Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2013 йил 4 октябрдаги 272-сон «Давлат ёнғин назорати тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорига мувофиқ буюраман:

1. Давлат ёнғин назорати органлари фаолиятини ташкил этиш ва амалга ошириш тартиби тўғрисидаги йўриқнома иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ойдан кейин кучга киради.

Мазкур Йўриқнома республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, хўжалик бирлашмалари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, бошқа ташкилотлар, уларнинг мансабдор шахслари, шунингдек фуқаролар томонидан ёнғин хавфсизлиги талабларига риоя қилинишини текшириш ва текширув натижалари бўйича чора-тадбирлар кўриш мақсадида амалга ошириладиган давлат ёнғин назорати органлари фаолиятини ташкил этиш ва амалга ошириш тартибини белгилайди.

1. Ушбу Йўриқномада қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

ёнғин — одамларнинг ҳаёти ва (ёки) соғлиғига, юридик ва жисмоний шахсларнинг мол-мулкига, шунингдек атроф табиий муҳитга зарар етказадиган, назорат қилиб бўлмайдиган ёниш;

ёнғин назорати — ёнғин хавфсизлиги талабларига риоя қилинишини текшириш ва текширув натижалари бўйича чора-тадбирлар кўриш мақсадида белгиланган тартибда амалга ошириладиган фаолият;

ёнғин юзасидан терговга қадар текширув (бундан буён матнда ёнғин юзасидан текширув деб юритилади) — инспекторларнинг ёнғин бўйича аризалар, хабарлар ва бошқа маълумотларни текшириш, уларни кўриб чиқиш натижаси юзасидан қарор қабул қилишга доир тадбирларни, шунингдек иш учун аҳамиятли бўлиши мумкин бўлган жиноят излари, нарсалар ва ҳужжатларни мустаҳкамлаш ва сақлашга доир чораларни ўз ичига оладиган фаолият;

ёнғин хавфсизлиги талабларига риоя қилинишини текшириш (бундан буён матнда текшириш деб юритилади) — республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, хўжалик бирлашмалари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, бошқа ташкилотлар, уларнинг мансабдор шахслари, шунингдек фуқароларнинг ёнғин хавфсизлиги талабларини бажаришлари устидан ДЁН органлари томонидан қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга ошириладиган назорат қилиш шакли ва аниқланган қоида бузишларни бартараф этиш ва (ёки) уларнинг олдини олиш чора-тадбирлари кўрилиши;

объект — юридик ёки жисмоний шахснинг мулкий комплекси (ёки унинг бир қисми), шу жумладан улар учун ёнғин хавфсизлиги талаблари белгиланган бинолар, иншоотлар, транспорт воситалари, технологик қурилмалар, асбоб-ускуна, агрегатлар, буюмлар ва бошқа мол-мулк;

давлат ёнғин назорати (бундан буён матнда ДЁН деб юритилади) органлари — Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг давлат ёнғин назоратини амалга ошириш ваколатига эга бўлинмалари;

ёзма кўрсатма — ёнғин назорати бўйича давлат инспекторининг ёнғин хавфсизлиги талаблари бузилишини бартараф этиш, шу жумладан қурилаётган корхоналар ва объектларнинг, шунингдек товарларни ишлаб чиқариш (ишларни бажариш, хизматлар кўрсатиш)да ёнғин хавфсизлигини таъминлаш бўйича тадбирларнинг белгиланган муддатларда тегишли мансабдор шахслар ва фуқаролар томонидан бажарилиши мажбурий бўлган ёзма фармойиши;

ёнғин назорати бўйича давлат инспектори (бундан буён матнда инспектор деб юритилади) — Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг давлат ёнғин назоратини амалга ошириш ваколатига эга бўлган мансабдор шахси;

ёнғинлар профилактикаси — ёнғинлар келиб чиқиш эҳтимолини истисно этишга ва уларнинг оқибатларини камайтиришга қаратилган огоҳлантириш чора-тадбирлари мажмуи;

тадбиркорлик субъектига тегишли бўлган объектнинг ёнғин-профилактик кўриги (бундан буён матнда кўрик деб юритилади) — тадбиркорлик субъектига ёнғин келиб чиқиши кучайишининг (тарқалишининг) олдини олишга қаратилган ёзма тавсиялар бериш учун объектнинг ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқлигини аниқлаш мақсадида ўтказиладиган тадбир;

ёнғин хавфсизлиги — одамларнинг, юридик ва жисмоний шахслар мол-мулкининг, шунингдек атроф табиий муҳитнинг ёнғинлардан ҳимояланганлиги ҳолати;

мониторинг ва профилактика тадбири (бундан буён матнда профилактика тадбири деб юритилади) — тадбиркорлик субъектларига амалдаги ёнғин хавфсизлигига оид қонунчилик ҳужжатларини ва уларга киритилган ўзгартиришларни тушунтириш, ушбу қонунчилик ҳужжатлари талаблари бузилишининг олдини олишга қаратилган тавсиялар бериш мақсадида ўтказиладиган тадбир;

«Е-maʼmuriy ish» тизими — ҳуқуқбузарлик содир этилган ҳолат юзасидан маъмурий иш ҳужжатларини электрон тарзда расмийлаштириш ва шакллантириш, ваколатли органга электрон юбориш ҳамда ҳуқуқбузарлик содир этган шахс, жабрланувчи, гувоҳ ва холислар тўғрисидаги маълумотларни тўплаш, умумлаштириш, сақлаш, таҳлил қилиш, шунингдек ваколатли органлар ўртасида идоралараро ахборот алмашишнинг ягона марказлаштирилган электрон тизими;

«E-material» тизими — жиноят ва ҳодисаларга оид ариза, хабар ва бошқа маълумотларни қабул қилиш, рўйхатга олиш, кўриб чиқиш, қабул қилинган қарорлар ҳисобини юритиш ва терговга қадар текширув жараёни устидан назоратни амалга ошириш имконини берадиган электрон дастурий таъминот;

«Yagona davlat nazorati» ахборот тизими — тадбиркорлик соҳасида давлат назорати билан боғлиқ катта ҳажмдаги маълумотларни йиғиш, таҳлил қилиш ва қайта ишлаш имконини берувчи электрон ахборот тизими;

чеклист — профилактика тадбири доирасида тадбиркорлик субъекти томонидан тўлдириладиган намунавий шаклдаги саволнома;

«Хавфни таҳлил қилиш» электрон тизими — ДЁН органлари томонидан ёнғин хавфсизлиги соҳаси бўйича аниқ мезонларга асосланиб, тадбиркорлик субъекти фаолиятида қонунчилик бузилиш хавфи даражасини аниқлаш электрон тизими.

2. ДЁНни амалга оширишда, юқори турувчи инспекторларнинг кўрсатмалари ва фармойишлари қуйи инспекторлар томонидан бажарилиши шарт. Уларнинг фаолиятига бошқа мансабдор шахсларнинг аралашишига йўл қўйилмайди.

3. ДЁН органларининг тизими қуйидагилардан иборат:

марказий ДЙН органи — Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг (бундан буён матнда ФВВ деб юритилади) Фавқулодда вазиятлар профилактикаси департаменти таркибига кирувчи Давлат ёнғин назорати органлари фаолиятини мувофиқлаштириш бошқармаси, Шаҳарсозлик фаолияти соҳасида профилактика бошқармаси, Ўта муҳим ва тоифаланган объектларда ёнғин хавфсизлигини таъминлашни ташкил этиш бошқармаси ҳамда Радиацион, кимёвий ва тиббий-биологик муҳофаза бошқармасининг Ёниш ва портлаш хавфи юқори бўлган кимёвий моддалар билан боғлиқ фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш бўлими;

ҳудудий ДЁН органи — Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар фавқулодда вазиятлар бошқармалари, Тошкент шаҳар ва Тошкент вилояти фавқулодда вазиятлар бош бошқармалари ҳамда Ўта муҳим ва тоифаланган объектларда ёнғин хавфсизлигини таъминлашни ташкил этиш бошқармасига бевосита бўйсунувчи ёнғин хавфсизлигини таъминлашни ташкил этиш марказлари (бўлим, бўлинмалари) ва «Қамчиқ» махсус қидирув, ёнғин-қутқарув бошқармаси;

маҳаллий ДЁН органи — туман (шаҳар) фавқулодда вазиятлар бўлимлари;

объектдаги ДЁН органи — Фавқулодда вазиятлар бошқармаларига бевосита бўйсунувчи ўта муҳим давлат аҳамиятига молик ёки ёнғин ва портлаш хавфи юқори бўлган объектлардаги ёнғин хавфсизлигини таъминлаш бўлимлари (бўлинмалари, гуруҳлари).

