16.05.2023 йилдаги 107-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг буйруғи, 16.05.2023 йилдаги 107-сон
Дата вступления в силу
07.06.2023
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Буйруғи
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 1.02.10-23 «Қурилиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари. Қоидалар тўплами» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2023 йил 7 июнда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 173]
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодексига мувофиқ буюраман:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. ШНҚ 1.02.10-23 «Қурилиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари. Қоидалар тўплами» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2013 йил 12 мартдаги 25-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 1.02.10-12 «Қурилиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари. Қоидалар тўплами» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Табиат ресурслари вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ҳамда Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги билан келишилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Вазир Б. ЗАКИРОВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Тошкент ш.,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2023 йил 16 май,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
107-сон
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Келишилди:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси Табиат ресурслари вазири Б. ИСЛОМОВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2023 йил 2 апрель
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2023 йил 6 апрель
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирнинг биринчи ўринбосари О. ҚУДРАТОВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2023 йил 2 май
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2023 йил 16 майдаги 107-сон буйруғига
ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 1.02.10-23 «Қурилиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари. Қоидалар тўплами»
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда Қоидалар тўплами деб юритилади) ҳудудий ривожлантириш дастурлари ва аҳоли манзилгоҳларининг бош режаларини ишлаб чиқишда, йирик ва ўрта типдаги аҳоли дам олиш ва соғломлаштириш марказларини қуришда, саноат корхоналарининг барча қурилиш босқичларида, қурилиш майдонларини танлаш каби асословчи лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқишда муҳандислик гидрометеорология изланишларини амалга оширишнинг техник талабларини белгилайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-боб. Техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Мазкур Қоидалар тўпламида қуйидаги техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар қўлланилган:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҚМҚ 2.01.14-98 — Ҳисобий гидрологик тавсифларни аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
СП 482.1325800.2020 — Қурилиш учун муҳандислик ва гидрометеорологик изланишлари. Қоидалар тўплами (расмий манба: СП 482.1325800.2020 Инженерно-гидрометеорологические изыскания для строителства. Свод правил);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ГОСТ 19179-73 — Қуруқлик гидрологияси. Атамалар ва изоҳлар. (расмий манба: ГОСТ 19179-73 Гидрология суши. Термины и определения);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
EUROCODE 7 — Геотехник лойиҳалаш. (расмий манба: EUROCODE 7 Geotechnical design);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
SSG-18 (Specific Safety Guide) — Ядро иншоотлари учун жойни баҳолашда метеорологик ва гидрологик хавфлар (расмий манба: SSG-18 (Specific Safety Guide) Meteorological and Нydrological Нazards in Site Evaluation for Nuclear Installations);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
NS-R-3 (Site Evaluation for Nuclear Installations) — Ядро иншоотларини жойлаштириш учун майдонни баҳолаш (расмий манба: NS-R-3 (Site Evaluation for Nuclear Installations) Site Evaluation for Nuclear Installations);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
NS-G-3.5 — Қирғоқ бўйида жойлашган атом электр станциялари учун сув тошқини хавфини баҳолаш (расмий манба: NS-G-3.5 Flood Нazard for Nuclear Power Plants on Coastal and River Sites);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
USGS 01-4044 — Электрон усуллардан фойдаланган ҳолда ер усти сувлари маълумотларини таҳлил қилиш ва қайта ишлаш стандартлари (расмий манба: USGS 01-4044 Standards for the Analysis and Processing of Surface Water Data and Information Using Electronic Methods);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ASCE/SEI 7-16 — Бинолар ва бошқа конструксийлар учун минимал ҳисобий юклар ва тегишли мезонлар (расмий манба: ASCE/SEI 7-16 Minimum Design Loads and Associated Criteria for Buildings and Other Structures);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
WMO-№ 8 — Метеорологик ускуналар ва кузатиш усуллари бўйича қўлланма (расмий манба: WMO-№ 8 Guide to Meteorological Instruments and Methods of Observation);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
WMO-№ 16 — Гидрологик амалиётлар бўйича қўлланма (расмий манба: WMO-№ 16 Guide to hydrological practices);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
WMO-№ 100 Климатологик амалиётлар бўйича қўлланма (расмий манба: WMO-№ 100 Guide to Climatological Practices);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
WMO-№ 1150 — Кўп хавфли таъсирга асосланган прогноз ва огоҳлантириш хизматлари бўйича Халқаро метеорология ташкилоти (ХМТ) кўрсатмалари (расмий манба: WMO-№ 1150 WMO Guidelines on Multi-Нazard Impact-based Forecast and Warning Services);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
WMO-№ 1203 — Иқлим нормаларини ҳисоблаш бўйича Халқаро метеорология ташкилоти (ХМТ) кўрсатмалари (расмий манба: WMO-№ 1203 WMO Guidelines on the Calculation of Climate Normals).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-боб. Атамалар ва таърифлар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Ушбу Қоидалар тўпламида қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрометеорологик кузатувлар — ҳеч қандай ўлчаш ишларисиз фақат кўз билан кўриб бажариладиган кузатувлар, шунингдек гидрометеорология жараёни ва ҳодисалари кўрсаткичларини миқдорий баҳолаш билан боғлиқ ҳаракатларни ҳам ўз ичига олувчи ишлар комплекси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрометеорологик кўрсаткичлар — кузатув маълумотлари бўйича уларни таҳлил қилиш ва ҳисоблаш орқали аниқланадиган гидрометеорологик режим элементларини миқдорий баҳолаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрологик қийматнинг ҳисобий таъминланганлиги — бино ва иншоотларни лойиҳалашда қабул қилинадиган ҳамда кўрилаётган гидрологик қийматнинг ортиш эҳтимолининг (таъмиланганликнинг) норматив миқдори;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрометеорологик ўрганилганлик даражаси — сув объектларининг гидрологик режими ва ҳудуд иқлими кўрсаткичларини, створдаги гидрологик ва метеорологик кўрсаткичларни аниқлаш учун ҳамда илгари амалга оширилган кузатиш материалларидан фойдаланиш эҳтимолини характерловчи сифат кўрсаткичи;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муҳандислик гидрометеорология изланишлар — ўзаро боғлиқ ишлар мажмуаси бўлиб, унинг асосий мақсади ҳудуднинг гидрометеорологик шароити хусусиятларини ўрганиш ва қурилиш ёки реконструкция натижасида уларнинг ўзгаришини башорат қилишдир;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув объектининг эталон участкаси (бассейни) — стандарт кузатувлар бўлмаган тақдирда репрезентатив маълумотлар олиш учун гидрологик кузатувлар ташкил қилинадиган ва олиб бориладиган намунавий (кўргазмали) гидрологик кўрсаткичли (оқим режими, сувнинг емириш (сув эрозияси) фаолияти, морфометрик кўрсаткичлар) ҳудуд;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шамол босими — иншоотларнинг мустаҳкамлигини ҳисоблашда ҳисобга олиниши керак бўлган шамолнинг босими. Бунда, узоқ вақт давомида ўлчанган шамолнинг максимал тезлиги иншоотларнинг шаклига кўра аниқланади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
яхвонлик — ернинг юзаси ва предметларда (дарахтлар, симлар ва шу каби юзалар) совуган ёмғир ва шудринг томчиларининг 0°C дан — 3°C гача совуқда музлаши натижасида ҳосил бўладиган музнинг зич қатлами бўлиб, бунда ёпишган муз қобиғининг қалинлиги бир неча сантиметрларгача етиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-боб. Умумий қоидалар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Қурилиш (янги корхона, бино ва иншоотларни лойиҳалаш ва қуриш, мавжуд корхона, бино ва иншоотларни кенгайтириш, қайта қуриш ва техник қайта жиҳозлаш ишлари) учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари ҳудуд (туман, майдон, участка, трасса) қурилишининг гидрометеорологик шароитларини комплекс ўрганиш ва асосли лойиҳа ечимларини қабул қилиш учун етарли маълумотларни олишни ҳамда истиқболда ушбу шароитларнинг лойиҳаланаётган объект билан ўзаро таъсири натижасида ўзгариш эҳтимолини ўрганишни таъминлаши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагиларни ишлаб чиқиш учун амалга оширилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқишда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш лойиҳасини ишлаб чиқишда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш ишчи ҳужжатларини ишлаб чиқишда (тоғ-кон саноатида);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
маъмурий бирликлар ва бошқа ҳудудий бўлинмаларда ҳудудий режалаштиришни амалга оширишда.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари материаллари лойиҳалашнинг тегишли босқичларида қуйидаги вазифалар ва уларнинг ечимини таъминлаши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳудудларнинг бош режасини ишлаб чиқиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сувга бўлган талабни таъминлаш эҳтимолини аниқлаш ва сув истеъмоли ва сувдан фойдаланишнинг ҳар хил турларини ташкил қилиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш (трасса) майдончаси жойлашадиган жойни ва уни салбий гидрометеорологик таъсирлардан муҳандислик муҳофаза йўлларини танлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иншоотларнинг конструкцияларини танлаш, уларнинг асосий параметрларини аниқлаш ҳамда қурилиш, сув таъминоти ва оқава сувларни чиқариб юборишни ташкил қилиш, гидроэнергетика, ва сув транспортининг эҳтиёжларини қондириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иншоотлардан фойдаланиш шароитларини аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш объектларининг атроф-муҳитга, гидрологик режим ва иқлимга салбий (негатив) таъсирини баҳолаш ва табиатни муҳофазалаш чора-тадбирларини ишлаб чиқиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6. Муҳандислик гидрометеорология изланишларида қуйидагилар ўрганилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарёлар (шу жумладан вақтинчалик сув йўллари), кўллар, сув омборлари, ботқоқлар, дарёларнинг қуйилиш қисмлари ва сув объектларининг қирғоқ зоналари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иқлим шароитлари ва айрим метеорологик кўрсаткичлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрологик ва иқлим шароитларининг ёки уларнинг айрим кўрсаткичларини техноген ўзгаришлари.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7. Муҳандислик гидрометеорология изланишларида қонунчилик ҳужжатлари ҳамда тегишли техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларининг тўлиқ бажарилиши таъминланиши лозим. Шунингдек, муҳандислик гидрометеорология изланишларида хорижий норматив ҳужжатлардан ҳам фойдаланилиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари дастури қуйидаги маълумотларни ўзида мужассамлаштирган бўлиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳудуднинг гидрографик тармоқлари ҳақидаги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув объектлари режимининг асосий хусусиятлари ҳақидаги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарёлар бассейнларидаги сув ресурсларидан фойдаланиш ва у ердаги хўжалик фаолияти ҳақидаги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги Гидрометеорология хизмати агентлиги (бундан буён матнда Гидрометеорология хизмати агентлиги деб юритилади) ва бошқа вазирлик ва идораларга тегишли кузатув постлари (станциялари) бўйича материаллар ҳамда аввалги йилларда амалга оширилган гидрометеорологик изланиш материаллари мавжудлиги ва улардан белгиланган вазифаларни ечишда фойдаланиш имкониятлари тўғрисидаги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кузатув постлари ва створлар жойлашган жойлар тўғрисидаги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
алоҳида олинган дала ишлари турларининг мураккаблик даражаси тўғрисидаги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
талаб қилинган ҳисоб кўрсаткичларини аниқлаш усуллари тўғрисидаги.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Муҳандислик изланишлари дастурида изланишлар таркиби ва ҳажми табиий шароитлар, уларнинг ўрганилганлиги ва талаб қилинган гидрометеорологик кўрсаткичлар таркибига боғлиқ равишда асослаб берилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари натижалари асосида муҳандислик гидрометеорология изланишлари бўйича техник ҳисобот тайёрланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари натижалари бўйича техник ҳисобот қуйидаги маълумотларни ўз ичига олиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а) кириш:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
объектнинг номи ва жойлашуви;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
мақсад ва вазифалар, муҳандислик изланишларини ўтказиш муддатлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
изланишларни ўтказиш учун асос;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шаҳарсозлик фаолиятининг тури, муҳандислик изланишларини ўтказиш босқичи;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
объект ҳақидаги идентификация маълумотлари, буюртмачи, ижрочи тўғрисидаги маълумотлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муайян турдаги ишларни бажариш учун лицензиялар (агар бундай ишларни бажариш изланишлар таркибига кирса);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
изланиш олиб борилган майдоннинг (ёки трассанинг) умумий чизмаси (режа, харита), муҳандислик изланишларни олиб боришнинг тўлиқ тафсилотлари билан;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сувдан фойдаланиш хусусиятлари ҳақида маълумот, чизиқли иншоотларнинг сув объектлари орқали кесиб ўтадиган трассалари назарда тутилган усуллари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
б) гидрометеорологик ўрганилганлик даражаси:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
илгари бажарилган муҳандислик изланишлари ва тадқиқотлар, Гидрометеорология хизмати агентлигининг ва бошқа вазирлик ва идоралар постлари (станциялари) бўйича кузатув материаллари ва улардан белгиланган вазифаларни ечишда фойдаланиш имкониятлари тўғрисидаги маълумотлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳудуднинг гидрологик ва метеорологик ўрганилганлик даражасини мавжуд материалларни ҳисобга олган ҳолда баҳолаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
д) қисқача табиий-географик тавсифи гидрографик тармоқ (дарёлар бассейнлари), геоморфологик тавсифи ва сув объектларидан хўжалик мақсадларида фойдаланиш тўғрисидаги маълумотлар, мавжуд иншоотлар ҳолати, уларнинг келтириб чиқариши мумкин бўлган авария ва деформация сабабларнинг мавжудлиги ҳақидаги маълумотларни ўз ичига олади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
э) изланиш усуллари ва ишни бажариш технологияси:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
изланишлар таркиби, изланиш усуллари турлари ва ҳажми;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
амалда бажарилган ва дастур томонидан бажарилиши режалаштирилган ишлар ҳажмининг қиёсий жадвали;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дастур талабларидан четланишларни асослаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бажариш муддати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дала ва камерал ишларнинг тавсифи, шу жумладан гидрометеорологик ҳисобий кўрсаткичларни ҳисоблаш усуллари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
асбоб-ускуналар ва дастурий таъминот, ўлчов асбоблари ва ускуналарни метрологик текшириш (калибрлаш) ва (ёки) сертификатлари (агарда фойдаланилган тақдирда ишни бажаришнинг ностандарт усуллари ва ускуналари);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ф) муҳандислик гидрометеорологик ишлар натижалари:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тугалланган дала, камерал ва лаборатория ишлари, уларни таҳлил қилиш ва баҳолаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳисоблашларни амалга ошириш учун қабул қилинган бирламчи маълумотлар таҳлили;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бажарилган ҳисоблашларнинг ишончлилигини аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бажарилган ишлар натижаларини ҳисобга олган ҳолда режалаштирилган қурилиш ҳудудининг (сув майдонининг) гидрометеорология шароитларини тавсифлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
г) иқлим хусусиятларини тавсифлаш:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳудуднинг иқлим шароитини фонд материаллари, норматив ва техник маълумотлари билан баҳолаш, шунингдек кузатув тармоғи станциялари ва постларидаги узоқ муддатли кузатув маълумотлари (шу жумладан, охирги йиллардаги кузатув маълумотлари) ҳамда муҳандислик тадқиқотларини ўтказиш жараёнида олинган кузатувлар натижалари (агар улар ўтказилган бўлса) асосида тавсифлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
асосий метеорологик элементларнинг экстремал ҳамда ўртача кўрсаткичлари тўғрисидаги маълумотлар, шу жумладан ҳаво ҳарорати, шамол тезлиги ва йўналиши, ёғингарчилик миқдори, қор қопламининг қийматлари, ҳавонинг нисбий намлиги ва тупроқ музлаш чуқурлигининг қийматлари келтирилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шаҳарсозлик фаолиятига, лойиҳаланаётган иншоотнинг турига боғлиқ равишда яхвонлик, яхмалак музламалар, шамол босимининг таъсир юкини, қор қопламининг оғирлик таъсирини тегишли норматив ва техник ҳужжатлар асосида асосланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
йирик акваториялар иқлим шароитини баҳолашда сувнинг энг баланд сатҳи, сув (тўлқиннинг) бостириб келиши ва қайтиш сатҳининг ўзгариши, муз режимининг тафсилоти келтирилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳ) сув объектларининг гидрологик режими тавсифи:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув объектида сув сатҳининг тебраниб туриши, сувнинг кўтарилиши ва пасайишидаги сатҳ кўрсаткичлари, қирғоқ бўйининг чегаралари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тўлқинланиш режими, шу жумладан тўлқин баландлигининг экстремал қийматлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сувнинг ҳарорат режими ва кимёвий таркиби;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
музлаш режими ва муз ҳаракати тўғрисида маълумотлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўзан деформациялари ва сув омбори қирғоқлари емирилиши ҳақида (турли йилларда амалга оширилган рельеф сёмкаларини таққослаш асосида) ўрганилаётган участкадаги хусусиятлари, жадаллиги (интенсивлиги), йўналганлиги ва намоён бўлиш шакллари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
и) иш сифатини назорат қилиш ва қабул қилиш тартиби:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иш сифатини ички назорат қилиш, шу жумладан изланишлар давомида бажарилган ишнинг тури ва усуллари, дала, лаборатория ва камерал назорат натижалари ва ишни қабул қилиш тартиби;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ж) хулоса:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бажарилган муҳандислик гидрометеорология натижаларнинг қисқача ҳисоби, ўтказилган изланишларнинг тўлиқлиги ва сифати тўғрисидаги маълумотлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
лойиҳалаштирилган объектларни жойлаштириш ва муҳандислик муҳофазаси чораларини ташкил этиш бўйича тавсиялар, шунингдек, хавфли жараёнлар (ҳодисалар)нинг к ривожланиши бўйича хулосалар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
к) фойдаланилган ҳужжатлар ва материаллар:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муҳандислик гидрометеорология изланишлари талабларини белгилаб берадиган Ўзбекистон Республикаси қонунчилик ҳужжатлари ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар рўйхати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўрганилаётган ҳудудда илгари бажарилган муҳандислик гидрометеорология изланишлари материаллари ва бошқа илмий услубий материаллар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
л) муҳандислик гидрометеорология изланишлари техник ҳисоботи иловалари матнли, жадвалли ва график иловаларни ўз ичига олади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
м) матнли иловалар қуйидагиларнинг нусхаларидан иборат бўлади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муҳандислик гидрометеорология изланишларини амалга ошириш бўйича топшириқлар ва дастур;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муҳандислик гидрометеорология изланишларига рухсат берувчи ҳужжатлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўлчов асбобларини метрологик текшириш (калибрлаш) сертификатлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
изланишлар даврида олиб борилган кузатув натижалари ёки аналог постда кузатув натижаларини қайд қилиш журнали;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кўрсаткичларни ҳисоблаш учун дастлабки маълумотлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сувдан ва ўзан туби чўкиндиларидан намуна олиш далолатномалари нусхалари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
лаборатория текширувлари далолатномалари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
н) график иловалар қисми қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
лойиҳаланган объектнинг жойлашув схемаси, гидрологик ва метеорологик кузатувларининг стационар пунктлари ва идоравий кузатув тармоқлари (агар мавжуд бўлса) кўрсатилган картограмма;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бажарилган дала муҳандислиги гидрометеорологик изланишлар схемаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув ҳавзаси муҳофаза қилиш зоналари, сув босиш чегараларининг ҳисобий схемаси (сув объектини кесиб ўтиш режаси билан бирга);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрометрик ишлар олиб борилган створнинг кўндаланг профиллари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
