1-модда. Ўзбекистон Республикасида фуқароларнинг виждон эркинлигини таъминлаш ва диний соҳадаги давлат сиёсати концепцияси тасдиқлансин (илова қилинади).

2-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ушбу Қонуннинг ижросини ташкил этсин ва таъминласин;

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

3-модда. Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

1. Ўзбекистон Республикасида фуқароларнинг виждон эркинлигини таъминлаш ва диний соҳадаги давлат сиёсати концепцияси (бундан буён матнда Концепция деб юритилади) виждон эркинлигига бўлган ҳуқуқни ва Ўзбекистон Республикаси дунёвий давлат эканлигига оид конституциявий қоидаларни рўёбга чиқариш ҳамда диний соҳадаги давлат сиёсатининг мақсади, вазифалари, принципларини ва устувор йўналишларини белгилайди.

Концепция давлатчилигимиз ривожининг бой миллий-тарихий тажрибасига ва умуминсоний қадриятларга таянган ҳолда ишлаб чиқилган бўлиб, кўпмиллатли ва кўпконфессияли Ўзбекистонда умумжамият манфаатларини рўёбга чиқариш, демократия, дунёвийлик, эркинлик, тенглик, ижтимоий адолат ва бирдамлик асосида ўзаро тотувликда яшаш ҳамда изчил тараққий этиш учун зарур барқарор муҳитни таъминлашга қаратилган.

2. Ўзбекистон Республикаси Конституциясида (бундан буён матнда Конституция деб юритилади) Ўзбекистон — бошқарувнинг республика шаклига эга бўлган суверен, демократик, ҳуқуқий, ижтимоий ва дунёвий давлат эканлиги белгиланган.

Конституциянинг 35-моддасида ҳамма учун виждон эркинлиги кафолатланади. Ҳар ким хоҳлаган динга эътиқод қилиш ёки ҳеч қайси динга эътиқод қилмаслик ҳуқуқига эга. Диний қарашларни мажбуран сингдиришга йўл қўйилмайди.

3. Дунёвий давлатда диний қадриятлар ҳам муҳим ўрин тутади. Диний қадриятлар Ўзбекистон халқининг маданияти, турмуш тарзи, урф-одатлари, одоб-ахлоқининг шаклланишига ҳамда уларнинг авлоддан-авлодга мерос бўлиб ўтишига хизмат қилиб келмоқда.

Диний эътиқодлар ва диний бағрикенглик, динларнинг асл инсонпарварлик моҳияти жамиятнинг маънавий-ахлоқий асосларидан бири бўлиб, Ўзбекистон халқини бирлаштириш ва жипслаштиришга хизмат қилувчи, оилаларда ўзаро ҳурмат-иззат ва меҳр-оқибатни мустаҳкамловчи асрий қадриятлар манбаидир.

Виждон эркинлигига бўлган конституциявий ҳуқуқ дунёвий давлатдагина тўлақонли амалга оширилиши мумкин. Дунёвий давлат диний қадриятларнинг, эътиқодларнинг ҳурмат ва ҳимоя қилиниши, изчил ривожланиши учун зарур ижтимоий муҳит яратади.

4. Концепцияда қўлланилган асосий тушунчалар:

виждон эркинлиги — фуқароларнинг хоҳлаган динга эътиқод қилиш ёки ҳеч қайси динга эътиқод қилмаслик бўйича кафолатланган конституциявий ҳуқуқи;

дунёвийлик — виждон эркинлиги, фикрлаш эркинлиги ҳамда Конституция ва қонунларга мувофиқ инсонпарвар қадриятларга, умумжамият манфаатларига асосланган ахлоқ ва хулқ-атворни назарда тутувчи норма ва қарашлар тизими;

дунёвий давлат — ҳар ким учун виждон эркинлиги, мафкура ва фикрлар хилма-хиллиги кафолатланган, давлат ҳокимияти диний-конфессиявий қарашлар ва институтлардан ажратилган ҳамда ижтимоий муносабатларни тартибга солишда, қарорлар қабул қилишда ва уларни ижро этишда Конституцияга ва қонунларга, умумжамият манфаатларига асосланган тарзда бошқариладиган давлат;

дунёвий қадриятлар — виждон эркинлигига, қонун устуворлигига, мафкура ва фикрлар хилма-хиллигига, динлараро бағрикенглик ва миллатлараро тотувликка асосланган жамиятдаги умуминсоний принциплар, нормалар ва қарашлар мажмуи;

умумжамият манфаатлари — жинси, ирқи, миллати, тили, дини, эътиқоди, ижтимоий келиб чиқиши, ижтимоий мавқеидан қатъи назар, ҳар бир шахснинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонун олдида тенглигини таъминлаш, биргаликда тинч-тотув яшаш, моддий-маънавий неъматлардан адолатли тарзда фойдаланиш ҳамда тараққий этиш учун зарур шарт-шароитларни яратиш борасидаги жамиятнинг онгли эҳтиёжлари йиғиндиси.

5. Ўзбекистонда виждон эркинлигини таъминлаш соҳасидаги муносабатларни тартибга солишнинг норматив-ҳуқуқий асосларини шакллантириш 1990-йилларда бошланди.

1991 йил 14 июнда «Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида»ги Қонун қабул қилинди. Мазкур Қонун турли динларга эътиқод қилувчи фуқаролар ҳамда диний ташкилотлар, шунингдек дин ва давлат ўртасида янги муносабатларни шакллантиришга қаратилди.

1992 йил 8 декабрда қабул қилинган Ўзбекистон Республикаси Конституцияси сиёсий институтлар, мафкуралар ва фикрлар хилма-хиллиги ўрнатилиши билан боғлиқ сиёсий ҳуқуқларга, шунингдек фикрлаш, сўз ва эътиқод эркинлиги билан боғлиқ шахсий ҳуқуқ ва эркинликларга уйғун равишда фуқароларнинг виждон эркинлигига бўлган ҳуқуқининг конституциявий кафолатларини белгилаб берди.

Шу билан бирга Марказий Осиёда диний таассублар замирида радикал, экстремистик ва террористик гуруҳларнинг қонунга хилоф фаолияти жадаллашиши, шу жумладан уларнинг клерикал давлат тузишга бўлган уринишлари фуқароларнинг виждон эркинлигига бўлган конституциявий ҳуқуқига таҳдидларни юзага келтирди.

Мазкур шароитларда 1998 йил 1 майда «Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни янги таҳрирда қабул қилинди.

2000-йилларда жаҳон тарихида халқаро террористик ташкилотлар аъзолари фаолиятининг ҳаддан ташқари фаоллашуви кузатилди. Мазкур жараён Ўзбекистонни ҳам четлаб ўтмади. Шунга қарамай, виждон эркинлигига нисбатан таҳдидларни бартараф этишга қаратилган чоралар изчил амалга оширилиб, жамиятда барқарорлик муҳити сақлаб қолинди.