4. ДЁН органларининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

давлат ёнғин назоратини амалга ошириш;

ёнғинлар профилактикасини ўтказиш;

қонунчиликда белгиланган тартибда ёнғинлар ва ёнғин хавфсизлиги талаблари бузилишига оид ишлар юзасидан терговга қадар текширув ўтказиш;

қонунчиликда белгиланган тартибда ёнғинларни ва уларнинг оқибатларини ҳисобга олиш, шунингдек ёнғинларга доир ахборотларни тўплаш ҳамда ўзаро алмашиш ишларини олиб бориш;

республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, хўжалик бирлашмалари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, бошқа ташкилотлар ва фуқаролар билан ёнғин хавфсизлигини таъминлаш масалалари бўйича ҳамкорликни амалга ошириш;

барча турдаги ёнғиндан сақлаш хизмати бўлинмаларининг ёнғинларни ўчиришга шайлиги ҳолати ва ёнғинлар профилактикаси ўтказилишига доир ишларнинг бажарилиши юзасидан давлат назоратини амалга ошириш;

ёнғин хавфсизлиги соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқишда иштирок этиш;

қурилиш учун майдонлар (трассалар) танлаш (ажратиш) комиссиялари, шунингдек, қурилиши (реконструкцияси) тугалланган объектларни қабул қилиб олиш комиссиялари таркибида қонунчиликда белгиланган тартибда иштирок этиш;

ёнғин автоматикаси тизимларини (автоматик ёнғин сигнализацияси, ёнғиндан хабардор ва эвакуация қилиш, тутунга қарши шамоллатиш тизимлари ҳамда автоматик ёнғин ўчириш қурилмалари ва бошқа автоматик ёнғинга қарши ҳимоя техник ускуналари) монтаж қилиш, шунингдек, қурилиш конструкция ва материалларини оловбардошлик даражасини ошириш бўйича амалга оширилган ишлар сифатини текшириш ва қабул қилиш;

ёнғин хавфсизлиги соҳасидаги техник регламентлар, стандартлар, нормалар, қоидалар ва бошқа техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни, шунингдек, норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқишда иштирок этиш;

ташкилотларнинг ходимларига, суғурталанган шахсларга, мактабгача таълим муассасаларида болаларга ва бошқа таълим муассасаларида таълим олаётган шахсларга ёнғин хавфсизлиги чора-тадбирларини қўллашни ўргатиш сифати ва ташкил этилишини назорат қилиш;

ёнғин хавфсизлиги соҳасидаги ишларни бажариш ва хизматлар кўрсатиш сифатини назорат қилиш;

фуқаролар ва ташкилотларнинг ёнғин хавфсизлигини таъминлаш масалалари бўйича мурожаатларини кўриб чиқиш;

лицензиялаш, рухсат бериш ва хабардор қилиш тартиб-таомиллари тўғрисидаги қонунчилик асосида фаолиятнинг лицензияланадиган тури бўйича ҳамда рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатларни расмийлаштириш учун ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқлиги тўғрисида хулосалар бериш;

жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларига асосан бино ва иншоотларнинг ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқлигини баҳолаш (ёнғин аудити) хизматини бажариш;

жисмоний ва юридик шахсларга тегишли бўлган бино ва иншоотларнинг ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқлигини мустақил баҳоловчи ёнғин аудиторлик ташкилотлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва услубий қўллаб-қувватлаш.

5. ДЁН органларининг раҳбарлари қўл остидаги инспекторларнинг профилактик фаолияти устидан кундалик раҳбарликни амалга оширади.

6. Ҳар бир ДЁН органида, унинг штат бирлигидан, хизмат кўрсатиш ҳудуди ва унда жойлашган объектларнинг ўзига хос хусусиятларидан ҳамда инспекторларнинг профессионал тажрибасидан келиб чиққан ҳолда инспекторларнинг аниқ функционал вазифалари ҳар йили ДЁН органи раҳбари томонидан тасдиқланади.

7. Ёнғин хавфсизлиги соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари, техник регламентлар, стандартлар, қоидалар ва бошқа ҳужжатларни ишлаб чиқиш ФВВнинг тегишли бошқармалари ва бевосита бўйсунувчи бўлинмалари (бошқарма, институт, марказ) томонидан амалга оширилади.

8. ДЁН органлари фаолиятини таҳлил қилиш қуйидаги йўналишларда амалга оширилади:

ёнғинлар статистикаси;

кўриклар, профилактика тадбирлари ва текширувлар натижалари;

шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги ёнғинлар профилактикасига доир ишлар;

маъмурий амалиёт;

ёнғинга қарши тарғибот.

9. Ҳисобот шакллари ва уларни юқори турувчи ДЁН органига тақдим этиш даврийлиги ФВВ томонидан белгиланади.

10. Назорат фаолиятининг натижалари келгусида уларни давлат ёнғин назоратини ташкил этиш ва амалга оширишни такомиллаштиришда ҳамда ёнғин хавфсизлигини давлат томонидан тартибга солинишида фойдаланиш учун ДЁН органларида жамланиши, ҳисобга олиниши ва таҳлил қилиниши лозим.

11. Ҳар бир маҳаллий ДЁН инспектори ушбу Йўриқноманинг 1-иловасига мувофиқ ойлик иш режа-жадвалини тузиши лозим. Ойлик иш режа-жадвал инспекторнинг бевосита бошлиғи томонидан кейинги ойнинг биринчи санасига қадар тасдиқланади. Инспектор томонидан кўриклар, профилактика тадбирлари ва текширишлар ўтказиш учун бир ойда камида 15 иш куни режалаштирилиши лозим.

12. Иш режалар бажарилишининг назорати шахсан ДЁН органлари раҳбарларига юклатилади. Тадбирларнинг бажарилиши ва режадан ташқари ишларнинг амалга оширилиши ҳақида иш режаларига тегишли белгилар қўйилади.

Айрим тадбирлар бажарилмай қолган ҳолатларда, бажарилмаганлиги сабаблари ҳақида билдирги ёзилади. Бажарилмай қолган тадбирлар заруратга қараб янги иш режасига киритилиши мумкин.

13. Объектлар ҳар йили тегишли ДЁН органи раҳбарининг фармойиши (буйруғи) билан инспекторларга ҳудудий жиҳатдан бириктирилади. Фармойиш (буйруқ) йилнинг 30 декабрь кунига қадар кейинги йил учун чиқарилиши лозим.

Объектларни бириктириш тўғрисидаги ҳар йилги фармойиш (буйруқ)га, ДЁН органининг хизмат кўрсатиш ҳудуди чегаралари (сектор) ўзгариши, кадрларнинг алмаштирилиши, объектларнинг тугатилиши муносабати билан ва бошқа сабабларга кўра ўзгартиришлар киритилиши мумкин.

Объектларни бириктириш тўғрисида ҳар йили тайёрланадиган фармойиш (буйруқ) амал қилиш муддати тугагандан сўнг уч йил сақланади.

14. Кучайтирилган ҳолда қўриқланиши лозим бўлган ўта муҳим ва тоифаланган объектлар, объектнинг портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўйича тоифасига кўра, маҳаллий ва ҳудудий ДЁН органлари раҳбарларига ёки тайёргарлиги юқори бўлган бошқа мансабдор шахсларга бириктирилади.

15. Ҳудудий ДЁН органларида вазифалар ДЁН органларининг алоҳида ихтисослашган йўналишлари бўйича амалга оширилади.

Ҳудудий ДЁН органларидан бириктирилган мансабдор шахслар қуйи бўлинмаларга ўз фаолият йўналишлари бўйича амалий ёрдам кўрсатадилар.

16. Объектларнинг ҳисобга олиниши маҳаллий ДЁН органлари томонидан ушбу Йўриқноманинг 2-иловасига мувофиқ расмийлаштириладиган объектларни ва назорат-кузатув ишларини ҳисобга олиш журналини юритиш орқали амалга оширилади. Ушбу журналда, уй-жой сектори объектларидан ташқари, ДЁН органининг хизмат кўрсатиш ҳудудида жойлашган ва уни аниқлаш учун аниқ манзили бўлган ҳар бир объект ҳисобга олинади. Ушбу журналга биринчи навбатда идоравий тегишлилиги бўйича давлат тасарруфидаги, сўнгра тадбиркорлик субъектларига тегишли бўлган объектлар ёнғин хавфлилигига кўра 1, 2, 3 ва 4-гуруҳлар бўйича кетма-кетликда киритилади.

Объектларни ёнғин чиқиш хавфи юзасидан гуруҳларга бўлиш бўйича методика мазкур Йўриқноманинг 2¹-иловасида келтирилган.

Битта объект ҳудудида (биносида) бир нечта мулкдор (юридик шахс) ёки ижарачилар жойлашган тақдирда, уларнинг алоҳида рўйхати ҳар бир ДЁН органида шакллантирилиб, объектларни ва назорат-кузатув ишларини ҳисобга олиш журналининг 8-устунида сони кўрсатилади.

Объектларни ва назорат-кузатув ишларини ҳисобга олиш журналини тузишда қўшни шаҳар-туман ДЁН органлари ҳамда қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ идоравий ёнғин назоратини амалга оширадиган бошқа органлар билан ҳар йили объектлар рўйхатини таққослаш лозим.

Мазкур журнални юритиш учун маҳаллий ДЁН органининг ҳар бир инспектори ўзига бириктирилган хизмат кўрсатиш ҳудудида (секторда) жойлашган объектлар рўйхатини шакллантириши лозим.