оқим тезлиги ва сув сарфи ҳамда бошқа гидрологик таъминланганликнинг ҳисобий эгри чизиқлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарё ўзанининг режаси, дарёнинг гидрографик параметрлари, ўзан жараёнининг ва қирғоқ тузилишининг график тасвирлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарёнинг кам, ўрта ва кўп сувли даврлари учун типик гидрографлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарё ўзанини кесиб ўтиш қисмида ўзан емирилишининг кўндаланг кесим чизмаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув омборлари, кўллар ва йирик дарёлар учун юқоридагиларга қўшимча равишда кесиб ўтиш жойлари режаси билан шамол тўлқинларининг ҳисобий кўрсаткичлари тақдим этилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11. Техник ҳисоботнинг ҳар бир бўлими ҳамда тегишли иловалари топшириқ талабларининг аниқ ечимларига қаратилиши, бажарилган ишнинг таркиби ва кўлами шаҳарсозлик фаолиятининг белгиланган босқичларида қўйиладиган вазифаларни бажаришга хизмат қилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-боб. Муҳандислик гидрометеорология изланишларининг таркиби. Умумий техник талаблар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркиби қуйидагиларни ўз ичига олади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳудудда аввал бажарилган гидрометеорологик, картографик изланишлар материалларини йиғиш, умумлаштириш ва таҳлил қилиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
изланиш ҳудудида (туман, майдон, трасса) ёки акваторияда кўздан кечириш ишларини ўтказиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қуруқлик, юза сувлари учун гидрометрик, гидроморфологик ва морфометрик ишларни ўтказиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув объектлари гидрологик режими ва иқлим кўрсаткичларини кузатишлар ҳамда уларни ўрганиш бўйича эпизодик ишларни амалга ошириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳисобий гидрологик ва (ёки) метеорологик кўрсаткичларни аниқлаш билан бирга материалларни бирламчи қайта ишлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларни ўрганиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
вақтинча ва доимий оқар сувлар (ёки дарёлар)да ўзандаги жараёнлар (канал, ариқ, коллектор зовурларнинг) гидравлик режим элементларини аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрокимёвий тадқиқот ишлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
техник ҳисобот (хулоса)ни тайёрлаш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Зарур ҳолларда ўзан деформациясини ўрганиш ва прогнозлаш мақсадида сувдан, оқимдаги муаллақ заррачалар ва туб жинслардан намуналар олиш ишлари бажарилади. Гидродинамик ҳалокатлар (авария) моделлари ишлаб чиқилади ва тошқин хавфи симуляцияланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
13. Муҳандислик гидрометеорология изланишларини олиб боришда репрезентатив (ваколатли) ёки аналог метеорологик станцияларни танлаш қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда амалга ошириш керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
станция жойлашган жой табиий-географик шароитларининг (рельеф, уларнинг остидаги сатҳ, ҳаво намлиги, тупроқ қопламининг тури) бир хиллиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
метеомайдоннинг муҳофазаланганлиги, атрофдаги (ҳудуддаги) бино ва иншоотларнинг хусусияти, метеомайдон остида жойлашган сатҳнинг атроф ландшафтига мос келиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
у ёки бу метеорологик элементга нисбатан станциянинг репрезентативлик (ваколатлилик) радиуси.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Репрезентатив (ваколатли) метеорологик станция қурилиш майдонидан 100 km гача радиусда бўлиши керак, тоғли минтақаларда бу кўрсаткич 25 km гача бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Тоғли туманларда жойлашган қурилиш майдончалари учун репрезентатив метеорологик станцияларни танлаш денгиз сатҳидан баландлиги ва тоғ ёнбағирларининг экспозициясини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
14. Қурилиш ҳудудида ўзига хос микроиқлим аниқланган тақдирда репрезентатив метеорологик станцияларни танлаш, изланишлар давомида олиб борилган қисқа кузатув маълумотларини Гидрометеорология хизмати агентлигининг энг яқин жойда жойлашган метеорологик станцияси маълумотлари билан қиёслаш асосида амалга ошириш мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Танланган аналог метеорологик станция ҳудудининг миқроиқлим хусусиятини ифодаламайди. Қисқа кузатув натижалари қуйидаги четланишлардан ошмаган тақдирда аналог метеорологик станциялар маълумотлари ишончли деб топилади, хусусан:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шамол йўналиши бўйича оғишлар 5 — 10 фоизгача (WMO-№ 1203 га мувофиқ);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўртача ойлик шамол тезлиги бўйича 1 m/s (WMO-№ 1203 га мувофиқ);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўртача ҳаво ҳарорати 2ºC гача (СП 482.1325800.2020 га мувофиқ);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кунлик ўртача ёғин миқдори 10 фоизгача четланишларда (СП 482.1325800.2020 га мувофиқ).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
15. Муҳандислик гидрометеорология изланишларини олиб боришда репрезентатив (ваколатли) ёки аналог гидрологик постларни танлаш қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув йиғилиши шаклланиш шароити (турдошлиги);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иқлим шароитларининг ўхшашлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарёда табиий сув йиғилишини ўзгартирувчи сунъий иншоотлар ёки омиллар (сув йиғилишини бошқариш, сув олувчи, сувни четга чиқариб юборувчи)ни.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бундай ҳолларда сув йиғиш майдонларининг бир-биридан фарқи 10 метрдан ортмаслиги, уларнинг ўртача баландлиги эса (тоғ дарёлари учун) 300 метрдан ошмаслиги лозим. Ушбу талаблар бажарилмаган тақдирда гидрологик элементларни эмперик ҳисоблаш услубларини қўллаш орқали аниқлаш мумкин. Бунда USGS 01-4044 талабларига мувофиқ, гидропостнинг шартли жойлашган ўрнидаги сув объектининг юқори оқими тўлиқ реал шароитга яқин моделлаштирилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
16. Йирик сув объектлари, кўллар ва сув омборлари бўйларида жойлашган гидрометеорологик станцияларнинг репрезентативлигини аниқлашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қирғоқнинг дунё томонларига ва шамол кўп эсадиган йўналишларга нисбатан йўналганлигини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қирғоқ чизиғининг тилимланганлиги ва ўрганилаётган сув ҳавзасининг қуруқликка кириб келган чуқурлигини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув ҳавзаси соҳил бўйи қисмининг гидрографик тавсифини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув объектининг акваторияси ва соҳил бўйи зонасида ороллар ёки сунъий иншоотларнинг мавжудлигини.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
17. Чизиқли объектлар учун бажариладиган муҳандислик изланишларининг таркибини аниқлашда қўшимча равишда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
трассанинг сув ҳавзаси объектига нисбатан йўналишини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
трасса кесиб ўтадиган сув объектлари миқдорини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув объектларидан ўтадиган жойларнинг мураккаблик даражаси ва уларнинг гидрологик ҳамда морфологик кўрсаткичларининг ўзига хослигини.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18. Муҳандислик гидрометеорология изланишларида, зарурат туғилганда ва техник топшириққа кўра, қуйидагиларни ўрганишни таъминловчи махсус ишлар ва тадқиқотлар амалга оширилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
микроиқлим шароитларини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
зарарли моддаларнинг тарқалиш ва атмосфера ҳавосининг ифлосланиш шароитларини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарёлар, сув омборлари ва қуйи беф участкалари гидравлик режимининг ўзига хос хусусиятларини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарёлар, ўзан ва қайир деформацияларини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
жарликлар тармоқларининг сув-эрозия фаолиятининг тавсифини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув омборлари қирғоқларининг емирилишини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарёлар, кўллар, сув омборлари, сув босадиган ҳудудларнинг сув балансини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарёларнинг эталон бассейнлари ва участкаларидаги оқим шаклланиш шароитларини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув ҳавзалари ва сув йўлларининг музлаш шароитларини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарёлар, кўллар, сув омборлари кабиларнинг гидробиологик ва гидрокимёвий режимининг ўзига хослигини.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
19. Гидрометеорологик ва картографик ўрганиш материалларини йиғиш, таҳлил қилиш ва умумлаштириш ишлари техник топшириққа кўра амалга оширилади ва дала ишлари даври давомида давом эттирилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20. Муҳандислик гидрометеорологик изланишларда қуйидагилар йиғилиши ва таҳлил қилиниши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрометеорологик кузатув материаллари ва улар асосида олинган умумлаштиришлар ҳамда ҳисобий кўрсаткичлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
аввалги бажарилган муҳандислик изланиш материаллари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрометеорологик кўрсаткичларнинг экстремал миқдорлари тўғрисида маълумотлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар мавжудлиги ва уларнинг намоён бўлиш характери тўғрисида маълумотлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
йирик масштабли картографик материаллар, турли йилларда амалга оширилган аэрокосмик сёмкалар ва такрорий топографик сёмкаларнинг материаллари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
лойиҳаланаётган ва амалдаги гидротехник иншоотлардан фойдаланиш тўғрисида маълумотлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрометеорологик шароитлар ва фойдаланилаётган иншоотларнинг ўзаро бир-бирига таъсири тўғрисида маълумотлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кемалар қатнови ва кемаларнинг энг баланд габарити тўғрисида маълумотлар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
21. Маълумотларни йиғишда қуйидагилардан фойдаланиш керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
давлат сув кадастри маълумотлари, даврий нашрлар, иқлим бўйича илмий-амалий маълумотнома ва аввалги йилларда амалга оширилган муҳандислик изланишлар материалларидан;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
давлат сув кадастрининг автоматлаштирилган геоахборот тизимининг (DSK AIS) электрон ахборот ташувчисидан;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
экстремал гидрометеорологик ҳодисалар (йирик сув тошқинлари, кучли шамоллар, қум бўронлари) тўғрисида маълумотлари бўлган архив материаллари ва илмий-техник адабиётдан;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
йирик масштабли картография материаллари, топографик сёмкалар ҳамда турли йиллардаги аэрокосмофотосёмка материаллари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
экстремал кўрсаткичларга эга бўлган гидрометеорологик ҳодисалар содир бўлгани тўғрисида маҳаллий аҳолидан суриштиришлар натижасида олинган маълумотлар (маҳаллий аҳоли орасидаги кўпдан бери яшаб келаётган вакилларнинг, улар томонидан кузатилган экстремал кўрсаткичларга эга бўлган гидрометеорологик ҳодисалар тўғрисидаги кўрсатмалари);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
аввалги йилларда бўлиб ўтган сув тошқинлари ёки бошқа экстремал кўрсаткичларга эга бўлган гидрометеорологик ҳодисаларнинг жойларда ҳамда бино ва иншоотларда қолдириб кетган излари ёки белгилари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
салбий ва ноқулай гидрометеорологик шароитлар билан боғлиқ бўлган авария вазиятлари тўғрисида иншоотлардан фойдаланувчи ташкилотларнинг маълумотлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
турли ташкилотларнинг сув ва ҳаво муҳити ифлосланиши тўғрисидаги нашр қилинган ва фонд материаллари.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22. Йиғиш, таҳлил қилиш ва умумлаштириш натижасида олинган гидрометеорологик материаллар қуйидагилар учун фойдаланилиши мумкин:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрологик ва иқлим шароитларини дастлабки ўрганиш учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кўп йиллик гидрометеорологик кўрсаткичларни аниқлаш учун таянч сифатида фойдаланиш мақсадида, узоқ давр мобайнида кузатувлар олиб борган репрезентатив пост (станция)ни танлаш учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳудуднинг гидрометеорологик ўрганилганлик даражасини баҳолаш учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муҳандислик изланишлари дастурида ишларнинг таркиби ва ҳажмини белгилаш учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
зарур ҳисобий кўрсаткичларни ва репрезентатив станция (пост) аналогни дастлабки танлаш учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрологик ва метеорологик кўрсаткичларни ҳисоблаш учун.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
23. Муҳандислик изланишларини бажариш давомида гидрометеорологик кўрсаткичларнинг (дарёлар, кўллардаги сув сатҳи, сув сарфи, шамол параметрлари, ёғингарчилик, яхмалак, сел оқимлари, қор кўчкилари) имкони борича узоқ давр мобайнида кузатилган экстремал қийматларини топишга эътибор қаратилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
24. Қурилиш объектидаги кузатиш пунктларининг сонини қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда белгилаш лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрологик режим ва иқлим шаклланишининг хусусиятларини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўрганилаётган режим элементларининг маконда ўзгарувчанлиги ва ўрганилаётган участканинг узунлигини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
изланишлар участкаси доирасидаги лойиҳаланаётган иншоотларнинг жойлашиш схемасини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳисобий кўрсаткичларнинг ҳаққонийлигига бўлган талабларни.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
25. Кўздан кечириш тарзидаги текширишлар муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркибидаги дала ишларининг биринчи босқичида бажарилади ва ҳудуд ўрганилганлик даражасидан қатъи назар амалга оширилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Муҳандислик изланишлари жараёнида олинган кўздан кечириш тарзидаги текширишлар натижалари қуйидаги масалаларни ечиш учун фойдаланилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар содир бўлган участкаларни аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
трассани гидрометеорологик шароитлари бўйича дастлабки ўрганиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иншоотлар қурилиши учун гидрометеорологик шароитлари энг қулай бўлган майдон (трасса йўналиши)ни танлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сувдан фойдаланиш учун сув объекти ёки унинг участкаларини танлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрологик ва метеорологик кузатувлар учун гидрометрик створлар ва постлар (пунктлар) жойлашадиган жойларни танлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
аввалги йилларда содир бўлган сув тошқинлари излари бўйича сувнинг максимал сатҳини аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарё ўзанлари ва уларнинг қайир участкаларининг гидравлик тавсифига аниқлик киритиш учун.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
26. Кўздан кечириш тарзидаги (рекогносцировка) текширишлар картографик материаллардан, шу жумладан аэрокосмик сёмка материалларидан, ер тузиш харита ва режалардан фойдаланган ҳолда амалга оширилади. Рекогносцировка текширишларида, зарурат туғилганда, инструментал геодезик ва гидрометрик ишларнинг айрим турлари бажарилади (сув сарфини ўлчаш, кимёвий ва бактериологик таҳлиллар учун намуналар олиш, баланд сув сатҳи белгиларини, сувнинг бўйлама нишаблигини ва дарё ўзани кўндаланг профилларини ва унинг водийсини ўрганиш).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
27. Сув объектларининг гидрологик режими кўрсаткичларини ва метеорологик элементлари кузатишларини муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркибида уларни гидрологик ва (ёки) метеорологик жиҳатдан етарли даражада ўрганилмаган ёки умуман ўрганилмаган ҳудудларда амалга ошириш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
28. Етарли даражада гидрологик ўрганилганлик шароитларида дарёлар режимини кузатиш қуйидаги ҳолларда амалга оширилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш объектини жойлаштириш шароитларини белгиловчи мураккаб гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларни (ўзан жараёнлари ва селлар) ўрганишда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарё узунлиги бўйлаб кўчириб бўлмайдиган (музлаш шароитлари, оқим тезлиги) гидрологик режим кўрсаткичларини муфассал ўрганишда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарё ўзанида жойлаштирилиши аниқ олинган створда ёки асосий иншоотлар участкасида гидрологик шароитларни муфассал баҳолашни талаб қилувчи масъул гидротехник иншоотларни лойиҳалаш учун муҳандислик изланишларида.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
29. Кузатишлар бошланишидан аввал изланишлар объектида ишларни бажаришни таъминловчи кузатиш пунктлари ва жиҳозларидан иборат гидрологик ёки метеорологик тармоқ ташкил қилиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
30. Гидрометеорология хизмати агентлиги постлари ва станцияларидаги кузатишларнинг стандарт комплексларига кирмайдиган махсус ишлар бажарилганда WMO-№ 16 да белгиланган усуллар қўлланилиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
31. Гидрологик ва метеорологик кузатишларнинг таркиби муҳандислик изланишлари бажарилаётган иншоотларнинг турига, сув объекти гидрологик режими ва ҳудуд иқлим шароитларининг ўрганилганлик даражасига боғлиқ равишда аниқланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
32. Гидрологик кузатишлар бажарилишидаги ишлар таркиби қуйидаги ўлчашларни ўз ичига олиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув сатҳи ва сарфини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муаллақ ва туб чўкиндилар сарфини.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Баъзи ҳолларда муҳандислик изланишлари таркибига қўшимча тарзда қуйидагиларнинг бажарилиши киритилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув оқими тезлиги ва йўналишини ўлчаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўзан ва қайирларнинг нотекислик (ғадир-будурлик) коэффициентини аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрокимёвий режимни ўрганиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳарорат режимини ўрганиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
музлаш режими ва ҳодисасини ўрганиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўзан жараёнини ўрганиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тўлқин режимини ўрганиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
33. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркибида бажариладиган асосий метеорологик кузатувларга қуйидагилар кириши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
атмосфера босимини кузатиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳаво ҳарорати ва намлигини кузатиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шамол тезлиги ва йўналишини кузатиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тупроқ юзасидаги ҳарорат ва тупроқ юзасининг ҳолатини кузатиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
атмосфера ёғинларини кузатиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
булутлиликни кузатиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
метеорологик кўриш узоқлигини кузатиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
атмосфера ҳодисаларини кузатиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қор қалинлигини кузатиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
34. Зарурат туғилганда метеорологик кузатишлар таркибига қуйидаги махсус ишлар киритилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қуёш радиациясини кузатиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув юзасидан буғланишни кузатиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
термик режимни кузатиш (WMO-№ 100).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
35. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари даврида кузатишлар давомийлиги етарли даражадаги ишончлиликда, ўрганилаётган кўрсаткичлар бир давр мобайнида қурилиш майдони ва таянч пост-аналогда олинадиган маълумотлар ўртасидаги корреляцион боғлиқликни ўрнатиш учун керак бўлган вақт билан аниқланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
36. Лойиҳаланаётган иншоотлар ҳудудида хавфли гидрометирологик жараён ва ҳодисалар содир бўлиш эҳтимоли бўлган тақдирда муҳандислик изланишлари натижасида ушбу жараён, ҳодисаларнинг кўрсаткичларини аниқлаш ва ривожланишини башорат қилиш учун лойиҳа босқичларига мос келадиган зарур ва етарли бўлган маълумотлар олиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
37. Узоқ муддатли контекстда эҳтимолий тақсимотга эга бўлган хавфли жараёнлар ва ҳодисаларнинг ҳисобий кўрсаткичларини аниқлаш учун фойдаланиладиган бирламчи маълумотлар йиллик қийматлари қаторини ва яққол ажралиб турувчи максимумлар ҳисобга олиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
38. Хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларни ўрганишда муҳандислик изланишлари махсус дастурлар асосида муҳандислик гидрометеорология изланишлари учун нафақат анъанавий-гидрометрик, гидроморфометрик, гидрологик, аэровизуал усуллардан фойдаланиб, балки лаборатория шароитларида моделлаштириш, реал объектларда тажриба-экспериментал, компьютер ва математик моделлаштириш усуллардан фойдаланиш йўллари билан ҳам бажарилиши керак. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари дастурида кўриладиган ишларнинг таркиби, ҳар бир аниқ ҳолда лойиҳа босқичи, жараён тури ва табиий шароитларнинг мураккаблиги билан аниқланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
39. Хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларни лойиҳалашда гидрологик (5.1-жадвал) ва метеорологик (5.2-жадвал) жараён ва ҳодисалар жадвалида келтирилган кўрсаткичлар чегараларидан юқори бўлганларини ҳисобга олиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

