Ҳужжат кучини йўқотган 18.06.2026 25.03.2019 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 3145
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг буйруғи, 25.03.2019 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 3145
Дата вступления в силу
01.01.2020
Ҳужжат кучини йўқотган 18.06.2026
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
буйруғи
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (10-сонли БҲС) «Алмашув операцияларидан олинадиган даромадлар»ни тасдиқлаш тўғрисида
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2019 йил 25 мартда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3145]
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
 LexUZ шарҳи
Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2026 йил 13 майдаги 363-сонли «Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (19-сонли БҲС) «Даромад»ни тасдиқлаш ҳақида»ги буйруғига (рўйхат рақами 3857, 18.06.2026 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикасининг Бюджет кодекси, Ўзбекистон Республикасининг «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ ва бюджет ҳисобини давлат секторида молиявий ҳисоботларнинг халқаро стандартлари билан мувофиқлаштириш мақсадида буюраман:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (10-сонли БҲС) «Алмашув операцияларидан олинадиган даромадлар» иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Мазкур буйруқ 2020 йил 1 январдан кучга киради.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Вазир Д. КУЧКАРОВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Тошкент ш.,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2019 йил 5 февраль,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12-сон
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2019 йил 5 февралдаги 12-сон буйруғига
ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (10-сонли БҲС) «Алмашув операцияларидан олинадиган даромадлар»
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Мазкур Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (10-сонли БҲС) «Алмашув операцияларидан олинадиган даромадлар» (бундан буён матнда Стандарт деб юритилади) Ўзбекистон Республикасининг Бюджет кодекси ва Ўзбекистон Республикасининг «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ бюджет ташкилотлари, давлат мақсадли ва бошқа бюджетдан ташқари жамғармаларнинг (бундан буён ташкилотлар деб юритилади) алмашув операцияларидан олинадиган даромадлар ҳисобини юритиш тартибини белгилайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-боб. Умумий қоидалар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Стандартда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
алмашув операциялари — бир ташкилот бошқа ташкилотдан активлар ёки хизматларни (ишларни) қабул қилиши ёки мажбуриятларни бажарилишида, унга худди шу миқдордаги активлар (пул маблағлари, товарлар, ишлар, хизматлар) билан алмашуви;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
алмашув операциясининг ҳақиқий қиймати — тарафлар ўртасида битимни амалга оширишда активни сотиб олиш ёки мажбуриятларни бажариш учун етарли бўлган сумма;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
алмашув бўлмаган операциялар — актив ёки хизматларнинг (ишларнинг) ташкилот томонидан ёки ташкилотга бепул ёхуд бошқа мажбуриятларсиз берилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тугалланганлик фоизи бўйича ҳисоблаш усули — алмашув операциясидан олинган даромадларнинг ҳисобот даврида тугалланганлик даражаси (фоизи) бўйича тан олиниши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тўғри чизиқли ҳисоблаш усули — белгиланган давр мобайнида кўрсатилган хизматлар (бажарилган ишлар) натижасида олинган даромадларнинг бир маромда, тенг улушларда тан олиниши.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Стандарт ҳисоблаш методи асосида молиявий ҳисоботларни тузувчи ва тақдим қилувчи ташкилотларнинг товарлар (ишлар, хизматлар) реализациясидан тушган даромадлари ҳамда ташкилот активларидан фойдаланиш натижасидан юзага келадиган фоизлар, лицензия йиғимлари ва дивидендлар бўйича алмашув операциялари натижасида олинадиган даромадларнинг ҳисобини юритишда фойдаланилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Стандартдан қуйидагилардан тушадиган даромадларнинг ҳисобини юритишда фойдаланилмайди:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а) ижара шартномасидан;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