Ҳар бир маҳаллий ДЁН органида, объектларни ва назорат-кузатув ишларини ҳисобга олиш журналидан ташқари, ушбу туман (шаҳар)да рўйхатдан ўтган тадбиркорлик субъектларининг рўйхатлари шакллантирилган бўлиши керак.

17. Объектларни ва назорат-кузатув ишларини ҳисобга олиш журналига ДЁН органларининг ёзма сўровлари юзасидан тегишли республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларидан, хўжалик бирлашмаларидан ҳамда тегишли ташкилотлардан, шу жумладан кадастр органларидан олинган маълумотлар асосида ҳар йили ўзгартиришлар киритилади.

18. Ҳар бир объектга ушбу Йўриқноманинг 3-иловасига мувофиқ назорат-кузатув иши (бундан буён матнда НКИ деб юритилади) юритилиши лозим. НКИда кўриклар, профилактика тадбирлари ва текширувлар натижалари бўйича охирги беш йил мобайнида тузилган ҳужжатлар (ёзма кўрсатмалар, далолатномалар, тавсиялар маълумотномалари, тавсияномалар, баёнлар, қарорлар, фармойишлар, буйруқлар ва бошқалар нусхалари), объектнинг ёнғин хавфсизлигини таъминлаш масалалари бўйича бошқа ҳужжатлар нусхалари ёки асли сақланади.

Тадбиркорлик субъектларига тегишли бўлган объектларнинг НКИда охирги текширув ўтказилган санадан қатъи назар, охирги иккита текширув натижаси бўйича тузилган ҳужжатлар, шунингдек охирги беш йил мобайнида ўтказилган кўриклар ва профилактика тадбирлари натижаси бўйича тузилган ҳужжатлар сақланади.

Объектнинг қурилиши (реконструкция қилиниши, кенгайтирилиши ва техник жиҳатдан қайта жиҳозланиши) даврига ва уни фойдаланишга қабул қилинишига тааллуқли ҳужжатлар НКИда объектни фаолият кўрсатиш мобайнида доимо сақланади.

Битта объект ҳудудида жойлашган бир қанча бинолар (иншоотлар) ёки битта бинода жойлашган бир қанча ташкилотлар учун битта НКИ юритилишига рухсат этилади.

19. Янги объект ҳақида маълумот келиб тушганда, ДЁН органи ўн кунлик муддатда НКИ тузиш ва кўрикларни, профилактика тадбирларни ёки текширувларни режалаштириш учун бирламчи маълумот олиш мақсадида ваколатли органларга сўровлар юборади. Биринчи кўрик, профилактика тадбири ёки текширувлар ўтказилгунга қадар янги объектнинг НКИда ваколатли органлардан ёки бошқа манбалардан келган ушбу объектга тааллуқли ҳужжатлар жамланади.

20. Ташкилий-ҳуқуқий шаклидан қатъи назар, юридик ва жисмоний шахсларга тегишли объектларда ДЁН органлари томонидан қуйидаги тартибда текширувлар ўтказилади:

батафсил (дастлабки) текширув ва назорат текширув — бир йилда кўпи билан бир мартадан;

тезкор текширув — жисмоний ва юридик шахслар мурожаатлари, оммавий ахборот воситалари ва бошқа манбалардан олинган маълумотлар асосида.

Ҳудудий ва маҳаллий ДЁН органлари томонидан объектларни текшириш даврийлигига:

ёнғинлар таҳлили натижалари;

объектларнинг аҳамияти ва уларнинг ёнғин хавфлилиги;

шаҳарлар ва аҳоли пунктлари ёнғин хавфсизлигини таъминлашга қаратилган давлат ҳокимияти органларининг қарорлари ва кўрсатмалари;

ёнғин хавфи юқори бўлган мавсум бошланиши;

таълим муассасаларида ўқув жараёни бошланиши;

ёзги соғломлаштириш муассасаларининг фаолияти бошланиши;

давлат ва диний байрамлар ҳамда бошқа турли тадбирларни ўтказиш муддатларини инобатга олган ҳолда ўзгартириш киритилиши мумкин.

Тунги вақтда одамлар оммавий бўладиган ҳар бир объектларда (ўқув, даволаш, соғломлаштириш муассасалари, ижтимоий таъминот объектлари ва бошқалар) ҳар чоракда камида бир маротаба объектнинг навбатчи ходимлари ёнғин содир бўлганда ҳаракат қилишга тайёргарликлари, эвакуация йўлларининг ҳолати ҳамда ёнғин сигнализацияси ва ёнғин ҳақида одамларни ёнғиндан хабардор ва эвакуация қилишни бошқариш тизимларининг созлигини аниқлаш бўйича тунги вақтда кўрикдан ўтказилиши лозим.

21. Кучайтирилган ҳолда қўриқланиши лозим бўлган ўта муҳим ва тоифаланган объектларда кўрикни, профилактика тадбирини ёки текширишларни режалаштириш ҳамда уларни ўтказиш қонунчилик ҳужжатлари, идоралараро комиссиялар қарорлари ва ушбу Йўриқнома асосида амалга оширилади.

21¹. Кўриклар ойлик иш режа-жадваллар асосида, профилактика тадбирлари эса мазкур Йўриқноманинг 3¹-иловасига мувофиқ шаклдаги чораклик режа-график асосида ҳар чоракда камида бир маротаба фақат тадбиркорлик субъектлари фаолиятида ўтказилади.

22. Аҳоли яшаш уйларида текшириш ўтказишни режалаштириш ва текшириш ўтказиш ёнғинлар ва уларнинг келиб чиқиш сабаблари таҳлилидан келиб чиқиб амалга оширилади.

Аҳоли яшаш уйларини текшириш хусусий мулк эгаларининг (улар йўқлигида вояга етган оила аъзоларининг) ёки ижарачининг розилиги асосида инспекторлар томонидан ўтказилади.

23. Кўриклар, профилактика тадбирлари ва текширувлар ташкилотлар раҳбарлари ёки уларнинг вакиллари иштирокида инспекторлар томонидан фақат хизмат вазифаларини бажариш вақтида ўтказилади.

24. Кўриклар, профилактика тадбирлари ва текширувлар ДЁН органи раҳбарининг буйруғи асосида ўтказилади.

Бунда, ушбу буйруқда объект номи, жойлашган манзили, кўрик, профилактика тадбир ва текширувни ўтказиш муддати, унда иштирок этадиган инспекторнинг фамилияси, исми, отасининг исми, лавозими кўрсатилиши лозим.

Кўриклар, профилактика тадбирлари ва текширувлар фақат буйруқда кўрсатилган инспекторлар томонидан амалга оширилади.

Тадбиркорлик субъектларига тегишли объектларда инспектор томонидан текширув бошланишидан олдин:

тадбиркорлик субъекти раҳбари (раҳбар вазифасини бажарувчи шахс) текширув мақсади билан таништирилиши;

хизмат гувоҳномаси ва текширув ўтказиш ҳуқуқини берувчи махсус гувоҳнома кўрсатилиши;

текширувни ўтказишга асос бўлган ҳужжатлар (ДЁН органининг текширув ўтказиш тўғрисидаги буйруғи ва текширув дастури) нусхалари тилхат олинган ҳолда тақдим қилиниши;

«Yagona davlat nazorati» ахборот тизимига текширувнинг уникал кодини киритиш орқали текширувга доир маълумотларни олиш ҳуқуқи тушунтирилиши лозим.

Тадбиркорлик субъектларига тегишли объектларда инспектор томонидан кўриклар ва профилактика тадбирлари бошланишидан олдин:

тадбиркорлик субъекти раҳбари (раҳбар вазифасини бажарувчи шахс) кўрик ёки профилактика тадбирининг мақсади билан таништирилиши;

хизмат гувоҳномаси кўрсатилиши;

кўрик ёки профилактика тадбирларини ўтказишга асос бўлган ҳужжатлар нусхалари тақдим қилиниши керак.

25. Назорат тартибидаги текширувлар ДЁН органининг ёзма кўрсатмасида ёки далолатномасида бажариш учун киритилган тадбирлар бўйича белгиланган муддатда ўтказилади.

26. Текширув даврида ёзма кўрсатмага киритилган тадбирлар белгиланган муддатларда бажарилмаганлиги аниқланган тақдирда, инспектор камчиликларга йўл қўйган шахсларни ўз ваколатлари доирасида ўрнатилган тартибда жавобгарликка тортиш чораларини кўради.

27. Тадбиркорлик субъектларига тегишли объектларда текшириш ҳамда ёнғин-профилактика кўрикларини ўтказишни режалаштириш ва уларни ўтказиш Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 27 июлдаги ПФ-5490-сон «Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармони ҳамда Тадбиркорлик субъектларига тегишли бўлган объектларни ёнғин-профилактика кўригидан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомда (рўйхат рақами 2532, 2013 йил 3 декабрь) белгиланган тартибда амалга оширилади.

