Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
Шахсий инвестиция ҳисобварағини очиш ва ундаги маблағларнинг ҳисобини юритиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Капитал бозорини ривожлантиришнинг қўшимча чора-тадбирлари тўғрисида» 2023 йил 2 сентябрдаги ПҚ-291-сон қарори ижросини таъминлаш, шунингдек, шахсий инвестиция ҳисобварағини очиш ва ундаги маблағларнинг ҳисобини юритиш тартибини белгилаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Қуйидагилар:
Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг 378-моддасига мувофиқ солиқ тўловчилар иш ҳақининг ва бошқа даромадларининг маҳаллий фонд бозорида эмиссия қилинган қимматли қоғозларни сотиб олиш учун шахсий инвестиция ҳисобварағига йўналтириладиган қисми тегишли шартлар асосида солиқ солинмайдиган даромад турларига киритилганлиги;
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 2 сентябрдаги ПҚ-291-сон қарори билан тасдиқланган 2023 — 2025 йилларда капитал бозорини ривожлантириш бўйича «йўл харитаси»нинг 17-бандида шахсий инвестиция ҳисобварағини очиш ва пул маблағларининг ҳисобини юритиш тартибини ишлаб чиқиш белгиланганлиги маълумот учун қабул қилинсин.
2. Қуйидагиларни назарда тутувчи Шахсий инвестиция ҳисобварағини очиш ва ундаги маблағларнинг ҳисобини юритиш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин:
шахсий инвестиция ҳисобварағини очиш ва ундан фойдаланиш мақсадлари;
шахсий инвестиция ҳисобварағидаги маблағларнинг ҳисобини юритиш ва уларнинг ҳолати тўғрисида маълумотларни тақдим этиш тартиби;
шахсий инвестиция ҳисобварағига йўналтириладиган иш ҳақи ва бошқа даромадлар бўйича имтиёзларни қўллаш тартиби;
шахсий инвестиция ҳисобварағини ёпиш тартиби.
3. Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Солиқ қўмитаси билан биргаликда бир ой муддатда шахсий инвестиция ҳисобварағини очиш ва унинг аҳамияти юзасидан кенг тушунтириш ишларини амалга оширсин.
4. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари — иқтисодиёт ва молия вазири Ж.А. Қўчқоров ҳамда Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги директори Д.Р. Ли зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2024 йил 13 июнь,
331-сон
Олдинги таҳрирга қаранг.
Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 13 июндаги 331-сон қарорига
ИЛОВА
ИЛОВА
Шахсий инвестиция ҳисобварағини очиш ва ундаги маблағларнинг ҳисобини юритиш тартиби тўғрисида
НИЗОМ
I. Умумий қоидалар
1. Мазкур Низом шахсий инвестиция ҳисобварағини очиш, юритиш ва ёпиш, шунингдек, ундаги маблағларни ҳисобга олиш тартибини белгилайди.
2. Ушбу низомда қуйидаги тушунчалар қўлланади:
бадал — қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда мижознинг шахсий инвестиция ҳисобварағига йўналтириладиган, жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи солинадиган иш ҳақи ёки бошқа даромадининг бир қисми;
ваколатли орган — қимматли қоғозлар бозорини ривожлантириш ва тартибга солиш соҳасида ягона давлат сиёсатини амалга оширувчи, шунингдек, уни назорат қилиш учун масъул бўлган қимматли қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органи;
мижоз — шахсий инвестиция ҳисобварағи очилган пайтда Ўзбекистон Республикасининг солиқ резиденти ҳисобланган жисмоний шахс;
инвестиция воситачиси — фонд ва (ёки) валюта биржаси аъзоси бўлган, қимматли қоғозлар билан битимлар ва операцияларни мижознинг топшириғига биноан унинг номидан ва ҳисобидан амалга оширувчи қимматли қоғозлар бозорининг профессионал иштирокчиси;
шартнома — шахсий инвестиция ҳисобварағини очиш ва юритишни назарда тутувчи брокерлик ва депозитарий хизматларини кўрсатиш шартномаси;
шахсий инвестиция ҳисобварағи (ШИҲ) — ушбу Низом талабларини бажариш мақсадида инвестиция воситачиси томонидан мижознинг қимматли қоғозлари ва пул маблағларини ҳисобга олиш учун очиладиган ҳисобварақ.