6. 2017 йилдан кейин фуқароларнинг виждон эркинлигига бўлган конституциявий ҳуқуқини бевосита амалга ошириш, конфессиялараро тотувлик ва бағрикенгликни таъминлаш, миллий ва диний қадриятларни қўллаб-қувватлаш, зиёратгоҳларни ва муқаддас қадамжоларни ободонлаштириш, буюк аждодларимизнинг илмий меросини ўрганиш ва тарғиб қилиш бўйича изчил ишлар янгича мазмун ва суръат касб этди.

Хусусан, давлат тарихий, диний, маданий аҳамиятга эга бўлган биноларни ободонлаштириш ишларида фаол иштирок этди. Мамлакат бўйлаб юзлаб масжидлар, черковлар қурилди ва таъмирланди.

Кўплаб маданий мерос объектлари, шу жумладан масжидлар, черковлар бинолари диний ташкилотларга фойдаланиш учун берилган бўлиб, у ерда фуқаролар диний маросимларни эмин-эркин адо этиб келмоқда.

Турли диний конфессиялар вакиллари диний байрамларни эркин ўтказмоқда. Шунингдек зиёрат туризмини сифатли ташкил этиш учун зарур шарт-шароитлар яратилмоқда.

Ўзбекистон учун ҳаж квотаси 3 баробар оширилди, умра зиёратига квоталар тўлиқ бекор қилинди. Натижада Саудия Арабистонига қарийб 800 минг мусулмонлар ҳаж ва умра зиёратини амалга ошириш учун борди.

Шунингдек 10 мингдан зиёд насронийлар, яҳудийлар, бахоийлар, кришнавийлар, буддавийлар Россия, Туркия, Италия, Арманистон, Исроил, Ҳиндистон, Корея Республикаси, Грузия ва Грециядаги диний зиёратгоҳларга ташриф буюришди.

Диний таълим тизимининг ривожланишига катта эътибор қаратилмоқда. Бугунги кунда Ўзбекистонда 4 та олий ислом таълим муассасаси, 10 та ўрта махсус ислом таълим муассасаси, шу жумладан 2 та аёллар мадрасаси, шунингдек православ ва протестант семинариялари фаолият кўрсатмоқда.

Дунёвий ва диний билимларни уйғунлаштириш, диний соҳада кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишнинг ягона тизимини шакллантириш мақсадида 2018 йилда Ўзбекистон халқаро ислом академияси ташкил этилди.

Мамлакатда таркиби барча диний конфессиялар раҳбарларидан иборат бўлган Конфессиялар ишлари бўйича кенгаш фаолияти йўлга қўйилди. Мазкур Кенгаш турли конфессиялар ўртасида ўзаро мулоқотни ўрнатиш, конфессиялараро тотувлик ва ҳамжиҳатликни мустаҳкамлашнинг самарали майдони сифатида хизмат қилмоқда.

Ислом цивилизацияси ривожига улкан ҳисса қўшган мутафаккирлар меросини илмий-амалий ёндашув асосида ўрганиш, шунингдек диний таассублар билан боғлиқ хавфларнинг мафкуравий асосларини тадқиқ этиш мақсадида Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази, Имом Бухорий, Имом Мотурудий, Имом Термизий халқаро илмий-тадқиқот марказлари фаолият кўрсата бошлади.

Виждон эркинлигига бўлган конституциявий ҳуқуқни амалга ошириш йўналишида сохта диний эътиқодлар таъсири остида тақиқланган ташкилотлар таркибига кириб қолган шахсларнинг ижтимоий мослашувига алоҳида эътибор қаратилмоқда.

Тақиқланган ташкилотлар фаолиятида иштирок этганлиги учун жазо ўтаётган, ўз қилмишига чин кўнгилдан пушаймон бўлган ва тузалиш йўлига қатъий ўтган шахсларга нисбатан тарихда биринчи бор ҳар йили Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан афв этиш тўғрисидаги қарорлар қабул қилиниши йўлга қўйилди.

2019 — 2021 йилларда «Меҳр» инсонпарварлик операциялари доирасида мамлакатимизнинг 531 нафар фуқароси Яқин Шарқдаги ҳарбий-можароли ҳудудлардан Ўзбекистонга қайтарилди.

Диний соҳада амалга оширилаётган изчил ислоҳотларнинг халқаро миқёсда муносиб эътироф этилиши уларнинг самарадорлигидан далолат бермоқда. Масалан, 2018 йилда Ўзбекистоннинг ташаббуси билан БМТ Бош Ассамблеяси «Маърифат ва диний бағрикенглик» резолюциясини қабул қилди.

Фуқароларнинг виждон эркинлигига бўлган ҳуқуқини янада мустаҳкам таъминлаш борасида амалга оширилган кенг кўламли ислоҳотларга мос равишда 2021 йил 5 июлда Ўзбекистон Республикасининг «Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида»ги янги Қонуни қабул қилинди.

7. Бугунги кунда Ўзбекистон миллатлараро ва конфессиялараро тотувлик амалда таъминланган суверен, демократик, ҳуқуқий, ижтимоий ва дунёвий давлат сифатида барқарор ривожланиб келмоқда.

Мамлакатда 16 та конфессияга мансуб бўлган 2 300 дан ортиқ диний ташкилотлар эркин фаолият юритмоқда, 130 дан зиёд миллатлар ва элатлар вакиллари истиқомат қилмоқда. Давлат томонидан 7 тилда таълим олиш имконияти яратилганлиги, 12 тилда телерадиодастурлар эфирга узатилаётганлиги, 14 тилда газета ва журналлар чоп этилаётганлиги, 155 та миллий маданий марказ эркин фаолият юритаётганлиги миллатлараро тотувлик, динлараро бағрикенглик ва ҳамжиҳатлик муҳитининг амалдаги намунаси ҳисобланади.

Шу билан бирга қонунлар билан тартибга солинган ижтимоий муносабатларга муайян бир динга хос қоидаларни жорий этишга бўлган уринишлар, аёллар ва эркаклар ҳуқуқлари тенглигини шубҳа остига қўйиш, фуқаролик мажбуриятларини бажаришдан бош тортиш, ижтимоий ахлоқ нормаларини, миллий ва умуминсоний қадриятларни инкор этиш, тиббий хизматдан, илм-фан ва маданият ютуқларидан, товарлар ва хизматлардан фойдаланишга бўлган ҳуқуқларни чеклаш, айрим давлат хизматчиларининг дунёвий давлатчилик моҳиятини теран англамаслиги ҳамда жамият тараққиёти, бирдамлиги ва барқарорлигига путур етказувчи қонунга хилоф ғоялар ва қарашлар тарқалиши ҳоллари учрамоқда.

Қолаверса, ахборот маконининг глобаллашуви натижасида ижтимоий тармоқлардан эркин фойдаланилиши, ёшларнинг миграция жараёнларига кенг жалб қилиниши шароитларида радикаллашувга сабаб бўлувчи омилларни тўлиқ назорат қилиш имконияти чекланган.