27¹. Тадбиркорлик субъектлари фаолиятида текширувларни ўтказиш «Хавфни таҳлил қилиш» электрон тизими натижалари асосида (бундан аниқ факт ва ҳоллар бўйича фуқароларнинг ҳаёти ва соғлиғига, жамоат хавфсизлиги, атроф-муҳитга, жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳамда давлат манфаатларига зарар етказиш хавфининг олдини олиш ёки бартараф этишга қаратилган ҳолатлар мустасно) Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакилни хабардор этган ҳолда «Ягона давлат назорати» ахборот тизимида рўйхатга олиш орқали амалга оширилади.

Бунда, ўтказилган текширувларнинг натижалари ҳамда профилактика тадбирлари тўғрисида маълумот текширув ёки профилактика тадбирлари тугаган кундан бошлаб инспектор томонидан уч кун муддатда «Yagona davlat nazorati» ахборот тизимига киритилади.

27². Текширувларнинг даврийлиги объектнинг ёнғин хавфлилик гуруҳига кўра белгиланади. Жумладан:

1-гуруҳ объекти бир йилда кўпи билан бир мартадан батафсил ва назорат тартибида текширувдан ўтказилади;

2-гуруҳ объекти икки йилда кўпи билан бир мартадан батафсил ва назорат тартибида текширувдан ўтказилади;

3-гуруҳ объекти уч йилда кўпи билан бир мартадан батафсил ва назорат тартибида текширувдан ўтказилади;

4-гуруҳ объектида давлат ёнғин назорати заруратга қараб амалга оширилади.

«Ёнғиндан огоҳлик» умуммиллий кампанияси доирасидаги «Ёнғин хавфсизлиги аълочиси» йиллик танлов ғолиби ёки ёнғин аудити ташкилотидан ёнғин хавфсизлиги талаблари бўйича ижобий хулосасини олган ҳамда ёнғин ва бошқа хатарлардан ўзига тегишли объектларни суғурталаган объектларда қонунчиликда белгиланган давр мобайнида текширувлар ўтказилмайди.

27³. Ёнғин хавфсизлигини таъминлашга қаратилган профилактика тадбирлари тасдиқланган чораклик режа-графиклар асосида қуйидаги шаклларда амалга оширилади:

бевосита жойига чиқмаган ва тадбиркорлик субъектлари фаолиятига аралашмаган ҳолда ҳуқуқий тарғибот, семинарлар, тушунтириш ишлари ва амалий машғулотлар ташкил этиш;

тадбиркорлик субъектларига почта алоқаси ёки электрон ахборот тизимлари орқали уларнинг фаолияти юзасидан қонунчилик талаблари бузилишининг олдини олишга қаратилган тавсиялар, тадбиркорлик субъекти фаолият юритаётган соҳада содир этилаётган тизимли ҳуқуқбузарликларнинг сабаблари ва уларга имкон берувчи шарт-шароитлар бўйича хабарномалар юбориш;

амалдаги қонунчилик талабларини тушунтириш юзасидан оммавий ахборот воситаларида чиқишлар қилиш;

тадбиркорлик фаолиятини амалга оширишда юзага келаётган муаммоларни оммавий муҳокама қилиш мақсадида Интернет жаҳон ахборот тармоғида веб-сайтлар, шу жумладан, ижтимоий тармоқларда блог ва чатларни ташкил этиш;

«очиқ эшиклар куни» тадбирларини ташкил этиш ва уларда қатнашиш;

тадбиркорлик субъектларини қонунчилик талаблари акс эттирилган тарқатма материаллар ва бошқа қўлланмалар билан таъминлаш;

тадбиркорлик субъектларига ўрнатилган тартибда тасдиқланган чеклист тақдим этиш, чеклист тўлдирилиши натижалари бўйича улар фаолиятида қонунбузилишларга олиб келиши мумкин бўлган камчиликларни бартараф этишга кўмаклашиш.

Ёнғин хавфсизлигини, фуқаровий ва хизмат қуроли ҳамда унинг ўқ-дорилари, саноат учун мўлжалланган портловчи материаллар, пиротехника буюмлари, гиёҳвандлик воситалари, психотроп моддалар, уларнинг аналоглари ва прекурсорлар сақланадиган жойлар (объектлар)нинг техник мустаҳкамлигини, объект ички ва рухсат бериш режимини таъминлаш мақсадида ўтказиладиган профилактика тадбирлари тадбиркорлик субъектларига тегишли объектларни кўздан кечириш орқали амалга оширилиши мумкин.

28. Ҳар бир инспектор кўрикни, профилактика тадбирини ва текширувни ўтказишдан олдин:

объектнинг ёнғин хавфлилигини тавсифловчи техник ҳужжатларни ва ёрдамчи адабиётларни ўрганиб чиқиши;

аввалги кўрикда, профилактика тадбирида ва текширувда расмийлаштирилган ҳужжатлар (ёзма кўрсатма, далолатнома, тавсиялар маълумотномаси, тавсиянома) ва ёнғинлар ҳақидаги маълумотлар билан танишиб чиқиши;

мазкур объектга тааллуқли бўлган ёнғин хавфсизлиги қоидаларини, идоравий норма ва буйруқларини ўрганиб чиқиши;

давлат ҳокимияти органларининг объектларида, аҳоли пунктларида ҳамда бошқа ҳудудларда ёнғин хавфсизлигини таъминлашга қаратилган фармойиш ва қарорларини ўрганиб чиқиши лозим.

ДЁН органининг раҳбари қўл остидаги инспекторларнинг кўрик, профилактика тадбирини ва текширув ўтказиш учун касбий тайёргарлик даражасини доимо шахсан текшириши шарт.

29. Кўрик, профилактика тадбири ва текширув мазкур Йўриқнома ва ёнғин хавфсизлиги соҳасига оид бошқа қонунчилик ҳужжатлари асосида ўтказилиши лозим.

Ёнғин хавфсизлиги талабларининг бузилиши ҳолатларини аниқлаш мақсадида ўтказиладиган кўриклар, профилактика тадбирлари ва текширувлар мобайнида объектнинг ҳудуди, барча бинолари, иншоотлари ва қурилмалари (шу жумладан қурилиш ва реконструкция босқичидагилар) кўздан кечирилади, шунингдек:

ёнғиндан сақлаш хизмати мансабдор шахсларининг аввалги ёзма кўрсатмалари ва бошқа қонуний талабларининг бажарилиши;

ёнғин хавфсизлигини таъминлаш бўйича ташкилий-техник тадбирларнинг бажарилиши;

ёнғиннинг олдини олиш тизимлари мавжудлиги ва созлиги;

ёнғинга қарши ҳимоя тизимлари мавжудлиги ва созлиги ўрганилади.

30. Кўриклар, профилактика тадбирлари ва текширувлар даврида суҳбатлар ўтказиш ва ёнғинга қарши йўл-йўриқлар бериш, шунингдек имконият бўлса, объектларнинг ва аҳоли пунктларининг ёнғинга қарши ҳимоясини кучайтириш борасида кечиктириб бўлмайдиган чора-тадбирларни кўриб чиқиш бўйича учрашувлар, йиғилишлар ўтказиш, кўнгилли ёнғиндан сақлаш хизмати бўлинмаларини тузишда методик кўмаклашиш ишлари амалга оширилиши лозим.

31. Текширувлар ўтказишда қуйидагилар тақиқланади:

ДЁН органи ваколатларига тааллуқли бўлмаган талабларнинг бажарилишини текшириш;

объект раҳбари ёки унинг вакили йўқлигида текширувни амалга ошириш;

текширувга тааллуқли бўлмаган ҳужжатлар, маълумотлар, маҳсулот намуналари тақдим этилишини талаб қилиш, шунингдек бундай ҳужжатларнинг асл нусхаларини олиб қўйиш;

тегишли ҳужжатлар билан белгиланган шаклдаги намуналарни, нусхаларни танлаб олиш далолатномасини расмийлаштирмасдан маҳсулотнинг намуналарини танлаб олиш;

текширув ўтказиш натижасида олинган ва давлат, тижорат, хизмат, қонун билан ҳимоя қилинадиган бошқа сирни ташкил этадиган маълумотни тарқатиш;

белгиланган текширув ўтказиш муддатларини ошириб юбориш;

қонунчилик ҳужжатларида кўзда тутилмаган бошқа ҳаракатларни амалга ошириш.

32. Текширувлар натижаси бўйича ушбу Йўриқноманинг 4-иловасига мувофиқ ДЁН органларининг ёзма кўрсатмаси, кўриклар ва профилактика тадбирлари натижаси бўйича:

ушбу Йўриқноманинг 4¹-иловасига мувофиқ тавсиялар маълумотномаси расмийлаштирилади.

Тадбиркорлик субъектларига тегишли объектларда ўтказилган текширувлар натижалари юзасидан ёзма кўрсатмадан ташқари далолатнома ҳам тузилади.

Ёзма кўрсатмалар ушбу Йўриқноманинг 4²-иловасига мувофиқ юритиладиган ёзма кўрсатмаларни ҳисобга олиш журналида ҳисоб рўйхатидан ўтказилади.

Назорат тартибидаги текширув даврида ёзма кўрсатмага киритилган тадбирлар белгиланган муддатларда бажарилганлиги ва (ёки) бажарилмаганлиги ҳақида ёзма кўрсатманинг тегишли бўлимида белги қўйилади.

