрсатиладиган тижорат хизматларидан ихтиёрий равишда фойдаланади;

(б) Божхона органларининг ривожлантириш жамғармасига келиб тушган маблағлардан амалдаги қонунчиликда кўзда тутилган ҳолатлар билан бир қаторда ходимларга устамалар тўлашга ҳамда объектларни капитал қуриш ва таъмирлашга йўналтириш;

(в) айнан бир хил товарларга бир ташқи савдо шартномаси (контракти) доирасида фитосанитар хавфи паст бўлган карантин остидаги маҳсулотлар учун карантин рухсатномалари, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси объектларини, озон емирувчи моддалар ва улардан ташкил топган маҳсулотларни олиб кириш ҳамда олиб чиқиш учун ветеринар рухсатномалар, мувофиқлик сертификати, гигиеник ва экологик сертификатларни бир календарь йилдан ошмаган муддатга бир маротаба тақдим этиш.

г) чегара божхона постлари ҳудудларини кенгайтириш учун қишлоқ хўжалиги ерлари ер фонди тоифаси ўзгартирилиши ҳисобига ажратилган (ажратиладиган) қўшимча ер майдонларини, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариш нобудгарчилик ўрнини қоплаш бўйича тўловлардан озод этиш.

20. Божхона қўмитаси икки ой муддатда манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда қонунчилик ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.

21. Қарор ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазири А.Н. Арипов ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг маслаҳатчиси Д.Б. Кадиров зиммасига юклансин.

1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси (кейинги ўринларда — Божхона қўмитаси) мақоми, вазифалари, ҳуқуқлари, жавобгарлиги ва фаолиятини ташкил этиш тартибини белгилайди.

2. Божхона қўмитаси республика ижро этувчи ҳокимият органи бўлиб, божхона органлари фаолиятини мувофиқлаштирувчи ва бевосита тартибга солувчи, тизимдаги раҳбарий фаолиятни коллегиал асосда ташкил этадиган, шунингдек, божхона соҳасидаги ваколатли давлат органининг функцияларини бажарувчи, ҳарбийлаштирилган ҳамда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган ҳисобланади.

3. Божхона қўмитаси ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва қонунлари, халқаро шартномалари, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қарорлари, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари ва фармойишлари, Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари ва фармойишлари, шунингдек, ушбу Низомга ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига амал қилади.

4. Божхона қўмитасининг ўз ваколатлари доирасида қабул қилган қарорлари, жисмоний ва юридик шахслар томонидан бажарилиши мажбурий ҳисобланади.

5. Божхона қўмитасида Моддий ёрдам, ижтимоий ҳимоя қилиш, божхона органларини ривожлантириш ва кўзда тутилмаган харажатлар махсус жамғармаси (кейинги ўринларда — Махсус жамғарма) ташкил этилади.

Махсус жамғарма божхона йиғимлари ва кўрсатилган хизматлар учун тўловлар тарзидаги тушумлар ҳамда қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобига шакллантирилади.

Махсус жамғармани ташкил этиш ҳамда ундан фойдаланиш тартиби Божхона қўмитаси томонидан Иқтисодиёт ва молия вазирлиги билан келишилган ҳолда тасдиқланади.

Божхона қўмитаси махсус жамғармаси ҳисобидан ҳомийлик ёрдамларини кўрсатиш фақат Ўзбекистон Республикаси Президентининг топшириқлари ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг қарор ва фармойишларига асосан амалга оширилади.

6. Божхона қўмитасининг расмий номи:

а) давлат тилида:

тўлиқ номи — «Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси»;

қисқартирилган номи — «Божхона қўмитаси»;

б) инглиз тилида:

тўлиқ номи — «Customs Committee of under the Ministry of Economy and Finance of the Republic of Uzbekistan»;

қисқартирилган номи — «Customs Committee»;

в) рус тилида:

тўлиқ номи — «Таможенный комитет при Министерстве экономики и финансов Республики Узбекистан»;

қисқартирилган номи — «Таможенный комитет».

7. Божхона қўмитасининг жойлашган манзили (почта манзили) — Тошкент шаҳри Ислом Каримов кўчаси 3-уй.

8. Ўзбекистон Республикаси давлат божхона хизмати органлари (кейинги ўринларда — божхона органлари) тузилмасини қуйидагилар ташкил этади:

а) божхона органлари:

Божхона қўмитаси марказий аппарати;

Божхона қўмитасининг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар, Тошкент шаҳри бўйича бошқармалари, «Тошкент-АЭРО» ихтисослаштирилган божхона комплекси (кейинги ўринларда — ҳудудий бошқармалар);

божхона постлари;

Божхона қўмитасининг Божхона институти;

Марказий божхона лабораторияси;

Божхона расмийлаштируви маркази;

Миллий кинология маркази;

б) божхона органлари муассасалари:

«Божхона-сервис» давлат муассасаси;

«Бахт» спорт-соғломлаштириш мажмуаси» давлат муассасаси.

9. Божхона органлари ва муассасалари Ўзбекистон Республикаси Давлат гербининг тасвири туширилган ва ўз номи кўрсатилган муҳрга эга бўлган юридик шахслардир.

Божхона органлари ва муассасалари (божхона постлари бундан мустасно) мустақил балансга, шахсий ғазна ҳисобварақларига, банк ҳисоб рақамларига, шу жумладан хорижий валютадаги банк ҳисоб рақамларига эга.

«Бахт» спорт-соғломлаштириш мажмуаси» давлат муассасаси солиқ тўловчи сифатида бюджет ташкилотига тенглаштирилади.

10. Божхона қўмитаси марказий аппарати, Божхона институти, Марказий божхона лабораторияси, Божхона расмийлаштируви маркази, Миллий кинология маркази тузилмалари ва ҳудудий бошқармалар ҳамда божхона постлари намунавий тузилмалари Божхона қўмитаси раиси томонидан тасдиқланади.

11. Божхона институти фаолиятини ташкил этиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан белгиланади.

Марказий божхона лабораторияси, Миллий кинология маркази ҳамда «Бахт» соғломлаштириш спорт мажмуаси ва «Божхона-сервис» давлат муассасалари фаолиятини ташкил этиш тартиби Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

12. Божхона органлари ва муассасалари маҳаллий давлат ҳокимияти органларидан мустақилдир ва бевосита Божхона қўмитасига бўйсунади.

13. Божхона органларининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонунчилик билан муҳофаза этиладиган манфаатларини ҳимоя қилиш;

ўз ваколати доирасида Ўзбекистон Республикасининг иқтисодий манфаатларини ҳимоя қилиш ва унинг иқтисодий хавфсизлигини таъминлаш;

божхона назорати ва расмийлаштирувини амалга ошириш;

божхона тўловларини ундириш;

божхона тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига риоя этилиши устидан назоратни амалга ошириш, қонунчилик бузилишларининг, шу жумладан, контрабанданинг олдини олиш, уларни аниқлаш ва уларга чек қўйиш;

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда ўз ваколатлари доирасида иштирок этиш;

ташқи савдо операцияларининг мониторингини амалга ошириш, экспорт-импорт шартномаларининг ижросини таҳлил қилиш, шунингдек, ташқи савдо операцияларининг божхона органларига тааллуқли қисмини ўтказишда валюта тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига риоя этиш;

товарларнинг ташқи савдосига доир божхона статистикасини юритиш;

ташқи иқтисодий фаолиятнинг (кейинги ўринларда — ТИФ) товар номенклатурасини классификациялаш ҳамда божхона ва суд экспертизаларини амалга ошириш;

фуқароларнинг божхона соҳасидаги ҳуқуқий маданиятини юксалтириш;

хавфни бошқариш тизими қўлланилиши самарадорлигининг мунтазам мониторингини амалга ошириш;

божхона органлари фаолиятида замонавий ахборот-коммуникация технологияларини ва назоратнинг техник воситаларини қўллаш;

божхона ишини ривожлантириш ва такомиллаштиришнинг устувор йўналишларини ишлаб чиқиш;

Ўзбекистон Республикаси халқаро шартномаларининг божхона ишига тааллуқли қисмидан келиб чиқадиган мажбуриятларнинг бажарилишини таъминлаш;

ТИФ иштирокчилари фаолиятини баҳолаш ҳамда уларнинг товарлар ва транспорт воситалари чиқариб юборилгандан кейинги ҳисобини текширишни назарда тутувчи божхона аудитини амалга ошириш;

нотариф тартибга солиш ҳамда Ўзбекистон Республикаси Давлат чегараси орқали ўтказиш пунктларида санитария-карантин, фитосанитария ва ветеринария назорати органларининг ТИФни нотариф тартибга солиш чораларини қўллаш бўйича фаолиятини мувофиқлаштириш;

божхона органлари ходимларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малакасини оширишни ташкил этиш ҳамда фундаментал ва амалий тадқиқотларни амалга оширишни таъминлаш;

кинология фаолиятини ривожлантиришнинг устувор йўналишларини ишлаб чиқиш, хизмат итлари ва кинологларни тайёрлаш ҳамда уларнинг малакасини ошириш.

14. Божхона органлари ўзига юкланган вазифаларга мувофиқ қуйидаги функцияларни бажаради:

1) жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонунчилик билан муҳофаза этиладиган манфаатларини ҳимоя қилиш соҳасида:

жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонунчилик билан қўриқланадиган манфаатларини ҳимоя қилинишини таъминлайди;

жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини белгиланган тартибда кўриб чиқади ҳамда уларга божхона қонунчилигини қўллаш бўйича зарур тушунтиришлар беради;

2) Ўзбекистон Республикасининг иқтисодий манфаатларини ҳимоя қилиш ва унинг иқтисодий хавфсизлигини таъминлаш соҳасида:

ўз ваколати доирасида Ўзбекистон Республикасининг иқтисодий манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича зарур чораларни кўради;

ТИФни тарифли тартибга солиш усулларини ишлаб чиқилиши ва амалга оширилишида қатнашади;

республиканинг божхона ҳудудида давлат хавфсизлигини, жамоат тартиби, инсон ҳаёти ва саломатлиги ҳимоя қилиниши, ҳайвонлар ва ўсимликлар муҳофаза қилиниши, атроф-муҳит муҳофазаси бўйича чора-тадбирлар амалга оширилишига кўмаклашади;

3) божхона назорати ва расмийлаштирувини амалга ошириш соҳасида:

товар ва транспорт воситаларининг божхона чегараси орқали ҳаракатланиши тартибига риоя этилишини таъминлайди;

ўз ваколатлари доирасида божхона ва солиқ қонунчилигига риоя этилиши устидан назоратни такомиллаштиришга қаратилган чора-тадбирларни ишлаб чиқади ва қабул қилади;

товарларга божхона ҳудудидан ташқарида ва божхона ҳудудида ишлов бериш юзасидан назоратни амалга оширади;

божхона ва эркин омборлар, бож олинмайдиган савдо дўконлари фаолиятини амалга ошириш учун лицензия ҳамда ваколатли иқтисодий оператор мақомини беради;

божхона ва эркин омборлар, бож олинмайдиган савдо дўконлари, божхона ташувчилари, ваколатли иқтисодий операторлар томонидан фаолиятни амалга ошириш талабларига риоя этилиши устидан назоратни амалга оширади;

товарларнинг божхона расмийлаштирувида тақдим этилган ҳужжатларни таҳлил қилади ва текширади;

товарларни божхона режимларига жойлаштириш фактини текширади;

божхона юк декларацияси (кейинги ўринларда — БЮД) ва божхона кирим ордерида кўрсатилган маълумотларни тасдиқловчи ҳужжатларда қайд этилган маълумотлар билан таққослайди ва текширади;

ТИФ товар номенклатураси бўйича товарларнинг тўғри таснифланганлиги ва божхона расмийлаштируви тўғри амалга оширилганлигини текширади;

хавфли юклар, қурол-яроғ, ҳарбий техника ва мол-мулклар, портловчи моддалар ҳамда буюмлар, шунингдек, ҳарбий таркиблар транзити чоғида қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ хулосалар беради ва назоратини амалга оширади;

экспорт назорати объектларининг божхона расмийлаштируви устидан назорат қилиш услубиятини ишлаб чиқади ва жорий этади;

4) божхона тўловларини ундириш соҳасида:

божхона тўловларининг ўз вақтида ундирилиши, шунингдек, давлат бюджетига ўтказилишини таъминлайди;

божхона имтиёзлари ва тариф преференцияларининг тўғри берилиши, улардан мақсадли фойдаланилишини назорат қилади ва мониторингини амалга оширади;

божхона тўловларини тўлаш бўйича имтиёзлар тўғри қўлланганлигини ва товарларнинг божхона қиймати тўғри аниқланганлигини текширади;

5) божхона тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши устидан назоратни амалга ошириш, қонунчилик бузилишлари, шу жумладан, контрабанданинг олдини олиш, уларни аниқлаш ва уларга чек қўйиш соҳасида:

мустақил равишда ёки бошқа ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари билан ҳамкорликда контрабанда, божхона қонунчилиги ва ўз ваколатлари доирасида солиқ қонунчилиги бузилишининг олдини олиш ҳамда уларга барҳам бериш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқади ва амалга оширади;

гиёҳвандлик воситалари ва уларнинг аналоглари, психотроп, портловчи моддалар, қурол-яроғ, бошқа чекланган ёки тақиқланган ашёларни божхона чегараси орқали ғайриқонуний олиб ўтилишининг олдини олиш чора-тадбирларини ишлаб чиқади ва қўллайди;

республика ва хорижий давлатларнинг ваколатли органлари билан биргаликда божхона чегараси орқали ҳаракатланаётган гиёҳвандлик воситалари, уларнинг аналоглари, психотроп моддалар, прекурсорлар ёки жиноий йўл билан топилган бошқа ашёларни назорат остида етказиб берилишини амалга оширади;

қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда божхона қонунчилиги бузилишининг олдини олиш, уларни аниқлаш, уларга барҳам бериш ва уларни фош этиш, шунингдек, божхона қоидалари бузилишини тайёрлаш ва содир этишга дахлдор шахсларни аниқлаш ҳамда топиш ва улар ҳақида ахборот тўплаш бўйича тезкор-қидирув фаолиятини амалга оширади;

қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ божхона органлари ваколатига тегишли бўлган ишлар бўйича терговга қадар текширув, суриштирувни амалга оширади ҳамда божхона қоидалари бузилиши тўғрисидаги маъмурий ишларни юритади ва кўриб чиқади;

юридик ва жисмоний шахсларга нисбатан қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган божхона қоидалари бузилганлиги учун таъсир кўрсатиш чораларини белгиланган тартибда қўллайди;

божхона органлари ваколатлари доирасига кирмайдиган жиноят ҳақидаги ариза ёки хабарларни ҳамда маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишларни кўриб чиқиш ваколатига эга бўлган органга юборади;

божхона органлари мансабдор шахсларининг хатти-ҳаракатлари ва қарорларининг қонунийлик талабларига риоя этилишини назорат қилади, улар бўйича киритилган шикоятларни белгиланган тартибда кўриб чиқади;

6) жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда ўз ваколатлари доирасида иштирок этиш соҳасида:

ваколатлари доирасида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича чора-тадбирларни таъминлайди;

божхонага оид ҳуқуқбузарликларнинг бевосита предмети бўлган товарларни ва бошқа қимматликларни, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси божхона чегараси орқали олиб ўтиладиган, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ёки оммавий қирғин қуролларини тарқатишни молиялаштиришга алоқадорлиги хусусида ахборот мавжуд бўлган нақд пул маблағлари ёки бошқа мол-мулкни ушлаб туриш ҳамда олиб қўйиш чораларини кўради;

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш соҳасида халқаро ҳамкорликда иштирок этади;

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш масалалари бўйича бошқа органлар билан ўзаро ҳамкорлик қилади;

халқаро терроризмга қарши курашишга кўмаклашиш бўйича чора-тадбирларни қўллайди;

7) ташқи савдо операцияларининг мониторингини амалга ошириш, экспорт-импорт шартномаларининг ижросини таҳлил қилиш, шунингдек, ташқи савдо операцияларининг божхона органларига тааллуқли қисмини ўтказишда валюта тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига риоя этилишини таъминлаш соҳасида:

ташқи савдо операцияларининг мониторингини амалга оширади;

ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштириш ва саноат кооперациясини кенгайтириш масалалари бўйича манфаатдор ташкилотлар билан ҳамкорлик ўрнатади;

экспорт-импорт шартномаларининг ижросини таҳлил қилади;

ўз ваколатлари доирасида валюта назоратини амалга оширишда, шу жумладан, ташқи савдо операцияларининг божхона органларига тааллуқли қисмини ўтказишда валюта тўғрисидаги қонунчилигига риоя этишни ташкил этади;

8) товарларнинг ташқи савдосига доир божхона статистикасини юритиш соҳасида:

товарларнинг ташқи савдо божхона статистикаси маълумотларини тўплаш, қайта ишлаш ва таҳлил қилишни ташкиллаштиради ҳамда прогнозлаштиради;

товарларнинг ташқи савдоси бўйича божхона статистикасини юритади, уни шакллантиришнинг барча босқичларида ҳаққонийликни таъминлаш бўйича чора-тадбирларни амалга оширади;

импорт ва экспорт тузилмаси ҳамда динамикасини таҳлил қилиб боради;

Ўзбекистон Республикасининг ташқи иқтисодий алоқаларини ривожлантириш, ташқи савдо ва тўлов балансини мустаҳкамлаш бўйича таклифлар ишлаб чиқади;

ташқи савдо соҳасида статистик маълумотларнинг тўғрилигини таъминлаш ва ҳуқуқбузарлик белгиларини аниқлаш мақсадида хорижий давлатларнинг божхона хизматлари билан ахборот алмашади;

республиканинг ташқи савдосини ривожлантириш тенденциялари, шунингдек, мамлакатнинг савдо ҳамкорлари бўлган мамлакатлар билан савдо-иқтисодий алоқалар бўйича таҳлилий маълумотлар тайёрлайди;

9) ТИФ товар номенклатурасини классификациялаш ҳамда божхона ва суд экспертизаларини амалга ошириш соҳасида:

ТИФ товар номенклатураси бўйича товарларни классификациялайди ва классификация қарорларини қабул қилади;

товарларнинг классификациясига қаратилган маълумотларни йиғади, таҳлил қилади ва сақлайди;

ваколатли органлар билан ҳамкорликда ТИФ товар номенклатурасини юритади ҳамда унинг янги таҳририни ишлаб чиқишда иштирок этади;

товарлар классификациясида учраётган хатоликларни таҳлил қилади ва уларнинг олдини олиш чораларини кўради;

соҳадаги муаммоли ҳолатлар бўйича Жаҳон божхона ташкилоти билан ҳамкорлик қилади;

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан комиссион, комплекс экспертизаларни ўтказишда иштирок этади, такрорий экспертизаларни амалга оширади;

товарларни ТИФ товар номенклатураси бўйича классификациялаш мақсадида уларнинг таркиби, хусусиятларини ва бошқа жиҳатларини аниқлашга қаратилган божхона экспертизасидан ўтказади ва хулосалар беради;

товарларнинг келиб чиқиш мамлакатини аниқлаш мақсадида божхона экспертизасини амалга оширади ва хулосалар беради;

товарларни қайта ишлаш маҳсулотларида идентификациялайди;

товарларни интеллектуал мулкка бўлган ҳуқуқларга риоя этилиши учун идентификациялайди;

спиртли ичимликлар таркибини аниқлаш, никотин сақловчи маҳсулотлар идентификацияси бўйича божхона экспертизасини амалга оширади ва хулосалар беради;

янги турдаги никотин сақловчи маҳсулотлар ва спиртли ичимликлар таҳлиллари бўйича эҳтиёжларни ўрганади;

Ўзбекистон Республикаси Божхона кодексига асосан товарларнинг классификацияланишига нисбатан ТИФ товар номенклатурасига мувофиқ дастлабки қарор қабул қилади;

Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб кириладиган ва олиб чиқиладиган товарларни аккредитация доирасида сертификатлаш билан боғлиқ бўлган пуллик хизматлар кўрсатади;

жисмоний ва юридик шахсларга тиббиёт соҳасида лицензияланган пуллик хизматлар кўрсатади;

божхона органлари эҳтиёжи учун давлат суд-экспертиза муассасаси сифатида ўсимлик, синтетик гиёҳвандлик воситалари ва моддалари, психотроп моддалар ва прекурсорлар, қимматбаҳо металлар, заргарлик буюмлари, кучли таъсир қилувчи ҳамда махсус кимёвий моддалар, шунингдек, хатшунослик, ҳужжатларнинг техник экспертизаси ва тадқиқотларни амалга оширади;

хорижий давлатларда ташкил этиладиган божхона экспертизаси соҳасида ходимлар малакасини оширишга қаратилган илмий анжуманлар, конференцияларда ходимлар иштирокини таъминлайди;

республика ва хорижий давлатларнинг давлат органлари, илмий ташкилотлари, ўқув юртлари билан ҳамкорликда илмий, инструментал хизмат кўрсатади;

товарларни ТИФ товар номенклатураси бўйича классификациялаш соҳасида ўтказиладиган илмий-тадқиқот ишларини амалга оширади;

янги турдаги экспертизалар учун услублар ишлаб чиқади ва амалиётга жорий этади;

намуна ва синамалар олишга доир методик қўлланмалар ишлаб чиқиб, амалиётга татбиқ этади;

ўқув машғулотлари ўтказиш учун муҳим ҳисобланган товарлар коллекциясини, ўсимлик ва синтетик гиёҳвандлик моддалари, психотроп ва кучли руҳий таъсир қилувчи моддалар коллекцияси, қалбаки ҳужжатлар ва қимматли қоғозлар картотекаларини ташкил этади ва юритади;

картотекалар ва коллекцияларни юритиш самарадорлигини ошириш юзасидан таклифлар тайёрлайди;

илмий-тадқиқот ишлари ва тажриба-конструкторлик ишланмаларида иштирок этади;

10) фуқароларнинг божхона соҳасидаги ҳуқуқий маданиятини юксалтириш соҳасида:

аҳолига ТИФни амалга ошириш ва божхона соҳасига оид қонунчилик ҳужжатларининг моҳияти ва аҳамиятини етказишни ташкил этади;

божхона соҳасидаги ўзгаришлар ҳақида жисмоний ва юридик шахсларни хабардор қилиш борасида фуқаролик жамияти институтлари ва оммавий ахборот воситалари билан самарали ҳамкорлик қилади;

коррупцияга қарши курашиш ва бошқа мансабдорлик жиноятлари содир этилишининг олдини олишга қаратилган тадбирларни амалга оширади;

11) хавфни бошқариш тизими қўлланилиши самарадорлигининг мунтазам мониторингини амалга ошириш соҳасида:

божхона қонунчилиги бузилиши хавфи юқори бўлган товар ва ТИФ иштирокчилари фаолиятини назорат қилиш учун куч ва воситалардан самарали фойдаланишни назарда тутувчи хавфни бошқариш автоматлаштирилган тизимининг фаолиятини таъминлайди ҳамда такомиллаштириб боради;

хавфи юқори бўлган товарлар гуруҳларини божхона назорати учун мақсадли танлаш, шу жумладан, дастлабки ахборотни таҳлил қилиш ва тасодифий танлов асосида текшириш усулларини ишлаб чиқади;

«ҳалол» ТИФ иштирокчиларини аниқлаш мезонларини ишлаб чиқади ва уларга нисбатан соддалаштирилган божхона тартиботларини қўллаш механизмларини яратади;

хавфни бошқариш тизими қўлланилиши самарадорлигининг мунтазам мониторингини амалга оширади ва уни янада такомиллаштириш ва узлуксиз ишлашини таъминлайди;

12) божхона органлари фаолиятида замонавий ахборот-коммуникация технологиялари ва назорат-техник воситаларини қўллаш соҳасида:

божхона органлари фаолиятини самарали ташкил этиш учун зарур дастурий таъминот ва ахборот тизимларини ишлаб чиқади ҳамда уларни такомиллаштириб боради;

божхона органлари фаолияти ва хизматларини рақамлаштириш орқали божхона тартиб-таомилларини соддалаштиради;

самарали божхона назоратини ташкил этиш учун божхона органларини зарур назорат-техник воситалари билан таъминлайди;

божхона органларида белгиланган тартибда ахборот хавфсизлигини таъминлайди;

13) божхона ишини ривожлантириш ва такомиллаштиришнинг устувор йўналишларини ишлаб чиқиш соҳасида:

ягона божхона сиёсатини амалга оширишнинг ҳуқуқий, иқтисодий ва ташкилий механизмларини ишлаб чиқади, уларнинг амалиётга татбиқ этилишини таъминлайди;

божхона иши соҳасида норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва уларнинг тайёрланишида иштирок этади;

божхона қонунчилигини такомиллаштиришда божхона органларининг ягона позициясини шакллантиради;

божхона органларига юклатилган вазифа ва функцияларнинг амалга оширилишини таъминловчи илмий-техник хизматлар, лабораториялар, ўқув марказлари, бошқа корхона ва ташкилотларни ташкил этади;

Жаҳон савдо ташкилоти, Жаҳон божхона ташкилоти ва бошқа халқаро ташкилотларнинг стандартлари ҳамда тавсияларини таҳлил қилган ҳолда божхона ишини ривожлантириш ва такомиллаштиришнинг устувор йўналишларини ишлаб чиқади;

14) Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларининг божхона ишига тааллуқли қисмидан келиб чиқадиган мажбуриятларнинг бажарилишини таъминлаш соҳасида:

Ўзбекистон Республикасининг божхона соҳасида имзоланган халқаро конвенция ва шартномалари бўйича мажбуриятларнинг бажарилишини таъминлайди;

халқаро божхона ва савдо ташкилотларида иштирок этади;

хорижий давлатларнинг божхона органлари, божхона иши масалалари билан шуғулланувчи халқаро ташкилотлар билан ҳамкорлик қилади;

халқаро шартномаларга мувофиқ хорижий мамлакатларнинг божхона хизматлари ва бошқа органлари билан ўзаро ахборотлар алмашади;

15) ТИФ иштирокчиси фаолиятини баҳолаш ҳамда уларнинг товарлар ва транспорт воситалари чиқариб юборилгандан кейинги ҳисобини текширишни назарда тутувчи божхона аудитини амалга ошириш соҳасида:

товарларни божхона режимларига жойлаштириш фактини текширади;

БЮД ва божхона кирим ордерида кўрсатилган маълумотларни тасдиқловчи ҳужжатларда қайд этилган маълумотлар билан таққослайди ва текширади;

товарларга нисбатан преференциялар тўғри қўлланганлиги, божхона тўловлари тўлиқ ундирилганлиги, шунингдек, божхона тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари ва валютани тартибга солиш талабларининг бузилиш ҳолатларини аниқлаш мақсадида молия-хўжалик фаолияти билан боғлиқ ҳужжатларни текширади ва ўрганади;

божхона тўловларини тўлаш бўйича имтиёзлар тўғри қўлланганлиги ва товарларнинг божхона қиймати тўғри аниқланганлигини текширади;

шартли равишда чиқариб юборилган товарларни тасарруф этиш бўйича чекловларга риоя этилишини текширади;

товарларнинг божхона расмийлаштирувида тақдим этилган ҳужжатларни таҳлил қилади ва текширади;

ТИФ товар номенклатураси бўйича товарларнинг тўғри таснифланганлиги ва божхона расмийлаштируви тўғри амалга оширилганлигини текширади;

божхона соҳасида фаолият олиб борувчи шахслар томонидан божхона тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган мажбуриятларнинг бажарилишини текширади;

божхона операцияларини амалга оширишда ноқонуний («кулранг») схемаларни аниқлаш ва бундай ҳолатларнинг олдини олиш ҳамда уларга чек қўйиш бўйича профилактика ишларини ўтказади;