Бундай ҳолатлар ягона Ўзбекистон халқининг, жамият ва давлатнинг ҳамжиҳатлигига хатар бўлиб, қонун ҳужжатларига риоя этилмаслигига, бошқа шахсларнинг ҳуқуқлари бузилишига, фуқароларнинг ҳуқуқий тартиботга муносабати салбий томонга ўзгаришига, ватанпарварлик туйғулари емирилишига, оилавий низоларга олиб келиши мумкин.

Диний соҳадаги давлат сиёсати принциплари аниқ белгиланмаганлиги унинг аҳоли ўртасида турлича тушунилишига, дунёвий давлат асосларининг бузиб талқин қилинишига, жамиятда зиддиятли вазиятларнинг кучайишига олиб келиши мумкин.

Шунингдек илм-фан ва технологик ютуқлар билан ҳисоблашмаслик, уларнинг давлат ва жамият тараққиётидаги аҳамиятига эътиборсизлик, замон билан ҳамқадам бўлмаслик мамлакатнинг глобал рақобат майдонида муносиб ўрин эгаллаш йўлидаги долзарб вазифаларни амалга оширишни мураккаблаштиради.

Ҳозирги кунда жамиятимизда барқарорлик таъминлаб келинмоқда, давлат томонидан фуқароларнинг виждон эркинлигига бўлган ҳуқуқлари қонун устуворлиги асосида ишончли ҳимоя қилинмоқда.

Давлат органларининг ва фуқаролик жамияти институтларининг турли диний конфессиялар вакилларининг виждон эркинлигига бўлган ҳуқуқини рўёбга чиқариши учун тенг имкониятлар яратиш бўйича тизимли фаолияти мамлакатимизда диний бағрикенглик ва миллатлараро тотувликни таъминлашнинг самарали моделини изчил ривожлантиришга имкон бермоқда.

8. Ўзбекистон Республикасида диний соҳадаги давлат сиёсатининг мақсади фуқароларнинг виждон эркинлигига бўлган ҳуқуқларини амалга ошириш учун тенг шарт-шароитлар яратишдан, турли динларга мансуб диний ташкилотлар ўртасида ўзаро муроса ва ҳурмат ўрнатилишига кўмаклашишдан, конфессиялараро тотувликни мустаҳкамлашдан, жамиятда диний бағрикенгликни ва дунёвийликни таъминлашдан иборат.

9. Ўзбекистон Республикасида диний соҳадаги давлат сиёсатининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

жинси, ирқи, миллати, тили, дини, эътиқоди, ижтимоий келиб чиқиши, ижтимоий мавқеидан қатъи назар, фуқароларнинг эркинлигини ва қонун олдида тенглигини таъминлаш ҳамда конституциявий ҳуқуқ ва эркинликлари камситилишига йўл қўймаслик чораларини кўриш;

кўп миллатли ва кўпконфессияли Ўзбекистон халқининг бирлиги ва бирдамлигини, урф-одатларига нисбатан ҳурмат руҳини мустаҳкамлаш, уларнинг ривожланиши учун тенг шарт-шароитлар яратиш;

фуқароларнинг ижтимоий ҳаётда фаол иштирок этиши учун тенг ҳуқуқий шарт-шароитлар яратиш;

фуқароларнинг динга муносабатидан қатъи назар, диний қарашларни мажбуран сингдиришга йўл қўймаган ҳолда, уларнинг виждон эркинлигига бўлган конституциявий ҳуқуқларини амалга ошириши учун шарт-шароитлар яратиш;

давлат ўзининг ички ва ташқи сиёсатини амалга оширишида конституциявий нормаларга мувофиқ дунёвийликка таяниш;

конституциявий нормаларга мувофиқ давлат бошқаруви органлари, Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, фуқаролик жамияти бошқа институтларининг фаолиятини, шунингдек ижтимоий муносабатларни дунёвийлик асосида тартибга солинишини таъминлаш;

жамиятда диний бағрикенглик ва қонунийликни қарор топтириш борасида фуқароларнинг фаол фуқаролик позициясини мустаҳкамлаш бўйича изчил чора-тадбирларни амалга ошириш;

давлат хизматчиларининг ўз касбий фаолиятида ва функционал вазифаларни бажаришда бирор-бир динга ёки эътиқодга устунлик беришига ёхуд бирор-бир динни ёки эътиқодни камситишига йўл қўймаслик;

жаҳон илм-фани, маданияти, санъати ва адабиётининг илғор ютуқларидан баҳраманд бўлган ҳолда мамлакатнинг илм-фани ва маданиятини ривожлантириш;

фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига, аҳолининг соғлиғига, ижтимоий ахлоққа, жамоат хавфсизлигига ва жамоат тартибига таҳдид солувчи радикаллашувга қарши курашиш, экстремизм ва терроризм ғояларининг тарқатилишига йўл қўймаслик.

10. Ўзбекистон Республикасида диний соҳадаги давлат сиёсати қуйидаги асосий принципларга таянади:

қонунийлик;

виждон эркинлиги;

диннинг давлатдан ажратилганлиги;

тенглик;

эркин танлов;

динлараро мулоқот ва ўзаро тушуниш.

11. Қонунийлик принципига мувофиқ диний соҳадаги давлат сиёсати Конституцияга ва қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.

Давлат органлари ва уларнинг мансабдор шахслари томонидан қабул қилинган қарорларнинг Конституцияга ва қонунчилик ҳужжатларига зид бўлмаслиги таъминланади.

12. Виждон эркинлиги принципига биноан Ўзбекистон Республикасида барча шахслар учун дин ва эътиқод эркинлиги кафолатланади.

Фуқаролар хоҳлаган динга эътиқод қилиш, эътиқодни ўзгартириш ёки ҳеч қайси динга эътиқод қилмаслик ҳуқуқидан эркин фойдаланади. Диний қарашларни ёки динга эътиқод қилмасликни мажбуран сингдиришга йўл қўйилмайди.

Фуқароларнинг ҳуқуқларини уларнинг муайян диний таълимотга муносабатига қараб чеклашга, тўғридан-тўғри ёки билвосита устунлик беришга, уларнинг диний эътиқоди мавжуд ёки мавжуд эмаслиги билан боғлиқ ҳис-туйғуларини ҳақоратлашга йўл қўйилмайди.

13. Диннинг давлатдан ажратилганлиги принципи диний ташкилотлар ва давлат органлари ўзаро бир-бирининг фаолиятига аралашмаслиги, давлат диний ташкилотлар зиммасига давлатнинг бирор-бир вазифаларини юкламаслиги, диний ташкилотларнинг давлат функцияларини амалга оширишига йўл қўймаслигига оид қоидаларни назарда тутади.

Ушбу принцип диний қарашлардан қатъи назар, конституциявий ҳуқуқий тизим (ҳуқуқ нормалари ва уларни қўллаш), демократия, дунёвийлик, эркинлик, тенглик, инсонпарварлик, ижтимоий адолат ва бирдамлик, инсон ҳуқуқлари ғояларига таянади.