II. Шахсий инвестиция ҳисобварағини очиш тартиби
3. ШИҲ мижоз билан тузиладиган шартнома асосида инвестиция воситачиси томонидан очилади ва юритилади.
4. Мижоз бадаллар қабул қиладиган фақат битта ШИҲга эга бўлишга ҳақли.
5. ШИҲни очиш учун мижоз инвестиция воситачисига жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами (ЖШШИР), телефон рақами ва электрон почта манзили кўрсатилган аризани та кд им этади, шунингдек, шахсини тасдиқловчи ҳужжат нусхасини илова қилади. Инвестиция воситачиси, агар қонун ҳужжатлари талаблари ёки ички тартиб-қоидаларни бажариш учун зарур бўлса, қўшимча маълумотларни сўраш ҳуқуқига эга.
6. ШИҲ инвестиция воситачиси томонидан мижознинг тегишли аризаси келиб тушган санадан бошлаб беш иш кунидан кечиктирмай очилади.
Инвестиция воситачиси электрон ҳужжат айланиши воситаларидан фойдаланган ҳолда мижозни масофадан идентификациялаш ва ШИҲни очишга ҳақли.
7. Мижоз қуйидаги шартларга риоя қилган ҳолда бошқа инвестиция воситачисида янги ШИҲни очишга ҳақли:
илгари бошқа инвестиция воситачисида очилган ШИҲ янги ШИҲ очилган кундан бошлаб ўн иш куни ичида ёпилиши шарт;
мижознинг қимматли қоғозлари ва (ёки) пул маблағлари юқорида кўрсатилган ўн кунлик муддат ичида аввалги ШИҲдан янгисига ўтказилади. Бунда қимматли қоғозлар ва (ёки) пул маблағларини янги очилган ШИҲга ўтказиш муайян давр мобайнида пул маблағларини киритишнинг белгиланган чегарасини бузиш деб ҳисобланмайди;
мижоз янги ШИҲни очаётган инвестиция воситачисига ШИҲни ёпаётган инвестиция воситачисидан киритилган пул маблағлари ҳамда қимматли қоғозларни сотиб олишга йўналтирилган маблағларнинг саналари ва миқдорлари ҳақидаги маълумотларни ўз ичига олган маълумотномани тақдим этади.
8. ШИҲни ёпаётган инвестиция воситачиси мижознинг талабига кўра беш иш куни ичида бошқа инвестиция воситачисига мижознинг ШИҲга нисбатан қўлланадиган солиқ имтиёзларини тўғри ҳисоблаб чиқиш имконини берадиган шаклда киритилган пул маблағлари ва қимматли қоғозларни олишга йўналтирилган маблағларнинг саналари ҳамда микдорлари тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олган маълумотномани бериши шарт.
9. ШИҲ қимматли қоғозларга бўлган ҳуқуқларни ҳисобга олиш учун мўлжалланган ҳисобварақларни юритиш ва ҳисоботларни тақдим этишни тартибга солувчи қонунчилик ҳужжатлари талабларига мувофиқ очилади, юритилади ва ёпилади.
III. Шахсий инвестиция ҳисобварағидаги маблағларнинг ҳисобини юритиш тартиби
10. Инвестиция воситачиси солиқ даври (календарь йил) мобайнида ШИҲга киритилган бадаллар ҳисобини юритади.
11. ШИҲга бадаллар фақат Ўзбекистон Республикасининг миллий валютасида киритилади.