16) нотариф тартибга солиш ҳамда Ўзбекистон Республикаси Давлат чегараси орқали ўтказиш пунктларида санитария-карантин, фитосанитария ва ветеринария назорати органларининг ТИФни нотариф тартибга солиш чораларини қўллаш бўйича фаолиятини мувофиқлаштириш йўналишида:

Ўзбекистон Республикасининг Давлат чегараси орқали ўтказиш пунктларида санитария-карантин, фитосанитария ва ветеринария назорати органларининг фаолиятини мувофиқлаштиради;

давлат томонидан қонунчилик билан ваколат берилган назорат қилувчи органлар (кейинги ўринларда — назорат қилувчи органлар) томонидан ТИФни амалга оширишда рухсатнома ва бошқа тусдаги ҳужжатлар олиниши лозим бўлган ҳамда лицензияланадиган ва квоталанадиган товарларга нисбатан нотариф тартибга солиш чоралари қўллашни мувофиқлаштиради;

назорат қилувчи органларнинг товарларни олиб кириш ва (ёки) олиб чиқишда улар томонидан тақиқларни қўллаш бўйича фаолиятини мувофиқлаштиради;

нотариф чоралар қўлланиладиган товарлар рўйхатини тасдиқлаш, уларга ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳамда бу борада назорат тартиботлари бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқишда иштирок этади;

«Ягона дарча» божхона ахборот тизимини қўллаш ва такомиллаштириш услубиятларини ишлаб чиқади;

интеллектуал мулк объектларининг божхона реестрини юритади;

ўз ваколатлари доирасида интеллектуал мулк объектларига бўлган ҳуқуқларни ҳимоя қилиш чораларини кўради;

экспорт назорати объектларининг божхона расмийлаштируви устидан назорат қилиш услубиятини ишлаб чиқади ва жорий этади;

17) божхона органлари ходимларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малакасини оширишни ташкил этиш ҳамда фундаментал ва амалий тадқиқотларни амалга оширишни таъминлаш соҳасида:

иқтисодиёт ва юридик кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малакасини оширишни ташкил этади;

олий таълимдан кейинги таълим асосида илмий даражага эга илмий ва илмий-педагогик кадрларни тайёрлайди;

раҳбар кадрларни тайёрлаш учун қисқа муддатли тегишли йўналишлар бўйича ўқув курсларни жорий этади;

кадрлар захирасини яратади, уларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва стажировкадан ўтишини ташкил этади, божхона органларига кадрлар танловини амалга оширади ва уларни жой-жойига қўяди;

18) кинология фаолиятини ривожлантиришнинг устувор йўналишларини ишлаб чиқиш, хизмат итлари ва кинологларни тайёрлаш ҳамда уларнинг малакасини ошириш соҳасида:

турли йўналишлар бўйича хизматга яроқли зотдор хизмат итларини танлайди, сотиб олади ва парваришлашнинг самарали тизимини яратади;

малакали кинологларни тайёрлайди ва хизмат итларини гиёҳвандлик воситалари, қурол-яроғ, ўқ-дори, портловчи моддалар, валюта қимматликларини қидириб топиш, шунингдек, қидирув-қутқарув, ҳимоя-қоровул, из қидирув хизмати, террорчиликка қарши ва бошқа операцияларда иштирок этиш йўналишлари бўйича тайёрлайди;

Ўзбекистон Республикаси ва хорижий давлатларнинг ушбу йўналишдаги жамоат ташкилотлари ҳамда кинология хизматлари билан ўзаро ҳамкорлик дастурлари доирасида зотдор хизмат итларини кўпайтиради, сотиб олади, сотади ва алмашади;

божхона органлари кинологларининг фаолияти ва хизмат итларидан фойдаланиш натижадорлигини уларнинг олдига қўйилган вазифаларни бажаришида юзага келиши мумкин бўлган камчиликларни аниқлаш, келгусида бартараф этиш мақсадида доимий мониторинг олиб боради;

жисмоний ва юридик шахсларга, шу жумладан, хорижий шахсларга рўйхати ва қиймати Давлат божхона хизмати томонидан тасдиқланадиган кинология соҳасида пулли хизматлар кўрсатади;

кинология хизмати соҳасида халқаро ва миллий кўргазмалар, мусобақалар ва бошқа тадбирларни ўтказади ҳамда уларда иштирок этади.

Давлат божхона хизматига қонунчилик ҳужжатлари билан бошқа функциялар ҳам юкланиши мумкин.

15. Божхона органлари ўз зиммасига юклатилган вазифаларни бажаришда қуйидаги ҳуқуқларга эга:

божхона назоратини амалга ошириш учун маълумотлар ва ҳужжатларни текшириш, оғзаки сўров ўтказиш, ахборот олиш, божхона кўздан кечирувини, божхона кўригини ва шахсий кўрикни ўтказиш, шунингдек, бинолар, ҳудудлар ва транспорт воситаларини кўздан кечириш;

товарлар ва транспорт воситалари эркин муомалага чиқарилгандан сўнг жисмоний ва юридик шахслар томонидан тақдим этилган маълумотларнинг тўғрилигини ҳамда уларнинг ташқи савдо фаолияти қонунийлигини текшириш мақсадида товарлар ва транспорт воситаларига нисбатан божхона назоратини амалга ошириш;

божхона назорати шакли сифатида бошқа органлар билан келишилмаган ҳолда товарлар сақланадиган ва сотиладиган жойларга чиққан ёхуд чиқмаган ҳолда божхона аудитини ўтказиш;

олиб кириладиган ва (ёки) олиб чиқиладиган товар ва транспорт воситалари ҳисоби, жумладан, бухгалтерлик ҳисоби ва ҳисоботи ҳужжатлари, шунингдек, дастлабки ҳужжатлар юритилиши устидан текширувни амалга ошириш;

банклардан, молия органларидан ҳамда бошқа ташкилотлардан, шунингдек, жисмоний ва юридик шахслардан экспорт-импорт операцияларини амалга ошириш билан боғлиқ бўлган маълумотлар ва ҳужжатларни сўраш ва олиш;

божхона назоратини ўтказиш мақсадида товарлар ҳамда бошқа буюмлардан намуналар ва нусхалар олиш;

божхонага оид ҳуқуқбузарликларнинг бевосита предмети бўлган товарлар ва бошқа қимматликларни ушлаб туриш ҳамда олиб қўйиш;

терговга қадар текширув, суриштирув олиб бориш ва тезкор-қидирув фаолиятини амалга ошириш;

ҳуқуқбузарлик содир этган шахсларни маъмурий йўл билан ушлаб туришни амалга ошириш;

махсус рухсатномалар ва лицензиялар бериш;

божхона органлари фаолиятида замонавий ахборот-коммуникация технологияларидан ва назоратнинг техник воситаларидан фойдаланиш;

божхона тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига риоя этилишини таъминлаш мақсадида мутахассисни ёки экспертни жалб этиш;

товарлар сақланадиган ва сотиладиган жойларга чиққан ҳолда импорт товарлар божхона юк декларацияларига мувофиқлигини текшириш учун ушбу товарлар якуний истеъмолчига етиб бориши занжирини корхонабай ўрганиш;

Давлат божхона хизмати ваколатига кирадиган масалалар бўйича идоралараро тусдаги халқаро шартномаларни белгиланган тартибда тузиш;

Давлат божхона хизмати ваколатига тегишли бўлган масалалар бўйича халқаро даражада Ўзбекистон Республикаси манфаатларини белгиланган тартибда ифодалаш;

жисмоний ва юридик шахсларга рўйхати ва тарифлари Божхона қўмитаси томонидан тасдиқланадиган пулли хизматлар кўрсатиш;

божхона органлари фаолиятини такомиллаштириш бўйича таклифлар киритиш;

бюджетдан ташқари маблағларни ҳамда божхона органлари ва муассасаларининг депозит ҳисобварақларида жойлашган маблағларни Ўзбекистон Республикаси тижорат банкларининг муддатли депозитларига шартнома асосида миллий ва чет эл валютасида жойлаштириш. Бунда маблағларни жойлаштиришдан олинган даромад божхона органларининг бюджетдан ташқари ҳисобварақларига ўтказилади ва моддий-техник базани ривожлантиришга ва ходимларни моддий рағбатлантириш ҳамда қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган бошқа мақсадларга йўналтирилади.

Божхона қўмитасининг ривожлантириш жамғармаси маблағлари ходимларга устамалар тўлаш ҳамда божхона объектларини капитал қуриш ва таъмирлаш ишларини амалга ошириш мақсадида ҳудудий бошқармалар, Божхона институти, Марказий божхона лабораторияси, Божхона расмийлаштируви маркази ва Миллий кинология марказига йўналтирилиши мумкин.

Божхона органларига қонунбузилиш ҳолатлари бўйича, етказилган зарарни қоплаш, божхона тўловларини таъминлаш ва бошқа талаблар бўйича божхона органларининг ҳисоб рақамларига вақтинча сақлаш учун ўтказилган хорижий ва миллий валютани тижорат банкларининг муддатли депозитларига шартнома асосида жойлаштириш мумкин.

Бунда депозит маблағларидан олинган фоиз даромадлари божхона органларининг бюджетдан ташқари жамғармасига йўналтирилади.

Божхона қўмитаси қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

16. Божхона органлари ходимлари қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ хизмат мажбуриятларини бажариш чоғида жисмоний куч ишлатиш, ўзига бириктирилган махсус воситаларни ва ўқотар қуролни олиб юриш, сақлаш ва улардан фойдаланиш ҳуқуқига эга.

17. Божхона қўмитаси раиси:

божхона органлари фаолиятини умумий бошқаришни амалга оширади ва раҳбарлик қилади, Ўзбекистон Республикаси Президенти, Вазирлар Маҳкамасининг тегишли қарори билан Божхона қўмитасига юклатилган вазифа ва функцияларни бажаришни ташкиллаштиради;

божхона органларида лавозимлар (офицер ва сержантлар эгаллаши лозим бўлган штат лавозимлари) ва уларга мувофиқ махсус унвонларни назарда тутувчи божхона органларининг штатларини тасдиқлайди;

божхона органларида белгиланган меъёрлар асосида мутахассис, ёрдамчи ва хизмат кўрсатувчи лавозимларни назарда тутувчи штатларни тасдиқлайди;

Божхона қўмитаси марказий аппарати таркибий тузилмалари, ҳудудий бошқармалари ва божхона органлари муассасаларининг низомларини тасдиқлайди;

зарур ҳолларда божхона органларининг ташкилий-штат тузилмаларига белгиланган умумий штатлар сони ва меҳнатга ҳақ тўлаш фонди доирасида ўзгартиришлар киритади;

алоҳида ҳолларда, тор ихтисосликдаги юқори малакали мутахассисларни белгиланган талабларни инобатга олмаган ҳолда хизматга қабул қилиш ҳуқуқига эга;

Божхона қўмитаси раиси ўринбосарлари ўртасида вазифаларни тақсимлайди ҳамда зарур ҳолларда раис ва унинг ўринбосарларининг таркибий тузилмалар устидан мутасаддилигини ўзгартиради;

ходимларнинг қайта тайёрлаш курсларида даврий ўқиш муддатини белгилайди;

божхона органлари ходимларини моддий рағбатлантириш ва мукофотлаш ҳамда уларга интизомий жазо чораларини қўллаш тўғрисида қарор қабул қилади;

Моддий рағбатлантириш махсус жамғармаси ҳисобидан шахсий устама бериш тартибини белгилайди;

божхона органларининг спорт-соғломлаштириш муассасаларида стационар дам олиш тартиби ва шартларини белгилайди;

хизмат йили учун устамани тўлаш мақсадида хизмат муддатини ҳисоблаш ҳамда малака даражаларини бериш тартибини тасдиқлайди;

божхона органларининг хизматдаги офицерлари ва сержантлар таркиби ҳамда хизмат мажбуриятини бажариш чоғида ҳалок бўлган, шунингдек, хизмат мажбуриятини бажаришда олган жароҳати туфайли ногирон бўлиб қолган ходимларнинг фарзандларига қонунчилик ҳужжатларида белгиланган алоҳида квота асосида ўқишга кириш учун тавсияномалар беради;

божхона органларининг хизмат мажбуриятларини бажариш чоғида тан жароҳати олган ходимларига, шунингдек, ҳалок бўлганларнинг оилаларига бир маротабалик нафақа тайинлайди;

божхона органлари хизмат тураржойлари ва ётоқхоналарини бериш, фойдаланиш, сақлаш ва мақомини ўзгартириш тартибини белгилайди;

хизмат мажбуриятини бажариш чоғида ҳалок бўлган, шунингдек, хизмат мажбуриятини бажаришда олган жароҳати туфайли ногирон бўлиб қолган божхона органлари ходимлари фарзандларининг ўқув даври тўлов контрактларини қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда тўлаб бериш ҳуқуқига эга;

ўз ваколати доирасида божхона органлари ходимларига махсус унвонлар беради ва уларни бир поғона пасайтириш тарзидаги интизомий жазо чорасини қўллайди;

божхона органлари ходимларини аттестациядан ўтказиш тартибини белгилайди ва навбатдан ташқари аттестациядан ўтказиш тўғрисидаги қарорларни қабул қилади;

ходимнинг божхона органлари ихтиёрида бўлиш тартибини белгилайди;

ўз ваколатлари доирасида божхона органлари хизматига тикланиши лозим бўлган шахсларни хизматга тиклайди, шахсий таркиб рўйхатларига киритади ва лавозимга тайинлайди;

илгари божхона органларидан бўшатилган шахсларни хизматга қабул қилиш тартибини белгилайди;

кучайтирилган ва суткалик режимларни жорий этади ҳамда бекор қилади, шунингдек, божхона органлари ходимларини жанговар ҳаракатларда иштирок этишга жалб этади;

кучайтирилган ёки суткалик режим жорий этилиши муносабати билан иш соатларининг белгиланган нормалари оширилганлиги эвазига ходимга пул компенсацияси тўлаш ёки дам олиш кунларини бериш ёхуд бу кунларни ҳар йилги навбатдаги таътилга қўшиш тартибини белгилайди;

ўз ваколатлари доирасида Ўзбекистон Республикаси қонунлари, Олий Мажлис палаталарининг қарорлари, Ўзбекистон Республикаси Президентининг Фармонлари, қарорлари ва фармойишлари, Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари фармойишлари асосида ҳамда ижроси юзасидан жисмоний ва юридик шахслар томонидан бажарилиши мажбурий бўлган буйруқлар чиқаради, йўриқномаларни, қоидаларни, низомларни тасдиқлайди, шунингдек, божхона органлари ва идоравий бўйсунувидаги ташкилотлар томонидан ижро этиш учун кўрсатмалар беради;

Ўзбекистон Республикаси давлат органлари ва бошқа ташкилотларида, шунингдек, бошқа давлатларнинг божхона хизмати органлари билан муносабатларда Божхона қўмитаси номидан иш кўради;

божхона органларининг ўрнак кўрсатган ходимларини ва божхона ишига кўмаклашган фуқароларни мукофотларга ва Ўзбекистон Республикасининг фахрий унвонларини бериш, кўкрак нишонлари, фахрий ёрлиқлар ва рағбатлантиришнинг бошқа турлари билан мукофотлаш тўғрисида таклифлар киритади;

қонунчилик ҳужжатлари билан ваколатига киритилган бошқа масалалар бўйича қарор қабул қилади.