33. Ёзма кўрсатма, далолатнома ва тавсиялар маълумотномаси икки нусхада тузилади. Ёзма кўрсатманинг бир нусхаси текширув тугагандан сўнг беш кундан кечиктирмасдан, далолатнома ва тавсиялар маълумотномасининг нусхаси эса кўрик ва профилактика тадбири тугаган куннинг ўзида объект раҳбарига (ёки унинг вакилига) имзо орқали топширилади. Объект раҳбари ёзма кўрсатманинг, далолатнома ёки тавсиялар маълумотномаси нусхасини олганлиги ҳақида имзо қўйишдан бош тортган тақдирда, бу ҳақида унга тегишли белги қўйилиб, почта хизмати орқали юборилади ва топширилганлиги ҳақида билдириш хати НКИда қоладиган иккинчи нусхасига қўшиб қўйилади.

Ёнғин хавфсизлиги талабларининг бузилиши аниқланган ҳолатларни бартараф этиш бўйича ёзма кўрсатмада таклиф этилган тадбирларнинг бажарилиш муддатлари одамларнинг ҳаёти ва соғлиғига ҳамда мулкига муайян хавфлилик даражасини ҳисобга олган ҳолда инспектор томонидан белгиланади.

Текширув якуни бўйича инспектор аниқланган камчиликларни ҳамда белгиланган ёнғинга қарши тадбирларни ва уларни бажариш муддатларини объект раҳбари иштирокида муҳокама этиши лозим.

Ёзма кўрсатмага киритилган тадбирларни бажариш муддатлари ёзма кўрсатмани ижрочига топшириш кунидан кейинги кунлардан бошлаб белгиланиши лозим.

Олдинги ёзма кўрсатмадаги белгиланган муддатларда бажарилмаган тадбирлар янги ёзма кўрсатмага қўшилади. Ушбу тадбирларни бажариш бўйича янги муддатлар белгиланмайди, фақат ушбу тадбирлар қайси йилдан буён бажариш учун киритилганлиги кўрсатилади.

34. Уй-жой секторининг ҳудудида ҳамда кўп квартирали уйларга туташ бўлган ер участкаларида, шунингдек, кўп квартирали уйлардаги умумий мол-мулкда (яшаш учун мўлжалланмаган жойларда жойлашган савдо, маиший ва носаноат йўналишидаги ўзга эҳтиёжларга мўлжалланган жойлар бундан мустасно) ва давлат уй-жой фондига қарашли кўп квартирали уйларнинг квартираларида мавжуд бўлган ёнғин хавфсизлиги талабларининг бузилишини бартараф этиш бўйича ёзма кўрсатмалар тегишли равишда кўп квартирали уйларни бошқариш органларига (кўп квартирали уйни бошқарувчи ташкилот ёки бошқарувчиси, кўп квартирали уй кенгаши, уй-жой мулкдорлари ширкати), давлат муассасалари ва ташкилотларига ҳамда фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари топширилади.

Хусусий уй-жой фондига қарашли якка тартибда қурилган уйлар ва кўп квартирали уйларнинг квартираларида ёнғин хавфсизлиги талабларининг бузилишини бартараф этиш бўйича ёзма кўрсатмалар хусусий мулк эгаларига (ижарачиларга) берилади.

35. Лойиҳалаштириш ва қуриш даврида амалда бўлган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талабларига мувофиқ лойиҳалаштирилган ва қурилган бино ва иншоотларга янги қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талаблари татбиқ этилмайди.

Мавжуд (ёки фойдаланилаётган) бинолар (иншоотлар)нинг ёки улардаги алоҳида хоналарнинг функционал вазифаси, шунингдек ҳажмий-режавий ва конструктив ечимлари ўзгартирилганда, ёзма кўрсатмага ушбу бино ва иншоотнинг янги вазифасига мувофиқ бўлган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талаблари асосида тадбирлар киритилади.

36. Текширувлар ўтказилганлиги ҳақида объектларни ва НКИни ҳисобга олиш журналига тегишли ёзувлар киритилади.

37. Текширув даврида аниқланган ишлаб чиқарилаётган (сотилаётган) товарлар ва (ёки) хизматлар кўрсатилиши ёнғин хавфсизлиги талабларига мос келмаслиги ҳолатлари бўйича инспектор ушбу Йўриқноманинг 5-иловасига мувофиқ расмийлаштириладиган товарлар (ишлар, хизматлар)нинг ёнғин хавфсизлигини таъминлашга қаратилган ёзма кўрсатмани ташкилотлар раҳбарларига ва фуқароларга топширади.

Ушбу ёзма кўрсатмада қуйидагилардан бири кўрсатилади:

ишлаб чиқаришдан олиб ташланиши;

ишлаб чиқаришдан тўхтатилиши;

сотилиши тўхтатилиши.

38. Товарлар (ишлар, хизматлар) ишлаб чиқаришдан олиб ташланиши, ишлаб чиқаришдан тўхтатилиши ва сотилиши тўхтатилиши бўйича ёзма кўрсатма инспектор томонидан ўз ваколатлари доирасида қабул қилинади.

39. Ёнғин хавфсизлиги талабларига мос келмайдиган маҳсулотларни ишлаб чиқариш ва сотиш бўйича аниқланган ҳолатлар ҳақида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги ҳузуридаги Техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасида назорат инспекциясига хабар қилинади.

40. Инспектор ҳар бир кўрик, профилактика тадбири ва текширув якунлангандан сўнг, бу ҳақида уч иш куни мобайнида ДЁН органи раҳбарини ёки унинг ўринбосарини оғзаки хабардор қилиши ҳамда тузилган ҳужжатларнинг нусхаларини тақдим этиши шарт. ДЁН органи раҳбари ёки унинг ўринбосари томонидан ҳужжатлар текширилиб, ёзма кўрсатма (тавсиянома, тавсиялар маълумотномаси)нинг НКИда сақланадиган нусхасига танишганлиги ҳақида тегишли белги қўяди.

41. Фавқулодда вазиятлар бошқармаси бошлиғининг профилактика бўйича ўринбосари НКИларни тўғри юритилишини танлаш усули билан йилига камида бир маротаба текшириб, бу ҳақида тегишли белги қўйиши шарт.

42. Маҳаллий ДЁН органининг тегишли буйруғи билан бириктирилган инспекторлар томонидан аҳоли яшаш уйларини текшириш ҳамда тунги вақтда одамлар оммавий бўладиган объектларни кўрикдан ўтказиш натижалари юзасидан расмийлаштирилган ҳужжатлари алоҳида йиғма жилдларга тикилади ва уларнинг ҳисоби юритилади.

43. Текширув мобайнида объектда ёнғин келиб чиқишига, тарқалишига олиб келувчи ёки уни бартараф этишни қийинлаштирувчи ва (ёки) одамларнинг хавфсизлигига таҳдид солувчи ёнғин хавфсизлиги талабларининг бузилиши аниқланган ҳолларда, инспектор томонидан ўз ваколатлари доирасида ушбу Йўриқноманинг 6-иловасига мувофиқ расмийлаштириладиган бинолар, иншоотлар, алоҳида ишлаб чиқаришлар ва хоналардан фойдаланишни, айрим ёнғин хавфига қарши ишларни олиб боришни қисман ёки бутунлай тўхтатиб қўйиш ҳақидаги қарорни чиқаради.

44. Қарорнинг бир нусхаси тузилган куни объект раҳбарига (ёки уларнинг вакилларига) имзо орқали топширилади.

Объект раҳбари қарорнинг нусхасини олганлиги ҳақида имзо қўйишдан бош тортган тақдирда, қарор унга почта хизмати орқали юборилади ва топширилганлиги ҳақида билдириш хати НКИда қоладиган қарорнинг иккинчи нусхасига қўшиб қўйилади.

Қарорлар ушбу Йўриқноманинг 7-иловасига мувофиқ юритиладиган қарорларни ҳисобга олиш журналида ҳисоб рўйхатидан ўтказилади.

Қарор пломбалаш ёки муҳрлаш йўли билан 7¹-иловасига мувофиқ баённома билан ижрога қаратилиб, баённоманинг бир нусхаси объект раҳбарига (ёки унинг вакилига) имзо орқали топширилади.

Қарор фақат уни чиқарган ДЁН органининг юқори турувчи органи ёхуд суд томонидан ўзгартирилиши мумкин.

45. Текширув мобайнида объектда ёнғин келтириб чиқариш хавфи остида бўлган асбоб-ускуналар ва бошқа агрегатлар аниқланган тақдирда, улардан фойдаланишни тўхтатиб қўйиш ҳақидаги баённома ушбу Йўриқноманинг 8-иловасига мувофиқ расмийлаштирилади.

Баённома бинонинг, иншоотнинг ёки ишлаб чиқаришни фаолиятини тўлиқ тўхтатиб қўйишга олиб келмайдиган ҳолларда тузилади.

Баённома тузилиши биланоқ ижрога қаратилади, унинг бир нусхаси тузилган куни объектнинг раҳбарига ва фуқарога (ёки уларнинг вакилларига) топширилади, сўнг ушбу Йўриқноманинг 9-иловасига мувофиқ юритиладиган баённомаларни ҳисобга олиш журналида рўйхатдан ўтказилади.