б) асосий воситаларни сотишдан;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
в) инвестициялар натижасида олинадиган дивидендлардан;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
г) суғурта шартномаларидан;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
д) молиявий активлар ва молиявий мажбуриятларнинг жорий нархи ўзгаришидан ёки уларнинг сотилишидан;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
е) жорий активларнинг қиймати ўзгаришидан;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ж) биологик активлар ҳақиқий қийматининг ўзгаришидан ва дастлабки ҳисобга олишдан;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
з) фойдали қазилмаларнинг қазиб олинишидан.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-боб. Даромадлар ва уларни баҳолаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Даромадлар ташкилотнинг фойдасига олинадиган ёки олиниши кутилаётган иқтисодий фойдадан бўлган ялпи тушумларни ўз ичига олади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Юқори турувчи ташкилот ҳамда Ҳукумат топшириғига асосан ундирилган зарар суммаси ташкилот учун иқтисодий фойда ҳисобланмайди ҳамда ушбу тушумлар активларнинг ошиши ёки мажбуриятларнинг камайишига олиб келмайди. Шу сабабли, улар даромад таркибидан чиқариб ташланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бунда олинган ёки олиниши кутилаётган тушумларнинг ташкилотга комиссия ёки улуш сифатида қоладиган қисми даромад сифатида ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5. Молиялаштиришдан келиб тушган маблағлар даромад сифатида эътироф этилмайди ҳамда бевосита молиявий ҳисоботларнинг актив ва мажбуриятлар қолдиғи йиғиндиси сифатида акс эттирилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6. Товарлар ёки хизматлар хусусиятига ва қийматига кўра бир хил бўлган товарлар ёки хизматларга алмаштирилганда, бундай операциялар даромад келтирувчи операциялар деб ҳисобланмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Алмашув операциясидан олинган даромад товар ёки хизматнинг ҳақиқий қиймати бўйича ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7. Даромадлар тушганда ёки тушиши кутилаётганда ҳақиқий қиймати бўйича ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8. Харажатнинг ўрнини қоплаш пул маблағлари ёки унинг эквиваленти кўринишида бўлади, бунда даромад суммаси олинган ёки олиниши кутилаётган пул маблағлари ёхуд унинг эквиваленти ҳисобланади. Агар, пул маблағлари ёки унинг эквиваленти тушиш вақти кечиктирилган бўлса, ундан олинадиган даромаднинг ҳақиқий қиймати номиналда белгиланганидан кўра пастроқ бўлиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9. Алмашув операциясидан ҳосил бўладиган даромадлар миқдори хизматлар ва активлардан фойдаланувчилар ёки харидорлар билан ташкилот ўртасида битимга асосан аниқланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10. Алмашув операцияси ҳисобланмаган мақсадли тушумлар ташкилот томонидан тан олинган соф актив қийматининг ўсиши ҳисобида баҳоланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ташкилот келиб тушган даромадни мажбурий тўлов ёки солиққа тортилмайдиган тушум сифатида қабул қилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-боб. Хизматлар кўрсатиш (ишларни бажариш)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11. Кўрсатиладиган хизматни (бажариладиган ишни) ишончли баҳолаш имконияти мавжуд бўлганда, ундан олиниши кутилаётган даромад ушбу хизмат кўрсатиладиган (иш бажариладиган) ҳисобот даврида тугалланган деб ҳисобга олиниши керак. Кўрсатиладиган хизмат (бажарилган иш) қуйидаги шартлар бажарилганда ишончли деб баҳоланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а) даромад миқдори ишончли деб ҳисобланганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
б) алмашув операциясидан тушадиган даромад ташкилотга келиб тушиш эҳтимоли бўлганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
в) ҳисобот даврида алмашув операциясининг тугалланишини ишончли баҳолаш имкони бўлганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