Божхона қўмитаси раиси қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланган бошқа ҳуқуқ ва ваколатларга эга бўлиши мумкин.

18. Божхона қўмитаси раиси қуйидагилар учун шахсан жавобгар ҳисобланади:

Ўзбекистон Республикаси Президенти, Вазирлар Маҳкамаси қарорларини, норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талабларини ўз вақтида ва сифатли бажариш, шунингдек, уларнинг ижро ҳолати тўғрисидаги маълумотларни «Ijro.gov.uz» тизими орқали тўлиқ, тўғри ва ўз вақтида тақдим этиш;

божхона органларига ҳар томонлама ривожланган ҳамда юксак маҳоратга эга, маънан етук ватанпарвар ёшларни жалб этишга қаратилган кадрларни танлаш ва жой-жойига қўйиш;

ходимларнинг хизматга бўлган муносабатини тубдан ўзгартириш, қонунчилик бузилишининг барча кўринишларига нисбатан муросасиз муносабатда бўлиш муҳитини яратиш, ходимлар ўртасида соғлом муҳитни шакллантириш;

хизматни фидокорона олиб бораётган кадрларни ҳар томонлама рағбатлантириш, шунингдек, хизмат интизоми, қонунчилик ҳужжатлари талабларини қўпол равишда бузган ходимларни интизомий ҳамда бошқа турдаги жавобгарликка тортилишини таъминлаш;

Божхона институти фаолиятини самарали ташкил этиш;

божхона органлари фаолиятининг очиқлигини таъминлаш, жамоатчилик, ТИФ иштирокчилари билан бевосита, мақсадли мулоқот ўрнатиш, шунингдек, фуқароларни шахсан қабул қилиш.

19. Божхона қўмитаси раиси тўрт нафар ўринбосарга, шу жумладан, бир нафар биринчи ўринбосарга эга бўлади.

20. Божхона қўмитаси раиси йўқлигида унинг ваколатлари унинг биринчи ўринбосари, у йўқлигида белгиланган тартибда бошқа ўринбосари томонидан амалга оширилади.

21. Божхона қўмитаси раиси мақомига кўра вазирга, раиснинг биринчи ўринбосари ва ўринбосарлари эса тегишинча вазирнинг биринчи ўринбосари ва ўринбосарларига тенглаштирилади.

22. Раиснинг биринчи ўринбосари қуйидагилар учун шахсан жавобгар ҳисобланади:

божхона иши ривожланишининг устувор йўналишларини ишлаб чиқиш, божхона қонунчилиги ҳамда ҳуқуқни кўллаш амалиётини такомиллаштириш, божхона соҳасидаги қонунчилик бузилиши ҳолатларининг сабаб ва шарт-шароитларини таҳлил қилиш, уларни бартараф этиш бўйича самарали чора-тадбирларни амалга ошириш;

давлат хизматлари кўрсатиш тизимини тубдан такомиллаштириш, ахборотларни таҳлил қилиш ва ундан фойдаланиш, ахборот-коммуникация технологияларидан кенг фойдаланиш орқали божхона органларининг жисмоний ва юридик шахслар билан бевосита алоқасиз мулоқот қилиш шаклларини жорий этиш;

хавфни бошқаришнинг автоматлаштирилган тизимини жорий этиш ва самарали ишлашини таъминлаш, «ҳалол» ТИФ иштирокчиларига нисбатан соддалаштирилган божхона тартиб-таомилларини кўллаш тартибини шакллантириш;

божхона назоратининг замонавий усул, шакл ва техник воситаларини жорий этиш орқали товарларнинг ноқонуний олиб кирилиши, божхона тўловларини тўлашдан бўйин товлаш схемаларини аниқлаш.

23. Раис ўринбосарлари қуйидагилар учун жавобгар ҳисобланади:

ташқи савдо операцияларини мониторинг қилиш, экспорт-импорт шартномалари ижросини таҳлил қилиш, товарлар экспорти прогнозларини бажариш, ташқи савдо операцияларини амалга оширишда валюта қонунчилигига риоя қилиш;

божхона статистикасининг шаклланиши ва ишончлилиги, Ўзбекистон Республикасининг ташқи савдоси ҳамда мамлакатнинг савдосидаги асосий ҳамкорлари бўлган давлатлар билан савдо-иқтисодий алоқалари ривожи ҳақида таҳлилий маълумотлар тайёрлаш;

статистик маълумотларнинг ишончлилигини таъминлаш, ташқи савдо соҳасидаги ҳуқуқбузарликларни аниқлаш мақсадида хорижий мамлакатларнинг божхона хизматлари билан ахборот алмашиш;

товарларнинг ташқи иқтисодий фаолият товар номенклатураси бўйича тўғри таснифланишини баҳолаш, уларнинг божхона қийматини аниқлаш, божхона тўловларини ҳисоблаш ва ундириш, шунингдек, ушбу масалаларда услубий ёрдам кўрсатишни назарда тутадиган божхона постлари фаолияти устидан ишончли назорат тизимини ишлаб чиқиш;

контрабанда ва божхона қонунчилиги бузилишига қарши курашишнинг ҳолати ва самарадорлиги, товарларни ноқонуний олиб кириш механизмларини аниқлаш ва таҳлил қилиш, қонунчилик бузилишининг олдини олиш бўйича самарали чоралар ишлаб чиқиш, жавобгарликнинг муқаррарлигини таъминлаш;

хорижий мамлакатлар божхона органлари ва халқаро ташкилотлар билан самарали ҳамкорликни ташкил этиш, божхона иши соҳасидаги илғор тажрибаларни тизимли ўрганиш ва жорий этиш;

Марказий божхона лабораторияси, Миллий кинология маркази ва божхона органлари муассасалари фаолиятини самарали ташкил этиш;

жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини ҳар томонлама, тўлиқ ва объектив кўриб чиқиш, фуқароларни шахсан қабул қилиш;

божхона органларининг бино ва иншоотларини жорий ва капитал таъмирлаш, ходимларни компьютер ва бошқа ускуналар, алоқа ҳамда божхона назорати воситалари билан таъминлаш, юклатилган вазифаларни самарали бажаришлари учун зарур шарт-шароитлар яратиш.

24. Божхона қўмитасининг таркибий тузилмалари раҳбарлари мазкур Низом ҳамда бошқа қонунчилик ҳужжатлари билан юклатилган вазифа ва функцияларнинг амалга оширилиши учун шахсан жавобгар ҳисобланади.

25. Божхона қўмитаси ўзига юклатилган вазифа ва функцияларни бевосита, шунингдек, божхона органлари орқали бажаради.

26. Божхона органларининг ўзаро ҳамкорлиги жараёнида юзага келадиган келишмовчиликлар Божхона қўмитаси раисининг топшириғига биноан унинг тегишли ўринбосари томонидан кўриб чиқилади.

Агар Божхона қўмитаси раиси ўринбосари томонидан келишмовчиликларни тартибга солишнинг имконияти бўлмаса, сўнгги қарор бевосита раис томонидан қабул қилинади.

27. Божхона органлари ўз вазифалари ва функцияларини амалга оширишда бошқа давлат бошқаруви органлари, хўжалик бирлашмалари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ва бошқа ташкилотлар билан ўзаро ҳамкорлик қилади.

28. Божхона қўмитасида раис (ҳайъат раиси), унинг ўринбосарлари (лавозими бўйича), шунингдек, Божхона қўмитаси фаолиятининг асосий йўналишларини мувофиқлаштирувчи таркибий тузилмалар раҳбарларидан иборат таркибда ҳайъат тузилади.

Ҳайъат таркибининг сони ва шахсий таркиби Божхона қўмитаси раисининг тақдимномасига биноан Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

29. Ҳайъат қуйидагилар билан боғлиқ масалаларни кўриб чиқади:

божхона органлари фаолиятининг асосий масалаларини кўриб чиқиш, қабул қилинган қарорлар ижросини текшириш масалаларини, Божхона қўмитаси фаолиятида муҳим аҳамиятга эга буйруқлар ва бошқа ҳужжатлар лойиҳаларини, шунингдек, текширувлар натижаларини муҳокама қилиш;

Божхона қўмитаси раиси номенклатурасига кирадиган лавозимларга кадрларни танлаш, жой-жойига қўйиш, тайёрлаш ва қайта тайёрлаш;

Божхона қўмитаси таркибий тузилмалари раҳбарларининг тегишли тузилмалар фаолияти ҳамда қонунчилик ҳужжатлари, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳужжатлари ва Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати қарорлари ижроси бўйича ҳисоботларини эшитиш;

Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари ва фармойишларида, Вазирлар Маҳкамаси қарорлари ва фармойишларида белгиланган вазифаларни амалга ошириш бўйича ижро интизомини мустаҳкамлаш, уларнинг ўз вақтида ва сифатли амалга оширилишини таъминлаш учун божхона органлари раҳбарлари ва ходимларининг шахсий жавобгарлигини ошириш.

Ҳайъат Божхона қўмитаси ваколатига тааллуқли бошқа масалаларни ҳам кўриб чиқиш ҳуқуқига эга.

30. Ҳайъат мажлисига давлат бошқаруви органлари, хўжалик бирлашмалари, бошқа ташкилотлар раҳбарлари, уларнинг ваколатига кирадиган масалалар юзасидан таклиф этилиши мумкин.

31. Ҳайъат, агар унинг мажлисида ҳайъат таркибининг ярмидан кўпи қатнашса, ваколатли ҳисобланади. Кўриб чиқилаётган масалалар юзасидан қарорлар оддий кўпчилик овоз билан қабул қилинади.

32. Ҳайъат қарорлари Божхона қўмитасининг қарорлари ва буйруқлари билан амалга оширилади.

33. Божхона қўмитаси раиси ва ҳайъат аъзолари ўртасида келишмовчиликлар юзага келган тақдирда, раис бу ҳақида Вазирлар Маҳкамасига ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига ахборот берган ҳолда мустақил равишда қарор қабул қилади.

Ҳайъат аъзолари ҳам Вазирлар Маҳкамасига ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига ўз фикрини билдириши мумкин.

34. Ҳайъат фаолияти тартиби ҳайъат томонидан тасдиқланадиган регламент билан белгиланади.

35. Божхона органлари фаолиятини такомиллаштириш, уларнинг илмий, ижтимоий ва моддий-техникавий ривожланиши, кадрлар билан таъминлаш масалаларини, бошқарув қарорлари ва тавсиялари келишилган ҳолда ишлаб чиқилишини комплекс ҳал этиш учун Божхона қўмитасида кенгашлар ва комиссиялар ташкил этилади, улар тўғрисидаги низом раис томонидан тасдиқланади.

36. Божхона органлари ходимлари фаолиятининг самарадорлиги мунтазам баҳоланади.

Баҳолаш жараёнлари божхона органлари ахборот тизимлари орқали ҳар ярим йил якуни (профессор-ўқитувчилар фаолияти самарадорлигини рейтинг баҳолаш бўйича «Самарадорликни баҳолаш» модули юзасидан ҳар ўқув йили якуни) бўйича амалга оширилади.

37. Божхона органлари ходимлари фаолиятининг самарадорлиги ва натижадорлигини баҳолаш якунлари бўйича божхона органлари раҳбарлари ва ходимларини рағбатлантириш (мукофотлаш), шунингдек, божхона органлари фаолиятида аниқланган камчиликларни бартараф этиш ҳамда унинг фаолиятини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари кўрилади.

38. Рейтинг натижаларига кўра юқори кўрсаткичларга эришган ходимларга кейинги баҳолаш якунлари эълон қилингунга қадар божхона органларининг бюджетдан ташқари маблағлари ҳисобидан лавозим маошининг 100 фоизигача миқдорда ҳар ойлик қўшимча устама тўланади.

39. Божхона органлари ходимлари фаолиятининг самарадорлиги ва натижадорлигини баҳолаш мезонлари ва иш индикаторлари ҳамда божхона органлари ходимларини рағбатлантириш (мукофотлаш) тартиби Божхона қўмитаси томонидан белгиланади.

41. Қуйидагилар божхона органларини молиялаштириш манбалари ҳисобланади:

Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари;

божхона органларининг бюджетдан ташқари маблағлари;

қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ пуллик хизмат кўрсатишдан тушадиган маблағлар;

вақтинча бўш маблағларни тижорат банкларининг депозитларига жойлаштиришдан олинган даромадлар;

қонунчилик ҳужжатлари билан тақиқланмаган бошқа манбалар.

42. Божхона органлари моддий-техник таъминлаш харажатларини молиялаштириш, шунингдек, ходимларнинг меҳнатига ҳақ тўлаш ва моддий рағбатлантириш Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети, бюджетдан ташқари жамғармаларнинг манбалари ва қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобига амалга оширилади.