5.1-жадвал

Хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар тури

Жараён ва ҳодисалар намоён бўлишининг миқдорий кўрсаткичлари

Уюрмали қуюн

Диаметри 500 метргача бўлган атмосфера гидрдоби ёки қумли гирдоб (шамол тезлиги 18 — 32,5 m/s бўлганда «Фужита» шкаласи бўйича бўрон типли, максимал тезлиги 100 m/s).

Шамол (шамол бўрони)

Тезлиги 20 m/s дан ортиқ (Бофорт шкаласи бўйича 8 балли шамол бўронларининг бошланиш чегараси) ва кучайган пайтларда 40 м/с дан ортиқ (Бофорт шкаласи бўйича 12 балли шамол довулининг бошланиш чегараси)ни ташкил этади.

Ёмғир

Сел келиши ва жала қуйиш хавфи бўлган туманларда ёғинларнинг миқдори 12 ва ундан кам соатда 30 mm дан ортиқни ташкил этади.

Қолган ҳудудларда:

12 ва ундан кам соатда 50 mm дан ортиқ;

2 суткада 100 mm ва ундан ортиқ;

4 суткада 150 mm ва ундан ортиқ;

9 суткада 250 mm ва ундан ортиқ;

14 суткада 400 mm ва ундан ортиқ.

Жала

1 соатда ёғингарчилик миқдори 30 mm дан кўп

Яхвонлик

Ҳаводаги симларда деворининг қалинлиги 25 mm дан қалин муз қопламининг ҳосил бўлиши

Жуда кучли қор ёғиши

1 соатда ёғингарчилик миқдори 20 mm дан кўп

Жуда катта дўл ёғиши

Ёғин пайтида дўлнинг катталиги 20 mm дан катта

Кучли қум бўронлари

Қум бўронлари пайтида шамол тезлигининг ўртача кўрсаткичи 15 m/s ва кўриниш масофаси 500 m гача

Кучли туман

Туман вақтида кўриниш 50 m гача

Қор кўчкиси

Тик қияликлардан 0.01 млн/m3 қор ёки музли қатламнинг тўсатдан тез ҳаракатланиши

Сел оқимлари

Қисқа вақт ичида кучли ёмғир ёғишидан ҳосил бўладиган аҳоли ва халқ хўжалиги объектларига хавф солувчи оқимлар

Юқори ҳароратлар

+40ºС дан юқори

Паст ҳароратлар

-10ºС дан паст

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

5.2-жадвал

Жараён ва ҳодисалар тури

Жараён ва ҳодисалар намоён бўлишининг миқдорий кўрсаткичлари

Тўлин сув

Йилнинг маълум даврларида тўйиниш манбаларидан сув қўшилишининг (қор ва музлар эриши натижасида) ортиши билан сув сатҳининг суткасига 1 m дан ошиб бориши ҳамда 15 фоиз майдон бирлигидан кам бўлмаган жойни сув босиши.

Шовуш

Дарёларда муз парчаларининг маълум бир қисмларида йиғилиб қолиши билан сув сатҳининг юқори қисмда кўтарилиши ва қуйида пасайиши кузатилади. Кўтарилиш жараёни суткасига 1 m дан ортган ҳолатлар.

Музларнинг тиқилиб қолиши (затор)

Дарёларда муз парчаларининг маълум бир қисмларида йиғилиб қолиши билан сув сатҳининг юқори қисмда кўтарилиши ва қуйида пасайиши кузатилади. Кўтарилиш жараёни суткасига 1 m дан ортган ҳолатлар.

Тошқин

Гидрологик режимнинг фазаси бўлиб, дарё ёки кўл суви сатҳининг кўтарилиши натижасида қуруқликни сув босиши. Тошқин дарё суви, асосан, ҳаво ҳарорати кескин кўтарилиб, қор ёки музликлар қисқа вақтда кўп миқдорда эриганда, қаттиқ жала қуйганда суткасига сув сатҳининг кўтарилиши 1 m дан кам бўлмаган ҳолатда

Кам сувлик (межен)

Сув сатҳининг сув олиш иншоотининг лойиҳавий сув олиш сатҳидан, оқава сув чиқариш жойлари ва кема қатнови мумкин бўлган навигация сатҳидан камида 10 кунгача пасайиши.

Ўзан деформацияси

Дарё ва бошқа сув объектларининг қирғоқ чизиғини ўзгартириши 1 m/йилдан катта бўлиши

Мегацунами

Сув ости ёки қирғоқ бўйларида кучли ер силкинишидан вужудга келадиган ёпиқ сув ҳавзаларидаги шартли цунами ҳодисаси. Ҳодиса пайтида қирғоққа уриладиган тўлқин баландлиги 2 m дан, тўлқин энергияси 20 km/h дан юқори бўлганда.

Кучли тўлқинланиш

Тўлқинланиш қирғоқ минтақасида 4 m дан баланд бўлганда.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
40. Муҳандислик гидрометеорология изланишларининг якуний босқичида олинган материаллар камерал қайта ишланади. Бу босқичда қайта ишлаш ишлари қуйидагиларни ўз ичига олади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муҳандислик гидрометеорология изланишлари даврида бажарилган кузатув материалларини узил-кесил қайта ишлаш (шундан, кузатув материалларини жорий қайта ишлаш дала шароитларида амалга оширилади);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
лойиҳа ечимларини асослаш учун ҳисобий гидрологик ва (ёки) метеорологик кўрсаткичларни аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш (трасса) ҳудудининг гидрометеорологик шароитларини баҳолаш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
41. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари даврида кузатишлар давомийлиги етарли даражадаги ишончлиликда, қурилиш майдонида ўрганилаётган кўрсаткич турига боғлиқ равишда 5.3-жадвалда кўрсатилган қийматлардан кам бўлмаслиги керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

5.3-жадвал

Гидрометеорологик ўрганилганлик даражаси

Ҳудуднинг гидрологик ва гидрометеорологик ўрганилганлик даражасини белгиловчи шароитлар

Ўрганилган

Қуйидаги шартларга жавоб берадиган репрезентатив пост (станция)нинг мавжудлиги:

кузатувлар объект лойиҳасини асослаш учун зарур бўлган барча гидрометеорологик кўрсаткичлар бўйича олиб борилади;

кузатувларнинг сифати ҳисоблашларда ишлатиладиган маълумотларнинг ишончлилигини белгилайди;

агар кузатувлар даврининг давомийлиги қуйидаги миқдорлардан кам бўлмаса, дарёлар максимал сув сарфи қатори ҳисобини аниқлаш учун етарли деб қабул қилиниши мумкин:

25 йил — ўрмон зонаси учун;

30 йил — ўрмон дашт зонаси учун;

40 йил — дашт зонаси ва тоғли туманлар учун;

50 йил — қурғоқчил даштлар ва ярим чўл зоналари учун;

агар уларнинг давомийлиги қуйидаги кўрсаткичларга мувофиқ бўлса, метеорологик кузатувлар қатори етарли ҳисобланади:

ҳаво ҳарорати — 30 50 йил бўлса;

тупроқ ҳарорати — 10 йилдан кам бўлмаса;

тупроқнинг максимал музлаш чуқурлиги — 25 30 йил;

яхвонлик девори ҳисобий қалинлиги — 25 — 30 йил бўлса;

шамолнинг ҳисобий босими — 20 йилдан кам бўлмаса.

Етарли даражада ўрганилмаган

Мавжуд постлар (станциялар) ҳудудни ўрганилган деб характерловчи шароитларнинг ҳеч бўлмаганда биттасига ҳам жавоб бермайди.

Ўрганилмаган

Репрезентатив постлар (станциялар)нинг мавжуд эмаслиги.

Шаклланиши фақат маҳаллий омиллар ва шароитлар (ўзан жараёнлари, сув ҳавзалари қирғоқларининг емирилиши, қор кўчкилари, дарёлардаги муз тиқинлари) билан аниқланадиган гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларни ўрганишда.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

5.4-жадвал

Гидрометеорологик шароитларнинг тафсилоти

Кузатувларнинг энг кам давомийлиги

Қуруқликдаги сув объектларининг гидрологик режими (ўзан жараёни, сув омборлари қирғоқларининг емирилиши режимларини қўшган ҳолда)

Гидрологик режимнинг барча фазаларини ўзида мужассамлаштирган йиллик давр.

Метеорологик элементларнинг режими

Барча иқлим мавсумларини ўзида мужассамлаштирган йиллик давр.

Экстремал ва мавсумий гидрологик ва метеорологик кўрсаткичлар (сувнинг максимал ва минимал сатҳи ва сувнинг оқиб тушиши, ҳаво ҳарорати ва ёғингарчилик, сув ҳавзаларининг қишки режими)

Режимнинг тўлиқ фазаларини ўзида мужассамлаштирган йиллик давр ёки унда содир бўладиган иқлим мавсуми.

Хавфли табиий жараёнлар

Ёмғир ёғадиган давр (ёмғирлар мавсуми).