г) алмашув операцияси ва унинг тугалланиши билан боғлиқ бўлган харажатларни аниқ баҳолаш имкони бўлганда.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12. Амалга оширилган ҳар бир алмашув операцияси ташкилот томонидан алоҳида тан олиниши лозим. Бунда ташкилот даромадни тугалланганлик фоизи методи асосида тан олади. Алмашув операциясининг моҳиятини кўрсатиш мақсадида, унинг алоҳида ажратилган қисмлари тан олиниши мумкин (мисол учун, товар қиймати келажакдаги хизмат қийматини ўз ичига олган бўлса, бу қиймат кейинги ушбу товарга хизмат кўрсатилган даврга ўтказилиб, ушбу даврдаги даромад деб тан олинади).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ташкилот томонидан бир ёки бир нечта амалга оширилган алмашув операциялари умумий тарзда тан олиниши мумкин (мисол учун, ташкилот бир товарни сотишга ва уни кейинчалик қайта сотиб олиш шарти билан иккита шартнома тузиши мумкин, бунда бу товарнинг фойдалилик қиймати анча пасаяди ва бундай ҳолатда иккита операция ҳам бир пайтда кўриб чиқилади).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
13. Даромад сифатида тан олинган маблағларни қабул қилиш бўйича ноаниқликлар келиб чиқса, қайтарилмаган ёки қайтариб олиниши эҳтимоли мавжуд бўлмаган пул миқдори харажат сифатида қабул қилинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
14. Алмашув операцияларининг тугалланганлик даражаси турли методлар орқали аниқланиши мумкин. Бунда ташкилотлар кўрсатилган хизматларни ишончли баҳолашга имкон берувчи методдан фойдаланади. Операцияларнинг тугалланганлик даражасини аниқлашда, операциянинг хусусиятига қараб қуйидагилар инобатга олиниши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бажарилган ишлар бўйича ҳисобот;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тўлиқ иш ҳажмига нисбатан маълум муддатгача тугатилган ишнинг фоиз миқдори;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
битим бўйича умумий ҳисобланган харажатларнинг ҳисобот санасигача қопланган харажати. Ҳисобот санасига қадар ҳисобланган харажатларга мазкур муддатгача кўрсатилган хизматлар бўйича қилинган харажатлар киради. Келишув бўйича жами баҳоланган харажатларга кўрсатилган ёки кўрсатилиши кутилаётган хизматлар бўйича харажатлар киради.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Алмашув операциясидан келиб тушадиган оралиқ тўловлар ва аванслар кўрсатилган хизматлар (бажарилган ишлар) тўлиқ миқдорини белгиламайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
15. Маълум бир давр мобайнида бир неча маротаба хизмат кўрсатилганда (ишлар бажарилганда), улардан келиб тушган даромадлар тўғри чизиқли ҳисоблаш усули асосида тан олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
16. Хизмат кўрсатишни назарда тутувчи алмашув операциясининг кутилаётган натижасини ишончли баҳолаш имкони бўлмаганда, даромад қопланган харажатлар кўламига тенг миқдорда тан олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
17. Алмашув операцияси амалга оширилишининг бошланғич босқичида ушбу операциянинг келажакдаги натижаси баҳоланиши керак. Ташкилот томонидан алмашув операциясини амалга ошириш учун қилинган харажатларнинг қопланиши кутилаётган миқдори аниқланади ҳамда ушбу харажатларнинг қопланиши кутилаётган даражаси тан олинади. Алмашув операциясининг келажакдаги натижасини ишончли даражада баҳолаш имконияти мавжуд бўлмаганда даромад тан олинмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қилинган харажатларни қоплаш эҳтимоллиги бўлмаган тақдирда, улар зарар сифатида тан олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18. Алмашув операциясидан олинадиган даромадларнинг тан олиниши:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а) хизмат кўрсатишдан (ишни бажаришда) олинадиган даромадларни тан олиш шартлари:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ташкилот сотиб олувчига товар эгалиги билан боғлиқ бўлган фойда ва таваккалчиликларни ўтказганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ташкилотда эгалик қилиш ҳуқуқи мавжуд бўлмаганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
даромад кўлами ишончли баҳоланганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ташкилотга операция билан боғлиқ иқтисодий фойда тушганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қилинган ёки қилиниши кутилаётган харажатлар ишончли баҳоланганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
б) фоизлар, лицензия йиғимлари ва дивидендлар бўйича алмашув операцияларидан тушадиган даромадларнинг тан олиш шартлари:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дивидендлар ёки уларнинг эквивалентлари — акциядорлар ёки ташкилотнинг ушбу дивидендлар ёки уларнинг эквивалентларини олиш ҳуқуқига эгалиги аниқланганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