43. Божхона органларининг ходимлари Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан давлат томонидан мажбурий суғурта қилинади.

44. Божхона органлари ходимлари бепул формали кийим-бош билан таъминланади. Ашёвий таъминот нормалари, шунингдек, формали кийим-бошни кийиш қоидалари Божхона қўмитаси томонидан белгиланади.

45. Божхона органлари ходимлари ва пенсионерлари ҳамда уларнинг оила аъзоларининг тиббий-санитария, тиббий-ижтимоий ёрдам ва санаторий-курорт таъминоти ички ишлар органлари учун белгиланган тартибда амалга оширилади.

46. Хизмат тураржойлари ва ётоқхоналарида яшаётган божхона органлари ходимлари хизмат кўрсатувчи ташкилотлар билан барча турдаги коммунал хизматлар юзасидан жисмоний шахслар учун белгиланган тарифлар бўйича шартномалар тузади.

47. Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитасининг тугатилган божхона Бош бошқармаси бошлиқлар таркибининг мансабдор шахсларида улар эга бўлишган махсус ва шахсий унвонлар сақлаб қолиниб, уларнинг 1994 йил 18 январдан 1997 йил 8 июлгача божхона органларида ишлаган вақти ички ишлар ходимларига татбиқан узоқ вақт ишлаганлик учун устамалар, пенсия тайинлашда хизмат стажига қўшилади.

Божхона органлари ходимларининг ва улар оила аъзоларининг пенсия таъминоти ҳарбий хизматни ўтаган ёки ички ишлар органларида хизматни ўтаган шахслар ҳамда уларнинг оила аъзолари учун амалдаги қонунчилик билан белгиланган шартларда ва нормалар бўйича амалга оширилади.

48. Божхона органлари ходимларини рағбатлантириш ҳамда интизомий жазолар бериш тартиби ва шартлари Ўзбекистон Республикаси давлат божхона хизмати органларининг Интизом низомига мувофиқ белгиланади.

49. Божхона органларини ташкил этиш ва қайта ташкил этиш ҳамда тугатиш Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан амалга оширилади.

1. Мазкур Низом давлат божхона хизмати органлари ходимлари (кейинги ўринларда — ходимлар) ва Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси (кейинги ўринларда — Божхона қўмитаси) олий таълим муассасалари курсант (тингловчи)ларининг хизмат ўташ тартибини белгилайди.

2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

Ўзбекистон Республикаси давлат божхона хизмати органлари (кейинги ўринларда — божхона органлари) — Божхона қўмитаси, Божхона қўмитасининг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар, Тошкент шаҳри бўйича бошқармалари, «Тошкент-АЭРО» ихтисослаштирилган божхона комплекси, божхона постлари, Божхона қўмитасининг Божхона институти (кейинги ўринларда — Божхона қўмитасининг олий таълим муассасаси), Марказий божхона лабораторияси, Божхона расмийлаштируви маркази, Миллий кинология маркази;

божхона органларидаги хизмат — фуқаролар томонидан божхона органларида хизмат мажбуриятларини бажариш борасидаги давлат хизматининг алоҳида тури;

номзод — божхона органларидаги хизматга кириш истагини билдирган Ўзбекистон Республикаси фуқароси;

касбий саралаш — номзодларнинг божхона органларидаги хизматга қўйилган талабларга мос келишини аниқлашга қаратилган тадбирлар мажмуи (интеллектуал ривожланганлик ва психоэмоционал барқарорлик даражасини психологик ўрганиш, тиббий кўрикдан ўтказиш, жисмоний имкониятларни баҳолаш, шунингдек, ходим учун касбий жиҳатдан муҳим бўлган бошқа сифатлар);

махсус унвон — ҳар бир ходимга унинг хизмат мажбуриятларига муносабати, эгаллаб турган лавозими ва хизмат муддатига мувофиқ бериладиган унвон;

курсант — божхона органларидаги хизматда бўлган, Божхона қўмитасининг олий таълим муассасаси бакалавриат босқичида таҳсил олаётган фуқаро;

тингловчи — Божхона қўмитасининг олий таълим муассасаси магистратурасида таҳсил олаётган божхона органи ходими;

ходим — божхона органларидаги хизматни ўтаётган ва махсус унвонга эга Ўзбекистон Республикаси фуқароси;

аттестация — ходимнинг касбий малакасини (тайёргарлигини) тизимли асосда аниқлаш жараёни (усули);

ваколатли бошлиқ — Божхона қўмитаси раиси ва унинг ўринбосарлари, Божхона қўмитасининг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар, Тошкент шаҳри бўйича бошқармалари, «Тошкент-АЭРО» ихтисослаштирилган божхона комплекси, Божхона қўмитасининг олий таълим муассасаси, Марказий божхона лабораторияси ва Божхона расмийлаштируви маркази бошлиқлари ҳамда Миллий кинология маркази директори.

3. Хизматни ўташ қуйидаги тартибларни ўз ичига олади:

хизматга қабул қилиш;

махсус унвонлар бериш, уларни пасайтириш ва улардан маҳрум этиш;

лавозимга тайинлаш, лавозимдан озод этиш, тенг лавозимга ротация тартибида ўтказиш ва лавозим бўйича вазифаларни бажариш;

ходимларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш;

ходимнинг бошқа давлат органлари ва ташкилотларига сайланганида (тайинланганида, сафарбар этилганида) хизмат ўташи;

аттестация ўтказиш;

таътиллар бериш;

ҳуқуқий ва ижтимоий ҳимоя қилиш;

хизматни ўташ режимини таъминлаш;

хизмат муддатини узайтириш, хизматдан бўшатиш ва хизматга тиклаш;

қонунчилик ҳужжатлари ва мазкур Низомга, шунингдек, ушбу соҳадаги Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқ ходимларнинг хизмат ва ижтимоий-ҳуқуқий мавқеини белгилаб берувчи бошқа ҳолатлар (вазиятлар).

4. Божхона органларидаги хизматда бўлишнинг бошланиши деб:

офицер ва сержантлар таркибига қабул қилинган ходимлар учун — божхона органларидаги хизматга қабул қилиш тўғрисида Божхона қўмитаси раиси буйруғи имзоланган кун;

Божхона қўмитасининг олий таълим муассасасига курсант (тингловчи) сифатида ўқишга кирган фуқаролар учун — ўқишга қабул қилинган кун;

Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан божхона органларидаги лавозимга тайинланган шахслар учун — тегишли фармон, қарор ёки фармойиш имзоланган кун ҳисобланади.

5. Божхона органларидаги хизмат муддатлари календарь ҳисобида:

офицерлар ва сержантлар лавозимларида хизмат ўтаётган ходимлар учун — божхона органларидаги хизматни ўтаган даври;

Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан божхона органларидаги лавозимга тайинланган шахслар учун — Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармон, қарор ёки фармойишига мувофиқ вазифаларни бажариш даври этиб белгиланади.

6. Божхона қўмитасининг олий таълим муассасасида ўқиш даври божхона органларидаги хизмат стажига қўшиб ҳисобланади, биринчи курсда таълим муддатини якунлаган курсантлар эса муддатли ҳарбий хизматни ўтаган ҳисобланадилар ва уларга институт жойлашган манзилдаги мудофаа ишлари бўйича ҳудудий бўлим томонидан ҳарбий гувоҳнома берилади.

7. Ходим Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлар захирасига ёки истеъфога бўшатилган кун унинг учун божхона органларидаги хизматнинг тугаши (охирги куни) деб ҳисобланади.

8. Божхона органларидаги хизматнинг умумий давомийлиги ходимнинг божхона органларидаги хизматнинг жами вақтини, шу жумладан, хизматга қайта қабул қилинган даврни ўз ичига олади.

Божхона органларидаги хизматнинг умумий давомийлиги календарь ва имтиёзли ҳисобдаги хизматдан иборат бўлади.

Календарь ҳисоб — бу ходимнинг йил, ой ва суткаларда ифодаланган хизматда бўлган расмий умумий давридир.

Пенсия олиш ҳуқуқини берадиган хизмат муддати календарь ҳисобида йигирма йилни ташкил қилади, шундан имтиёзли ҳисобланадиган давр ходимларга фақат пенсия миқдорини ҳисоблашда инобатга олинади.

9. Хизматга ватанпарвар дунёқараш, юқори маънавий-ахлоқий сифатлар, интеллектуал савия ва билим доираси кенг, шунингдек, зарур жисмоний тайёргарликка эга бўлган Ўзбекистон Республикаси фуқаролари қабул қилинади.

Божхона органлари территориал ва экстерриториал тамойиллар асосида бутланиши мумкин.

10. Хизматга муносиб номзодларни танлаб олиш мақсадида бўш лавозимлар сони ва саралаш тадбирларини ўтказиш тўғрисидаги эълонлар (аризаларни қабул қилиш муддати, номзодларга қўйиладиган талаблар кўрсатилган ҳолда) оммавий ахборот воситаларида, жумладан, божхона органларининг расмий веб-сайтида берилади.

11. Хизматга бўйи 165 сантиметрдан паст бўлмаган эркаклар ва бўйи 160 сантиметрдан паст бўлмаган аёллар қабул қилинади.

12. Божхона органларидаги хизматга ўн саккиз ёшдан кичик ва ўттиз ёшдан катта бўлмаган, шу жумладан, ўттиз ёшда бўлган, олий, профессионал (касб-ҳунар), ўрта махсус ва умумий ўрта маълумотга эга, ўзининг шахсий, ишчанлик ва ахлоқий фазилатлари, соғлиғининг ҳолати ва жисмоний тайёргарлигига кўра ходимнинг хизмат мажбуриятларини бажаришга қодир бўлган Ўзбекистон Республикаси фуқаролари ихтиёрийлик ва танлов асосида қабул қилинади.

Божхона қўмитасининг олий таълим муассасасидаги ўқишга профессионал (касб-ҳунар), ўрта махсус ва умумий ўрта маълумотга эга:

ҳарбий хизматни ўтамаган ўн етти ёшдан йигирма уч ёшгача бўлган, шу жумладан, ўқишга қабул қилинган йили ўн етти ёшга тўладиган ҳамда йигирма уч ёшда бўлган фуқаролар;

ўн саккиз ёшдан йигирма беш ёшгача бўлган, шу жумладан, ўқишга қабул қилинган йили ўн саккиз ёшга тўладиган ҳамда йигирма беш ёшда бўлган, офицерлар таркиби ҳарбий унвонларига эга бўлмаган ҳарбий хизматчилар ва ҳарбий хизматга мажбурлар;

божхона ходимлари қабул қилинади.

Эркаклар хизматга киргунига қадар Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларидаги муддатли ҳарбий хизматни ёки сафарбарлик чақируви резервидаги ҳарбий хизматни ўташи ёхуд олий ўқув юртларида ҳарбий тайёргарликдан ўтиши керак. Божхона қўмитасининг олий таълим муассасасига ўқишга кирувчилар учун ушбу талаб ўрнатилмайди.

Алоҳида ҳолларда, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармони, қарори, фармойиши ёки розилигига, Вазирлар Маҳкамасининг қарори ёхуд Божхона қўмитаси раисининг буйруғига асосан бошқа давлат органлари ва ташкилотлари ходимлари, шунингдек, Божхона қўмитаси раисининг буйруғи асосида тор ихтисосликдаги юқори малакали мутахассислар мазкур Низомнинг ўн биринчи банди ва ушбу бандда белгиланган талабларини инобатга олмаган ҳолда хизматга қабул қилиниши мумкин.

13. Қуйидагилар хизматга қабул қилиниши мумкин эмас:

муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган деб топилган фуқаролар;

хизматни ўташга монелик қиладиган касаллиги ёки жисмоний нуқсонлари бўлган фуқаролар;

бошқа давлат органларидан салбий сабабларга кўра бўшатилган фуқаролар;

содир этган жинояти учун илгари ҳукм қилинганлар, қўлланилган жазо туридан, судланганлик ҳолати тугатилганлигидан ёки олиб ташланганлигидан ва ўзига нисбатан амнистия акти ёки афв этиш қўлланилганлигидан қатъи назар ёхуд ярашув муносабати билан жиноий жавобгарликдан озод қилинган фуқаролар;

божхона органларида хизматни ўташ билан боғлиқ қонун ҳужжатларида белгиланган чекловларга риоя этишни рад этган ёки махсус талабларга жавоб бермайдиган фуқаролар.

Қариндошининг судланганлиги ва бундан келиб чиқадиган ҳуқуқий оқибатлар Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг хизматга қабул қилиниш ҳуқуқларини чеклаш учун асос бўлиши мумкин эмас.

Хизмат ўташга тўсқинлик қилувчи касалликлар ва жисмоний нуқсонлар рўйхати Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

14. Божхона қўмитасининг марказий аппарати ва унинг соҳавий (бевосита бўйсунувидаги) тузилмаларига республиканинг ҳар қандай ҳудудида доимий яшаш жойи бўйича рўйхатга олинган фуқаролар орасидан номзодларни танлаш ва қабул қилишга рухсат берилади.

15. Номзодлар хизматга Божхона қўмитаси раиси томонидан белгиланадиган тартибга мувофиқ, танлов (дастлабки ва якуний саралаш) асосида қабул қилинади.

Номзодларни саралаш мақсадида Божхона қўмитаси марказий аппаратида қабул комиссияси, ҳудудий ва таркибий тузилмаларда ўрганиш комиссиялари ташкил этилади.

16. Номзодларни хизматга танлаб олиш тадбирлари қуйидаги саралаш босқичларини ўз ичига олади:

а) дастлабки саралаш босқичи:

рўйхатдан ўтиш;

дастлабки тест синовлари;

психологик ўрганиш (номзоднинг интеллектуал ривожланганлик даражаси ва психоэмоционал барқарорлигини баҳолаш);

жисмоний тайёргарлик даражасини баҳолаш;

номзодни дастлабки ўрганиш (ҳужжатларни йиғиш ва ўрганиш, ушбу Низомда белгиланган умумий талабларга мос келишини текшириш);

тиббий кўрик (номзодларга хизматга яроқлилик даражасини аниқлаш мақсадида ички ишлар органлари ҳарбий-тиббий комиссияларига йўлланма берилади);

махсус текширув;

б) якуний саралаш босқичи:

якка тартибдаги суҳбат (номзоднинг фикрлаш салоҳияти, билим даражаси ва хизмат ўташга руҳан тайёрлиги даражасини баҳолаш).