Селлар, қор кўчкилари

Қор эриши билан бошланиб, қор кўчкилари тушиши тугашигача бўлган давр.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
42. Эҳтимоллик характерига эга бўлган ҳодиса ва жараёнларнинг ҳисобий кўрсаткичларни аниқлаш ҳар йиллик таъминланиш (ошиб бориш ёки пасайиш) эҳтимоллиги асосида амалга оширилади. Хавфли гидрометеорологик жараёнлар учун ҳисобий кўрсаткич сифатида бу жараёнларнинг ҳисобий давр охирига тўғри келадиган ривожланиши эҳтимоллигининг баҳоси олинади. Ҳисобий эҳтимоллик миқдори КМК 2.01.14-98 га мувофиқ иншоотларнинг масъуллик даражасига кўра улардан фойдаланишда ишончлилиги 90 фоиз оралиқларда бўлган ҳолда аниқланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
43. Хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар қуйидаги усуллар асосида аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
эҳтимолликларни статистик усуллари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
келгусида ривожланишни прогнозлаш усуллари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
комбинацион усулларда.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бунда биринчи усул эҳтимоллик характери номоён бўладиган хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар учун, иккинчи усул эса доимий, юз бериш эҳтимоли юқори бўлган хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар учун ҳамда мукаммал қарорлар қабул қилиш мақсадида ҳар икки усул бир пайтда (комбинацион) қўлланилиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
44. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари доирасида хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг ҳисобий кўрсаткичларини аниқлаш халқаро қабул қилинган норматив ҳужжатлар талаблари доирасида амалга оширилиши мумкин. Бундай ҳолларда кузатув маълумотлари ва ҳисобий кўрсаткичларнинг бирламчи ҳисобий жадвали, қўлланилаётган норматив ҳужжатга ҳавола қилинган ҳолда келтирилган усулнинг қисқача тавсифи берилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
45. Қурилиш объекти ноқулай гидрометеорологик шароитли ҳудудларда жойлаштирилиши кўзда тутилган ҳолатлар бўлиши мумкин, хусусан:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сел оқимининг йўлида;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қор кўчиш хавфи бор ҳудудларда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарё ва бошқа сув объектларининг қирғоқ чизиғини ўзгартириши 3 m/йилдан катта бўлган жойлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тўлин сув ёки ёғингарчилик даврида сув тошқинига мойил бўлган ҳудудларда.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бундай ҳолатларда муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркибида мос равишда хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг лойиҳаланаётган объектга бўладиган таъсирини баҳолаш билан бирга муҳандислик ҳимоя тадбирлари мажмуасини асослаш, зарур ҳолларда огоҳлантириш тизимини ишлаб чиқиш бўйича лойиҳавий кўрсаткичлар келтирилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
46. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари натижалари бўйича ушбу қоидалар тўпламининг 10-банди талабларига кўра техник ҳисобот ёки хулоса тузилади. Хулосани мавжуд бўлган материалларни ўрганиш ва рекогносцировка текширишлари материаллари асосида ва чекланган миқдорда дала ишларини бажарган қуйидаги ҳолларда тузишга рухсат берилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
лойиҳаланаётган, масъуллик даражаси III синф бўлган иншоотлар учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўрганилган ҳудудда жойлашган қурилиш майдонлари учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳудуднинг гидрологик ва иқлим шароитлари деярли таъсир қилмайдиган иншоотлар учун.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
47. Шаҳарсозлик ҳужжатлари учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари ҳудуднинг комплекс гидрометеорология режимини ўрганишга қаратилиб, режалаштирилаётган қурилиш мақсадидан келиб чиқиб қуйидаги гидрометеорология тадқиқотлардан иборат ечимларни таъминлаши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув объектларини сув билан таъминлаш манбаи сифатида, санитар, техник, транспорт, энергетик, мелиоратив, спорт ва маданий-маиший мақсадлар учун фойдаланиш эҳтимолини аниқлашни;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш объектларини жойлаштириш бўйича муҳандислик ва бошқа турдаги коммуникациялар, бино иншоотларининг жойлашувини, транспорт тармоқларини йўналишларини аниқлашда фундаментал қарорлар қабул қилишни;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг эҳтимолий такрорланишларини аниқлаш ҳамда уларнинг лойиҳаланаётган объектга таъсирини прогнозлаш натижасида муҳандислик муҳофазалаш иншоотларини лойиҳалаш ёки тадбирларини ишлаб чиқиш бўйича тизимли тавсиялар ишлаб чиқишни;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
зарурат туғилганда хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалардан муҳандислик ҳимоя бош режасини ишлаб чиқишни;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳудуднинг гидрометеорологик режими ва унга техноген омилларни баҳолаш, ундан оқилона фойдаланишни таъминлаш мақсадида ҳудуднинг гидрометеорологик режимнинг ўзгаришларини прогноз қилишни;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
техноген омилларнинг истиқболли прогнозларида ривожланиш йўналишларини, хусусан ўрмон ёнғинлари, турли типдаги тошқинлар, селлар хавфлилик даражаси бўйича маҳаллий туманлаштириш ишларини таъминлашни;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муҳандислик муҳофаза тадбирлари доирасида ҳудудда ер усти сувларининг оқимини ташкил қилиш ва қуритишга қаратилган бошқа тадбирларни асослашни;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
келгусида табиий жараёнларга бўладиган муҳандислик юкламаларининг экотизм ўзгаришларга учрашини ҳисобга олиб, табиатни муҳофаза қилиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқишни.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-боб. Шаҳарсозлик ҳужжатлари учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
48. Шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари муҳандис-геодезияси, муҳандис-геологияси ва муҳандис-экологияси изланишлари комплексида олиб борилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
49. Шаҳарсозлик ҳужжатлари учун муҳандислик гидрометеорология изланишларини олиб бориш ҳажми ва таркиби қуйидагиларни ўз ичига олади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўрганилаётган ҳудуд тўғрисида гидрометеорологик ва картографик материалларни таҳлил қилиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
режалаштирилаётган муҳандислик коммуникациялари, транспорт тармоқларининг ҳудудда жойлашуви бўйича гидрометеорологик хулосалаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг келгусида ривожланишини прогнозлаш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
50. Шаҳарсозлик ҳужжатлари учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари ҳудудда (гидрометеорологик ўрганилганлик етарли бўлмаган тақдирда) режалаштирилаётган объектларнинг масъуллик даражасига боғлиқ равишда метеорологик элементлар ва сув объектларининг гидрологик режим элементларини кузатиш ишлари ташкил қилинади ва гидрометеорологик жараёнлар ҳамда ҳодисалар ривожланиши статистик усуллар ёрдамида (экстрополяция) прогноз қилинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Етарли даражада гидрометеорологик ўрганилган ҳудудларда ушбу тадқиқотлар фақатгина мавжуд метеорологик станциялар ва гидрологик постлар кузатув тизимининг стандарт дастурига кирмайдиган махсус кузатув ишларини олиб бориш билан боғлиқ тадқиқотларни талаб қилгандагина кўзда тутилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
51. Янги шаҳарлар қурилишининг муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркибида мазкур ҳудуддаги мавжуд метеостанция ваколатли бўлмаган тақдирда метеорологик кузатувлар олиб бориш мажбурийдир.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
52. Метеокузатишлар энг камида бир йиллик даврий режимни кузатишдан иборат бўлиб, ҳудудда доимий фаолият кўрсатиши керак. Бундан ташқари энг яқин метеостанция маълумотлари асосида ҳудуднинг микроиқлим хусусиятлари ҳамда ёруғлик иқлими, қуёш радиацияси, атмосфера электрланиши тавсифланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
53. Ҳудуд микроиқлимини текшириш ишларининг таркиби қуйидагилардан иборат бўлади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ернинг энергия баланси тенгламасига асосланган микроиқлимини ташкил қилувчилар (албедо, қуёш энергиясининг сарфланиш ва ютилиш миқдорлари, ер юзасининг температура режими) бўйича тавсифлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
атмосфера ёғинлари, ҳаво ва ер юзаси ҳарорати, қор қалинлиги, шамол тезлиги ва йўналишини аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
атмосфера жараёнлари ва ҳодисаларининг йил давомида такрорланишини аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
атмосферанинг коррозиявий фаоллигини аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳавонинг гигиеник хусусиятларини аниқлаш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
54. Ҳудудда гидрологик текшириш ишларининг таркиби қуйидагилардан иборат бўлади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув объектларидан сув таъминоти манбаи сифатида фойдаланиш имкониятини белгиловчи асосий гидрологик ва гидрокимёвий мезонлар бўйича аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
чизиқли объектларнинг сув объектларидан кесиб ўтиш жойларидаги оптимал ечимларини аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
хавфли гидрологик жараён ва ҳодисаларнинг вақт ва маконда тақсимотини аниқлаш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
55. Сув объектларидан сув таъминоти манбаи сифатида фойдаланиш имкониятини белгиловчи асосий гидрологик ва гидрокимёвий мезонлар бўйича аниқлаш ишлари қуйидаги таркибдан иборат бўлади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сувнинг кимёвий таркиби ва лойқалиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув ҳавзасининг юқори оқимида ташланаётган саноат ва маиший оқова сувларнинг миқдори ва кимёвий таркиби;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳавзада қишлоқ хўжалиги майдонларининг жойлашуви, қўлланиладиган кимёвий ўғитлар ва бошқа бирикмаларнинг сув объектига тушиш даражаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув ҳавзасининг санитар-гигиеник ҳолати ва бактериологик ифлосланиш манбалари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув сарфи ва сатҳининг минимал даражаси, ҳавзада юза оқимнинг йўқолиши муддатлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
режалаштирилаётган гидроиншоотларга сув олиш жойларининг ноқулай гидрологик ва гидробиологик шароитларга (фитопланктонларнинг ривожланиш даври, балиқ ва бошқа сув жониворларининг уруғ қўйиши, кўчиши, тўпланиши) боғлиқ равишда узилишлар бўлишини асослаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳудуднинг мукаммал сув балансини аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
инсоннинг хўжалик фаолияти натижасида сув объектларининг табиий режимини бузилиши.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Сув объектларидан сув таъминоти манбаи сифатида фойдаланиш имкониятини ўрганиш гидрологик режим элементларининг камида бир йиллик кузатув натижаларига таяниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
56. Чизиқли объектларнинг сув объектларидан кесиб ўтиш жойларидаги оптимал ечимларини аниқлаш қуйидаги кўрсаткичларга боғлиқ бўлади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
чизиқли объектларнинг кесиб ўтиш жойларидаги сув объектнинг минимал ва максимал сув сарфи ҳамда сатҳи (кесиб ўтувчи объект максимал ва минимал қийматлардан 1.4 баробар оширилган ишончли қийматларда);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кемалар ҳаракатланадиган сув объектларида кесиб ўтиш баландлиги кемаларнинг энг баланд ўлчамидан юқори бўлиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўзан жараёнларининг вертикал ва горизонтал ривожланиш интенсивлиги, намоён бўлиш шаклига кўра режалаштирилаётган ёки лойиҳаланаётган кесиб ўтувчи объектнинг эксплуатация давридан кичик бўлиши.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
57. Хавфли гидрологик жараён ва ҳодисаларнинг вақт ва маконда бўлишини баҳолаш қуйидагилардан иборат бўлади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
хавфли гидрологик жараён ва ҳодисаларни стохастик баҳолаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
хавфли гидрологик жараён ва ҳодисаларни детерминистик баҳолаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шартли сценарийлар ишлаб чиқиш орқали экстраполяцияланган миқдорларнинг маконда ўзгаришини прогнозлаш (бунда SSG-18 ва WMO-№ 1150 га мувофиқ геофазовий симуляциялаш ва моделлаштириш тамойилларига таянилади).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
58. Саноат ва аҳоли яшаш жойларининг ўзаро жойлашишини баҳолаш учун тропосфера қатламида саноат ифлосланишининг тақсимланишига таъсир қилувчи метеорологик омиллардан фойдаланилади. Бунда вертикал тузилиш бўйича саноат зонасининг, саноат объектининг ва алоҳида ифлослантирувчи манбанинг метеорологик омиллар таъсирида ҳудудни ифлослантириши ўрганилиб, қуйидаги асосий метеорологик ҳолатлар ва кўрсаткичлар қамраб олинади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
маҳаллий масштабдаги атмосфера циркуляциясининг даврийлиги ва хусусиятлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
йилнинг илиқ даврида тез-тез такрорланадиган шамол йўналиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
берилган миқдордан кам бўлган шамол тезлигининг такрорланиб туриши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
инверциянинг такрорланиб туриши ва хусусиятлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
туман, атмосфера ёғинлари (EUROCODE 7, NS-R-3, NS-G-3.5 га мувофиқ уларнинг кимёвий таркиби-ишқорийлиги ёки кислоталилигини баҳолаш мақсадида).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
59. Шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркибий қисми қуйидагилардан иборат бўлиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а) иқлим кўрсаткичлари:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳаво ҳарорати ва намлиги, атмосфера ёғинларининг миқдори ва интенсивлиги, шамол тезлигининг экстремал ва ўртача қийматлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қор қопламининг энг юқори миқдори ва тупроқнинг музлаш чуқурлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
хавфли атмосфера ҳодисалари (минимал даврий оралиқлар 3, 6, 12, 24 соатда ва 2, 5, 10, 20, 50, 100 ва 500 йиллик такрорланиш эҳтимолликларда) (ASCE/SEI 7 — 16).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
б) дарёларнинг гидрологик режими:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув ва чўкиндилар сарфи режими (минимал ва максимал сув сарфлари, даврий гидрографлари, сув сарфининг таъминланганлик эгри чизиқлари бўйича ва мавсумий йиллик тақсимоти) йирик ва муаллақ заррачаларнинг оқимга боғлиқ равишда сарфи, сатҳий режими (сувнинг энг баланд сатҳи);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув босадиган ерларнинг чегаралари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
музлаш режими;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўзан жараёнлари (ўзан жараёнларининг тури, уларнинг шиддатлилиги ва ривожланиш даражаси, қирғоқ деформациясининг тавсифи).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
д) кўллар, сунъий сув омборлар режими:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув сатҳининг максимал ва экстремал миқдорлари, сув (тўлқинининг) бостириб келиши ва қайтишидаги сатҳининг ўзгариши, сейшлар жараёнида сувнинг қирғоққа бостириб келишидаги сатҳи ва жараённинг даврийлиги, кучли зилзилалар вақтида акваториядаги тўлқинланиш жараёни (мегацунамилар), лимнологик жараёнларнинг тавсифи, сув омборлари қирғоқларининг емирилиш тури, йўналганлиги, интенсивлиги ва ривожланиш даражаси.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
э) сел оқимларининг тарқалиш чегаралари, сел хавфи бўлган даврнинг давомийлиги, сел келишининг такрорийлиги (комплекс асослашга ҳудуднинг геологик тузилиши, кунлик ва суткалик максимал ёғин шароитида сел оқимларининг сарфи боғлиқлиги фонида эришилади).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ф) қор кўчкилари содир бўлишининг такрорийлиги, кўчкилар тарқалиши ва ҳаво тўлқини таъсирининг чегаралари, қор кўчкилари содир бўлиш даврининг давомийлиги.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
г) юқоридагилардан ташқари қурилишнинг иқлим кўрсаткичларни киритиш лозим бўлиб, буларга:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳудудда қуёш радиация баланси маълумотлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳарорат ва шамол йўналишига боғлиқ равишда атмосфера намлиги кўрсаткичлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шамол йўналишига боғлиқ равишда шамол тезлиги ва ҳарорат кўрсаткичлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тупроқ қатламининг ҳароратига боғлиқ равишда музлаш чуқурлиги тўғрисидаги маълумотлар бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-боб. Иншоотлар қурилишига инвестицияларни асослаш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60. Иншоотлар қурилишига инвестицияларни асослаш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагиларни таъминлаши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш участкалари (трассалар ўтиш жойи)нинг барча вариантларининг гидрометеорологик шароитларини ўрганиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш майдонига (трассга) хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар таъсири эҳтимолини аниқлаш ва уларнинг кўрсаткичларини баҳолаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш майдонининг (трассанинг) оптимал вариантини (гидрометеорологик шароитлар бўйича) асослаш ва муҳандислик муҳофазаси чора-тадбирлари ва иншоотларини лойиҳалаш учун таклифлар киритиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
61. Қўйилган вазифаларни ечиш учун қурилиш майдонини танлаш бўйича муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркибида, уларни жойлаштиришнинг ҳар бир варианти учун:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
изланишлар туманининг гидрометеорологик ва картографик ўрганилганлиги тўғрисидаги материалларни йиғиш ва таҳлил қилиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш майдони жойлаштирилиши мўлжалланган тумандаги сув объектларини рекогносцировка қилиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
62. Чизиқли иншоот трассасининг йўналишини танлаш бўйича изланишлар таркибида қўшимча равишда қуйидагилар кўзда тутилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
трасса ўтказиладиган вариантларини, энг катта ва мураккаб сув объектларидан ўтиш жойларини ажратиб кўрсатган ҳолда камерал трассалаштириш (белгилаш). Ушбу ўтиш жойлари мукаммал кўрикдан ўтказилади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳар бир рақобатчи вариантлар бўйича трасса ўтказиладиган йўлкада аэровизуал ёки ер юзида рекогносцировка текширишлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
трасса сув объектлари бўйлаб ўтказилган жойларда ер юзида рекогносцировка текширишлари. Бунда улар режимининг чизиқли иншоотларга таъсир қилиш эҳтимолини аниқлаш керак;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ер юзида гидроморфологик текширишлар ва трасса муҳандис-гидрологик шароитлари мураккаб бўлган катта сув объектларидан ўтиш жойларида рақобатга қодир бўлган вариантларини ишлаб чиқиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
63. Ўрганилганлик даражаси материалларини йиғиш ва таҳлил қилиш натижасида ва уларни рекогносцировка текширишлари натижалари билан тўлдириш натижасида, қурилиш майдони (трасса йўналиши)нинг ҳар бир варианти бўйича қуйидагилар олиниши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарё бассейни, ўзани ва қайири, кўлнинг, сув омборининг асосий характеристикаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳудуд (трасса йўли) иқлим шароитларининг асосий характеристикаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
энг яқин гидрологик постлар бўйича сув максимал сатҳи ва сарфининг йиллик миқдорлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
музлаш режими ва муз ҳаракати шароитлари тўғрисида маълумотлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўзан деформациялари ва сув омбори қирғоқлари емирилиши ҳақида (турли йилларда амалга оширилган рельеф сёмкаларини таққослаш асосида ўрганилаётган участкадаги уларнинг характери, жадаллиги (интенсивлиги), йўналганлиги ва намоён бўлиш шакллари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
хавфли табиий жараён ва ҳодисалар (селлар, қор кўчкилари, қуюнлар, бўронлар, тўфонлар) содир бўлиш эҳтимоли ҳақида, уларнинг давомийлиги, такрорийлиги ва тарқалиш чегаралари тўғрисида маълумотлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иншоотлар майдони (трасса ўтиш жойи)нинг гидрологик режимига таъсир қилувчи, ўзанда жойлашган гидротехник иншоотлар ва дарё бассейнидаги хўжалик чора-тадбирлари мавжудлиги тўғрисидаги маълумотлар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Чизиқли иншоотлар трассаси йўналишини танлашда гидрологик шароитларнинг асосий кўрсаткичлари ўрта ва катта дарёлардан ўтиш участкалари учун аниқланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
64. Қурилиш майдони (трассаси)ни танлашда муҳандислик гидрометеорология шароитлари асосий (аниқловчи) бўлган ҳолларда ўрганилмаган ёки етарли даражада ўрганимаган ҳудудлар шароитларида жойлашадиган I ва II синф иншоотлари учун, муҳандислик изланишлари таркибида сув объектларининг метеорологик кўрсаткичлари ва гидрологик режим элементларини, ҳамда гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларни кузатишлар кўзда тутилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
65. Ўрганилаётган ҳудуд салбий (нобоп) таъсирлар остида қолган ҳолларда, гидрометеорологик шароитларни дастлабки баҳолаш натижаларига кўра қурилиш майдони (трасса йўналиши)нинг оптимал вариантини танлаш бўйича ва иншоот муҳандислик муҳофазаси бўйича тавсиялар берилади ҳамда лойиҳа ҳужжатлари ишлаб чиқиш учун муҳандислик изланишлари олиб бориш кераклиги асослаб берилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
66. Қурилиш майдони (трасса йўналиши)ни танлашда аниқланиши керак бўлган гидрометеорологик кўрсаткичлар рўйхати 7.1-жадвалда келтирилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

7.1-жадвал

Гидрометеорологик шароитлар

Гидрометеорологик кўрсаткичлар

Иқлим

Ҳаво ҳарорати, намлигининг экстремал ва ўртача қийматлари, атмосфера ёғинларининг миқдори ва интенсивлиги, шамол тезлиги ва йўналиши, қор қатлами баландлиги ва тупроқ қатламининг музлаш чуқурлиги ва атмосфера ҳодисалари

Дарёларнинг гидрологик режими

Сатҳлар режими (сувнинг энг баланд сатҳи, сув босадиган ерларнинг чегаралари, музлаш режими, ўзан жараёнларининг режими (ўзан жараёнларининг тури, уларнинг шиддатлилиги ва ривожланиш даражаси, қирғоқ деформациясининг тавсифи)

Сув омборлари қирғоқларининг емирилиши

Жараёнлар тури, уларнинг йўналганлиги, шиддатлилиги ва ривожланиш даражаси

Селлар

Сел оқимларининг тарқалиш чегаралари, сел хавфи бўлган даврнинг давомийлиги, сел келишининг такрорийлиги

Қор кўчкилари

Кўчкилар содир бўлишининг такрорийлиги, кўчкилар тарқалиши ва ҳаво тўлқини таъсирининг чегаралари, қор кўчкилари содир бўлиш даврининг давомийлиги.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7-боб. Янги, кенгайтирилаётган, реконструкция қилинаётган ва қайта жиҳозланаётган иншоотларнинг қурилиш лойиҳасини ишлаб чиқиш учун бажариладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
67. Янги иншоотларни қуриш лойиҳасини ишлаб чиқиш учун бажариладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари натижалари қуйидаги вазифаларни ечишни таъминлаши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Танлаб олинган қурилиш майдони (трасса йўналиши)нинг муҳандислик гидрометеорология шароитларига аниқлик киритиш ва қурилишга инвестициялар киритишни асослаш босқичини ишлаб чиқишда аниқланган сув объектларининг гидрологик режими ва туман (ҳудуд)нинг иқлим шароитлари кўрсаткичлари ишончлилигини орттириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
хавфли муҳандислик гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар таъсири остида бўлган участкаларни қидириб топиш ва лойиҳаланаётган объектларнинг муҳандислик муҳофазаси бўйича лойиҳа ва қурилиш чора-тадбирларини асослаш учун уларнинг, яъни хавфли муҳандислик гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг кўрсаткичларини аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иншоотлар асосий параметрларини танлашни асослаш ва улардан фойдаланишнинг гидрометеорологик шароитларини таъминлаш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
68. Муҳандислик изланишлари таркибида қуйидагилар кўзда тутилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш ҳудуди (трасса йўли) гидрометеорологик ўрганилганлиги бўйича қўшимча материаллар йиғиш, шу жумладан ўрганилаётган сув объекти гидрологик режими бўйича ҳамда корхонадан фойдаланиш даври учун пост-аналоглар бўйича материаллар йиғиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
экстремал гидрометеорологик кўрсаткичлар намоён бўлиши билан боғлиқ бўлган амалдаги корхонадан фойдаланиш шароитлари лойиҳасида кўрсатилган бузилишлар тўғрисида маълумотлар йиғиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
манфаатдор ташкилотлар (санепидстанция, Ўзгидромет марказининг ташкилотлари) реконструкцияланаётган корхоналардаги сув объектларининг сифати ва режимига, уларнинг флора ва фаунасига ҳамда ҳаво ҳавзасига салбий (нобоп) таъсири тўғрисида маълумотлар йиғиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иншоот қурилишига инвестициялар киритишни асослаш босқичида олинган муҳандислик гидрометеорология изланишлари материалларини ўрганиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
танлаб олинган қурилиш майдонини (трасса ўтиш жойини) рекогносцировка йўли билан текшириш, бунда мураккаб гидрологик шароитли участкалар учун махсус ишлар ва тадқиқотлар ўтказиш зарурати белгилаб олинади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
чизиқли иншоотлар трассасининг сув объектларидан ўтиш участкаларида ҳамда гидрологик режим таъсири доирасидан ташқарида жойлашган трассанинг сойлардаги участкаларида гидроморфологик ишлар олиб бориш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрологик (метеорологик) постларни жойлаштириш учун жой танлаш ва гидрологик (метеорологик) режим элементларини кузатишни ташкил қилиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрологик (метеорологик) режим элементларини кузатишни амалга ошириш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
69. Трасса сел келадиган дарё ва қуруқ сойларни (уларнинг чиқиш конусларини) кесиб ўтганда ёки трассани қор кўчкилари тушиш ва ҳаво тўлқини зарби таъсири эҳтимоли бўлган зонада ўтказилганда муҳандислик изланишлари таркибида қўшимча равишда сел ва қор кўчкилари фаолиятини ўрганишни, шунингдек, уларнинг кўрсаткичларини ҳамда лойиҳаланаётган иншоотларга таъсири эҳтимолини башорат қилишни кўзда тутиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
70. Селларнинг ҳисобий кўрсаткичларини аниқлаш учун муҳандислик изланишлари жараёнида қуйидаги маълумотлар ва материаллар олиниши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув йиғиш майдони ва очиқ сув оқимининг ҳисобий створгача бўлган узунлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
очиқ сув оқимининг ўртача нишаблиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳисобий участка (створ) доирасида очиқ сув оқимининг ўртача нишаблиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув йиғгичнинг ўртача нишаблиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув йиғгичнинг денгиз сатҳидан ўртача баландлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув йиғгичнинг ўрмон билан қопланганлигининг нисбий миқдори;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
асосий ўзанга бевосита тушувчи асосий очиқ сув оқимининг ва барча сел талвегларининг бўйлама профиллари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сел оқимлари ҳамда кўрилаётган сел йўли қуйиладиган асосий дарёлар кўрсаткичларини ҳисоблаш керак бўлган створлардаги кўндаланг профиллар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳар бир кўндаланг профил бўйича ўзан ва қайирда йиғилган чўкиндилар гранулометрик таркибининг эгри чизиқлари.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Селларнинг ҳисобий кўрсаткичларини аниқлашда яна қуйидагилардан фойдаланилади: увалоқ ва кучсиз цементланган ётқизиқлар тарқалган зоналар, сурилмалар, қуламалар ва тўкилмалар участкалари ажратиб кўрсатилган муҳандис-геологик харитасидан, эрозия зоналари ажратиб кўрсатилган тупроқ-эрозия харитаси ва ўсимликлар харитасидан.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
71. Қор кўчкиларидан муҳофаза қилиш иншоотларини лойиҳалаш учун қор кўчкилари кўрсаткичларини ҳисоблашда қор йиғиладиган майдон юзаси, кўчки фронтининг ўртача баландлиги, қор қатламининг ўртача зичлиги ва баландлиги, кўчки босиб ўтадиган масофа узунлиги, ёнбағирларнинг оғиш бурчаги тўғрисида маълумотлар олиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
72. Танлаб олинган қурилиш майдони сув объектларининг салбий (нобоп) таъсирига тушадиган ҳудудда жойлашган тақдирда муҳандислик муҳофазаси иншоотлари ва чора-тадбирларини асослаш учун ўтказиладиган кузатишлар таркиби таъсирнинг турини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
73. Ҳудудни сув босган тақдирда сув сатҳини кузатиб бориш, эпизодик равишда сув сарфини ўлчаб туриш, сувнинг бетонга нисбатан агрессивлигини аниқлаб, унинг кимёвий таркибини ўрганиш керак. Музларнинг тиқилиб қолиши оқибатида сув сатҳининг юқори кўтарилиши содир бўлган ҳолларда муҳандислик изланишлари таркибига баҳорги муз юришини, зарурат туғилганда кузги муз юришини ҳам кузатишларни йўлга қўйиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
74. Қурилиш майдони ёнидаги ўзан қирғоқлари, унинг таги ва қайир юзаси емирилиши кузатилганда муҳандислик изланишлари таркибига ўзан жараёнларини кузатиш ишлари қўшилади. Ишларнинг таркиби ва ҳажми ўрганилаётган участкада ўзан жараёнларининг тури ва шаклидан келиб чиққан ҳолда белгиланади. Умумий ҳолда қуйидаги ишлар комплекси бажарилиши кўзда тутилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кўндаланг профиллар бўйлаб дарё ўзанидаги сув чуқурлигини (зарурат туғилганда қайирдаги сув чуқурлигини ҳам) ўлчаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўлчов створлари бўйлаб оқим тезлиги ва йўналишини ўлчаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўлчов створлари бўйлаб оқимнинг лойқалигини ва чўкиндилар сарфини ўлчаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
туб ётқизиқлардан намуналар олиш ва уларнинг гранулометрик таркибини аниқлаш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
75. Миқдорий нуқтайи назардан баҳолаш фақат ўзан жараёнини башорат қилиш ёрдамида амалга ошириш мумкин бўлган, қирғоқларнинг деформацияланиш шароитлари мураккаб бўлган ҳолларда муҳандислик изланишлари таркибида зарур бўлган ҳолатларда моделлаш усулларидан фойдаланишни ўз ичига олган махсус дастурлар (программалар) бўйича тадқиқотларни кўзда тутиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
76. Ишлаб чиқариш ва бошқа мақсадларга мўлжалланган қурилиш объектлари муҳандислик муҳофазаси чора-тадбирлари ва иншоотларини асослаш учун олиб борилган изланишлар натижасида асосий гидрометеорологик кўрсаткичлар олиниши керак (8.1 жадвал).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
77. Иншоотларнинг асосий параметрлари ва улардан фойдаланишнинг гидрометеорологик шароитларини танлашни асослаш учун зарур бўлган ҳисобий кўрсаткичларнинг таркиби иншоотлар турларини лойиҳалаш бўйича ушбу Қоидаларнинг 10-боби талабларига кўра аниқланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