14. Тенглик принципига мувофиқ фуқаролар жинси, ирқи, миллати, тили, дини, эътиқоди, ижтимоий келиб чиқиши ва ижтимоий мавқеидан қатъи назар, қонун олдида тенг бўлиб, бир хил ҳуқуқ ва эркинликларга эга бўлади.

Фуқароларга бирор-бир динга эътиқод қилиши ёки эътиқод қилмаслигидан келиб чиқиб имтиёзлар беришга ёки улардан маҳрум қилишга йўл қўйилмайди.

Қонунлар диний эътиқодидан ёки бирор-бир динга эътиқод қилмаслигидан қатъи назар, барча фуқароларга нисбатан бир хилда қўлланилади.

15. Эркин танлов принципига кўра, фуқаро динга, динга эътиқод қилишга ёки эътиқод қилмасликка, ибодатларда, диний расм-русумлар ва маросимларда иштирок этишга ёки иштирок этмасликка, диний таълим олишга нисбатан ўз муносабатини белгилаётганда уни у ёки бу тарзда мажбурлашга йўл қўйилмайди.

16. Динлараро мулоқот ва ўзаро тушуниш принципи асосида турли динларга эътиқод қиладиган ёки бирор-бир динга эътиқод қилмайдиган фуқаролар, турли конфессияларга оид ташкилотлар ўзаро диний бағрикенглик, муроса, ҳурмат ва ўзаро тушуниш асосида мулоқот ўрнатади.

Давлат турли динларга эътиқод қиладиган ёки ҳеч қандай динга эътиқод қилмайдиган фуқаролар, турли конфессияларга мансуб диний ташкилотлар ўртасида ўзаро муроса ва ҳурмат, бағрикенглик руҳи ўрнатилишини таъминлайди, радикаллашувга, экстремизмга, терроризмга, турли динларга мансуб ақидаларни бир-бирига қарама-қарши қўйишга ва кескинлаштиришга, шу асосда фуқаролар тотувлигини бузишга, турли конфессиялар ичида ва бошқа конфессиялар ўртасида адоват қўзғатишга қаратилган хатти-ҳаракатларга йўл қўймайди.

17. Фуқароларнинг виждон эркинлигига бўлган ҳуқуқини изчил рўёбга чиқариш, жамиятда конфессиялараро муносабатларни янада мустаҳкамлаш йўналишида давлат сиёсатини амалга оширишнинг асосий механизмлари қуйидагилардан иборат:

а) фуқароларнинг виждон эркинлигига бўлган ҳуқуқини амалга ошириш кафолатларини таъминлаш, диний ташкилотларнинг қонуний фаолияти учун зарур ташкилий-ҳуқуқий шарт-шароитлар яратиш;

б) давлат органларининг диний ташкилотлар билан ўзаро алоқалари ва ҳамкорлигини ваколатли давлат органи орқали мувофиқлаштириш;

в) конфессиялараро тотувликни ва диний бағрикенгликни таъминлашда давлат органлари, диний ташкилотлар ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари ўртасидаги ҳамкорликни мустаҳкамлаш;

г) зиёрат туризми, бошқа диний расм-русумлар ва маросимлар хавфсиз ўтказилишини таъминлаш масалалари бўйича фуқаролар, диний ташкилотлар ва давлат органларининг ҳамкорлигини таъминлаш;

д) диний конфессияларнинг байрамларини ташкил этиш ва ўтказиш учун зарур шарт-шароитлар яратиш;

е) зиёратгоҳларни ва муқаддас қадамжоларни ободонлаштириш ҳамда асраб-авайлаш;

ж) давлат рўйхатидан ўтган диний таълим муассасаларида диний ташкилотлар учун юқори малакали ходимларни тайёрлашга кўмаклашиш;

з) диний таълим муассасаларида Ўзбекистон Республикасида диний соҳани тартибга солувчи ва дунёвий давлат асосларини белгилаб берувчи қонунчилик ҳужжатлари бўйича билим бериш учун шарт-шароитлар яратиш;

и) фуқароларнинг виждон эркинлигига бўлган ҳуқуқини рўёбга чиқариш, жамиятда конфессиялараро муносабатларни мустаҳкамлаш борасида амалга оширилаётган ишлардан фуқароларнинг хабардорлигини ошириш.

18. Динларнинг илмий-маданий меросини ўрганиш, диншунослик ва диний соҳадаги илмий тадқиқотларни ривожлантириш йўналишида давлат сиёсатини амалга оширишнинг асосий механизмлари қуйидагилардан иборат:

а) Ўзбекистон халқининг турли тарихий даврларда шаклланган динларга оид маданияти ҳамда ислом цивилизациясининг ёрқин ютуқлари сифатида тан олинган буюк мутафаккир ва олимларнинг диний-фалсафий меросини, тарихий асарлар, меъморчилик, шеърият, ижтимоий-табиий фанлар соҳасига оид қўлёзма манбаларни ўрганиш бўйича фундаментал ва илмий-амалий тадқиқотларни қўллаб-қувватлаш;

б) давлат олий таълим муассасаларида диншунослик бўйича малакали мутахассисларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш;

в) хорижий ва маҳаллий олимлар, диний конфессиялар бўйича малакали экспертлар иштирокида диний соҳадаги долзарб муаммоларни ўрганишга оид илмий-маърифий тадбирларни тизимли равишда ташкил этиш;

г) илмий-тадқиқот муассасалари томонидан радикаллашувга, экстремизмга ва терроризмга қарши курашиш бўйича халқаро, минтақавий ва миллий миқёсда илмий-тадқиқот лойиҳалари амалга оширилишини қўллаб-қувватлаш;

д) аҳолининг диний-ижтимоий жараёнларга муносабатини ўрганиш бўйича илмий тадқиқотлар ва социологик сўровлар ўтказиб борилишини таъминлаш.