фоизлар — активларнинг вақтга мутаносиб равишда ҳақиқий даромадлилиги аниқланганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
роялти ва лицензион тўловлар — шартнома талаблари бажарилганда.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
19. Ташкилот эгалик ҳуқуқи билан боғлиқ таваккалчиликларни ўзида сақлаб қолганда, бундай операция сотиш операцияси ҳисобланмайди ва у билан боғлиқ даромад тан олинмайди. Ташкилот эгалик ҳуқуқи билан боғлиқ хавфларни турли сабабларга кўра қуйидаги ҳолларда ўзида сақлаб қолиши мумкин:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
даромаднинг тушиши сотилган товарларнинг харидор томонидан қайта сотилишидан тушган даромадга боғлиқ бўлганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
олди-сотди шартномада кўрсатилган сабабга кўра харидор олди-сотди шартномасини бекор қилса ва ташкилотнинг фойда олиш эҳтимоллиги йўқ бўлса.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-боб. Фоизлар, лицензия тўловлари ва дивидендлар бўйича алмашув операцияларидан тушадиган даромадлар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20. Ташкилотларнинг активларидан бошқа шахслар томонидан фойдаланиши қуйидаги кўринишдаги даромадларни келтириб чиқаради:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
фоизлар — ташкилотнинг пул маблағлари ёки уларнинг эквиваленти ҳисобланган воситалардан фойдаланганлик учун ёки ташкилотга тегишли бўлган пул маблағлардан фойдаланганлик учун;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
роялти — ташкилотнинг номоддий активларидан фойдаланганлик учун (мисол учун, патентлар, савдо белгиси, муаллифлик ҳуқуқи ва дастурий таъминотлар);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ташкилот таъсисчи ҳисобланган юридик шахснинг фойдасини тақсимлашдан келиб чиққан бошқа даромадлар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
21. Ташкилотнинг активларидан фойдаланишдан бошқа шахсларга тушадиган фоиз, роялти, дивиденд ва бошқа даромадлар Стандартнинг 18-бандига асосан тан олиниши керак. Бунда ушбу даромадлар қуйидаги талабларга жавоб бериши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
операция билан боғлиқ иқтисодий фойда ташкилотга келиб тушиш эҳтимоллиги бўлганида;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
даромад миқдорини ишончли баҳолаш имконияти мавжуд бўлганда.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22. Инвестиция киритилмасдан ҳисобланган, бироқ ушбу инвестиция бўйича фоизлар тўланмаган ҳолларда, ундан олинган фоизлар икки давр (инвестиция киритилишидан олдин ва унинг киритилишидан кейинги давр) бўйича тақсимланади, бунда инвестиция киритилгандан кейин тушган фоизлар даромад сифатида тан олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
23. Даромад операциялар билан боғлиқ бўлган иқтисодий фойда ташкилотга келиб тушиши эҳтимоли бўлган ҳолатларда тан олинади. Даромадга киритилган суммани ундириш бўйича ноаниқлик мавжуд бўлганда, қайтарилмаган ёки олиш мумкин бўлмаган сумма харажат сифатида тан олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-боб. Ахборотни очиб бериш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
24. Ташкилот томонидан қуйидаги маълумотлар очиб берилиши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а) даромадларни тан олиш учун қабул қилинган ҳисоб сиёсатини, шу жумладан хизматлар кўрсатиш (ишларни бажариш) билан боғлиқ операциянинг тугалланганлик даражасини аниқлаш учун қўлланган метод;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
б) ҳисобот даврида тан олинган ҳар бир аҳамиятга эга даромадлар тоифасининг кўлами, шу жумладан:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
хизматлар кўрсатиш (ишларни бажариш);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
товарларни сотиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
фоизлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
роялти;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дивидендлар ёки уларнинг эквивалентидан келиб тушувчи даромадлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
в) ҳар бир аҳамиятга эга даромад тоифасига киритилган товарлар ва хизматлар (ишлар) алмашувидан даромадлар.
(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 25.03.2019 й., 10/19/3145/2809-сон)