8.1-жадвал

Гидрометеорологик шароитлар

Гидрометеорологик кўрсаткичлар

Иқлим

Ер юзасида ва баландликларда шамол тезлиги, йўналишининг тақсимланиши, ёғингарчиликнинг ҳисобий суткалик максимуми, яхвонлик деворининг максимал қалинлиги, илиқ ва совуқ даврларнинг давомийлиги, қор қатламининг пайдо бўлиш, сақланиб туриш, емирилиш ва эриб кетиш саналари, ҳаво ўртача суткалик ҳароратининг берилган кўрсаткичлардан ўтиш саналари, ҳаво ҳароратининг берилган миқдорларидан юқори ва паст бўлган даврларининг давомийлиги.

Дарёларнинг гидрологик режими

Сувнинг ҳисобий энг юқори сатҳи ва сарфи миқдорлари, ҳисобий сатҳларга тўғри келадиган ҳудудларни сув босиш чегаралари, муз ҳаракатининг (юришининг) энг юқори сатҳи, оқимларнинг ҳисобий тезликлари, башорат қилинадиган давр охирига тўғри келадиган ўзан режаланган силжишининг ўртача тезлиги ва қирғоқ деформация зонасининг чегараси.

Кўллар, сув омборлари қирғоқларининг емирилиши

Башорат қилинадиган давр охирига тўғри келадиган қирғоқ емирилиши зонаси чегарасининг ҳолати ва унинг ҳисобий профили

Селлар

Ёғингарчиликнинг ҳисобий суткалик максимуми, сел оқимининг максимал сарфи ва ҳажми, сел оқими ўтадиган зонанинг кенглиги, ҳаракат тезлиги, бир тошқин натижасида олиб чиқилган ётқизиқларнинг максимал ҳажми.

Қор кўчкилари

Қор кўчкисининг ҳажми ва ҳаракат тезлиги, қор кўчкиси ётқизиқларининг зичлиги ва қалинлиги, қор кўчкиси ва ҳаво тўлқинининг зарб кучи.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
78. Амалдаги иншоотларни кенгайтириш, реконструкция қилиш ва техник қайта жиҳозлашни лойиҳалашни ишлаб чиқиш учун бажариладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагиларни таъминлаши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
реконструкцияланаётган иншоотлардан фойдаланиш жараёнида таркиб топган сув объектларининг гидрологик режими ва иқлим шароитлари тўғрисида бирламчи маълумотларни олиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
амалдаги иншоотларнинг қурилиши, улардан фойдаланиш билан боғлиқ сув объектларининг гидрологик режими ва иқлим шароитлари ўзгаришини баҳолаш ҳамда уларни илгари берилган башорат маълумотлари билан таққослаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
реконструкция лойиҳасини гидрометеорологик асослаш учун ҳисобий гидрологик ва метеорологик кўрсаткичларини аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
атроф муҳитни муҳофаза қилиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
79. Реконструкция (кенгайтириш, техник қайта жиҳозлаш) объекти таркибида қуйидагилар кўзда тутилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
аввалги даврларда амалдаги иншоотларни қуриш лойиҳасини ишлаб чиқиш учун бажарилган муҳандислик изланишлари материалларини йиғиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўрганилаётган сув объектининг гидрологик режими бўйича, ҳамда иншоотлардан фойдаланиш даврида пост-аналоглар бўйича материаллар йиғиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
лойиҳада белгиланган экстремал гидрометеорологик кўрсаткичлар намоён бўлиши билан боғлиқ амалдаги иншоотлардан фойдаланиш шароитларининг бузилиши тўғрисида материаллар йиғиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
амалдаги иншоотларнинг сув экотизими ва атмосфера ҳавосига таъсири тўғрисидаги маълумотларни йиғиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
80. Қуйидаги ҳолларда муҳандислик изланишлари таркибида сув объектлари режимини кузатиш, иқлим шароитлари ва гидрометеорологик жараёнларни ўрганиш кўзда тутилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дастлабки баҳолашда лойиҳани асослаш учун қабул қилинган ҳисобий гидрологик кўрсаткичлар ёки иқлим шароитлари реал миқдорларидан фарқ қилиши аниқланганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
реконструкцияланаётган корхонадан фойдаланиш даврида иншоотларга лойиҳада ҳисобга олинмаган салбий гидрометеорологик таъсирлар аниқланганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
реконструкцияланадиган объектнинг атроф-муҳитга салбий таъсирининг олдини олиш учун зарур бўлган иншоотларнинг муҳандислик муҳофазаси лойиҳасини асослашни ёки чора-тадбирлари ва иншоотлар лойиҳасини асослашни ишлаб чиқиш талаб қилинганида;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иншоотларни реконструкциялаш лойиҳалари гидрометеорологик асослашни кўзда тутган янги ҳудудни саноат нуқтайи назардан ўзлаштиришни, амалдаги сув чиқариш манбаларидан сув тортиб олишни кўпайтириш ёки янги сув чиқариш манбаларидан фойдаланиш, саноат оқоваларини кўпайтириш ва бошқа хўжалик чора-тадбирларини кўзда тутганда.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8-боб. Иншоотлар қурилиши ва улардан фойдаланиш даври учун ишчи ҳужжатларни ишлаб чиқиш мақсадида муҳандислик гидрометеорология изланишлари олиб бориш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
81. Ишчи ҳужжатлар ишлаб чиқиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагилар учун олиб борилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Гидрометеорологик жараёнлар ривожланиши ёки ишончли баҳоланиши узоқ вақт давомида кузатишларни талаб қиладиган сув объектлари режимини назорат қилиш зарурат туғилганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳисобий кўрсаткичларга аниқлик киритиш ва аввал бажарилган гидрометеорологик кузатишлар давомий бўлмагани учун уларни баҳолаш ишончлилигини ошириш учун.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
82. Иншоотлар қурилиши ва улардан фойдаланиш даврида муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагилар учун олиб борилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Масъул гидротехник иншоотлар (дарёларда йирик гидроузеллар, нефтконлари иншоотлари ва б.) қуришда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш ишларининг хавфсизлигига таъсир қилувчи ва иншоотларнинг нормал ишлаш режимини бузувчи гидрологик ва метеорологик параметрлари тўғрисида тезкор ахборот олиш зарурати туғилганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш майдонининг ўта мураккаб табиий шароитларда жойлашиши ва хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар ривожланишини, уларнинг иншоотларга салбий таъсирининг олдини олиш мақсадида, назорат қилиш зарурати туғилганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
экологик жиҳатдан хавфли иншоотларнинг сув ва ҳаво муҳитига таъсирини назорат қилиш зарурати туғилганда.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Кузатишлар, қоидага кўра, ўрганилаётган участка режимининг фон кўрсаткичлари бўйича репрезентатив бўлган битта таянч постида амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9-боб. Хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар мавжуд бўлган ҳолларда муҳандислик гидрометеорология изланишлари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
83. Қурилиш учун хавфли деб ҳисобланган ва иншоотларни лойиҳалашда қайд қилиниши керак бўлган гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар 10.1-жадвалда келтирилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
84. Хавфли деб 5.1 ва 5.2-жадвалда кўрсатилган миқдорий кўрсаткичлар чегараларидан катта бўлган кўрсаткичли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

10.1-жадвал

Жараёнлар, ҳодисалар

Жараён ва ҳодисанинг таъсир қилиш тури ва характери

Жараён ва ҳодисанинг таъсир қилишининг тарқалиш ҳудудлари

Тошқин (сув босиши)

Жараён таъсир қилиш зонасида жойлашган бино ва иншоотларни сув босиши.

Дарё водийларининг таги, сув омборлари, кўллар ва қирғоқ зоналари.

Ниҳоятда кучли шамоллар, қуюнлар

Жараён таъсир қилиш зонасида жойлашган бино ва иншоотларга ҳалокат келтирувчи кучга эга бўлган динамик таъсир.

Жараён ҳаракати траекторияси йўналиши бўйлаб чўзилган фронт бўйича чегараланган йўлак.

Қор кўчкилари

Қор массаларининг ёнбағир бўйлаб ҳаракатланиши. Бу ҳаракатлар бино ва иншоотларнинг барча турига таъсир қилувчи қорнинг динамик босими ва зарбли ҳаво тўлқинлари билан бирга келади.

Қор кўчкиси тушадиган йўналишда.

Қор босишлар (уюмлари)

Корхоналар, транспортларнинг нормал ишлашини қийинлаштирувчи қор қатламларининг катта-катта уюмлари.

Метеорологик жараён ва ҳодисанинг таъсир зонаси.

Яхвонлик

Иншоотлар конструкциясининг, улар муз ва булдуруқ билан қопланиши оқибатида оғирлашиши.

Жараённинг ҳар хил кўрсаткичлари бўлган айрим табиий зоналар.

Сел оқимлари

Сел оқимининг иншоотларнинг барча турларига динамик таъсири, оқимнинг сел транспорт қилинадиган зонада ўзаннинг емирилиши ва материалнинг чиқиш конуси доирасида ётқизилиши.

Сел келадиган дарё водийсининг қия қисмлари ва вақтинчалик сув йўллари.

Ўзан араёни

Дарёнинг таги, ўзаннинг ва қайирнинг қирғоқларига аккумулятив-эрозион таъсири. Ушбу жараён бу ерда жойлаштириладиган иншоотларнинг мустаҳкамлигини ёки ундан нормал фойдаланиш шароитларини бузади.

Дарё ўзани, қайири ва уларга ёндош ҳудудларда.

Дарёлар, кўллар, сув омборлари қирғоқларининг емирилиши

Қирғоққа эрозион таъсир. Бунинг натижасида қирғоқ орқага чекиниб, унда жойлашган иншоотларнинг бузилиши (вайрон бўлиши) юз беради.

Дарёлар, кўллар, сув омборлари қирғоқлари бўйлари зоналарида.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
85. Хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар содир бўлиш эҳтимоли бор зоналардаги муҳандислик гидрометеорология изланишлар қуйидаги вазифаларни ечиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш майдонини жойлаштириш учун хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар таъсири зонасидан ташқарида (имконият доирасида) жой танлаш. Бундай жойни, зарурат туғилганда, гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг йўналишини ва ривожланишини ҳисобга олган ҳолда аниқланади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иншоотлар ва (ёки) ҳудудларни муҳандислик муҳофазалаш лойиҳаларини ишлаб чиқишни асословчи гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар кўрсаткичларини бевосита тадқиқотлар асосида аниқлаш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
86. Хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг кўрсаткичлари қуйидагилар асосида аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
баҳолашнинг статистик усуллари асосида — содир бўлиши эҳтимоллик характерига эга бўлган жараён ва ҳодисалар учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
улар ривожланишининг башорати — мунтазам равишда бир томонлама таъсир этувчи жараёнлар учун.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
87. Кўп йиллик қирқимда Эҳтимоллик характерига эга бўлган хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг ҳисобий кўрсаткичларини аниқлаш учун фойдаланиладиган бирламчи ахборот ўзида кўп йиллар давомидаги уларнинг ҳар йиллик қийматлари кўрсаткичларига эга бўлиши керак ҳамда мазкур Қоидалар тўпламининг 5-боб 2-бандида кўрсатилган ахборот манбаларидан олинган энг кўзга кўринган максимумлар тўғрисидаги маълумотларга ҳам эга бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10-боб. Иншоотларнинг тури ва фойдаланиш мақсадига боғлиқ равишда изланиш ишлари таркибига ва аниқланадиган гидрометеорологик кўрсаткичларга бўлган талаблар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
88. Ер усти сувлари базасида сув таъминоти манбалари учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагилар учун бажарилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув билан таъминлаш эҳтимоли бўлган манбаларни талаб қилинадиган сувнинг миқдори ва сифатини ҳисобга олган ҳолда қидириб топиш учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув тортиб чиқариш қурилмаларини ўрнатиш ва уларни ҳамда уларнинг иншоотларини жойлаштиришнинг оптимал варианти учун истиқболли участкаларни танлаш учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув тортиб чиқариш қурилмаларининг конструкцияси ва параметрларини танлаш учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув тортиб олишнинг сув экосистемасига салбий (негатив) оқибатларини баҳолаш учун.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Сув объектларидан сув билан таъминлаш манбаи сифатида фойдаланиш эҳтимолини аниқлашнинг асосий мезонлари бўлиб қуйидагилар ҳисобланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сувнинг кимёвий таркиби ва лойқалиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарё оқимининг юқори қисмида саноат ва хўжалик-маиший оқовалар мавжудлиги, уларнинг ҳажми ва кимёвий таркиби;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув йиғгич чегарасида жойлашган қишлоқ хўжалик ерларига солинадиган кимёвий ўғитлар ва заҳарли моддаларнинг таркиби;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув объектининг ва унинг сув йиғгичининг санитария ҳолати, сувнинг бактериологик ифлосланишининг асосий сабаблари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сувнинг минимал сатҳи ва сарфи дарё режимида сиртқи оқим мавжуд бўлмаган даврлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
амалдаги сув тортиб чиқариш қурилмаларининг ишида ноқулай гидрологик ва гидробиологик шароитлар (фитопланктоннинг ривожланиши, сув ҳавзасини ўт босиши ва б.) билан боғлиқ бўлган узилишларнинг мавжудлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
хўжалик фаолияти оқибатида сув объекти табиий режимининг бузилиши.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
89. Дарёнинг ёки бошқа сув объектининг сув билан таъминлаш манбаи сифатида, сув тортиб чиқариш қурилмаларини жойлаштириш ва улардан фойдаланишни дастлабки аниқлашни ҳисобга олган ҳолда қуйидагилар асосида аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўрганилаётган туман ҳудудида аввалги йилларда амалга оширилган изланишлар материалларини йиғиш, таҳлил қилиш ва умумлаштириш асосида;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
рекогносцировка текширишларидан олинган материаллар асосида;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дастлабки гидрологик ҳисоблар асосида.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
90. Сув тортиб чиқариш қурилмаларини ўрнатиш учун истиқболли бўлган участкаларни ташкил қилиш учун (етарли даражада ўрганилмаган ва умуман ўрганилмаган ҳудудларда) гидрологик режимнинг асосий элементларини, қоидага кўра, камида бир йиллик давр мобайнида кузатишни йўлга қўйиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Сув тортиб чиқариш қурилмаларининг лойиҳасини ишлаб чиқиш учун муҳандислик изланишлари, уни жойлаштириш учун танлаб олинган участкаларда, қурилишга инвестициялар киритишни асослаш босқичида аниқланган муҳандис-гидрологик шароитларни янада деталлаштириш ва лойиҳаланаётган иншоотдан фойдаланишга таъсир қилувчи сув объекти гидрологик режими кўрсаткичларига аниқлик киритиш мақсадида амалга оширилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
91. Лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун бажариладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагиларни таъминлаши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув тортиб чиқариш қурилмаларининг иншоотларини жойлаштириш створи учун сув сатҳи ҳисобий кўрсаткичларини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув тортиб чиқариш қурилмасининг сувни қабул қиладиган қисмини ва қирғоқни муҳофаза қилиш иншоотларини жойлаштириш жойи учун оқимнинг юза қисмидаги тезлиги ва чуқурлик бўйича оқим тезлигининг тақсимланишини ўрганиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш мўлжалланган участкада дарё тубидаги чўкиндилар уюмлари параметрларини ўрганиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув тортиб чиқариш қурилмаларидан фойдаланиш даврида ҳисобий створда қирғоқ деформациясининг башорати ва ўзаннинг ювилиш (емирилиш) чуқурлигини баҳолаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
музлаш шароитларини ўрганиш ва музнинг ҳисобий қалинлигини аниқлаш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
92. Ер устидаги оқар сувлар базасида сув билан таъминлаш манбаларини муҳандислик гидрометеорология изланишлари натижасида сув билан таъминлаш манбаи (шу жумладан, керакли сифатли чучук сув захираси етарли эканлиги нуқтайи назардан) ва сув тортиб чиқариш қурилмаларидан фойдаланишнинг гидрологик шароитлари батафсил баҳоланиши керак ҳамда сувни тортиб чиқариш оқибатлари сув экотизими ва сув объектларининг гидрологик режимига таъсири баҳоланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Аниқланиши керак бўлган гидрологик кўрсаткичларнинг рўйхати мазкур Қоидалар тўпламининг 11.1-жадвалида келтирилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
93. Оқова сувларни тушириш иншоотлари қурилиши лойиҳасини ишлаб чиқиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагилар учун бирламчи маълумотларни олишни кўзда тутиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув объектини, оқоваларни чиқариб юбориш створи жойлашган жойни ва, зарурат туғилганда,тозалаш иншоотлари жойлашган жойни танлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
оқова сувларни суюлтириш шароитларига оптимал даражада жавоб берадиган ва атроф-муҳитни муҳофазалаш талабларига риоя қилган ҳолда оқова сувларни чиқариб юбориш иншоотларидан фойдаланишнинг муҳандислик гидрология шароитларига жавоб берадиган конструкциясининг турини танлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

11.1-жадвал

Гидрологик шароитларнинг кўрсаткичлари

Сув олиш жойларини қуриш лойиҳасини асослаш муаммоларини ҳал қилишда ҳисобга олинадиган гидрологик хусусиятлар

Сув тортиб чиқариш қурилмаларини ва сувларни тушириш иншоотларини жойлаштириш вариантларини танлашда

Танлаб олинган вариантга қўшимча

Сув сатҳи

Ҳисобий минимал ва максимал қийматлар.