19. Диний соҳада фуқароларнинг виждон эркинлигига, жамоат хавфсизлигига ва жамоат тартибига таҳдид солувчи омилларга қарши курашиш йўналишида давлат сиёсатини амалга оширишнинг асосий механизмлари қуйидагилардан иборат:

а) диний радикаллашувга, яъни шахсий диний қарашлар асосида маълум бир диннинг ёки конфессиянинг бошқаларига нисбатан устунлигини, шахсий диний қарашларни талқин қилишда қонунчилик талабларига ва бошқа фуқароларнинг виждон эркинлигига бўлган ҳуқуқига риоя этилмаслигини тарғиб қилувчи хатти-ҳаракатларга йўл қўймаслик;

б) радикал диний оқимлар, экстремистик ва террористик ташкилотлар ғояларига қарши курашиш ва уларнинг мафкураси тарқалишининг олдини олиш, бу мақсадда давлат органларининг ва фуқаролик жамияти институтларининг диний ташкилотлар билан самарали ҳамкорлигини йўлга қўйиш;

в) радикал диний оқимлар, экстремистик ва террористик ташкилотлар ғоялари таъсирига тушиб қолган шахсларни, айниқса ёшларни ижтимоий мослаштиришга, уларнинг жамиятда ҳукм сураётган тинчлик ва тотувлик муҳитига интеграциялашувини таъминлашга қаратилган тадбирларни амалга ошириш;

г) диннинг инсонпарварлик моҳиятини, жамият ва давлат ҳаётидаги муҳим ўрнини очиб бериш бўйича замонавий стратегияларни амалга оширишга қаратилган давлат, фуқаролик жамияти институтлари ва медиа соҳаси вакиллари ўртасидаги самарали ҳамкорлик тизимини яратиш;

д) ахборот маконида диндан қонунга хилоф равишда ва сиёсий мақсадларда фойдаланиш ҳолларини аниқлаш ҳамда уларга нисбатан қонунда белгиланган чораларни кўриб бориш;

е) ахборот маконида диний масалаларга бағишланган материалларнинг миллий қонунчилик талабларига мувофиқ ҳолда ёритилишини таъминлаш;

ж) виждон эркинлигини таъминлаш соҳасидаги қонунчилик ҳужжатларини бузиш ҳолларига ўз вақтида муносабат билдириш ва адолатли ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш, ҳуқуқий ва профилактик таъсир кўрсатишнинг замонавий, таъсирчан усулларини ишлаб чиқиш ва жорий этиш;

з) миллий, ирқий, этник ёки диний адоватни қўзғатишга, шу жумладан бирор-бир динга устунлик бериш ёки бошқа динларга нисбатан муросасизлик ғояларини тарғиб қилишга туртки бўладиган материаллар тарқатилган, шу жумладан Интернет жаҳон ахборот тармоғида тарқатилган тақдирда, бундай ахборот ресурсларидан фойдаланишни қонунда белгиланган тартибида чеклаш;

и) диний таассублар замирида содир этиладиган экстремизм ва терроризмга оид жиноятларнинг барвақт олдини олиш ва уларга чек қўйиш чораларини кўриш.

20. Дунёвий давлатда умумжамият манфаатлари қуйидагиларни қамраб олади:

ҳар бир инсоннинг Конституция ва қонунларда белгиланган шахсий, сиёсий, иқтисодий, ижтимоий, маданий ва экологик ҳуқуқлари ҳамда эркинликларини тенглик ва адолатлилик асосида рўёбга чиқариш;

ҳар бир шахснинг қонун асосида тенг ҳуқуқ, имконият ва ҳимояга эга бўлишини таъминлаш, ҳар бир инсон қадрланадиган ва ҳурмат қилинадиган, унинг фикри инобатга олинадиган ижтимоий муҳитни яратиш;

моддий неъматлар ва имкониятларни мутаносиб равишда тақсимлашга, тизимли тенгсизликларни бартараф этишга ҳамда барча шахсларнинг бирламчи эҳтиёжларини (таълим, соғлиқни сақлаш, хавфсизлик ва иқтисодий имкониятлар) етарли даражада қаноатлантиришга қаратилган ижтимоий адолатни рўёбга чиқариш;

турли қарашлар ва нуқтаи назарларга эга ижтимоий гуруҳлар ўртасида бирдамлик ҳамда бағрикенглик, тинч-тотув яшаш ва ҳамжиҳатлик руҳини шакллантириш, улар ўртасида мулоқот, ўзаро тушуниш ва ҳамкорликни йўлга қўйиш ҳамда бир-бири ҳақида янглиш тасаввурлар ва адоват пайдо бўлишининг олдини олувчи барқарорлик ва тотувлик муҳитини яратиш;

бирор-бир ижтимоий гуруҳнинг манфаатларига устуворлик бермаган ҳолда, барча фуқароларнинг умумий фаровонлигини таъминлашга қаратилган қарорлар қабул қилиш;

жамият ва давлат ишларини бошқаришда фуқароларнинг диний эътиқоди ва қарашларидан қатъи назар, демократия, эркинлик ва тенглик, ижтимоий адолат ва бирдамлик ғоялари асосида истисносиз иштирок этиши учун шарт-шароитлар яратиш;

бирор-бир диний қараш асосида атроф-табиий муҳит барқарорлигига путур етказувчи қарор қабул қилишга ёки амалиётларга йўл қўймаслик;

жамиятнинг ҳар қандай тажовузлардан, ижтимоий ва миллатлараро низолардан, турли конфессиялар ўртасида адоват ва нафрат уйғотишдан, фавқулодда вазиятлар ва бошқа таҳдидлардан ҳимояланганлигини таъминлаш.

21. Дунёвий давлатда умумжамият манфаатлари ва виждон эркинлиги уйғунлигининг асосий шартлари қуйидагилардан иборат:

фуқароларнинг ўз шахсий макони доирасида бошқа шахсларнинг, жамият ҳамда давлатнинг ҳуқуқлари, эркинликларига ва қонуний манфаатларига дахл қилмасдан, қонунчилик ва жамоат тартибини бузмасдан хоҳлаган динга эътиқод қилиши ёки ҳеч қайси динга эътиқод қилмаслиги;

диний жамоа маконида фуқаролар қонунчиликда белгиланган тартибда диний ташкилотларда, диний расм-русумлар ва маросимлар ўтказилаётган жойларда, қонунчиликда белгиланган тартибда, бошқа шахсларнинг, жамият ҳамда давлатнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига дахл этмаган ҳолда ўз диний қарашларини ифодалаши, ибодатларни, расм-русумларни якка ҳолда ёки гуруҳ бўлиб бажариши;

ижтимоий-сиёсий маконда ҳуқуқий тартибга солинадиган масалалар бўйича дин ва динсизлик билан боғлиқ ақида ва қарашларни қонунга хилоф равишда тарқатишга ҳамда диний белгиларга кўра сиёсий партияларни ва сиёсий мақсадларни кўзловчи оммавий жамоат ҳаракатларини ташкил этишга ва қарорлар қабул қилишга йўл қўйилмаслиги.

22. Давлат бошқаруви йўналишидаги дунёвийлик бу — давлат бошқарувига оид қарорларни қабул қилиш ҳамда амалга оширишда Конституция ва қонунларга мувофиқ умуммиллий ва умуминсоний қадриятларни ва маданий меросни ҳурмат қилган ҳолда, умумжамият манфаатларини кўзлаш, илмий асосланган ёндашувларга таянишдир.