46. Қарорлар ва баённомалар бўйича ишга (ишлатишга) ёки камчиликларни бартараф этиш учун рухсат бериш ҳақидаги қарор ДЁН органи бошлиғи томонидан объектлар раҳбарлари, фуқароларнинг (ёки уларнинг вакилларининг) ёзма мурожаатларига асосан қабул қилинади, бунда инспектор томонидан ДЁН органи бошлиғининг топшириғига асосан ушбу Йўриқноманинг 10-иловасига мувофиқ қарор расмийлаштирилиб, бир нусхаси объектнинг раҳбарига, фуқарога (ёки уларнинг вакилларига) топширилади ҳамда қарорларни ёки баённомаларни ҳисобга олиш журналларига тегишли белги қўйилади.

47. Шаҳарсозлик фаолияти соҳасида профилактика ишлари — ФВВнинг марказий, ҳудудий ва маҳаллий ДЁН органлари тегишли бўлинмаларининг мутахассислари томонидан қуйидаги асосий йўналишларда амалга оширилади:

қурилиш учун майдонлар (трассалар) танлаш (ажратиш) комиссиялари (бундан буён матнда ер танлаш комиссияси деб юритилади) ишида қатнашиш;

аҳоли яшаш пунктлари ва объектлар қурилиши жараёнида ёнғин-қутқарув депо биноларининг қурилиши бўйича асосланган таклифлар киритиш;

лойиҳа ҳужжатларини лойиҳалаштириш нормаларидаги ёнғинга қарши талабларга мослигини, қурилишлар ва қурилиш-монтаж ишлари жараёнида лойиҳа ҳужжатларида кўзда тутилган ёнғинга қарши талаблар бажарилишини ва ёнғинга қарши қоидалар талабларига амал қилинишини ўрганиш ва тавсиялар беришни қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга ошириш;

норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар билан белгиланган ёнғин хавфсизлиги талабларидан асосли равишда четга чиқилган ёки бундай талаблар мавжуд бўлмаган ҳолларда бинолар, иншоотлар ва бошқа объектларни қуриш, реконструкция қилиш, кенгайтириш ва техник жиҳатдан қайта жиҳозлашга (бундан буён матнда қурилиш объектлари деб юритилади) доир лойиҳа ҳужжатларининг ёнғин хавфсизлиги талабларига риоя қилинишига тааллуқли қисмини кўриб чиқиш ва келишиш;

қурилиши тугалланган объектларни фойдаланишга қабул қилиб олиш комиссияларининг ишида қатнашиш ва ушбу объектларда қурилиш конструкциялари ва материалларининг ёнғинга бардошлилик даражасини мустаҳкамлаш бўйича амалга оширилган ишлар сифатини ҳамда қурилиш объектларига ўрнатилган ЁҚТҲВларини техник ҳолатини текшириш, синаш ҳамда уларни фойдаланишга қабул қилиш;

янги ва қайта ишлаб чиқилаётган ёнғин хавфсизлиги талаблари мавжуд бўлган техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни, шунингдек шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини ишлаб чиқишда иштирок этиш ва келишиш;

бино ва иншоотларни лойиҳалаш ҳамда қурилиш ишлари жараёнида ёнғин хавфсизлиги талабларини бажариш мавзусида лойиҳалаш ва қурилиш ташкилотлари томонидан ўтказиладиган семинарлар, илмий-техник конференциялар ва мажлисларда иштирок этиш;

Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигининг техник кенгашларида, шунингдек Қорақалпоғистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бошқармалари қошидаги шаҳарсозлик кенгашларида иштирок этиш;

бино ва иншоотларни лойиҳалаштириш, қуриш жараёнида ёнғин хавфсизлиги талабларига риоя қилиш масалалари бўйича хатлар, ариза ва шикоятларни кўриб чиқиш, юридик ва жисмоний шахсларга ушбу йўналишда маслаҳатлар бериш;

объектларни қуриш ва реконструкция қилишда амалдаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида назарда тутилган ёнғин хавфсизлиги талабларининг лойиҳалаш ва қурилиш ташкилотлари томонидан бажарилиши устидан танлов асосида назоратни амалга ошириш;

ривожланган давлатлар амалиётидан келиб чиққан ҳолда, жамоат ва маъмурий биноларни лойиҳалаштириш ва қуриш учун ишлаб чиқилган махсус техник шартларни кўриб чиқиш.

48. Ҳудудий ва маҳаллий ДЁН органлари ёнғин хавфсизлиги талабларидан асосли равишда четга чиқилган ёки бундай талаблар мавжуд бўлмаган ҳолатларни кўриб чиқишда ҳамда шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини қайта ёки янгидан ишлаб чиқишда иштирок этмайди.

49. Ер танлаш комиссияси таркибида инспекторларнинг иштирок этиши, шу каби комиссиялар тузиш ваколатига эга бўлган ташкилотларнинг ёзма ёки электрон мурожаатларига асосан амалга оширилади.

Қурилиш объектлари учун ажратилиши тавсия этилаётган ҳар бир ер майдони ДЁН органи вакили томонидан жойига чиқиб ўрганилиши шарт.

50. Қурилиш учун майдонлар (трассалар) танлаш (ажратиш) жараёнида ДЁНоргани вакили асосий эътиборни қуйидагиларга қаратиши лозим:

ҳудудни батафсил режалаштириш лойиҳаси, аҳоли яшаш пунктларининг бош режаси, объектларни ёнғин хавфсизлиги талабларига асосан зоналарга бўлинганлигига;

асосий шамол йўналиши, жой рельефи ва аҳоли пунктлари ҳамда қўшни бино ва иншоотларга нисбатан ёнғинга қарши оралиқ масофаларнинг ҳисобга олинганлигига;

объектларнинг асосий ва ёрдамчи йўллар билан таъминланганлигига;

ёнғин жойига ёнғин-қутқарув бўлинмалари ўз вақтида етиб боришини ҳисобга олган ҳолда ёнғин-қутқарув деполари жойлаштирилганлигига.

51. Ер танлаш комиссияси ишида иштирок этган инспектор томонидан хулоса расмийлаштирилади ва танланилаётган ер майдонини ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқлиги ёки мувофиқ эмаслигига қараб хулосалар ижобий ёки салбий мазмунда тузилади ҳамда тегишли ишчи органга белгиланган тартибда юборилади.

52. Ер танлаш комиссияси ишининг натижаси бўйича тегишли маълумотлар ушбу Йўриқноманинг 10¹-иловасига мувофиқ «Қурилиш объектлари учун ажратилиши тавсия этилган ер майдонларини рўйхатга олиш журнали»га қайд қилинади.

53. Қурилишлар учун майдонлар (трассалар) танлаш (ажратиш) жараёнида қабул қилинган қарорлар ўзгарганида ДЁН органлари уларни қўшимча равишда кўриб чиқади.

54. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар билан белгиланган ёнғин хавфсизлиги талабларидан асосли равишда четга чиқилган ёки бундай талаблар мавжуд бўлмаган ҳолларда қурилиш объектлари лойиҳа ҳужжатларининг ёнғин хавфсизлиги талабларига риоя қилинишига тааллуқли қисмини кўриб чиқиш ва келишиш ФВВнинг марказий ДЁН органи томонидан амалга оширилади.

54¹. Қурилиш объектлари учун ишлаб чиқилаётган лойиҳа-смета ҳужжатларининг архитектурага оид қисми Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 20 апрелдаги 200-сон қарори билан тасдиқланган Лойиҳа-смета ҳужжатларининг архитектура қисмини келишиш бўйича давлат хизматлари кўрсатишнинг маъмурий регламентига асосан кўриб чиқилади.

55. Қурилиш объектлари учун ишлаб чиқилаётган лойиҳа ҳужжатларини шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида белгиланган ёнғинга қарши талабларга мувофиқлигини ўрганиш ва тавсиялар бериш, лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш билан шуғулланувчи юридик ва жисмоний шахсларнинг ҳамда буюртмачи ва қурувчи ташкилотларининг мурожаатларига асосан ҳам амалга оширилиши мумкин.

57. Лойиҳа ҳужжатларини шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари талабларига мувофиқлигини ўрганиш ва тавсиялар бериш қуйидаги жараёнларда ҳам амалга оширилади:

маслаҳатлар беришда;

техник кенгашлар ишида қатнашишда.

57¹. Лойиҳа ҳужжатларини ўрганиш натижалари ушбу Йўриқноманинг 10²-иловасига мувофиқ шаклдаги «Лойиҳаларни ўрганиб чиқиш бўйича хулосаларни қайд этиш журнали»да қайд этилади.

59. Янги қурилаётган ёки реконструкция қилинаётган объектларнинг рўйхатини шакллантириш мақсадида қурилиш объекти бўйича ДЁН органига илк мурожаат келиб тушган кундан бошлаб улар ушбу Йўриқноманинг 10³-иловасига мувофиқ «Қурилиш объектларини рўйхатга олиш журнали»га қайд қилиниши лозим.