Сув ҳарорати

Минимал ва максимал қийматлар.

Сувнинг лойқалиги

Ҳар кунлик, максимал, ўртача ойлик ва йиллик, йил орасида тақсимланиши, муаллақ ҳолдаги зарраларнинг гранулометрик таркиби.

Сув тортиб чиқариш қурилмаси створининг ҳар хил чуқурликларида.

Муз режими

Музлаш, очилиш, муз оқишининг бошланиш ва тугаш саналари, сув аро музларнинг, муз уюлиб ва тиқилиб қолишининг, сув орасидаги музлар тиқилишининг мавжудлиги.

Музнинг ҳисобий қалинлиги, айрим муз бўлакларининг ўлчамлари, муз бўлаклари уйилган ва музнинг қирғоққа чиқиб қолган жойлари, муз уюмларининг, тиқинларининг ҳосил бўлиши.

Оқим тезлиги

Юзадаги ва ҳар хил чуқурликларда.

Сувнинг сифати

Кимёвий таркиби ва санитария ҳолати, фитопланктон, зоопланктон ва сув ўтларининг мавжудлиги.

Фитопланктон, зоопланктон ва сув ўтлари турларининг таркиби ва миқдори.

Ўзан деформацияси

Жараённинг тури, у содир бўлишининг (намоён бўлишининг) характерли белгилари ва йўналиши.

Қирғоқлар ва ўзан тубининг деформацияси, дарё тубидаги чўкиндилар уюмларининг параметрлари.

Йирик ва майда дарёлардаги тўлқинланишлар

Изланишлар давридаги тўлқинланишлар.

«Хавфли йўналишлар» учун тўлқиннинг ҳисобий баландлиги.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Эслатма. Оқова сувларни чиқариб юбориш учун изланишларда тўлқинланиш, фитопланктон, зоопланктон ва сув ўтларининг кўрсаткичлари аниқланмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сувларни тушириш муҳандислик муҳофазаси чора-тадбирлари ва иншоотларини ишлаб чиқиш (зарурат туғилганда);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
оқова сувларни тушириб юборишнинг сув экотизимига таъсирини баҳолаш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Сув объектларининг оқова сувларни қабул қилиб олувчи сифатида фойдаланишга яроқлилигининг энг асосий мезонлари деб унинг сувлилиги ва оқим жадаллигини ҳамда сувнинг сифат кўрсаткичларини ҳисоблаш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Сув объектини танлашда, оқова сувларни, улар энг юқори даражада тозаланган ва ҳатто тоза чучук сув билан аралаштирилган бўлса ҳам, сув ҳавзаларига ва оқар сувларга ташлашда, амалдаги мавжуд чекловларни (амалдаги норматив ҳужжатлар талабларига кўра) ҳисобга олиш зарур.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
94. Сувларни тушириб юбориш иншоотларини жойлаштириш жойлари қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда танланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
оқим бўйича қуйида, ер усти ёки ер ости сувларини тортиб олиш иншоотларининг мавжудлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарёга қуйиладиган сифатли таркибли оқова сувлар тушишининг мавжудлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарёнинг балиқчилик нуқтайи назардан аҳамияти, балиқ уруғ қўядиган жойларнинг мавжудлиги, майда балиқчалар миграцияси учун йўлларнинг ва улар қишлайдиган чуқурчалар жойлашган жойларнинг мавжудлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қўриқхонага айлантирилган ва алоҳида муҳофаза зоналарининг, санитария муҳофазаси зоналарининг, курортлар ва сув ҳавзаларида чўмилиш учун ажратилган жойларнинг мавжудлиги.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
95. Сув объекти ва сувларни тушириб юбориш иншоотларини жойлаштириш жойларини танлаш бўйича масалалар қуйидаги асосларда ечилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
изланишлар туманининг гидрологик ва картографик ўрганилганлик материаллари асосида;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрометрик ва геодезик ишлар комплекси билан биргаликда бажарилган рекогносцировка текширишлари натижалари асосида;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрологик ҳисоблашлар, шу жумладан сув ҳавзалари ва оқар сувларнинг ўзини-ўзи тозалаш қобилиятини ҳисобга олган ҳолда уларга оқава сувларни аралаштириш ҳисоблашлари асосида.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Оқова сувларни тушириб юбориш иншоотларининг лойиҳасини ишлаб чиқиш учун муҳандислик изланишлари дарёнинг танланган участкасида изланишларнинг аввалги босқичларида олинган дарё гидрологик режимининг ҳисобий кўрсаткичларига аниқлик киритиш мақсадида бажарилади. Бу ҳолда сувларни тушириб юбориш иншоотлари жойлашадиган створ учун ўзан жараёнлари динамикасига ҳам аниқлик киритилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
96. Муҳандислик изланишлари натижасида сувларни тушириб юбориш иншоотларининг лойиҳасини ишлаб чиқиш учун зарур бўлган ҳисобий гидрологик кўрсаткичлар аниқланиши керак. Бунда 11.1-жадвалда келтирилган рўйхатга кўра оқова сувларини аралаштириш ва сув ҳавзасининг ўзини-ўзи тозалаш шароитлари ҳисобга олишини керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
97. Автомобиль ва темир йўлларни лойиҳалашда ўтказиладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари трассанинг йўналишини ва иншоотлардан фойдаланишни таъминловчи уларнинг конструктив ечимларини баҳолаш учун етарли бўлган сув объектининг гидрологик режими ва туманнинг иқлими тўғрисидаги асосий маълумотларни олиш учун бажарилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Аниқ қўйилган қурилиш вазифаларига боғлиқ равишда уларнинг гидрометеорологик асосланиши қуйидагилар учун кўзда тутилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
йирик ва ўрта кўприклар учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кичик сув йўллари орқали ўтадиган сув ўтказувчи иншоотлар учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
йўл тупроқ пойи ва уни дарё оқими, ер усти сувлари ва қор босишлардан муҳофаза қилиш воситалари учун.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Автомобиль ва темир йўллар трассаси йўналишини танлаш учун муҳандислик изланишлари таркибида қуйидаги ишлар бажарилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўрганилаётган туманнинг ва йўлнинг рақобатчи йўналишларини, гидрометеорологик ва картографик ўрганилганлик материаллари асосида ўрганиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
аэровизуал гидроморфологик текширишлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
аниқ ажралиб турмайдиган сув айирғичларни, сунъий суғориш тармоқларини, чиқариш конусларини ва бошқаларни аниқлаш бўйича ер устида рекогносцировка текширишлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
трасса кесиб ўтадиган ботқоқланган ҳудудларни (сув босадиган чегараларни ва сув сатҳи энг баланд нуқталарни белгилаш мақсадида) ва жарлик-сойликлар тармоғини (уларнинг эрозион фаолиятини баҳолаш мақсадида бирламчи материалларни йиғиш билан бирга) текшириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
эталон ва мураккаб участкаларда кичик ва ўрта сув йиғгичларни ер устида туриб рекогносцировка қилиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўта мураккаб ўрта ва йирик сув йўлларини ер устида туриб рекогносцировка қилиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрологик ва гидравлик ҳисоблашлар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
98. Дарё водийлари бўйлаб қуриладиган йўллар учун бажариладиган ишлар таркибига дарё водийсининг энг тор еридаги эталон участкаларда дарё кўндаланг створларининг морфометрик текширишлари қўшилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Изланишлар ҳудудида амалдаги сув ўтказувчи иншоотлар мавжуд бўлган тақдирда изланишлар ишлари таркибига лойиҳаланаётган иншоотларнинг тўғрироқ ўлчамларини ва ҳисоблашларда ишлатиладиган гидрометеорологик кўрсаткичларни баҳолаш учун қўшимча маълумотлар олиш учун уларни кўздан ўтказиб текширишни киритиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Гидрометеорологик ўрганилганлик материалларини йиғишда алоҳида эътиборни қуйидаги маълумотларга қаратиш керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ёғингарчиликлар, қор қатлами қалинлиги, қор бўронлари, қум босишлари, музлаш қатлами қалинлиги, шамол, ҳаво ҳарорати, туманлар, момоқалдироқлар тўғрисида;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
экстремал гидрометеорологик ҳодисалар (сув тошқинлари, жалалар, муз тиқилишлари) тўғрисида;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарё ўзанларининг деформацияланиш жараёнлари ва сув эрозиясининг бошқа турлари тўғрисида;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарёлардаги лойиҳаланаётган ва мавжуд гидротехник иншоотлар ва уларнинг гидрологик режимга таъсири тўғрисида;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кема қатновлари ва б. тўғрисида.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
99. Трассанинг ҳар бир варианти учун гидрометеорологик ва картографик ўрганилганлик материалларини йиғиш, таҳлил қилиш ва умумлаштириш асосида дастлаб қуйидагиларни белгилаб олинади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув объекти орқали кесиб ўтиш жойларининг миқдори ва тури;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
трассанинг бир турли гидроморфологик шароитли участкалари чегаралари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
йирик кўприкларнинг умумий сони ва жойлашган жойи, мазкур жойлардаги створларда дарёлар кесимининг шакли.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
100. Аэровизуал гидроморфологик текширишлар жараёнида йўлнинг барча рақобатчи йўналишлари бўйича бир турли гидроморфологик шароитли участкаларнинг чегаралари белгиланади, эталон участкаларнинг сони, жойлашган жойи ва узунлиги аниқланади ҳамда трасса ўрта ва йирик сув йўлларидан ўтиш жойларининг баённомаси тузилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
101. Майда ва ўрта сув йиғгичларни ер устидан туриб рекогносцировка текширишларини эталон участкаларда ва ўта мураккаб ўтиш жойларида қувурлар ва кичик кўприклар қуриш ишларининг ҳажмини аниқлаш учун амалга оширилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Йирик ва ўта мураккаб кўприкларни гидрометеорологик нуқтайи назардан асослашни мустақил (алоҳида олинган) объектлар учун ҳам, ва янги йўналишлардаги йўлларнинг таркибига кирувчи объектлар учун ҳам бажарилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
102. Ўтиш жойининг ўрганилганлик даражаси ва мураккаблигидан қатъи назар, дала ишлари таркибида морфометрик текширишларни кўзда тутиш керак. Зарурат туғилганда муҳандислик изланишлари таркибига барча бирламчи маълумотларни амалдаги постлардан ўтиш жойининг створига боғлаш ва кейинчалик кўчириб ўтказиш учун қисқа вақтларда бажариладиган гидрологик кузатишларни ташкил қилиш ва олиб бориш ишлари қўшилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
103. Автомобиль ва темир йўллар қурилишига инвестицияларни асослашни ишлаб чиқиш учун бажариладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари натижасида ҳар бир ўрганилаётган вариант бўйича қуйидагилар аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
трасса ўтказиладиган туман иқлим ва гидрологик шароитларининг умумий характеристикаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
трассанинг хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар (селлар, қор кўчкилари ва б.) таъсирига тушиб қолган участкаларнинг чегаралари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
трассанинг эталон участкаларидаги сувларни чиқариб ташлайдиган ва сувларни ўтказиб юборадиган иншоотларнинг умумий сони;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кўприклар ва кичик дарёлар эталон участкалари учун дастлабки ҳисобий гидрологик кўрсаткичлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кўприкларнинг ўтиш участкаларида ўзан жараёнларининг мавжудлиги, уларнинг интенсивлиги ва йўналганлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
катта дарёларнинг ўтиш участкаларидаги кесимларнинг намунавий конфигурацияси ва кўприклар оғзи ҳамда конструкциялари схемаси, бошқарув ва мустаҳкамловчи иншоотларга ёндашиш жойлари тўғрисида дастлабки маълумотлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
катта ва ўта мураккаб кўприклар таянч устунларини ўрнатиш чуқурлиги бўйича дастлабки маълумотлар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
104. Автомобиль (темир йўл) йўл трассасининг танлаб олинган йўналишида муҳандислик-гидрометеорологик изланишларни унинг иншоотлари лойиҳасини гидрометеорологик нуқтайи назардан асослаш учун ва муҳандислик муҳофазаси иншоотлари ҳамда чора-тадбирларини (агар трассага хавфли гидрометеорологик жараён ва ҳодисалар таъсир қилиш эҳтимоли бўлса) ишлаб чиқиш учун бирламчи маълумотлар олиш мақсадида бажарилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
105. Лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун бажарилган муҳандислик изланишларининг дастлабки босқичида йўл қурилишига инвестицияларни асослаш босқичида олинган гидрометеорологик асослашнинг материаллари ўрганилади ва қўшимча бирламчи маълумотларни йиғиш, таҳлил қилиш ҳамда умумлаштириш ишлари амалга оширилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
106. Муҳандислик изланишлари таркибида гидрологик ва (ёки) метеорологик кузатувларни ташкил қилиш ва олиб бориш зарурати туғилганда қуйидаги муҳандислик изланишлар тури кўзда тутилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сатҳ ва қиялик постларни ташкил қилиш ва уларда ҳар куни кузатувлар олиб бориш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сувнинг оқиш тезлиги ва сарфини ўлчаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муз қатламининг қалинлигини ўлчаш ва муз бўлаклари ва қатқалоғининг ўлчамларини белгилаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шовуш — муз кўчиши баландлигини, муз ҳаракатини, энг юқори шовушнинг ўлчами ва фаоллигини белгилаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарё тубидаги чўкиндилардан намуналар олиш ва уларнинг гранулометрик таркибини аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўзан ва қайир деформацияларини ўрганиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
107. Трассадан фойдаланиш шароитларига тубдан таъсир қилувчи сув ўтказувчи иншоотларнинг мураккаб гидрологик режими ҳамда ўта мураккаб табиий шароитли туманларда (селлар, карст, қор кўчкилари) ва улар етарли даражада ўрганилмаганлиги сабабли гидрологик постда ишлар таркиби анча кенгайтирилиши, ҳатто махсус дастурлар бўйича бажариладиган тадқиқотларни ҳам қўшиш мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
108. Трассанинг эталон участкаларидаги муҳандислик изланишлари ишларининг таркибини белгилашда, қоидага кўра, ҳудуднинг тўлиқ ўрганилмаганлигидан ва кичик дарёларнинг максимал оқиш ҳажмининг кўрсаткичларини ҳисоблаш учун аналог-дарёларнинг амалда бўлмаслигидан келиб чиқиш керак. Ишларнинг таркиби ва мазмуни максимал оқиш ҳажмининг кўрсаткичларини баҳолаш учун қабул қилинадиган усулга боғлиқ равишда аниқланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
109. Автомобиль ва темир йўл трассалари учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари натижасида 11.2-жадвалда келтирилганга мос келадиган гидрометеорологик кўрсаткичлар олиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

11.2-жадвал

Табиий шароитларнинг кўрсаткичлари

Автомобиль ва темир йўллари қурилиши лойиҳаси ечимида ҳисобга олинадиган гидрометеорологик кўрсаткичлар

Автомобиль ва темир йўллари трассаси йўналишини танлашда

Танлаб олинган трасса йўналишида қўшимча

Иқлим

Ҳаво ҳарорати ва намлигининг, атмосфера ёғинларининг, шамолнинг экстремал ва ўртача миқдорлари; қор қопламининг энг юқори баландлиги ва грунтнинг музлаш чуқурлиги; атмосфера ҳодисалари.

Ҳаво ҳароратининг 0о C дан ўтадиган кунлари миқдори, момоқалдироқнинг такрорийлиги, шамолнинг такрорийлиги ва устувор йўналишлари, туманли ва яхли кунлар миқдори, қор қопламининг ҳисобий қалинлиги; қор қопламининг ва яхли даврнинг давомийлиги, қор бўронли шамолларнинг устувор йўналишлари, қорнинг бир ердан иккинчи ерга кўчиш тафсилоти, экстремал метеорологик ҳодисалар (жала, шамол ва б.) тўғрисида маълумотлар.

Кичик дарёлар ҳавзасидан тушадиган максимал сув миқдори

Жала оқими ва баҳор тошқинлари оқимларининг шаклланиши тўғрисида маълумотлар.

Максимал сув сарфи ва сув сатҳининг ҳисобий қийматлари; ёғингарчилик ва баҳор тошқинларининг гидрографлари; ёғингарчиликнинг суткалик максимуми ва уларнинг ҳар хил вақт оралиғидаги интенсивлиги.

Ўрта ва катта дарёлар ҳавзасидан тушадиган максимал сув миқдори

Сувнинг максимал сарфи ва сатҳи, муз шароитлари тўғрисида маълумотлар.