23. Давлат бошқаруви йўналишидаги дунёвийликни таъминлашнинг асосий механизмлари қуйидагилардан иборат:

а) норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни, халқаро шартномаларни ва бошқарувга оид қарорларни ишлаб чиқиш, қабул қилиш ҳамда амалиётга жорий этиш жараёнида умумжамият манфаатларини кўзлаш, илмий асосланган хулосаларга таянишни қатъий таъминлаш;

б) давлат бошқарувига оид қарорларни қабул қилишда фуқаролар, фуқаролик жамияти институтлари ва турли ижтимоий гуруҳлар вакилларини кенг жалб қилиш;

в) диний белгиларга кўра сиёсий партияларни ва оммавий жамоат ҳаракатларини ташкил этишга йўл қўймаслик юзасидан ташкилий ва ҳуқуқий чоралар кўриш;

г) диний ташкилотлар профессионал хизматчиларининг сайлов тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган чекловларга риоя этишини таъминлаш;

д) давлат органлари ва ташкилотлари ходимлари, Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари ҳарбий хизматчиларининг ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходимларининг диний қарашлари уларнинг профессионал фаолиятига ва функционал вазифаларини амалга оширишига таъсир қилмаслигини таъминлаш;

е) суд ҳокимиятининг миллий, ирқий ёки сиёсий ва диний таъсирлардан мустақил ва холи бўлишини таъминлаш;

ж) давлат хизматчиларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва улар малакасини ошириш тизимининг дунёвий қадриятлар асосида ташкил этилишини таъминлаш;

з) давлат хизматига кадрларни танлаш ва жой-жойига қўйишда уларнинг умумжамият манфаатларини англаш, оқилона ва илмий асосланган қарорлар қабул қилиш кўникмаларига эга бўлишини таъминлаш;

и) давлат фуқаролик хизматчиларининг ва ҳарбий хизматчиларнинг, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходимларининг ҳамда фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг, фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари вакилларининг фаолиятини қонунчилик ҳужжатлари асосида олиб боришини таъминлаш;

к) дунёвийлик асослари ва умумжамият манфаатларига раҳна солувчи ички ва ташқи хавфларни барвақт аниқлаш ҳамда бартараф этиш бўйича тизимли чора-тадбирларни амалга ошириш.

24. Иқтисодиётни тартибга солиш йўналишидаги дунёвийлик бу — давлат томонидан иқтисодиётни, иқтисодиёт субъектлари ўртасидаги муносабатларни тартибга солишда эмпирик далиллар, оқилона таҳлил ва объектив кузатувларга асосланган иқтисодий қонуниятлар, принциплар ва институтларга таянишдир.

25. Иқтисодиётни тартибга солиш йўналишидаги дунёвийликни таъминлашнинг асосий механизмлари қуйидагилардан иборат:

а) давлатнинг иқтисодий сиёсатга доир қарорлари эмпирик далиллар, оқилона таҳлил ва объектив кузатувлар асосида қабул қилинишини таъминлаш;

б) иқтисодий сиёсат юритишнинг илмий ва услубий асосларини кенгайтириб бориш;

в) иқтисодиёт субъектларининг молия ва банк хизматларига бўлган ишончини мустаҳкамлаш;

г) иқтисодиёт субъектлари томонидан истеъмолчиларнинг қонунда белгиланган ҳуқуқларини ва қонуний манфаатларини диний қарашлар асосида чеклашга йўл қўймаслик;

д) иқтисодиёт субъектлари томонидан иқтисодий фаолият турларини, бизнес-ҳамкорларни, савдо-шерикларни танлашда иқтисодий эркинлик ва очиқ бозор принципларига риоя этишнинг аҳамиятини тушунтириб бориш;

е) иқтисодиётнинг ҳаётий муҳим тармоқлари, шу жумладан озиқ-овқат, дори-дармон, тиббий техника, гигиена воситалари ва бошқа маҳсулотлар ишлаб чиқариш ҳамда уларнинг муомаласи соҳаларидаги иқтисодий муносабатларда умумқабул қилинган ахлоқ нормаларига амал қилинишини таъминлаш;

ж) фуқароларнинг иқтисодиёт қонуниятлари, принциплари ва институтлари ҳақидаги объектив тасаввурларини бойитиш, уларда бозор иқтисодиёти ҳақида эмпирик далиллар тўплаш, оқилона таҳлил ва объектив кузатув асосида иқтисодий қарорлар қабул қилиш кўникмаларини мустаҳкамлаш;

з) илм-фан, инновациялар ва тадбиркорлик фаолиятини ривожлантириш, уларни тизимли қўллаб-қувватлаш чораларини кўриш.

26. Таълим йўналишидаги дунёвийлик бу — таълим жараёнида, уни ташкил қилишда ва таълим хизматларини кўрсатишда таълим олувчиларда диний ақида ва қарашлардан холи тарзда илмий билимларни, мантиқий фикрлаш кўникмаларини, миллий ва умуминсоний қадриятларни шакллантириш, қарашлар хилма-хиллигини ҳурмат қилиш, умумжамият манфаатларига ҳисса қўшиш ғояларига таянишдир.

27. Таълим йўналишида дунёвийликни таъминлашнинг асосий механизмлари қуйидагилардан иборат:

а) таълим тизимининг дунёвий хусусиятини таъминлашга доир изчил ва тизимли чора-тадбирларни амалга ошириш;

б) фуқароларнинг қонунда белгиланган тартибда дунёвий ва диний таълим олиш ҳуқуқини таъминлаш;

в) қонунларга асосан белгиланган мажбурий таълим олишни бирор-бир асосга кўра чеклашга йўл қўймаслик бўйича чоралар кўриб бориш;

г) мамлакат аҳолисида, айниқса ёшларда илмий, ақлий салоҳиятни юксалтириш, ватанпарварлик туйғуларини, миллий қадриятлар ва ижтимоий ахлоқ нормаларига бўлган ҳурмат руҳини кучайтириш;

д) хотин-қизларнинг таълим олиши учун кенг шарт-шароитлар яратиш ҳамда уларни илм-фанга фаол жалб этиш орқали уларнинг ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий фаоллигини ошириш;

е) таълим тизимида диний бетарафликни сақлаш ва диний қарашларни мажбуран сингдиришга йўл қўймайдиган муҳитни таъминлаб бориш;

ж) таълим тизимида ўқув дастурларининг инклюзивлигини таъминлаб бориш;

з) таълим олувчиларда уларга кенг имкониятларни тақдим этадиган аниқ ва гуманитар фанлар ва ижтимоий фанларни, санъатни ўз ичига олган билим ва кўникмаларни шакллантириш;

и) таълим олувчилар учун танқидий-таҳлилий фикрлаш қобилиятини ривожлантирадиган, маълумотларни таҳлил қилиш, илмий фаразларни текшириш, далилларни баҳолаш кўникмасини шакллантирадиган изланиш ва ўрганиш муҳитини яратиш;

к) инсонпарварлик ва адолат, дўстлик ва ҳамжиҳатлик, миллий ва умуминсоний ғояларга ҳурмат каби қадриятлар сингдирилишини, ахлоқий масалаларга мақбул ечим топиш кўникмалари шакллантирилишини таъминлаш;

л) турли диний эътиқодлар ва таълимотларнинг тарихи, ривожланиш босқичлари ва замонавий тенденциялари тўғрисида холисона билим бериш;

м) турли динлар, маданиятлар ва дунёқарашларга нисбатан ҳурмат, бағрикенглик ва тушуниш муҳитини таъминлаб бориш;

н) педагог кадрларни тайёрлаш ва танлашда уларнинг диний бағрикенгликни сақлаган ҳолда билим бериш, ахлоқ ва эстетикани сингдириш қобилиятини ўстириш ҳамда мустаҳкамлаш.