12. Бир солиқ даври мобайнида ШИҲга йўналтирилган пул маблағларининг умумий суммаси энг кам иш ҳақининг юз бараваридан ошмаслиги лозим. Бунда бир календарь ой давомида ШИҲга ўтказиладиган маблағлар суммаси энг кам иш ҳақининг йигирма бараваридан ошмаслиги шарт.
13. ШИҲга белгиланган чегаравий бадал миқдоридан ортиқча маблағ келиб тушган тақдирда, ортиқча сумма пул маблағлари келиб тушган ҳисобвараққа маблағлар келиб тушган кундан бошлаб беш иш кунидан кечиктирмай қайтарилиши шарт.
14. ШИҲда ҳисобга олинадиган қимматли қоғозлар бўйича олинадиган дивидендлар ва (ёки) купон тўловлари мижознинг кўрсатмасига биноан унинг инвестиция воситачисида очилган бошқа ҳисобварағига (мавжуд бўлса) ёки банк ҳисобварағига йўналтирилади.
15. ШИҲга киритилган маблағлар фақат Ўзбекистон Республикаси ҳудудида чиқарилган қимматли қоғозларни сотиб олиш учун ишлатилиши мумкин.
16. ШИҲда ҳисобга олинадиган бадаллар суммаси улар биринчи марта келиб тушган санадан бошлаб камида ўн икки ой давомида ШИҲда сақланиб, қимматли қоғозларни сотиб олиш учун фойдаланилган тақдирда, жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғидан озод этилади.
Қимматли қоғозлар ва (ёки) пул маблағлари бошқа инвестиция воситачисида янги очилган ШИҲга ўтказилганда, мижознинг биринчи очилган ШИҲга илк бадали келиб тушган санаси пул маблағлари биринчи келиб тушган сана ҳисобланади.
17. Мижоз қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда ШИҲни инвестиция активларининг ишончли бошқарувчисига бошқарувга топширишга ҳақли.
IV. Шахсий инвестиция ҳисобварағини ёпиш тартиби
18. Мижоз исталган вақтда ШИҲни ёпишга ва инвестиция воситачисига ҳисобварақни ёпиш тўғрисида ариза бериш орқали, шу жумладан, масофадан туриб, унга киритилган пул маблағларини ва (ёки) ундаги қимматли қоғозларни қайтаришни талаб қилишга ҳақли.
19. Мижознинг ташаббуси билан пул маблағлари ШИҲга биринчи марта ўтказилган санадан бошлаб ўн икки ойлик муддат ўтмасидан олдин пул маблағлари ва (ёки) қимматли қоғозлар ШИҲдан чиқарилган тақдирда, киритилган пул маблағларига солиқ солинади — улардан қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи ушлаб қолинади, бундан пул маблағлари ва (ёки) қимматли қоғозлар янги ШИҲга ўтказилган ҳоллар мустасно.
20. Инвестиция воситачисининг ташаббуси билан пул маблағлари ШИҲга биринчи марта ўтказилган санадан бошлаб ўн икки ойлик муддат ўтмасдан олдин ШИҲ ёпилган тақдирда, мижозда солиқ мажбуриятлари вужудга келмайди. Бунда инвестиция воситачиси мижознинг ҳисобварағидаги пул маблағларини ва (ёки) қимматли қоғозларни қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда мижоз томонидан бошқа инвестиция воситачисида очилган ШИҲга ёхуд Марказий депозитарийдаги тегишли ҳисобвараққа ўтказиши шарт.
21. ШИҲдан пул маблағлари ва (ёки) қимматли қоғозларни фақат уни ёпиш билан бир вақтда чиқаришга рухсат этилади. ШИҲдан пул маблағлари ва (ёки) қимматли қоғозларни қисман чиқаришга йўл қўйилмайди.
ШИҲ фақат ундаги барча қимматли қоғозлар сотилгандан ёки мижознинг кўрсатмасига биноан бошқа ШИҲга ёхуд бошқа ҳисобварағига ўтказилгандан кейин ёпилиши мумкин.