Сувнинг максимал ҳисобий сарфи ҳамда унинг ўзан ва қайир орасида тақсимланиши; сувнинг максимал ҳисобий сатҳи; сувнинг энг баланд, паст ва бошқа характерли сатҳларининг (баҳорги муз кўчишларида, музнинг ҳаракати ва тиқилишида ва б.), тафсилоти; музнинг ҳисобий қалинлиги ва муз бўлакларининг муз кўчишидаги ўлчамлари; ўзан ва қайир учун оқимнинг ўртача ҳисобий тезлиги; сув ости чўкиндиларининг гранулометрик (механик) таркиби ва ўртача диаметри; тўлқинларнинг ҳисобий баландлиги.

Қор кўчкилари

Қор кўчкиларининг асосий параметрлари тўғрисида маълумотлар.

Қор қопламининг қалинлиги ва режими ҳамда қор бўронлари ҳақида, қор кўчкиларининг пайдо бўлиш ҳақида, қор кўчкиларини йиғгичлар ва қор бўронлари воситасида кўчириладиган ёндош участкаларнинг морфометрияси ҳақида, қор кўчкиси узиладиган чизиқнинг энг баланд ҳолати, қор кўчкиси оқимининг зичлиги ҳақида маълумотлар.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
110. Юқори кучланишли (35 KV ва ундан юқори кучланишли) ҳаво электр узатгичлари қурилишига инвестицияларни асослашни ишлаб чиқиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари. Бу изланишлар трасса йўналиши ва сув объектларидан ўтиш створларини гидрометеорологик нуқтайи назардан асослаш учун бажарилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
111. Ҳаво линияси трассасининг оптимал йўналишини ва подстанциянинг жойлашиш жойини танлаш трасса ўтказиладиган туманнинг гидрологик, метеорологик ва картографик ўрганилганлик материаллари асосида амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
112. Трасса ҳар бир вариантининг ўрганилганлик материалларини таҳлил қилиш натижасида қуйидагилар белгиланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
туманнинг иқлим параметрлари (регионал хариталар ва маълумотнома — услубий материаллар бўйича аниқланади);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
трасса кесиб ўтадиган сув объектларининг умумий сони ва уларнинг ўрганилганлик ҳолати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳаво линияси трассаси II ва III мураккаблик гуруҳига мансуб сув объектларидан ўтадиган жойларининг жойи;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
трассанинг сув объектлари ҳамда селлар ва қор кўчкилари содир бўлиш эҳтимоли бор зоналар бўйлаб ўтказиладиган участкалари.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
113. Ҳаво линияси трассаси сув объектларидан ўтиш жойининг мураккаблик гуруҳига мансублиги 11.3-жадвалда келтирилган шароитларни ҳисобга олган ҳолда белгиланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
114. Муҳандис-гидрологик ишларнинг таркиби трассани кесиб ўтадиган сув объектларининг кенглигига ва сув акваторияси доирасида ёки қайирда махсус таянч устунлари ўрнатилиши заруриятига боғлиқ равишда аниқланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
I мураккаблик даражали сув объектлари гуруҳига кирувчи (кичик) ўтиш жойлари учун, уларнинг сони ва ҳаво линияларининг таянч устунларини ўрнатишда ҳисобга олинадиган водийнинг гидрологик-морфологик характеристикасини аниқлаш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
II ва III мураккаблик даражали сув объектлари гуруҳига кирувчи (ўрта ва йирик) ўтиш жойлари учун муҳандислик изланишлари таркибида қуйидагиларни кўзда тутиш керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўтиш жойлари участкаларининг муфассал гидрологик-морфологик изланишлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
энг баланд сувларнинг тарихий сатҳини, қайирни сув босиш такрорийлиги (частотаси), давомийлиги ва даврини, муз оқиши пайтидаги энг паст ва энг баланд сув сатҳини аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
музлаш режимининг хусусиятларини ўрганиш ва қайирда муз оқишининг кўрсаткичларини (ўзан ва эски ўзан музи) аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
гидрологик режим кўрсаткичларини ўрганилганлик материаллари ёки бевосита усуллар асосида ҳисоблаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўзан ва қайир деформацияларининг дастлабки башорати ва б.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
115. Ҳаво линияси трассасининг оптимал йўналишини танлашда биринчи навбатда қуйидаги ҳолатларни ҳисобга олиш керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
трассанинг сув объекти билан кесишган ўтиш оралиғи ва ушбу чизиқли иншоотнинг ҳисобий ўтиш оралиғига нисбати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қайирни сув босгандаги энг кенг ва энг чуқур миқдори, унда муз оқишининг мавжудлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўтиш жойларида музлар тиқилиб қолиш эҳтимолининг мавжудлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кемалар қатновининг мавжудлиги ва кемаларнинг энг баланд ўлчамлари.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
116. Ҳаво линиялари трассаси йўналишини (подстанция жойлашган жойни) танлаш учун муҳандислик гидрометеорология изланишларида аниқланадиган гидрологик ва метеорологик кўрсаткичлар рўйхати мазкур Қоидалар тўпламининг 11.3 ва 11.4-жадвалларда келтирилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
117. Ҳаво линиясининг танланган йўналишида ўтказиладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари трассанинг сув объектларидан ўтиш жойларидаги муҳандис-гидрологик шароитларни муфассал ёритиш (бу маълумотлар қурилишга инвестицияларни киритиш босқичида олинган) ҳамда чизиқли иншоотлар лойиҳасини асослаш учун талаб қилинган ҳисобий гидрологик ва метеорологик кўрсаткичларни олиш учун бажарилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
I мураккаблик даражали сув объектлари гуруҳига кирувчи сув объектлари учун лойиҳа ҳужжатларини асослаш учун бажариладиган муҳандислик изланишлари таркибида ўтиш жойлари участкаларини рекогносцировка текширишлари ўтказишни режалаштириш керак. Бу ҳолда ўтиш жойлари створининг ҳолатига аниқлик киритиш, дарё ўзани ва қайирининг морфометрик кўрсаткичларини, сув сатҳининг ўзгариш амплитудалари ва ўтиш жойларида дарё ўзани, шунингдек, қайирининг емирилишга (ювилишга) бардошлилигини аниқлаш кўзда тутилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
II ва III мураккаблик даражали сув объектлари гуруҳи учун муҳандислик изланишлари таркибида ўтиш жойлари участкаларини муфассал текшириш ва гидрологик режимни кузатишларни (етарли даражада ўрганилмаган тақдирда) кўзда тутиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
118. Гидрологик режимни кузатишларни дарёларнинг кўприклар участкаларидаги гидрологик режимини ўрганиш учун тавсия қилинган таркибда (оқим юзасидаги тезсик ва йўналишларни ўрганиш бўйича олиб борилган ишлар билан тўлдирилган ҳолда) олиб бориш керак (11.3-жадвалга қаранг).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

11.3-жадвал

Ўтиш жойининг мураккаблик гуруҳи

Ҳаво линияси трассасининг сув объектидан ўтиш шароитлари

I

Сув объекти қайир билан биргаликда аниқ ҳаво линиясини лойиҳалаш учун қабул қилинган таянч устунларидаги (чизиқли) битта ҳисобий оралиқ билан кесишади.

II

Сув объекти ўзанининг ва қайирининг эни ёки қирғоқлар емирилиш (ювилиш) зонаси ҳисобий оралиқдан катта. Бу ҳолда, асосан, тагликли чизиқли таянч устунлар қўллаш ёки пойдеворларни махсус муҳофазалаш талаб қилинади.

III

Кема қатнови бўлган дарё ёки канал баландлиги 50 m дан ортиқ махсус таянч устунлари қўллаш ёрдамида кесиб ўтилади. Бундан ташқари, масофаси 700 m дан ортиқ бўлган оралиқ билан кесиб ўтиладиган ҳар қандай сув объекти (таянч устунларининг баландлигидан қатъи назар).

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Эслатма. Ушбу жойда ҳаво линияларини лойиҳалаш учун қўлланиладиган чизиқли таянч устунлари оралиғининг қиймати лойиҳачи томонидан техник топшириқда кўрсатилган бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
119. Лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун олиб борилган муҳандислик гидрометеорология изланишлари натижасида бутун трасса бўйлаб иқлим кўрсаткичлари, сув объектлари режимининг ҳисобий кўрсаткичлари олиниши керак. Шу билан бир қаторда, ҳаво линиясининг трассаси ўтиш участкасида ўтиш таянч устунларини ўрнатишни, уларнинг конструкциясини танлашни ва, зарурат туғилганда, муҳандислик муҳофазаси чора-тадбирлари ҳамда иншоотлари ишлаб чиқишни асослаш учун зарур таркибдаги гидрологик шароитлар тўғрисида маълумотлар олиниши керак (11.4 ва 11.5-жадваллар).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

11.4-жадвал

Ҳаво линиялари ва подстанцияларга инвестицияларни ҳамда қурилиш лойиҳаларини асослашда ҳисобга олинадиган гидрологик кўрсаткичлар ва маълумотлар

Ҳаво линияси трассаси ва подстанция майдончаси жойини танлашда

Танлаб олинган ва келишилган ҳаво линияси трассасида (подстанция майдончасида)

III ва II мураккаблик гуруҳига мансуб сув объектларидан ўтиш жойлари

Ўтиш жойларининг сони

Сув энг юқори кўтарилишининг R фоизли такрорланишдаги ҳисобий сатҳи, сув босиш зонасининг эни, чуқурлиги (ўрта ва энг катта), ҳисобий сатҳларда оқимнинг тезлиги ўртача (ўтиш жойи профилининг участкалари бўйича).

Ўзаннинг ёки ўзан ва қайир деформациясининг башорат қилинадиган зоналари; ўтиш жойидаги оралиқнинг тавсия қилинадиган узунлиги;

Сув энг юқори кўтарилишининг энг баланд сатҳи, ёки маълум бўлганлар ичида энг юқориси, у содир бўлган йил ва аналог бўйича тахминий таъминланганлиги; баҳорги тошқинларнинг (тошқин даврининг) бошланиш ва тугаш саналари, кузатилган энг баланд сатҳ; баланд сатҳлар туришининг давомийлиги; сув кўтарилиши ва пасайишининг жадаллиги; ёз чилласининг ўртаси ва охиридаги сув сатҳи.

Қирғоқнинг баландлиги ва емирилишга бардошлилиги; қайирнинг кенглиги, унинг сув босиш чуқурлиги, емирилишга бардошлилиги;

Берилган таъминланганликдаги сувнинг максимал сарфлари (баланд сувлар сатҳини (BSS) R фоизли такрорланишда гидравлик-морфометрик усулда ҳисоблаш зарурат туғилганда).

Қайирда муз оқишининг мавжудлиги, унинг характери, муз бўлаклари ва муз оқиш зонасининг ўлчамлари;

кема ҳаракатининг мавжудлиги, кемаларнинг сув сатҳидан баландлиги (келажакда ўсишини ҳисобга олган ҳолда)

Муз шароитлари — Муз режими асосий фазаларининг кириш муддатлари; баҳорги муз оқишининг ўртача ва чекка бошланиш ҳамда тугаш саналари, баҳорги муз оқишида кузатилган сувнинг энг баланд сатҳи, берилган таъминланганликда баланд сув туришининг ҳисобий сатҳи; қайирдаги муз оқиш зоналарининг келиб чиқиши, ўзан ва эски ўзанда ҳосил бўлган муз бўлакларининг энг катта ўлчамлари, муз бўлакларининг ҳаракатланиш йўналишининг схемаси, уларнинг қайирдаги таянч устунлари ўрнатилган жойларда трассага яқинлашиш бурчаги; музнинг кузатилган ва муз оқишидан олдинги энг катта қалинлиги; муз уюмлари ҳосил бўлган жойлар, уларнинг баландлиги, эни, узунлиги; муз тиқинлари ҳосил бўладиган жойларнинг мавжудлиги, уларнинг ўтиш жойларида дарё режимига таъсири; муз устидан ўтиш эҳтимоли даврининг бошланиши.

Ўзан жараёнининг тури, унинг йўналганлиги, фаоллиги, ўзан ва ирмоқ қирғоқларининг деформацияланиш тезлиги; қирғоқларда сув оқизиб келиб ётқизган участкаларининг жойлашган жойи; иншоотлар хизмат қиладиган муддатлар башорат қилинадиган деформациялар зонасининг кенглиги, ўзан ва ирмоқларнинг энг катта емирилиш чуқурлиги ва башорат қилинадиган ҳолати (профили).

Қайирнинг, ирмоқларнинг, ўзаннинг, унинг қирғоқлари гидроморфологик кўрсаткичларининг комплекси:

ўсимликлари, рельефи, грунтлари, юқори (баланд) сув босиш ва уларнинг пасайиш шароитлари, оқим йўналишлари, тезликлари, қияликлари, баланд сувлар қолдирган излар ва баҳорий муз оқишларининг излари, ётқизиқлар, йиғилган ва емирилган участкалар, ўзан ётқизиқлари, уларнинг қирғоқ деформациясига таъсири (ўзан жараёни ва қайир деформациясини ҳисобга олган ҳолда), қайир массивининг тури, дарёда кечув жойларининг мавжудлиги, улар чекланган даврлар ва б. Водийнинг гидроморфологик тафсилоти, унинг кенглиги, ёнбағирларнинг баландлиги, профили; деформация жараёнлари.

Сув объектларининг I гуруҳ мураккабликдаги ўтиш жойлари

Ўтиш жойларининг сони

Водийнинг гидроморфологик тафсилоти (ёнбағирларнинг кенглиги, баландлиги, профили, жарланганлиги, серилдизлиги, мустаҳкамлиги, ўзан ва қайирнинг кенглиги ва ўнқир-чўнқирлиги, ўзан қирғоқларининг баландлиги, профили, мустаҳкамлиги, деформация жараёнлари).

Сув объектларининг I , II ва III гуруҳ мураккабликдаги ўтиш жойлари

Кемалар ҳаракатининг мавжудлиги, сув объектларининг кема ҳаракатланиш шароитлари бўйича турлари, синфи, кемалар сув усти габаритларининг сув сатҳидан баландлиги (кемалар ҳаракатларининг келажакда ривожланишини ҳисобга олган ҳолда).

Амалдаги ва лойиҳаланаётган гидротехник иншоотлар ва уларнинг ўтиш жойлари участкаларида гидрологик режимга таъсири тўғрисида маълумотлар.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Эслатма: I гуруҳ сув объектларидан ўтиш жойлари муҳандис-гидрологик изланишларининг таркиби ва ҳажми қуйидаги шароитларда II гуруҳ таркиби ва ҳажмига мос келади: ҳаво линияси таянч устунининг ундан фойдаланиш даврида сув оқими таъсир қилиш зонасида жойлашиш эҳтимоли бўлганда; ҳаво линияси трассасини (маҳаллий ҳокимият идоралари билан келишган ҳолда) ўзан бўйлаб, унинг таъсир зонасида ўрнатилганда.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

11.5 жадвал

Ҳаво линиялари ва подстанцияларга инвестициялар киритишни ва қурилиш лойиҳасини асослашни ишлаб чиқишда ҳисобга олинадиган метеорологик кўрсаткичлар

Ҳаво линиялари трассаси ва подстанция жойлашадиган жойни танлашда

Танлаб олинган ва келишилган ҳаво линиялари трассаси ва подстанция майдончасида

Атмосферанинг табиий манбалар (шўрхоклар, шўр кўллар ва б.) ва саноат корхоналари чиқиндилари билан ифлосланиш шароитларини характерловчи кўрсаткичлар

Ҳаво ҳарорати: ўртача ойлик ва ўртача йиллик; абсолют минимум ва максимум, абсолют минимумлардан ўртачаси; энг совуқ беш кунлик ва яхвонликнинг ҳисобийлари; илиқ ва совуқ даврларнинг давомийлиги;

Шамол: саккиз румб бўйича йўналишларнинг такрорийлиги ва штилларнинг ойлик ва йиллик такрорийлиги; ўртача ойлик ва ўртача йиллик тезлиги, берилган такрорийликдаги кузатилган максимал ва ҳисобий максимал тезликлар; кучли шамоллар кузатилган ўртача ва энг кўп кунлар;

Иқлим параметрлари — шамол бўлган пайтда ва шамолсиз максимал яхвонлик режимларида ҳамда яхвонлик пайтидаги максимал шамол босимида: яхвонлик деворининг эквивалент қалинлиги, яхвонлик пайтида шамол босими;

Асосий иқлим параметрлари (регионал хариталар ва маълумот — услубий материаллар бўйича)

Ойлик ва йиллик момоқалдироқли кунлар сони, момоқалдироқларнинг ўртача йиллик давомийлиги — соатларда, тоғли туманларда булутлар орасидаги чақмоқлар ерга берган разрядларининг сони;

Ойлик ва йиллик қор бўронли ва қум бўронли кунлар сони;

Ойлик ва йиллик туманли ва шудрнгли кунларнинг ўртача ва энг кўп сони;

Ойлик ва йиллик атмосфера ёғинларининг илиқ ва совуқ даврлар бўйича ва йил бўйи ўртача йиғиндиси, қаттиқ, аралаш ва суюқ ёғинларнинг ойлик ва йиллик миқдори (умумий миқдоридан фоиз ҳисобида);

Қор қатламининг ўн кунликдаги ўртача қалинлиги, энг қалин қатламга нисбатан (доимий рейка бўйича) йиллик ўртача, максимал ва минимал қалинлиги, қор қатламининг зичлиги, унинг пайдо бўлиш ва йўқ бўлиш санаси, ҳисобий қор босими. Ойлик ўрта музлаш чуқурлиги, энг катта ва энг кичик чуқурликларнинг ўртачаси.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
120. Магистрал қувурўтказгичлар трассасини лойиҳалашни асослаш учун ўтказиладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари асосан қувурўтказгичлар трассаси кесиб ўтадиган сув объектларининг гидрологик шароитларини аниқлашга йўналтирилган бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
121. Магистрал қувурўтказгичлар трассаси қурилишига инвестицияларни асослаш босқичида трасса йўналишини танлашда, ҳудуднинг гидрометеорологик ва картографик ўрганилганлик материаллари асосида дастлаб қуйидагилар белгилаб олинади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
туманнинг иқлим шароитлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кичик ўтиш жойларининг жойлашган жойи ва сони;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
катта ва ўрта ўтиш жойларининг гидрологик шароитлари.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Трасса ўтиш жойларини у ёки бу мураккаблик даражали гуруҳига ўтказишни сув объектларининг кенглиги ва чуқурлигага боғлиқ равишда 11.6-жадвалга кўра амалга ошириш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

11.6-жадвал

Ўтиш жойларининг мураккаблик даража гуруҳи

Магистрал қувурўтказгич трассаси кесиб ўтадиган сув объекти ўтиш жойининг шароитлари

I

Ёз чилласида трасса билан кесишувчи створ учун сув сатҳининг кенглиги 30 метргача (ўртача чуқурлиги 1,5 m).