17. Номзод хизматга кириш учун Божхона қўмитасининг расмий веб-сайтидаги электрон хизмат орқали онлайн рўйхатдан ўтади ва белгиланган маълумотларни тизимга киритади. Бунда маълумотларни тизимга киритиш учун шахсий кабинет яратилади.

18. Дастлабки тест синови ва психологик ўрганиш босқичлари ахборот тизимларидан фойдаланган ҳолда, жисмоний тайёргарлик даражасини баҳолаш эса спорт майдонларида ўтказилади ҳамда барча босқичлар топшириқлари номзодлардан бир маротаба қабул қилинади.

19. Саралашнинг дастлабки тест синови ва психологик ўрганиш босқичи бўйича номзодларнинг қайд этган натижалари онлайн тарзда, қолган босқичлари натижалари эса синов қабул қилинган кунда Божхона қўмитасининг расмий веб-сайтида эълон қилиб борилади.

20. Дастлабки тест синови, психологик ўрганиш ва жисмоний тайёргарлик даражасини баҳолаш босқичларидан муваффақиятли ўтган номзод ўзининг доимий яшаш манзили бўйича божхона органига қуйидаги ҳужжатларни тақдим этади:

хизматга ёки Божхона қўмитасининг олий таълим муассасасига ўқишга қабул қилиш тўғрисида ариза;

паспорт ёки идентификацияловчи ID-карта нусхаси (аслини кўрсатган ҳолда);

туғилганлик ҳақида гувоҳномаси нусхаси (аслини кўрсатган ҳолда);

ФҲДЁ органларидан маълумотнома (туғилганлик ҳақида гувоҳномага ўзгартириш, тузатиш ва қўшимчалар киритилган ёки алмаштирилган ҳолларда);

яқин қариндошларининг (ота-она, эр-хотин, фарзандлар, фарзандликка олинганлар, туғишган ёки ўгай ака-укалар ҳамда опа-сингиллар, шунингдек, эр-хотинларнинг ота-оналари, туғишган ёки ўгай ака-укалари, ҳамда опа-сингиллари) паспорт ёки идентификацияловчи ID-карта нусхалари, никоҳ қайд этилганлиги ёки бекор қилинганлиги, ногиронлик (агар мавжуд бўлса), яқин қариндошларининг ўлими ҳақидаги гувоҳномалар маълумотлари;

3 х 4 см ўлчамдаги олтита рангли фотосурат (бош кийимсиз), шунингдек, 9 х 12 см ўлчамдаги иккита фотосурат (бош кийимсиз);

номзоднинг таржимаи ҳоли;

анкета-маълумотнома;

ўқиш ва иш (агар ўқиётган ёки ишлаётган бўлса) жойидан тавсифнома ҳамда маълумотнома;

ўрта, ўрта махсус, профессионал (касб-ҳунар) ёки олий маълумотни тасдиқловчи ҳужжатлар нусхалари (аслини кўрсатган ҳолда);

асли кўрсатилган ҳолда ҳарбий гувоҳнома нусхаси (Божхона қўмитасининг олий таълим муассасаларига ўқишга топшираётганда ҳарбий гувоҳнома мавжуд бўлмаса, чақирув участкасида қайд этилганлиги тўғрисида гувоҳнома тақдим этилади);

асли кўрсатилган ҳолда меҳнат дафтарчасининг нусхаси (агарда мавжуд бўлса).

Хизмат ўташ хусусиятидан келиб чиқиб, шунингдек, айрим ҳужжатларга аниқлик киритиш мақсадида номзоддан ёки тегишли муассасадан қўшимча ҳужжат ёхуд маълумотлар талаб қилиб олиниши мумкин.

Божхона қўмитасининг олий таълим муассасасига ўқишга кириш истагини билдирган ходимлар ваколатли бошлиғи номига мазкур бандда кўрсатилган ҳужжатларни тақдим этмаган ҳолда белгиланган тартибда билдирги билан мурожаат этадилар.

21. Махсус текширув ҳамда давлат сири билан ишлаш учун рухсатнома расмийлаштириш талаблари хизмат сири ҳисобланади ва ошкор қилиниши ман этилади.

Махсус текширувни ўтказиш тартиби Божхона қўмитаси раиси томонидан белгиланади.

22. Божхона қўмитасининг раиси томонидан белгиланадиган рўйхат ва тартибда тор ихтисосликдаги юқори малакали мутахассислар дастлабки (тиббий кўрик ва махсус текширув бундан мустасно) ва якуний саралаш босқичларисиз хизматга қабул қилиниши мумкин.

23. Дастлабки саралаш тадбирларидан муваффақиятли ўтган номзодларнинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилди саралашни ўтказган божхона органлари томонидан расмийлаштирилади.

Номзоднинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдларини расмийлаштириш давомида хизматга қабул қилинишига тўсқинлик қилувчи маълумотлар (хизматга қабул қилиш учун умумий ва махсус текширув талабларига мос келмаслик) аниқланган тақдирда, уни шахсий ҳужжатлар йиғмажилдларини расмийлаштириш тўхтатилиб, хизматга қабул қилиш мақсадга мувофиқ эмаслиги тўғрисида ваколатли бошлиқ томонидан қарор қабул қилинади, бу ҳақда шахсий кабинети орқали номзодга хабар берилади. Бунда номзод якуний саралаш босқичига киритилмайди.

24. Якуний саралаш Божхона қўмитасининг қабул комиссияси томонидан номзод билан якка тартибдаги суҳбат шаклида ўтказилади. Якуний саралаш натижаларига кўра номзоднинг хизматга маънавий-касбий жиҳатдан мослиги тўғрисида хулоса чиқарилади.

25. Саралаш босқичларининг биридан ўта олмаган номзод уни такроран топширишига, шунингдек, саралашнинг кейинги босқичига қўйилмайди.

26. Қуйидаги номзодлар, истисно тариқасида, танлов тадбирларининг дастлабки саралаш босқичидаги тест синови ва жисмоний тайёргарлик даражасини баҳолашдан озод этилади:

илмий даража ёки илмий унвонга эга бўлганлар;

профессор-ўқитувчи ва илмий таркиб лавозимларига номзодлар.

Хизмат мажбуриятларини бажариш чоғида ҳалок бўлган (вафот этган) божхона органлари ходимларининг фарзандлари мазкур Низомнинг 16-банди тўртинчи — олтинчи хатбошиларида кўрсатилган саралаш босқичларидан озод этилади.

27. Ушбу Низомда белгиланган талабларга мос келмаган, саралаш ва ўрганиш босқичларидан ўта олмаган ёки ўзи ва яқин қариндошлари тўғрисида била туриб нотўғри маълумотлар берган, шунингдек, мазкур Низомнинг 20-бандида кўрсатилган ҳужжатларни белгиланган муддатда тақдим этмаган номзодларни хизматга қабул қилиш рад этилади.

Саралашнинг кейинги босқичига ўтганлиги ёки рад этилганлиги ҳақида номзоднинг Божхона қўмитаси веб-сайтидаги шахсий кабинетига маълумот юборилади.

28. Дастлабки ва якуний саралашдан муваффақиятли ўтган, шахсий ҳужжатлар йиғмажилди тўлиқ расмийлаштирилиб, ҳарбий-тиббий комиссия томонидан хизматга яроқли деб топилган, шунингдек, танлов якунига кўра юқори натижаларга эришган номзодлар Божхона қўмитаси раисининг буйруғи билан хизматга қабул қилиниб, бўш лавозимлардан келиб чиққан ҳолда лавозимга тайинланади ёхуд лавозимга тайинлаш учун ваколатли бошлиқлар ихтиёрига юборилади.

29. Номзодларни хизматга қабул қилиш мақсадида танлов ташкил этиш ва ўтказиш ҳамда номзодларнинг шахсий ҳужжатлари йиғмажилдларини расмийлаштириш тартиби, шунингдек, махсус талаблар қўйиладиган тузилма ва лавозимлар, божхона органларида лавозимга тайинлаш учун зарур таълим ва мутахассислик йўналишлари рўйхати Божхона қўмитасининг раиси томонидан белгиланади.

30. Божхона органларидаги лавозимлар қуйидагича бутланади:

офицерлар таркиби — Божхона қўмитасининг олий таълим муассасаси битирувчилари ва олий маълумотга эга бўлган Ўзбекистон Республикаси фуқаролари билан;

сержантлар таркиби — ўрта, ўрта махсус, профессионал (касб-ҳунар) ва олий маълумотга эга бўлган Ўзбекистон Республикаси фуқаролари билан.

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларининг захирадаги офицерларини сержантлар таркиби лавозимларига тайинлашга йўл қўйилмайди.

31. Хизматга биринчи марта қабул қилинган фуқаролар қуйидаги мазмунда қасамёд қабул қилади:

«Мен, (фамилияси, исми, отасининг исми), божхона органи ходими ваколатларини амалга ошириш чоғида Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва қонунчилик ҳужжатларига сўзсиз риоя этишга, унинг иқтисодий хавфсизлигини ҳимоя қилишга, ўз хизмат мажбуриятларимни виждонан бажаришга қасамёд қиламан».

Божхона органларидаги хизматга биринчи марта қабул қилинган офицерлар таркибига мансуб ходимлар бирламчи касбий қайта тайёргарлик якунида, сержантлар таркибига мансуб ходимлар хизматга қабул қилинган вақтда, Божхона қўмитасининг олий таълим муассасаси курсантлари ўқишга қабул қилинган йили бошланғич ҳарбий тайёргарлик дастури бўйича йиғинларни ўтагандан сўнг қасамёд қабул қиладилар.

32. Фуқароларга божхона органлари хизматига қабул қилинганидан сўнг, шунингдек, Божхона қўмитасининг олий таълим муассасаси курсантларига институтни битирганидан кейин белгиланган намунадаги шахсий рақамли жетон ва шахсни тасдиқловчи хизмат гувоҳномаси берилади.

Ходимнинг хизмат гувоҳномаси намуналари, шунингдек, уларни бериш ва ҳисобини юритиш тартиби Божхона қўмитасининг раиси томонидан белгиланади.

Ходимнинг хизмат гувоҳномаси ўқотар қуролни олиб юриш ва сақлаш ҳуқуқини, шунингдек, қонунга мувофиқ унга берилган бошқа ҳуқуқ ва ваколатларини тасдиқлайди.

33. Хизматга биринчи марта қабул қилинган, шунингдек, олий ҳарбий ва ҳарбийлаштирилган таълим муассасаларини ёки Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академиясини битириб, божхона органлари хизматига тақсимланган ходимга дастлабки синов муддати тайинланади ва унга лавозимга тайинланган пайтидан бошлаб дастлабки синов муддати якунига қадар мураббий бириктирилади.

Дастлабки синов муддати бир йилни ташкил этади.

Божхона органларида мураббийлар амалий хизмат стажи беш йилдан ортиқ бўлган, юксак касбий фазилатларга, хизматда самарали кўрсаткичларга ва тарбиявий йўналишда кўникмаларга эга бўлган энг тажрибали ходимлар орасидан танлаб олинади.

Мураббийларга, қоида тариқасида, бир ёки икки нафар ходим бириктирилади.

Мураббийлар ўзларига бириктирилган ходимларнинг таълим-тарбиясига масъулиятсизлик билан ёндашганида, шунингдек, ходимлар устоз-мураббийлик даврида хизмат интизомини бузган ҳолларда мураббийлар айблилик даражасидан келиб чиқиб, эгаллаб турган лавозимидан озод этиш (пасайтириш)гача бўлган интизомий жазога тортилади.

34. Қасамёд қабул қилиш, дастлабки синов муддатини ўташ ва мураббийларни бириктириш тартиби Божхона қўмитасининг раиси томонидан белгиланади.

35. Божхона қўмитасининг олий таълим муассасасига номзодларни танлаш тартиби ва қабул қилиш қоидалари Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

36. Чақирилувчи ҳисобланган, божхона органларидаги хизматга қабул қилинган ҳарбий хизматга мажбур Ўзбекистон Республикаси фуқаролари ҳарбий ҳисобдан чиқарилади ва Божхона қўмитаси махсус ҳисобига қўйилади.

Хизматдан бўшатилган ходимлар Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги томонидан қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳарбий ҳисобга қўйилади.

37. Махсус унвон:

ходимнинг хизмат бурчи бўйича унга юкланган масъулият даражасини белгилайди ҳамда унинг касбий тайёргарлик даражаси ва хизмат бурчини бажариш кўрсаткичи, шахсий таркиб томонидан хизматни ўташ ва кадрларни жойлаштиришни самарали ташкил этишнинг муҳим шарти ҳисобланади;

хизмат муддати, хизмат ёки махсус тайёргарлиги, эгаллаган лавозими, шунингдек, хизмат тажрибасига мос равишда ходимларга шахсан берилади;

ходимлар ўртасидаги ўзаро муносабатларда мавқенинг катта-кичиклигини белгилайди.

38. Ходимларга қуйидаги махсус унвонлар берилади:

а) сержантлар таркиби — кичик сержант, сержант, катта сержант;

б) офицерлар таркиби:

кичик офицерлар таркиби — лейтенант, катта лейтенант, капитан;

катта офицерлар таркиби — майор, подполковник, полковник;

генераллар таркиби — генерал-майор, генерал-лейтенант, генерал-полковник.

Захира ёки истеъфодаги шахсларнинг махсус унвонига мос равишда «захирадаги» ёки «истеъфодаги» сўзлари қўшилади.

39. Сержантлар ва кичик офицерлар таркибининг махсус унвонлари (бошланғич махсус унвонлар бундан мустасно) ваколатли бошлиқларнинг буйруқлари билан берилади.