28. Тиббиёт йўналишидаги дунёвийлик бу — соғлиқни сақлаш тизимини ташкил этиш, тиббий хизматлар кўрсатиш ва тиббий маданиятни шакллантиришда илмий тадқиқотлар, далиллар, тиббий-одоб қоидалари, фуқароларнинг соғлиқни сақлаш ҳуқуқлари устуворлиги принципларига таянишдир.

29. Тиббиёт йўналишидаги дунёвийликни таъминлашнинг асосий механизмлари қуйидагилардан иборат:

а) клиник ва илмий тасдиқланган муолажаларни ҳамда дори воситаларини қўллаш бўйича қарор қабул қилишда илмий асосланмаган қарашларга, таъсирларга йўл қўймаслик чораларини кўриш;

б) беморларнинг тўлиқ хабардорлиги асосидаги тиббий муолажалар ва патологоанатомик амалиётлар ўтказишга ихтиёрий розилик беришга тўсқинлик қилувчи қарашларнинг зарарларини тушунтириб бориш;

в) ноилмий расм-русумларга асосланган муолажа амалиётлари тиббиёт фанида ва амалиётда мавжуд илмий даволаш усулларининг ўрнини боса олмаслиги ҳақида фуқароларда аниқ тасаввурларни шакллантириш;

г) тиббий амалиётлар ва тажрибалар шахс ва жамият учун фойдали натижа келтиришини, инсоннинг соғлиғи яхшиланишига олиб келишини таъминлайдиган ишончли механизмларни жорий этиш;

д) ҳар бир шахсга эҳтиёжига мос тиббий хизматлардан фойдаланиш учун тенг имкониятлар яратиш;

е) аҳоли ўртасида тиббий муолажани ва даволашни рад этувчи, жамоат саломатлигини хавф остида қолдирувчи қарашлар ва янглиш тасаввурларни бартараф этиш бўйича тушунтиришлар олиб бориш;

ж) клиник тасдиқланмаган даволаш амалиётларини чеклаш юзасидан норматив-ҳуқуқий ва ташкилий чора-тадбирларни амалга ошириш;

з) ҳар қандай илмий асосланган тиббий ёрдам ва муолажа инсоннинг ҳаёти учун зарур бўлган чора сифатида қўлланилиши мумкинлигини тарғиб қилиш;

и) инсоннинг соғлиғини ва ҳаётини сақлаш учун тиббий аралашув зарур бўлган ҳолларда фуқароларни тиббий ёрдам кўрсатилишини рад этишга чақиришга йўл қўймаслик бўйича ташкилий ва ҳуқуқий чоралар кўриш;

к) эмлашдан, инсон аъзолари ва тўқималарининг трансплантациясидан, қон қуйиш ва бошқа тиббий ёрдамни турли сабабларга кўра рад этган шахслар ўртасида тушунтириш ишларини олиб бориш ҳамда ташкилий-ҳуқуқий чоралар кўриш;

л) тиббиёт ходимлари томонидан тиббий ёрдам ва тиббий хизмат кўрсатиш ҳамда фармацевтика фаолияти жараёнида ўз эътиқодидан келиб чиқиб, беморларнинг ҳаёти ва соғлиғига, бошқа манфаатларига дахл қиладиган ҳар қандай ҳаракатларни (ҳаракатсизликни) бажаришга, шунингдек бундай хатти-ҳаракатларга (ҳаракатсизликка) чақиришга йўл қўймаслик юзасидан норматив-ҳуқуқий ва ташкилий чора-тадбирларни амалга ошириш;

м) халқ табобати усулларидан қонунчиликда белгиланган тартибда фойдаланиш учун имкониятлар яратиш.

30. Маданият йўналишидаги дунёвийлик бу — жамиятнинг маданий ривожланиши жараёнида, жумладан урф-одатлар, бадиий ва амалий санъат (адабиёт, мусиқа, хореография, театр, кино ва бошқалар) соҳаларини ривожлантиришда инсонпарварлик, табиатга ғамхўрлик, миллий ва умуминсоний маданий меросга ҳурмат ғояларига таянишдир.

31. Маданият йўналишидаги дунёвийликни таъминлашнинг асосий механизмлари қуйидагилардан иборат:

а) барча миллат ва элатлар, конфессияларга мансуб фуқароларнинг маданиятини ривожлантириш учун адолатли шарт-шароитлар яратиш;

б) маданий хилма-хилликни қўллаб-қувватлаш, миллий ва дунёвий қадриятларни тарғиб қилувчи асарлар ва лойиҳаларни қўллаб-қувватлаш;

в) оқилона тафаккур, танқидий фикрлаш, инсонпарварлик ғояларини, эстетика ва этикани тарғиб қилувчи бадиий ва амалий санъат, ижод маҳсулотларини қўллаб-қувватлаш;

г) маданият соҳасида чекловлар ва цензуранинг олдини олишга қаратилган ҳуқуқий ва ташкилий чора-тадбирларни амалга ошириш;

д) маданият соҳасида инсонпарварлик ғояларига асосланадиган санъат, бадиий адабиёт ва ижод, мусиқа, театр, хореография, эстрадани ривожлантириш учун шарт-шароитлар яратиш;

е) конфессиялараро тотувлик, муаммоли масалаларни келишув йўли билан ҳал этиш, маънавий-ахлоқий қадриятларни шакллантириш, фикрлар хилма-хиллигини ҳурмат қилиш ва жамиятнинг умумий мақсадларига ижобий ҳисса қўшиш ҳамда умуммиллий қадриятларни кино, театр, адабиёт ва санъат асарлари орқали тарқатишни таъминлаш;

ж) моддий маданий мерос объектларини ва диний ёдгорликларни асраш, уларга ҳурмат руҳини шакллантириш;

з) ахборотни қабул қилишда уни танқидий жиҳатдан таҳлил этиш маданиятини шакллантириш.

32. Никоҳ институтини тартибга солиш йўналишидаги дунёвийлик бу — никоҳ муносабатларини ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солишда фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларига, фуқаролик ва оила тўғрисидаги қонунчиликка таянишдир.