22. ШИҲдаги қимматли қоғозларни тўлиқ сотиш имконияти мавжуд бўлмаган тақдирда, мазкур қимматли қоғозларнинг сотилмаган қисми беш иш кунидан кечиктирмай мижознинг кўрсатмасида кўрсатилган ҳисобварағига ўтказилиши лозим.
23. Инвестиция воситачиси амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ ШИҲни ёпиш муносабати билан юзага келадиган солиқларни ҳисоблаб чиқади ва ушлаб қолади. Ушлаб қолинган солиқ суммалари ШИҲ ёпилган кундан бошлаб беш иш кунидан кечиктирмай бюджетга ўтказилиши шарт. Солиқлар ушлаб қолингандан сўнг қолган маблағ мижоз кўрсатмасида кўрсатилган ҳисобвараққа ўтказилади.
24. ШИҲ пул маблағлари ШИҲга биринчи марта ўтказилган санадан бошлаб ўн икки ойлик муддат ўтмасидан олдин ёпилганда (пул маблағлари ва (ёки) қимматли қоғозларни бошқа ШИҲга ўтказиш муносабати билан ёпиш ҳоллари бундан мустасно), инвестиция воситачиси ушбу ёпилиш билан боғлиқ тўланиши лозим бўлган жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи суммасини ҳисоблайди.
Агар солиқни тўлаш пайтида ШИҲдаги пул маблағлари қолдиғи мижознинг юзага келган солиқ мажбуриятини қопламаса, ушбу ШИҲдан пул маблағлари ва (ёки) қимматли қоғозларни чиқаришга рухсат берилмайди.
25. Мижознинг пул маблағлари ШИҲга биринчи марта ўтказилган санадан бошлаб ўн икки ой ўтгач ШИҲдан ечиб олинган ҳолларда инвестиция воситачиси ўтган давр учун ШИҲга киритилган бадаллар суммаси билан ШИҲдан қимматли қоғозларни сотиб олишга йўналтирилган пул маблағлари суммаси (шу жумладан, қимматли қоғозларни сотиб олишда мижоз томонидан тўланган воситачилик тўловлар суммаси) ўртасидаги фарқни аниқлайди.
Агар ШИҲга киритилган бадаллар суммаси қимматли қоғозларни сотиб олишга йўналтирилган маблағлар суммасидан (шу жумладан, қимматли қоғозларни сотиб олишда мижоз томонидан тўланган воситачилик тўловлари суммасидан) ортиқ бўлса, ушбу ортиқча сумма ШИҲдан ечиб олинаётганда жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғига тортилади.
26. Инвестиция воситачиси мижоздан тегишли ариза қабул қилинган кундан бошлаб ўн иш куни муддатида ШИҲни ёпиши шарт.
V. Якуний қоидалар
27. Инвестиция воситачиси ҳар ойда солиқ органларига мижозлар томонидан ШИҲни ёпиш муносабати билан юзага келган солиқ мажбуриятлари тўғрисидаги ҳисоботни Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитаси белгилаган тартибда электрон шаклда тақдим этади.
28. Инвестиция воситачилари ва инвестиция активларининг ишончли бошқарувчилари мижознинг сўровига кўра унинг ШИҲдаги қимматли қоғозлари ва пул маблағларининг ҳолати тўғрисидаги маълумотни тақдим этишлари шарт.
29. ШИҲ билан боғлиқ маълумотларни ошкор қилиш Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида белгиланган тартибда амалга оширилади.
30. Ушбу Низом талабларини бузишда айбдор бўлган шахслар Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгарликка тортиладилар.
31. Ушбу Низом билан тартибга солинмаган масалалар Ўзбекистон Республикасининг қимматли қоғозлар бозори тўғрисидаги қонун ҳужжатларига ва инвестиция воситачилари фаолиятига татбиқ этиладиган бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга мувофиқ ҳал этилади.
(илова Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 17 апрелдаги ПФ-65-сонли Фармони таҳририда)
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 15.06.2024 й., 09/24/331/0421-сон)