Сержантлар ва офицерлар таркибининг бошланғич махсус унвонлари ҳамда катта офицерлар таркибининг махсус унвонлари Божхона қўмитаси раисининг буйруғи билан берилади.

Генераллар таркибининг махсус унвонлари Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан берилади.

40. Сержантлар таркиби лавозимларига қабул қилинган фуқароларга «кичик сержант» махсус унвони берилади.

41. Офицерлар таркиби лавозимларига қабул қилинган фуқароларга Божхона қўмитаси раисининг буйруғи билан «катта сержант» махсус унвони берилади, бу унвонда улар устоз-мураббийлик даври (бир йил) тугаб, биринчи офицерлик унвони берилгунига қадар хизмат қилади.

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари захирасидаги офицерлар ҳисобланувчи ва божхона органларининг офицерлар таркибидаги лавозимларга қабул қилинган фуқароларга мавжуд ҳарбий унвонига тенг махсус унвон берилади.

42. Офицерлар таркибининг биринчи махсус унвони «лейтенант» ҳисобланади.

Айрим ҳолларда илмий даражаси ёки фаолиятнинг тор ихтисослик турлари бўйича кўп йиллик стажга ва иш (хизмат) тажрибасига эга бўлган фуқароларни офицерлар таркиби лавозимларига тайинлаш чоғида уларга бошланғич унвон сифатида майор махсус унвонигача бўлган унвон, шу жумладан, майор махсус унвони ҳам берилиши мумкин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармони, қарори, фармойиши асосида ёки розилиги билан генераллар таркибидаги лавозимларига хизматга юборилган, махсус, ҳарбий ва бошқа унвони бўлмаган шахсларга белгиланган тартибда «полковник» махсус унвонигача бўлган, шу жумладан, полковник унвони ҳам берилиши мумкин.

«Лейтенант» махсус унвони қуйидагиларга берилади:

офицерлар таркиби лавозимларига тайинланиб, синов муддатини муваффақиятли ўтаган ходимларга;

сержантлар таркибидан офицерлар таркиби лавозимларига тайинланган ходимларга;

Божхона қўмитасининг олий таълим муассасаси битирувчиларига.

43. Божхона органлари навбатдаги махсус унвонлари қуйидаги тартибда берилади:

«полковник» махсус унвони — Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси билан келишилган ҳолда Божхона қўмитасининг раиси томонидан;

генераллар таркибининг махсус унвонлари — Божхона қўмитаси раисининг тавсияномасига кўра Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан берилади.

44. Ходимлар учун махсус унвонларда хизмат ўташ муддатлари календарь ҳисобда қуйидагича белгиланади:

«кичик сержант» махсус унвонида — икки йил;

«сержант» махсус унвонида — икки йил;

«катта сержант» махсус унвонида — белгиланмаган;

«лейтенант» махсус унвонида — икки йил;

«катта лейтенант» махсус унвонида — уч йил;

«капитан» махсус унвонида — тўрт йил;

«майор» махсус унвонида — беш йил;

«подполковник» махсус унвонида — олти йил.

«Полковник» ва ундан юқори махсус унвонларда хизмат қилиш муддатлари белгиланмайди.

45. Навбатдаги махсус унвонлар белгиланган хизмат муддатини ўтаган ходимларга улар эгаллаб турган лавозимининг унвон поғонасига мувофиқ берилади.

Навбатдаги «полковник» махсус унвони юклатилган вазифаларни бажаришда самарали натижаларга эришган Божхона қўмитасининг таълим муассасаларида раҳбар кадрларни тайёрлаш йўналиши бўйича ўқув курсларини муваффақиятли тамомлаган ёхуд илмий даражага эга ходимларга берилади.

46. Навбатдаги махсус унвонни четлаб ўтиб, махсус унвонлар берилишига йўл қўйилмайди.

47. Ходим юқори даражадаги унвон белгиланган лавозимга ўтказилганда, мавжуд унвонида бўлиш муддати ўтган бўлса, лавозимига қачон тайинланганидан қатъи назар, навбатдаги махсус унвон бериш учун тақдим этилади.

48. Махсус унвонда хизмат ўташ муддати календарь ҳисобда махсус унвон бериш ҳақида буйруқ чиқарилган кундан эътиборан ҳисобланади (ушбу Низомнинг 56-банди талаблари асосида берилган махсус унвонлар бундан мустасно).

Ходимнинг махсус унвони пасайтирилган тақдирда, унинг аввалги унвони қайта тиклангунига қадар ўтаган хизмат даври навбатдаги унвон муддатига қўшилмайди.

49. Махсус унвон берилган хизмат муддатига хизматда бўлишнинг бутун вақти қўшилади. Кўрсатилган муддатга ходим асоссиз тарзда жиноий жавобгарликка тортилган, божхона органларидаги хизматдан ноқонуний бўшатилган ва кейинчалик хизматга тикланган ҳолларда хизматдаги узилиш вақти қўшиб ҳисобланади.

50. Хизмат мажбуриятларини намунали даражада бажараётган, хизмат бурчини бажаришда қаҳрамонлик, жасорат ва фидойилик кўрсатган ходимларга офицерлар таркибининг махсус унвонини муддатидан олдин ёки эгаллаб турган лавозими учун кўзда тутилгандан бир поғона юқори навбатдаги махсус унвон бериш тарзида рағбатлантириш уларнинг божхона органларидаги умумий хизмат даврида фақат бир маротаба қўлланилиши мумкин.

Бир вақтнинг ўзида муддатидан олдин ҳамда лавозими учун кўзда тутилгандан бир поғона юқори навбатдаги махсус унвон беришга йўл қўйилмайди.

Муддатидан олдин навбатдаги махсус унвонлар қуйидагиларга берилади:

генераллар таркиби лавозимларига тайинланган («полковник» унвонидан паст унвонга эга бўлган) ходимларга — мавжуд махсус унвонда қанча муддат хизмат ўтаганидан қатъи назар;

хизмат бурчини бажаришда жасорат ва қаҳрамонлик кўрсатган ходимларга — мавжуд махсус унвонда хизматни ўташнинг белгиланган муддатидан қатъи назар;

хизмат вазифаларини намунали бажарган ва хизматдаги юқори кўрсаткичларга эришган офицерлар таркибидаги лавозимларда хизмат қилаётган ходимларга — мавжуд махсус унвонда хизмат қилиш учун белгиланган муддатнинг камида учдан икки қисми ўтганидан сўнг.

Эгаллаб турган лавозими учун кўзда тутилгандан бир поғона юқори навбатдаги махсус унвон (генераллар таркиби махсус унвонлари бундан мустасно) қуйидагиларга берилади:

илмий даража ёки илмий унвонга эга офицерлар таркибидаги ходимларга — мавжуд унвонда хизматни ўташ муддати тугаганидан сўнг;

хизмат вазифаларини намунали бажарган ва хизматда юқори кўрсаткичларга эришган офицерлар таркибидаги ходимларга — мавжуд унвонда хизматни ўташ муддатининг камида бир ярим бараварини ўтаганидан сўнг.

51. Пенсия олиш ҳуқуқини берадиган хизмат йилини ҳамда навбатдаги махсус унвон учун белгиланган хизмат муддатини ўтаган, эгаллаб турган лавозими учун белгиланган унвон поғонаси «капитан» ёки «майор» бўлган, хизматда ижобий тавсифланадиган офицерлар таркибидаги ходимларга хизматдан бўшатиш билан бир вақтда тегишлича «майор» ёки «подполковник» махсус унвони берилиши мумкин.

52. Ходимларга навбатдаги махсус унвон берилиши қуйидаги ҳолларда кечиктирилади:

ходим божхона органлари ихтиёрида бўлганда (ўқишга юборилган ходимлар бундан мустасно);

ходимда амалдаги интизомий жазо чораси мавжуд бўлганда;

ходим аттестациядан шартли равишда ўтганида;

ходимга нисбатан жиноят иши қўзғатилганда;

ходим эгаллаб турган лавозимидан интизомий жазо чораси сифатида озод этилганда ва бошқа лавозимга ўтказилганда — лавозимидан озод этилган кундан бошлаб бир йил давомида.

Навбатдаги махсус унвонни асоссиз равишда кечиктирилишига йўл қўйган бошлиқлар ва ходимлар белгиланган тартибда интизомий жавобгарликка тортилади.

53. Офицерлар таркибидаги ходимларга махсус унвонини бир поғона пасайтириш тарзидаги интизомий жазо берилиши мумкин. Бунда пасайтириш «лейтенант» махсус унвонигача амалга оширилиши мумкин.

Махсус унвонни пасайтириш тарзидаги интизомий жазо фақат Божхона қўмитасининг раиси томонидан берилади.

«Полковник» махсус унвони Божхона қўмитасининг раиси томонидан Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси билан келишилган ҳолда пасайтирилади.

Ходимнинг аввалги унвонини тикламай ва навбатдаги унвон берилмай туриб, уни иккинчи марта махсус унвондан пасайтиришга йўл қўйилмайди.

Махсус унвони пасайтирилган ходимнинг аввалги унвони эгаллаб турган лавозимидан қатъи назар, махсус унвони пасайтирилганидан бир йил ўтгандан сўнг Божхона қўмитаси раиси томонидан тикланиши мумкин.

Генераллар таркиби ходимларининг махсус унвонлари Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан пасайтирилади ва тикланади.

54. Махсус унвони пасайтирилган ва сўнгра тикланган ходимнинг махсус унвондаги муддати, унвони пасайтирилгунига қадар ўтаган хизмати билан қўшиб ҳисобланади.

55. Ходимлар илгари эгаллаган лавозимларидаги штат бўйича ўзгаришлар (штатлар қисқариши, унвонлар кўтарилиши ёки пасайтирилиши) улар вазифани бажарувчи этиб тайинланганидан ёки ўқишга кирганидан сўнг инобатга олинмайди.

56. Ҳарбий хизматчиларга, шунингдек, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ёки махсус унвон ва мартаба даражаси бўлиши назарда тутилган бошқа органлардан хизматга ўтказилган (юборилган) шахсларга эгаллаб турган лавозимидан қатъи назар, Божхона қўмитаси раиси томонидан ушбу Низомга иловага мувофиқ мавжуд унвони ёки мартаба даражасига мос махсус унвонлар берилади.

Ушбу тартиб ҳарбий хизматга, шунингдек, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ёки махсус унвонлар бўлиши назарда тутилган бошқа органларга ўтказилган ходимларга ҳам қўлланилади.

Ходимларга ушбу банднинг биринчи хатбошисида белгиланган тартибда навбатдаги махсус унвон беришда уларнинг аввалги иш жойида ҳарбий ёки махсус унвонда хизмат ўтаган, мартаба ёки малака даражада меҳнат қилган даври ҳисобга олинади.

«III даражали сержант», «II даражали сержант» ҳамда «I даражали сержант» ҳарбий унвонлари божхона органларининг «сержант» махсус унвонига тенглаштирилади.

57. Юқори ёки тенг лавозимга вазифасини бажарувчи этиб тайинлаган ходимларга навбатдаги махсус унвонлар, вазифа бажарувчи этиб тайинлангунга қадар эгаллаган лавозимининг унвон поғонаси бўйича берилади.

Агар вақтинча лавозимни бажариш учун тайинланган ходимнинг илгари эгаллаган лавозимининг унвон поғонаси навбатдаги унвонини бериш учун мос келмаса, уни навбатдаги махсус унвонга тавсия этиш мумкин эмас. Бунда лавозим вазифасини бажариш муддати олти ойдан ошмаслиги лозим.

58. Ходимлар махсус унвондан фақатгина суднинг қарори билан маҳрум этилади.

59. Ноқонуний судланганлиги сабабли махсус унвонидан маҳрум этилган фуқаро унинг оқланганлиги ёки ноқонуний ҳукм бекор қилингани тўғрисидаги суд қарори кучга киргандан сўнг ўрнатилган тартибда махсус унвондан маҳрум этилган кундан бошлаб аввалги махсус унвонига қайта тикланади.

60. Суд ҳукмига асосан махсус унвонлардан Божхона қўмитаси раисининг буйруғи билан маҳрум қилинади.

Махсус унвонни тиклаш тўғрисида суднинг қарори қабул қилинган бўлса, махсус унвон Божхона қўмитаси раисининг буйруғи билан тикланади.

61. Махсус унвонда тикланган фуқаро тикланган махсус унвонига мувофиқ қонунчилик ҳужжатлари ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган ҳуқуқ ва имтиёзлардан фойдаланади.

62. Махсус унвонларни бериш, пасайтириш, улардан маҳрум қилиш ва тиклашга оид ҳужжатларнинг шакли ва мазмуни, шунингдек, уларни расмийлаштириш ҳамда тақдим этиш тартиби (генераллар таркиби бундан мустасно) Божхона қўмитаси раиси томонидан белгиланади.

63. Ходимларнинг асосий лавозимлари Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан, асосий лавозимларга тенглаштирилган лавозимлар эса Божхона қўмитаси раиси томонидан тасдиқланади.

64. Божхона органларида лавозимлар (офицер ва сержантлар эгаллаши лозим бўлган штат лавозимлари) ва уларга мувофиқ махсус унвонлар Божхона қўмитаси раиси томонидан тасдиқланадиган божхона органларининг штатларида назарда тутилади.

65. Божхона қўмитаси раиси Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан лавозимга тайинланади ва озод этилади.

66. Божхона қўмитаси раисининг ўринбосарлари Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан лавозимга тайинланади ва озод этилади.

67. Божхона қўмитасининг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар, Тошкент шаҳри бўйича бошқармалари ва «Тошкент-АЭРО» ихтисослаштирилган божхона комплекси ҳамда Божхона қўмитасининг олий таълим муассасаси бошлиқлари Ўзбекистон Республикаси Президенти билан келишилган ҳолда Божхона қўмитаси раиси томонидан лавозимга тайинланади ва озод этилади.