33. Никоҳ институтини тартибга солиш йўналишидаги дунёвийликни таъминлашнинг асосий механизмлари қуйидагилардан иборат:

а) никоҳ институтини тартибга солувчи ҳуқуқий нормаларнинг дунёвий қадриятларга асосланиши;

б) никоҳ Ўзбекистон халқининг анъанавий оилавий қадриятларига, никоҳланувчиларнинг ихтиёрий розилигига ва тенг ҳуқуқлилигига асосланишини таъминлаш;

в) никоҳ тузишга доир диний маросимнинг фақат никоҳ қонунда белгиланган тартибда қайд этилганидан кейингина амалга оширилишини таъминлаш;

г) икки ёки ундан ортиқ хотин ёхуд икки ёки ундан ортиқ эр билан эр-хотин бўлиб яшашни тарғиб қилишни чеклаш чораларини кўриш;

д) жамиятда шаклланган ва амалдаги қонунчиликка асосланган анъанавий никоҳ муносабатларини, миллий қадриятлар ва удумларни қўллаб-қувватлаш.

34. Ижтимоий ахлоқ ва хулқ-атвор нормаларини шакллантириш йўналишидаги дунёвийлик бу — шахснинг бошқа шахслар ва жамият билан муносабатларда, шахсий эътиқодидан қатъи назар, бошқаларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини, шу жумладан виждон эркинлиги ҳуқуқини ҳурмат қилган ҳолда ўзини оқилона тутиши, инсонпарварлик ғоялари, миллий ва дунёвий қадриятларга таянишидир.

35. Ижтимоий ахлоқ ва хулқ-атвор нормаларини шакллантириш йўналишидаги дунёвийликни таъминлашнинг асосий механизмлари қуйидагилардан иборат:

а) ижтимоий ахлоқ ва хулқ-атвор нормаларининг миллий ва диний қадриятлар ҳисобга олинган ҳолда дунёвий қадриятлар асосида шаклланишини таъминлаш;

б) оилавий ва маиший муносабатлардаги ижтимоий ахлоқ нормаларининг миллий ва диний қадриятлар билан уйғунликда, дунёвий қадриятлар асосида шакллантирилишини рағбатлантириш;

в) ижтимоий адолатга нисбатан ахлоқий нормаларнинг умумжамият манфаатларига уйғунлигини таъминлаш;

г) инсонпарварлик ғояларини ва дунёвий қадриятларни жамиятнинг барча қатламлари орасида оммалаштириш чораларини кўриш;

д) атроф-муҳитга, шу жумладан ҳайвонот ва ўсимлик дунёси хилма-хиллигига нисбатан инсонпарварлик ғояларига асосланадиган муносабатни шакллантириш;

е) жамиятда ижтимоий муносабатлар бирдамлик, тенглик, ҳамкорлик, адолат ва бошқаларнинг шахсий қарашларини ҳурмат қилиш принципларига асосланишини таъминлаш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш;

ж) диний эътиқодидан қатъи назар, жамиятдаги фуқаролар ва гуруҳларнинг умуммиллий қадриятлар ва умумжамият манфаатлари асосида тотувликда ҳаёт кечиришини таъминлаш бўйича тизимли чоралар кўриш;

з) ижтимоий муносабатларга оид у ёки бу масала юзасидан жамоатчилик муҳокамаларини оқилона, асосли, ўзаро ҳурмат принциплари асосида олиб бориш;

и) ижтимоий муносабатлар иштирокчилари ўртасида, уларнинг эътиқодидан қатъи назар, очиқ мулоқот ва ўзаро тушунишни таъминлаш;

к) ҳақиқий ёки фараз қилинган ҳуқуқларнинг ўзбошимчалик билан амалга оширилишига йўл қўймаслик.

36. Концепцияда белгиланган вазифаларни амалга ошириш натижасида қуйидагиларга эришилади:

фуқароларнинг хоҳлаган динга эътиқод қилиш ёки ҳеч қайси динга эътиқод қилмаслик бўйича кафолатланган конституциявий ҳуқуқини амалга ошириш учун шарт-шароитлар яратилади;

жамиятда қонун устуворлиги мустаҳкамланади, фуқароларнинг конституциявий ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш самарадорлиги ошади;

жамиятда тотувлик, ижтимоий ҳамжиҳатлик ва бирдамлик муҳити мустаҳкамланади, юзага келиши мумкин бўлган низоларнинг барвақт олдини олиш ва уларни профилактика қилиш имконияти яратилади;

дунёвийликни таъминлашга доир қонунчилик янада такомиллаштирилади, мавжуд ҳуқуқий бўшлиқлар ва зиддиятлар бартараф этилади;

дунёвий давлат принципини рўёбга чиқаришга тўсиқ бўлувчи омиллар минималлаштирилади;

дунёвий давлатда виждон эркинлигини таъминлаш шарт-шароитлари яратилади;

Ўзбекистон Республикасида давлат ва конфессиялар ўртасида диний бағрикенглик ва конфессиялараро тотувликни таъминлашга асосланган муносабатлар моделини ривожлантиришнинг ташкилий-ҳуқуқий асослари такомиллаштирилади;

диний ва диншунослик таълим йўналишлари бўйича мутахассисларнинг малакасини оширишни назарда тутадиган диний соҳада кадрлар тайёрлаш тизими такомиллашади;

диний соҳадаги давлат сиёсатининг ахборот маконида тизимли равишда ёритилишини таъминлаш учун давлат органлари, фуқаролик жамияти институтлари ва медиа соҳаси вакилларининг ҳамкорлик механизмлари яратилади;

диний масалаларни ўрганиш бўйича илмий-тадқиқот ва эксперт-таҳлилий лойиҳаларни амалга ошириш тизими йўлга қўйилади.

37. Концепция йўналишлари бўйича тадбирлар даврий қабул қилинадиган дастурлар орқали амалиётга жорий этиб борилади.

38. Ўзбекистон Республикасида фуқароларнинг виждон эркинлигини таъминлаш мақсадида ягона давлат сиёсатини амалга ошириш ва унинг натижалари фуқароларнинг тенг ҳуқуқлилигини кафолатлайди, шунингдек дунёвийлик турлича талқин қилинишининг ҳамда бузилишининг олдини олишга хизмат қилади.

39. Концепция мамлакат аҳолисининг, айниқса ёшларнинг маънавиятини янада юксалтиришга, кўпмиллатли Ўзбекистон халқининг тотувлиги ва тенглигини таъминлашга, давлатчиликнинг ҳуқуқий асосларини мустаҳкамлашга хизмат қилади.

40. Концепцияда белгиланган мақсад ва вазифаларнинг бажарилишини ташкил этиш Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг, барча даражадаги давлат органлари, ташкилотлар, муассасалар ҳамда маҳаллий давлат ҳокимияти органлари раҳбарларининг, шу жумладан давлат хизматчиларининг зиммасига юклатилади.

Концепцияни амалга оширишда кенг жамоатчилик, нодавлат нотижорат ташкилотлари, диний ташкилотлар ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, оммавий ахборот воситалари, илмий-тадқиқот муассасалари ҳамда фуқаролар билан ҳамкорлик қилинади.

41. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қарори билан Концепцияда белгиланган асосий вазифаларнинг бажарилиши устидан парламент назоратини амалга ошириш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Комиссияси (парламент комиссияси) ташкил этилади.