II

Худди юқоридагидай, 1,5 m ўртача чуқурликда 31 дан 75 m гача

III

Худди юқоридагидай, 75 m дан кам, аммо 90 фоиз таъминланганликда сув сатҳи туришининг 20 кунлигида сув босиш зонаси 500 m дан ортиқни ташкил қилади.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
122. Ўрганилганлик етарли бўлмаган ҳолларда муҳандислик изланишлари таркибида катта ва ўрта ўтиш жойларида рекогносцировка текширишлари кўзда тутилиши керак. Кичик ўтиш жойларини текшириш трассанинг жарликлар-сойликлар ривожланган участкаларида амалга ошириш мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
123. Лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш учун ўтказиладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлар трассанинг танлаб олинган йўналишида амалга оширилади. Бу изланишларнинг мақсади гидрологик шароитларга аниқлик киритиш ва муфассал ўрганиш, шунингдек, трассанинг қувурўтказгич билан кесишиш шароитларига кўра катта ва ўрта сув объектларига ўтказилган сув объектлари ҳисобий гидрологик кўрсаткичларини олишдан иборат.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
124. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари таркибини қувурўтказгични ётқизиш усулини ва унинг сув объектидан ўтиш жойининг мураккаблик даражаси гуруҳини ҳисобга олган ҳолда белгилаш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
125. Қувурўтказгични ер устидан ўтказиш усулида, кесиб ўтиладиган сув объектларини текширишда асосий эътиборни максимал сатҳини, деформацион жараёнларнинг жадаллиги ва йўналганлигига қаратиш керак, жарликларни кесиб ўтганда эса сувнинг эрозион фаолияти ва унинг жадаллигига қаратиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
126. Қувурўтказгични сув ўтказувчи тешиги бўлган тупроқли кашакда (қувурнинг икки қисмини туташтирувчи восита — улагич) ўтказилганда, текширишлар жараёнида дарё бассейнида сув хўжалик фаолияти шароитларини ҳамда ўзан ва қайирнинг гидравлик кўрсаткичларини аниқлаш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
127. Қувурўтказгични ер остидан ўтказиш усули даража сувнинг эрозион фаолияти жадаллигини, унинг ўзини намоён қилиш шаклини ва йўналишини ҳамда ўзан таги ва қирғоқларининг емирилишига (ювилишига) мустаҳкамлигини мукаммал баҳолаш заруратини аниқлаб беради.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
128. Кичик сув ўтказгичлар гидрологик шароитларини баҳолаш морфометрик ишлар комплекси билан биргаликда ўтказилган рекогносцировка текширишлари натижалари билан тўлдирилган гидрологик ўрганилганлик материаллари бўйича амалга оширилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
129. Трассани жарлик ва сойликлар ривожланган туманларда ўтказилганда, эталон участкаларни ажратиб кўрсатиш (оқим ва сув эрозия фаолияти бўйича кўргазмали) ва улар учун сув эрозия фаолиятини ўрганиш ишлари комплексида бажариладиган кичик дарёлар оқимини кузатишни кўзда тутиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
130. Катта ва ўрта ўтиш жойлари текширилганда, магистрал қувурўтказгич трассаси қурилишига инвестиция киритишни асослаш босқичида олинган маълумотларга қўшимча қуйидагилар аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дарёнинг балиқ хўжалиги жиҳатидан аҳамияти ҳамда қишлаш чуқурчалари ва балиқ урчийдиган жойлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурўтказгич ўтиш жойлари створидан қуйида ер усти ва ер ости инфильтрацион сув тортиб олгичлар, пляжлар, дам олиш ва туризм жойлари мавжудлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўтиш жойлари яқинида кемалар тўхташ жойларининг мавжудлиги ва улар жойлашган жойлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўзан тубини чуқурлаштириш ишлари олиб бориладиган жойларнинг мавжудлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
амалдаги қувурўтказгич ёки кабел линиялари ўтиш жойларининг мавжудлиги ва улардан фойдаланиш тажрибаси.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
131. Гидрологик жиҳатдан ўрганилмаган ва етарли даражада ўрганилмаган трассанинг ўрта ва катта ўтиш жойларининг гидрологик шароитларини баҳолаш учун муҳандислик изланишлари таркибида гидрологик режим кўрсаткичларини кузатиш ва ўтиш жойларининг участкаларини муфассал текширишни ташкил этишни кўзда тутиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
132. Янгидан тузиладиган постларда гидрологик кузатишлар таркибига сувнинг ҳарорати, сатҳи ва сарфи, ўтиш жойлари участкасидаги музлаш режимини ўрганиш, сув таги чўкиндиларидан намуналар олиш, ўтиш жойлари участкасининг створи ва планида уларнинг тақсимланишини тавсифлаш учун оқим тезликларини муфассал ўлчаш, ўзан қирғоқлари ва тагининг деформациясини ўрганиш киритилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
133. Катта ўтиш жойлари учун кузатишлар таркибига қўшимча лойқаланиш, сув олиб келиб ётқизаётган чўкиндилар оқими режимини, қум уюмларининг параметрларини ўрганиш киритилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
134. Муҳандислик изланишлари натижасида қувурўтказгич ўтказиладиган туманнинг муҳандислик гидрометеорология изланишлари муфассал баҳоланиши ва уларнинг лойиҳасини асослаш учун зарур бўлган ҳисобий метеорологик ва гидрологик кўрсаткичлар 11.7-жадвалга мувофиқ олиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

11.7-жадвал

Табиий шароитлар тафсилоти

Магистрал қувурўтказгичлар қурилишини лойиҳалашни асослашни ишлаб чиқиш учун ўтказиладиган муҳандислик гидрометеорология изланишларида аниқланадиган гидрометеорологик кўрсаткичлар

Трасса йўналишини танлашда

Трассанинг танлаб олинган йўналишида қўшимча

Магистрал қувурўтказгичлар трассалари учун

Иқлим

Ҳаво ҳарорати ва намлигининг, атмосфера ёғинларининг, шамолнинг экстремал ва ўртача миқдорлари; қор қопламининг энг юқори баландлиги ва грунтнинг музлаш чуқурлиги; атмосфера ҳодисалари.

Грунтларнинг ўртача ва энг чуқур музлаш чуқурлиги ҳамда музлаш даврининг ўртача давомийлиги; тупроқ юзасининг ойлик ва йиллик ўртача ҳарорати ва уларнинг чуқурлик бўйича тақсимланиши; яхвонлик — совуқ-нам ҳаво ётқизиқларининг оғирлиги.

Кичик ўтиш жойлари учун

Дарёларнинг гидрологик режими

Трассанинг характерли участкалари бўйича тахминан баҳоланган ўтиш жойларининг сони.

Сувнинг ҳисобий энг баланд сатҳи*, сувнинг ҳисобий максимал сарфи **, ўзан тубининг емирилиши (ювилиши) мумкин бўлган энг катта чуқурлик; иншоотлар хизмат қилишининг охирида ювилиши мумкин бўлган чуқурликнинг башорати.

Катта ва ўрта ўтиш жойлари учун

Дарёларнинг гидрологик режими

Сувнинг энг баланд ҳисобий сатҳи; баҳорги муз юришининг энг баланд ва энг паст сатҳи; оқимнинг сув юзаси ва сув тагидаги ўртача ҳамда максимал тезлиги; сув ҳароратининг 12о S даража ўртача ва чекка саналари ***, сувнинг муздан ҳоли бўлган даврдаги лойқалиги ***, чўкиндилар оқиб келиши ва сув тубидаги уюмларнинг параметрлари ***.

Ўзан ва қайир деформацияси

Ўзан туби емирилишининг энг катта чуқурлиги; ўзан туби емирилишининг башорат қилинган профили; берилган давр ҳолатига ўзан ва қайирнинг башорат қилинган деформацияси.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
* Қувурўтказгични ер устида ётқизиш усулида.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
** Қувурўтказгични тупроқ кашак танасида ётқизиб.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
*** Қурилишни ташкил қилиш лойиҳасини ишлаб чиқиш учун.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
135. Дарё транспорти объектлари учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари ечилиши керак бўлган масалаларга боғлиқ равишда иншоотларни қуриш лойиҳаси ва инвестицияларни ҳамда дарё участкасининг кема ҳаракатлари шароитларини яхшилаш бўйича кўзда тутилган чора-тадбирларни асослаш учун зарур бўлган бирламчи маълумотларни олишни таъминлаши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Муҳандислик изланишларини бажариш жараёнида сув сатҳларини ўлчаш постларининг тармоқларини ташкил қилиш, сув юзасининг қиялигини (сув сатҳларининг кунлик боғламаларини), ўзан ирмоқлари бўйлаб оқим тақсимланишини ва ёйиқларда (дарё ёйилиб оқадиган саёз жойларда) оқим тезлигини кузатишларни ташкил қилиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
136. Табиатни муҳофаза қилиш чора-тадбирларини ишлаб чиқиш учун муҳандислик изланишлари таркибида дарёнинг гидрокимёвий режимини ва чўкиндиларнинг режимини ўрганишни кўзда тутиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
137. Дарёнинг ўзан фаолияти, сув ва музлаш-термик режими мураккаб участкаларида жойлашган I ва II синф масъулиятли бино ва иншоотларни қуриш учун изланишларда махсус ишлар ва тадқиқотлар олиб боришга рухсат берилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Аниқланиши керак бўлган гидрологик кўрсаткичлар рўйхати 11.8-жадвалда келтирилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

11.8-жадвал

Табиий шароитлар тафсилоти

Дарё транспорти объектларини лойиҳалаш учун муҳандислик гидрометеорология изланишларида аниқланиши керак бўлган гидрологик кўрсаткичлар

Сувнинг сатҳлари

Гидрологик режим ва характерли сатҳлар фазалари кириб келадиган ўртача ва чекка саналар; характерли ҳисобий ва кунлик ҳар хил эҳтимолликда таъминланган сатҳларнинг туриш давомийлиги ва таъминланиш эҳтимоллиги.

Сув ва чўкиндиларнинг сарфи

Сувнинг ҳисобий максимал ва минимал сарфи; сув сарфининг сатҳ, лойқалик, чўкиндилар сарфи билан боғлиқлик графиклари; дарё сувининг унинг ирмоқлари бўйича тақсимланиш фоизларининг эгри чизиқлари.

Сув юзасининг нишаблиги

Сув сатҳи юзасининг бўйлама профили, нишабликларнинг ва сув пасайиши (тушиши) билан боғлиқлиги.

Оқим тезлиги

Оқимнинг энг катта ва ўртача тезлиги, шу жумладан, саёзликларда сатҳлар ўзгаргандаги оқимлар тезликлари.

Музлаш шароитлари

Очилишдан олдин баҳорги муз юриши даврида музнинг мустаҳкамлиги, муз бўлакларининг ўлчами, уларнинг ҳаракат тезлиги ва қирғоққа яқинлашиш бурчаги, муз уюмлари ҳосил бўладиган жойлар, уларнинг баландлиги, эни ва узуглиги, муз тиқинларининг мавжудлиги ва такрорийлиги, муз фазаларининг пайдо бўлиш муддатлари.

Тўлқинланиш

Ҳисобий сатҳларда турли миқдорларда таъминланган тўлқинланиш кўрсаткичлари ва уларнинг такрорланиб туриши, тўлқинланиш даври (оқимни ҳисобга олган ҳолда дарёларда).

Ўзан жараёнлари

Жараённинг тури, ривожланиш даражаси, деформациянинг тафсилоти, ювилишнинг (емирилишнинг) энг катта чуқурлиги, чўкинди босиш миқдори ва ўзан ҳодисаларининг башорат қилинган жойи.

Сувнинг кимёвий таркиби

Кимёвий таркиб нормаллаштирилган асосий ингридиентларининг таркиби.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
138. Денгиз транспорти объектларини лойиҳалаш учун бажариладиган муҳандислик гидрометеорология изланишларининг таркибини лойиҳаланаётган иншоот тури ва унинг қирғоққа нисбатан жойлашишини ҳисобга олган ҳолда аниқлаш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
139. Орол денгизи қирғоқлари бўйида жойлаштирилиши мўлжалланган объектлар учун муҳандислик изланишлари таркибида денгиз қирғоғи динамикаси тўғрисида (денгиз қирғоғи ва тубининг емирилиши, чўкиндиларнинг қирғоқ бўйлаб бир жойдан иккинчи жойга кўчиши, аккумулятив шакллар ҳосил бўлиши) ва муз шароитлари (ёпишган музлар майдонинг кенглиги, муз тиқинларининг ҳосил бўлиши) тўғрисида маълумотлар олиш кўзда тутилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
140. Акватория доирасида жойлаштириладиган иншоотлар учун тўлқинланиш, муз дрейфи, оқим ва шамол томонидан кўрсатиладиган босим ва таъсирлар асосий ҳисобланади. Бундан ташқари, туб ётқизиқлари ва чўкиндиларининг таркиби ва бир жойдан иккинчи жойга кўчиш характери ўрганилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
141. Муҳандислик изланишлари таркибидан мавжуд гидротехник иншоотларга гидрометеорологик жараён ва ҳодисаларнинг таъсири тўғрисида маълумотлар йиғишни кўзда тутиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
142. Дарёларда йирик гидроузелларни лойиҳалаш учун ўтказиладиган муҳандислик гидрометеорология изланишларини соҳавий норматив ҳужжатлар талабларига кўра бажариш керак. Муҳандислик изланишлари таркибида ГЕС қурилиши ва улардан фойдаланишнинг атроф муҳитга таъсирини баҳолаш ва табиатни муҳофаза қилиш чора-тадбирлари учун бирламчи маълумотлар олишни кўзда тутиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
143. Кўллар ҳудудларида жойлаштириладиган нефт конлари гидротехник иншоотларини қуриш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари, одатда, бошқа муҳандислик изланишларига нисбатан илгарироқ олиб борилади ҳамда нефт ва газ учун истиқболли майдонларда бурғулаш ишларини ташкил қилиш учун тайёргарлик кўриш босқичида бошланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
144. Фонд материалларини йиғиш ва таҳлил қилиш асосида муҳандислик изланишлари туманининг гидрометеорологик ва литодинамик шароитлари ўрганилганлиги аниқланади ҳамда мавжуд материалларнинг тўлиқлиги ва ишончлилиги, шунингдек, улардан гидротехник иншоотларни лойиҳалаш учун фойдаланиш эҳтимоллиги аниқланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
145. Муҳандислик гидрометеорология изланишлари кузатувларнинг етарли даражадаги вақт қаторини таъминлаши керак. Ўрганилмаган ҳудудлар учун лойиҳа ишлаб чиқилаётган вақтга қадар кузатувларнинг давомийлиги беш йилдан кам бўлмаслиги керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
146. Қидирув-разведка бурғулаш ишларини таъминлаш учун шамол, тўлқинланиш ва оқимларнинг параметрларини ўлчаш ҳамда муз режимини кузатиш ишлари олиб борилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
147. Кўллар ва сув омборлари кўрсаткичлари режими ҳамда асосий метеорологик кўрсаткичларини кузатиш учун бир туридаги автоном режимда ишловчи ёки бурғулаш платформаларида ўрнатилган ўлчаш воситалари ишлатилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
148. Қурилиш майдончалари ва коммуникация трассаларида олиб бориладиган муҳандислик гидрометеорология изланишлари қуйидагилар учун зарур материалларни олишни таъминлаши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иншоотлар комплеки ва коммуникациялар трассаларини жойлаштиришнинг оптимал вариантини танлаш учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қуриладиган иншоотларнинг конструкцияси бўйича асосий қурилиш ечимини қабул қилиш учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш ва ишларни олиб бориш лойиҳасини тузиш учун.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
149. Кузатувлар таркиби ва ҳажми гидрометеорологик режимнинг у ёки бу элементларини ўрганилганлик даражасига ва танлаб олинган гидротехник иншоотлар тури ва муҳандислик коммуникациясининг конструктив тузилишига боғлиқ равишда аниқланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
150. Гидрологик кузатувлар таркибига сув сатҳи, тўлқинланиш, оқимлар, сув ҳароратини ўлчашиб сувнинг кимёвий таркиби ва музлаш шароитларини ўрганиш киритилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
151. Метеорологик кузатувлар таркибига қуйидаги кузатувларни киритиш зарур:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳаво ҳарорати ва намлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шамол йўналиши ва тезлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ёғингарчилик;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
горизонтал йўналиш бўйича кўриш узоқлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
атмосфера босими;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
атмосфера ҳодисалари, музлаш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
152. Гидрологик кузатувлар комплексида зарурат туғилганда қуйидагилар учун бирламчи маълумотлар олишни таъминловчи литодинамик ишлар олиб борилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муҳандислик изланишлари участкаларида литодинамик жараёнларни умумий баҳолаш учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
пляжлар ва дарё туби чўкиндилари бўйламасига ва чуқурлик бўйича ювилиб кетадиган ва йиғиладиган зоналарни ажратиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муҳандислик коммуникациялари ва гидротехник иншоотлар ёнида содир бўладиган ювилиш ва аккумуляция фаоллигининг башорат қилинган баҳоланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кўл ва сув омборлари тубидаги очиқ тоғ ковламаларини чўкиндилар босиб тўлдиришини баҳолаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муҳандислик коммуникацияларининг қирғоққа ёпишадиган жойининг муҳандис-геологик разведкаси даврида ўрганиладиган майдончалар ўлчами ва ўрганиш чуқурлигини асослаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш материаллари сифатида ишлатиладиган дарё тубидаги грунтларни ковлаб олишни чекловчи омилларни топиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
153. Табиий шароитлари ўта мураккаб бўлган туманларда муҳандислик гидрометеорология изланишлари олиб борилганда, уларнинг таркибида махсус дастурлар бўйича бажариладиган экспериментал тадқиқотлар кўзда тутилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
154. Мазкур Қоидалар тўпламини ишлаб чиқувчилар рўйхати иловага мувофиқ белгиланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 1.02.10-23 «Қурилиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари. Қоидалар тўплами»га
ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 1.02.10-23 «Қурилиш учун муҳандислик гидрометеорология изланишлари. Қоидалар тўплами»га ишлаб чиқувчилар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
РЎЙХАТИ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ю.Д. Магрупов — Қурилишда муҳандислик қидирувлари, геоахборот ва шаҳарсозлик кадастри лойиҳа илмий-текшириш институти (ЎЗГАШКЛИТИ) бош директори;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ш.Н. Юсупов — Қурилишда муҳандислик қидирувлари, геоахборот ва шаҳарсозлик кадастри лойиҳа илмий-текшириш институти (ЎЗГАШКЛИТИ) бўлим бошлиғи.