68. Мазкур Низомнинг 65 ва 66-бандларида назарда тутилган тайинлов ва озод этишлар Божхона қўмитаси буйруғи билан эълон қилинади.

Ушбу Низомнинг 65 — 67-бандларида назарда тутилмаган божхона органлари ходимлари Божхона қўмитаси раиси томонидан белгиланадиган тартибда лавозимга тайинланади ва озод этилади.

69. Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси номенклатурасига кирувчи лавозимлар қонунчилик ҳужжатлари, Божхона қўмитаси раиси номенклатураси ва ваколатли бошлиқлар номенклатурасига кирувчи лавозимлар Божхона қўмитаси раисининг буйруғи билан тасдиқланади.

Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси номенклатурасига кирувчи лавозимларга ходимлар Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси билан келишилган ҳолда Божхона қўмитаси раиси томонидан лавозимга тайинланади ва озод этилади.

70. Мазкур Низомнинг 67-банди ва 68-бандининг иккинчи хатбошисида назарда тутилган ходимлар лавозимларга якка тартибда Божхона қўмитаси раиси ёхуд лавозимга тайинлаш ва озод этиш ваколатига эга ваколатли бошлиқлар томонидан буйруқ асосида тайинланади ва озод этилади.

71. Буйруқ чиқариш ҳуқуқига эга бўлган ваколатли бошлиқлар рўйхати Божхона қўмитаси раиси томонидан белгиланади.

Ходим янги лавозимга (шу жумладан, курсант ва тингловчи этиб) тайинланганда, бошқа лавозимга ўтказилганда, бошқа жойга юборилганда, божхона органларидаги хизматдан бўшатилганда, шунингдек, қонунчилик ҳужжатларида белгиланган бошқа ҳолатларда эгаллаб турган лавозимидан озод этилади.

Ваколатли бошлиқлар ўзларининг номенклатурасига кирувчи ходимларни лавозимга тайинлаш ва лавозимдан озод этиш ҳуқуқига эгадирлар.

72. Ходимларни лавозимга тайинлаш, бунга ваколатли бошлиқлар томонидан қуйидаги қоидаларга риоя этган ҳолда амалга оширилади:

а) ходимларни лавозимга тайинлаш уларнинг маълумоти, мутахассислиги ёки лавозимга яқин мутахассислик, шунингдек, амалий иш тажрибасига мувофиқ амалга оширилади;

б) ходимнинг ёки унинг оила аъзолари ҳаёти ёхуд соғлиғига хавф юзага келганида, шунингдек, уларнинг соғлиғи ҳолати туфайли хизмат (яшаш) жойини ўзгартириш зарур бўлганида, ушбу ходим бошқа таркибий тузилмага хизматни давом эттириш учун ўтказилади;

в) ходимни эгаллаб турган лавозимидан четлаштиришга доир жиноят иши бўйича суд қарори чиқарилганида у эгаллаб турган лавозимидан озод этилади ҳамда аввалги хизмат вазифаларини бажариш билан боғлиқ бўлмаган паст ёки тенг мавқели лавозимга тайинланади ёхуд божхона органлари ихтиёрида қолдирилади;

Эгаллаб турган лавозимидан четлаштирилган ходимни божхона органларидан бўшатиш ёки уни аввалги ёхуд тенг мавқели лавозимга тайинлаш масаласи бунга ваколатли бошлиқлар томонидан суд қарори асосида ҳал этилади.

Ходимни эгаллаб турган лавозимидан қонунга хилоф тарзда четлаштириш туфайли юзага келган мажбурий прогул муддати учун қонунчиликда белгиланган тартибда пул таъминоти тарзида ҳақ тўланади;

г) хизматда бўлиш ёшининг чегарасига етмаган, ҳарбий-тиббий комиссиялар томонидан хизматга чекланган яроқли деб топилган ходимларни улар соғлиғининг ҳолати, тайёргарлиги ва амалий тажрибасини ҳисобга олган ҳолда, вазифаларини бажариши мумкин бўлган бошқа лавозимларга тайинлашнинг зарурати ва муддати бевосита ваколатли бошлиқлар томонидан белгиланади.

Ҳарбий-тиббий комиссиялар томонидан хизматга чекланган яроқли деб топилган ходимларни ушлаб туришга рухсат этилган лавозимлар рўйхати Божхона қўмитасининг раиси томонидан белгиланади;

д) ташкилий-штат тадбирлари муносабати билан ҳамда оилавий шароитига кўра қуйи лавозимларга тайинланган ва аввалги лавозимларга тенг лавозимларни эгаллаш учун зарур бўлган талабларга жавоб берувчи ходимлар хизмат бўйича кўтарилишда имтиёзли ҳуқуқдан фойдаланади.

Божхона органлари ходимлари ташкилий-штат тадбирлари муносабати билан ёки соғлиғининг ҳолати ёхуд оилавий шароитига кўра қуйи лавозимларга ваколатли бошлиқлар томонидан лавозимга тайинлаш бўйича ўзларига берилган ҳуқуқлар доирасида, агар уларни тегишли мутахассислик бўйича аввалги лавозимига тенг ёки ундан юқори лавозимга тайинлашнинг имкони бўлмаган тақдирда, тайинланади.

Интизомий жазо чорасини қўллаш тартибида лавозимидан пасайтирилган ходимлар мазкур жазо чораси бекор қилингандан кейингина юқори лавозимларга тайинланиши мумкин;

е) бўш лавозимни зудлик билан тўлдириш зарурати туғилганда, Божхона қўмитаси раисининг розилиги билан ушбу лавозимга тайинлаш ҳуқуқига эга бўлган ваколатли бошлиққа ходимни лавозим бўйича мажбуриятларни вақтинча бажаришга тайинлашга рухсат этилади;

ё) тегишли соҳада камида уч йиллик илмий, педагогик ёки амалий иш тажрибасига эга шахслар Божхона қўмитасининг олий таълим муассасаси профессор-ўқитувчилар (офицер ва сержантлар) таркиби лавозимларига махсус унвон берилмаган ҳолда бир йиллик шартнома асосида ишга қабул қилиниши мумкин;

ж) Божхона қўмитасининг олий таълим муассасаси курсантлари (тингловчилари) ушбу муассасани тамомлаганларидан сўнг Божхона қўмитаси раиси томонидан бўш лавозимларга тайинланади ёки бўш лавозим мавжуд бўлган божхона ёхуд бошқа ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига хизматни давом эттириш учун юборилади;

з) Ўзбекистон Республикаси ёки чет давлатнинг олий таълим муассасаларига ва ташкилотларига магистратура мутахассисликлари бўйича ўқишга юборилган ходим ўқиш муддати якунлангандан сўнг бир ойдан ошмаган муддатда лавозимига тайинланиши лозим;

и) ходимлар Божхона қўмитасининг олий таълим муассасасининг кундузги таълим шаклига ўқишга кирганлиги (олий таълимдан кейинги таълим бундан мустасно) сабабли штат бўйича эгаллаган лавозимидан озод этилиб, курсант ёки тингловчи этиб, шунингдек, ўқишни тугатганидан сўнг аввалги лавозимига ёхуд унга тенг бошқа лавозимларга тайинланади;

й) ички ишлар органларининг тиббиёт муассасалари хулосасига мувофиқ ва ўзининг розилиги билан ходим иш ҳажми камроқ бўлган ёки тегишли хизмат шароитларига эга лавозимга тайинланиши мумкин.

73. Ходимни лавозимдан лавозимга ўтказиш қуйидаги тартибда амалга оширилади:

а) юқори лавозимга — хизмат бўйича кўтарилиш ёки рағбатлантириш тартибида.

Бунда юқори лавозимга тайинланган кундан бошлаб уч ойлик давр ходимнинг лавозим мажбуриятларини ўзлаштириб олиши учун лавозимда шаклланиш даври ҳисобланади ва бевосита бошлиқлар янги тайинланган ходим билан муайян лавозимда унинг шаклланишини таъминловчи алоҳида иш олиб боради, унга зарур амалий ёрдам кўрсатади;

б) тенг лавозимга:

божхона пости ходимлари битта постда уч йил хизмат қилгандан сўнг ротация тартибида;

ташкилий-штат ўзгаришлари бўлганида;

бўш лавозимларни жамлаш зарурати юзага келганда ходимнинг касбий ва шахсий хислатларини инобатга олиб, унинг эгаллаб турган лавозимидаги амалий тажрибасидан фойдаланиш мақсадида;

ўзининг асослантирилган билдиргисига асосан оилавий шароитига кўра;

соғлиғининг ҳолатига кўра (ички ишлар органларининг ҳарбий-тиббий комиссияси хулосасига мувофиқ);

суд ажрими асосида лавозимидан четлаштирилганда;

хизмат текшируви хулосаси асосида;

в) қуйи лавозимга:

ташкилий-штат тадбирлари муносабати билан — ходимни тенг ёки юқори лавозимга тайинлаш имконияти бўлмаган тақдирда;

соғлиғининг ҳолатига кўра (ички ишлар органларининг ҳарбий-тиббий комиссияси хулосасига мувофиқ);

ўзининг асослантирилган билдиргисига асосан оилавий шароитига кўра;

аттестация тартибида эгаллаб турган лавозимига нолойиқ, қуйи лавозимга ўтказилиши зарур деб топилганда;

эгаллаб турган лавозимидан озод этиш (пасайтириш) интизомий жазо чораси қўлланилганида;

суд ажрими асосида лавозимидан четлаштирилганлиги сабабли тенг лавозимга ўтказиш имконияти бўлмаганда.

74. Юқори, тенг ёки қуйи лавозимлар штатларда лавозим учун белгиланган махсус унвонга мувофиқ, махсус унвонлар тенг бўлганида эса — лавозим маоши миқдори бўйича аниқланади.

Бунда божхона постлари доирасида ротация тартибида ўтказилган лавозим учун белгиланган махсус унвон ёки лавозим маоши миқдори ротация тартибида ўтказилгунга қадар эгаллаган лавозими учун белгиланган махсус унвон ёки лавозим маошидан кам бўлган тақдирда, ходим қуйи лавозимга ўтказилган ҳисобланмайди.

75. Ходимни лавозимга тайинлаш, лавозимдан озод этиш ва божхона органларининг ихтиёрига ўтказишга тааллуқли бўлган ҳужжатларнинг шакли ва мазмуни, шунингдек, уларни расмийлаштириш ва тақдим этиш тартиби Божхона қўмитасининг раиси томонидан белгиланади.

76. Аттестациядан ўтказиш натижасида эгаллаб турган лавозимига нолойиқлиги сабабли ёки интизомий жазо тариқасида қуйи лавозимга тайинланган ходимлар юқори лавозимга уларнинг касбий ва шахсий хислатлари, соғлиғининг ҳолати, иш натижалари ва хизмат вазифаларини бажариш бўйича кўрсатган қобилиятидан келиб чиқиб, камида бир йилдан кейин тайинланади.

77. Ходим эгаллаб турган лавозимидан бошқа тенг лавозимга унинг розилигисиз ўтказилади.

Ходимлар янги хизмат жойига қуйидаги мансабдор шахсларнинг буйруғи билан ўтказилади:

бир божхона органи доирасида — ваколатли бошлиқларнинг буйруғи билан;

бир божхона органидан бошқасига (бир божхона органи таркибидаги божхона постлари бундан мустасно) — Божхона қўмитаси раисининг буйруғи билан.

78. Ходим оилавий шароитига кўра янги хизмат жойига қуйидаги ҳолларда ўтказилади:

ички ишлар органларининг ҳарбий-тиббий комиссияси хулосасига мувофиқ ходим оила аъзоларидан бирининг (эри, хотини, фарзандлари ва ходимнинг қарамоғидагилар) ушбу жойда яшаш имконияти бўлмаганда;

яшаш жойларидаги божхона органи хулосасига мувофиқ доимий ўзгалар парваришига (ёрдамга, назоратга) муҳтож ёки ходимнинг парвариш қилиш имкони бўлган бошқа ака-укалари бўлмаган тақдирда, алоҳида яшовчи отаси, онасини (шу жумладан, эри, хотинини) доимий парваришлаш учун.

79. Ходим янги хизмат жойига ўтказилаётганда оиласининг тураржойи ўзгарса ҳамда турмуш ўртоғи ҳам ходим бўлса, унда ходимни янги хизмат жойига ўтказиш тўғрисида қарор қабул қилинганда турмуш ўртоғини ҳам ушбу ҳудудга ўтказиш масаласи кўриб чиқилади.

80. Хизмат жойи ўзгарган ходим хизмат ҳужжатлари ва унга ишониб берилган мулкни топширганидан кейин, бироқ хизмат жойи ўзгарганлиги ҳақида буйруқ ёки ёзма хабарномани олган кунидан бошлаб ўн суткадан кечикмасдан хизмат жойига етиб бориши лозим, ходим таътилда ёки даволанишда бўлган ҳоллар бундан мустасно.

81. Ходимни махфий ҳужжатлар билан ишлаш белгиланган лавозимга тайинлашда унга давлат сирини ташкил қилувчи маълумотларга ўрнатилган тартибда рухсатнома расмийлаштириш жараёни амалга оширилади.

Давлат сирини ташкил этувчи маълумотларга рухсатномаси бўлмаган ходимни махфий ҳужжатлар билан ишлаш белгиланган лавозимга тайинлашга йўл қўйилмайди.

Ходим ўрнатилган тартибда давлат сирини ташкил этувчи маълумотларга рухсатномадан маҳрум қилинганда эгаллаб турган лавозимидан озод этилади ва махфий ҳужжатлар билан ишлаш талаб этилмайдиган лавозимга ўтказилади.

82. Раҳбар лавозимларни эгаллаган ходимлар тенг лавозимга, жумладан, бошқа таркибий тузилмага эгаллаб турган лавозимида уч йил хизмат қилганидан сўнг ротация тартибида ўтказилиши мумкин.

Божхона пости ходимлари битта постда уч йил хизмат қилганидан сўнг Божхона қўмитаси марказий аппарати, бошқа таркибий тузилмалар ва божхона постларига тенг лавозимга ротация тартибида ўтказилади.