60. Ҳар бир қурилиш объектига НКИ юритилади ва қуйидаги ҳужжатлар жамланади:

ер участкасини ўрганиш бўйича ДЁН органи хулосаси;

лойиҳа ҳужжатларини шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари талабларига мувофиқлигини ўрганиш натижалари бўйича ДЁН органи хулосалари ва ёзма тавсиялари;

кўрик, профилактика тадбирлари ва текшириш жараёнида тузилган ҳужжатлар, қурилиш объектининг ёнғин хавфини тавсифловчи бошқа материаллар ва ёзишмалар;

қурилиш объектига ўрнатилган ЁҚТҲВларнинг тизимларининг техник ҳолатини текшириш, синаш ва фойдаланишга қабул қилиш натижалари ҳамда қурилиш конструкциялари ва материалларини оловбардошлик даражасини ошириш бўйича амалга оширилган ишлар бўйича тузилган ҳужжатлар;

қурилиш объектини фойдаланишга қабул қилиш ишчи ва давлат комиссияси далолатномаси ёки қурилиши тугалланган объектни топшириш-қабул қилиш ва фойдаланиш учун рухсатнома.

61. Қурилиш объектларида ёнғинга қарши чора-тадбирларни тўғри бажарилишини назорат қилиш, кўриклар, профилактика тадбирлари ва текширишлар жараёнида амалга оширилади, унда қуйидагилар ўрганилади:

шаҳарсозлик ҳужжатлари бўйича давлат ва нодавлат экспертиза ташкилотларининг хулосаси (локал хулосаси)ни мавжудлиги;

лойиҳа ҳужжатларини лойиҳалаш нормалари талабларига мослиги, лойиҳа ечимларини бажарилиши ва аввал аниқланган камчиликни бартараф этилиши;

қурилиш-монтаж ишлари жараёнида ёнғин хавфсизлиги талабларини бажарилиши;

объект ҳудудидаги ҳамда бино ва иншоотларидаги ёнғинга қарши ташқи ва ички сув таъминотининг, ЁҚТҲВларнинг техник ҳолати ва улардан фойдаланиш учун зарур шарт-шароитлар яратилганлиги;

мавжуд ёнғин ўчириш тузилмаларининг тайёргарлиги.

62. Текширув натижалари бўйича лойиҳалаш нормалари талаблари, объектни барпо этиш жараёнида тасдиқланган лойиҳа ҳужжатларидан четга чиқиш ҳамда қурилиш-монтаж ишлари жараёнида ёнғин хавфсизлиги талабларининг бузилишига йўл қўйиш ҳолатлари юзасидан буюртмачи ва қурилиш ташкилоти раҳбарларига мазкур Йўриқноманинг 29-бандида белгиланган тартибда ҳужжатлар тақдим этилади. Лойиҳа ҳужжатларидан четга чиқиш ҳолатлари тўғрисида лойиҳалаш ташкилоти ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш ҳудудий инспекцияси (бундан буён матнда ҳудудий назорат инспекцияси деб юритилади) ёзма равишда хабардор қилинади.

63. Текширилаётган ва кўрикдан ўтказилаётган қурилиш объектида намунавий лойиҳадаги лойиҳалаш нормалари талабларидан четга чиқиш ҳолатлари аниқланган ҳолларда ДЁН органлари ушбу четга чиқиш ҳолатларини бартараф этиш бўйича лойиҳачига ахборот хати юборади ва хат нусхасини қурилиш ташкилотига, буюртмачига ва юқори турувчи ДЁН органига юборади.

64. Қурилиши тугалланган объектларни фойдаланишга қабул қилиш комиссияси таркибига инспекторларни тайинлаш учун шу каби комиссияларни тузиш ваколатига эга ташкилотларнинг ёзма ёки электрон мурожаатлари асос бўлади.

Қурилиш тугалланган объектнинг мураккаблиги, аҳамияти ва ёнғин хавфидан келиб чиқиб, қабул қилиш комиссияси таркибига марказий, ҳудудий ёки маҳаллий ДЁН органининг вакиллари киритилади. Бунда, фойдаланишга қабул қилишга қурилиш ишлари жараёнида назорат ишларини олиб борган ҳудудий ёки маҳаллий ДЁН органларининг инспекторлари жалб этилади.

65. ДЁН органи вакили қурилиш тугалланган объектни фойдаланишга қабул қилиш масаласи (тасдиқланган лойиҳа ҳамда шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида белгиланган ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқлиги) ўрганилади.

66. Қурилиши тугалланган объектларни фойдаланишга қабул қилиш комиссиясида ДЕН органи вакилининг иштироки ва ҳужжатларни расмийлаштириш ШНҚ 3.01.04 «Қурилиши тугалланган объектларни фойдаланишга қабул қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига асосан амалга оширилади.

69. Зарурат туғилган ҳолларда комиссия таркибидаги инспектор, ишчи комиссияда аниқланган кам-кўстларни бартараф этилганлигини танлов асосида текширувдан ўтказишни талаб қилиши, алоҳида конструкцияларни назорат тартибида очиш ва ёнғинга қарши қурилма ва жиҳозларни синовдан ўтказиш, қурилиш конструкцияси ва материалларининг ёнғинга қарши қатламини табиий шароитда оловли синовдан ўтказишни тайинлаш ҳуқуқига эга.

70. Қурилиши тугалланган объектни ДЁН органи вакили ўн иш куни мобайнида жойига чиққан ҳолда ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқлиги юзасидан ўрганиб чиқади ва натижаси тўғрисида бевосита раҳбарига билдирги орқали ахборот беради.

Ўрганиш натижалари бўйича асосли эътироз бўлмаган тақдирда ижобий хулоса тузилади, бино ва иншоот ёнғин хавфсизлиги талабларига жавоб бермаган тақдирда, уларни кўриб чиқишни рад этишнинг аниқ асосларини ва қонунчилик ҳужжатлари нормаларини кўрсатган ҳолда рад этиш хулосаси расмийлаштирилади ва шу куннинг ўзида қурилиш соҳасида ҳудудий назорат инспекциясига ёки мурожаат этувчига Ягона интерактив давлат хизматлари портали орқали юборилади.

71. ДЁН органи раҳбарияти фойдаланишга қабул қилинган объектларнинг ёнғинга қарши ҳолатини танлов асосида ўрганиш орқали инспекторнинг ишчи ва давлат қабул қилиш комиссиялари ишидаги вазифаларни бажаришга тайёргарлик даражасини мунтазам равишда текшириб бориши лозим.

Қурилиши тугалланган объект фойдаланишга қабул қилинганидан сўнг объектнинг НКИга ва ушбу Йўриқноманинг 10⁴-иловасига мувофиқ ва «Қурилиши тугалланган объектларни рўйхатга олиш журнали»га тегишли белгилар қўйилади ҳамда НКИ келгусида назорат қилиш учун фаолият кўрсатаётган объектлар устидан назоратни амалга оширувчи тегишли ДЁН бўлинмасига (ёки инспекторига) юборилади (берилади).

72. Қурилиши тугалланганидан сўнг, давлат сирлари ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирлар билан боғлиқ қурилиши тугалланган объектлар, шунингдек давлат аҳамиятига эга объектларда фойдаланишга қабул қилиш комиссияси далолатномаларида ДЁН инспекторининг имзосисиз ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 20 апрелдаги 200-сон қарори билан тасдиқланган Қурилиши тугалланган объектни топшириш-қабул қилиш ва фойдаланиш учун рухсатнома бериш бўйича давлат хизматларини кўрсатишнинг маъмурий регламентида назарда тутилган объектларда ҚР-кодли хулосасисиз фаолият кўрсатилаётганлиги аниқланганда, бу тўғрисида зудлик билан маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, архитектура ва қурилиш органлари ҳамда ҳудудий назорат инспекцияси хабардор қилинади.

73. ФВВ ва унинг ҳудудий ҳамда маҳаллий қуйи тизимларининг назорати остидаги қурилиш объектларининг рўйхати, ушбу объектларнинг стратегик ва давлат аҳамиятига моликлик жиҳатларини ҳисобга олган ҳолда ФВВнинг тегишли буйруғи билан белгиланади.

75. ДЁН органлари томонидан ёнғин хавфсизлиги қоидаларининг (бундан буён матнда Қоидалар деб юритилади) бузилишига доир маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишларни юритилиши Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекси (бундан буён матнда МЖтК деб юритилади) ва мазкур Йўриқномага мувофиқ амалга оширилади.

76. Қоидаларни бузган шахсларга нисбатан инспектор ҳуқуқбузарлик содир этилган жойнинг ўзида мазкур Йўриқноманинг 11-иловасига мувофиқ шаклда Ёнғин хавфсизлиги қоидалари бузилганлиги ҳақида баённома (бундан буён матнда маъмурий баённома деб юритилади) расмийлаштиради.

77. Агар маъмурий баённома тузиш зарур бўлиб, уни ҳуқуқбузарлик содир этилган жойда тузиш имкони бўлмаса, инспектор яқин орадаги ички ишлар ёки фуқароларни ўзини ўзи бошқариш органларида маъмурий баённомани расмийлаштириши мумкин.

78. Маъмурий баённомани тузган инспектор, ушбу содир этилган ҳуқуқбузарлик учун маъмурий чора кўриш ҳақида қарор чиқариш ваколатига эга бўлмаган тақдирда ҳуқуқбузарга ушбу маъмурий иш қаерда ва қачон кўрилиши тушунтирилиб, бу ҳақда маъмурий баённомага ёзиб қўйилади ҳамда ҳуқуқбузарлик содир этилган ёки аниқланган пайтдан бошлаб бир суткадан кечиктирмай ДЁН органининг юқори турувчи мансабдор шахсига маъмурий баённомани топширади.

79. Маъмурий баённомалар ва бошқа тегишли ҳужжатлар тузилгандан сўнг бир суткадан кечиктирмай мазкур йўриқноманинг 12-иловасига мувофиқ шаклдаги маъмурий ҳуқуқбузарликларни ва уларни содир этган шахсларни ҳисобга олиш журналида рўйхатга олинади.

80. Маъмурий ҳуқуқбузарликларни ва уларни содир этган шахсларни ҳисобга олиш журнали ҳар бир ҳудудий ва маҳаллий ДЁН органида юритилади.

81. ДЁН органларига МЖтКнинг 84, 124 ва 211-моддаларида назарда тутилган маъмурий ҳуқуқбузарликлар тааллуқли бўлиб, уларни кўриб чиқиш ва маъмурий жазо қўллаш МЖтКнинг 249-моддасига асосан ДЁН органларининг мансабдор шахслари томонидан ўз ваколатлари доирасида амалга оширилади.

82. Маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш маъмурий жавобгарликка тортилаётган шахс иштирокида кўриб чиқилади. Ишни кўриб чиқувчи мансабдор шахс маъмурий ҳужжатларни олгандан сўнг ҳуқуқбузарга ишнинг қачон ва қаерда кўрилиши ҳақида мазкур Йўриқноманинг 13-иловасига мувофиқ шаклдаги хабарномани юборади.

Маъмурий ишларни кўриб чиқишда МЖтКнинг 295 — 300-моддаларида назарда тутилган шахслар қатнашиши мумкин.

83. Маъмурий жавобгарликка тортилаётган шахсга ишни кўриб чиқиш жойи ва вақти ҳақида хабар қилинганлиги тўғрисида маълумотлар бўлган ва ундан ишни кўриб чиқишни кечиктириш хусусида ҳеч қандай илтимос тушмаган ҳолларда, иш унинг иштирокисиз кўриб чиқилиши мумкин.

84. Инспектор ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишни кўриб чиқиш жараёнида ҳуқуқбузарликда жиноят аломатлари борлигини аниқласа, ҳужжатларни тегишлилигига кўра тергов органларига ДЁН органи раҳбари орқали топширади.

85. Ваколати доирасида маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишларни кўриб чиқувчи органларга маъмурий баённомалар ва ишга оид бошқа ҳужжатлар бир суткадан кечиктирмасдан буюртма хат орқали йўлланади ёки етказиб бериш китоби бўйича топширилади.

86. Инспектор маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишни кўриб чиқиш вақтида: маъмурий ҳуқуқбузарлик содир этилган-этилмаганлигини, ҳуқуқбузарлик содир этилган вақт ва жойни, мазкур шахс уни содир этишда айбдор ёки айбдор эмаслигини, унинг маъмурий жавобгарликка тортилиш-тортилмаслигини, жавобгарликни енгиллаштирувчи ёки оғирлаштирувчи ҳолатлар бор-йўқлигини, мулкий зарар етказилган-етказилмаганлигини, шунингдек ишни тўғри ҳал этишда аҳамиятга молик бошқа ҳолатларни аниқлаши шарт.

Бунда МЖтКнинг тегишли моддаларида маъмурий жазони кучайтириш назарда тутилган ва такрорийлиги ҳисобга олинадиган ҳуқуқбузарликлар содир этилган тақдирда, маъмурий ишни кўриб чиқаётган инспектор ҳуқуқбузарнинг аввалги ҳуқуқбузарликларининг такрорийлигини ўрнатилган тартибда талабнома орқали аниқлаши шарт.

87. Маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишни кўриб чиқаётганда, содир этилган маъмурий ҳуқуқбузарликнинг кам аҳамиятлилиги тўғрисида ёки МЖтКнинг махсус қисмидаги моддаларнинг санкциясида назарда тутилган энг кам жазодан ҳам камроқ жазо чорасини қўллаш учун асослар борлиги ҳақида хулосага келинган тақдирда, маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш ҳуқуқбузарликнинг кам аҳамиятлилиги сабабли ҳуқуқбузарни маъмурий жавобгарликдан озод қилиш тўғрисидаги ёки енгилроқ маъмурий жазо чорасини қўллаш ҳақидаги, мазкур Йўриқноманинг 14-иловасига мувофиқ шаклда расмийлаштирилган тақдимнома билан судга юборилади.

Ҳуқуқбузарликнинг кам аҳамиятлилиги сабабли ҳуқуқбузарни маъмурий жавобгарликдан озод қилиш тўғрисидаги ёки енгилроқ маъмурий жазо чорасини қўллаш ҳақидаги тақдимномада шахснинг маъмурий жавобгарликдан озод қилинишига ёки унга нисбатан енгилроқ маъмурий жазо чорасини қўллаш кераклигига боис бўлган сабаблар ва асослар баён этилади.

88. Инспектор маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишни кўриб чиқиб, шу иш юзасидан мазкур Йўриқноманинг 15-иловасига мувофиқ шаклда қарор чиқаради.

Қарорда қуйидагилар кўрсатилган бўлиши керак: қарор чиқарган органнинг (мансабдор шахснинг) номи, иш кўриб чиқилган сана, иши кўриб чиқилаётган шахс хусусидаги маълумотлар, ишни кўриб чиқиш пайтида аниқланган ҳолатларнинг баёни, МЖтКнинг маъмурий ҳуқуқбузарлик учун жавобгарликни назарда тутувчи моддаси, мазкур маъмурий ҳуқуқбузарлик учун жавобгарликни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжат, иш юзасидан қабул қилинган қарор.

Маъмурий ишлар «Е-maʼmuriy ish» тизимига электрон шаклида киритилиши орқали амалга оширилади. Маъмурий ишларни қоғоз шаклида юритиш зарурати юзага келганда, ушбу ҳужжатлар «Е-maʼmuriy ish» тизимига электрон шаклида киритилади ҳамда унинг қоғоз шакли бевосита тегишли ДЁН органида сақланади.

89. Ҳуқуқбузар ишга доир ҳужжатлар билан танишиб чиқишга, изоҳлар беришга, далиллар келтиришга, ўз илтимосини баён этишга, ишни кўриб чиқишда адвокатнинг юридик ёрдамидан фойдаланишга, ўз она тилида сўзлашга ва таржимон хизматидан фойдаланишга, иш юзасидан қабул қилинган қарор устидан шикоят беришга ҳақлидир.

90. Маъмурий жазо қўллаш тўғрисидаги қарор ижросини тугатиш учун инспектор мазкур йўриқноманинг 16-иловасига мувофиқ шаклда қарор чиқаради.

91. Маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги иш юзасидан чиқарилган қарор ишни кўриб чиқиш тугаши биланоқ дарҳол эълон қилинади.

Агар ишни кўриб чиқишда ҳуқуқбузар қатнашмаган бўлса, қарорнинг нусхаси уч кун ичида ҳуқуқбузарнинг яшаш манзилига юборилиб, бу ҳақда қарорга ёзиб қўйилади.

92. Қарорнинг нусхаси у чиқарилган пайтдан бошлаб уч кун ичида маъмурий жазо қўлланилган шахсга, шунингдек ўзининг илтимосига кўра жабрланувчига топширилади ёки почта орқали жўнатилади. Қарорнинг нусхаси олинганлиги ҳақида ҳуқуқбузар ёки жабрланувчи имзо чекиши керак.

Айни вақтда қарорнинг нусхасини олган кундан бошлаб ўн кун ичида қарор устидан юқори турувчи органга (мансабдор шахсга) ёки жиноят ишлари бўйича туман (шаҳар) судига шикоят бериш мумкинлиги ва уни ижро қилиш тартиби тушунтирилади.

93. Инспекторлар ўзларига берилган ваколатлар доирасида ва фақат хизмат бурчларини бажариб турган пайтлардагина Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексида назарда тутилган маъмурий жазоларни қўллашлари мумкин.

94. МЖтКнинг 313-моддасига мувофиқ ишни кўриб чиқаётган инспектор маъмурий ҳуқуқбузарликлар содир этилиши сабаблари ва уларга олиб келган шарт-шароитларни аниқлаганда, ташкилотлар раҳбарларига ана шу сабаблар ва шарт-шароитларни бартараф этиш чора-тадбирларини кўриш ҳақида тақдимнома киритиши мумкин.

95. Шикоятни ёки протестни кўриб чиқиш натижалари бўйича ДЁН органининг ваколатли мансабдор шахси мазкур Йўриқноманинг 17-иловасига мувофиқ шаклдаги қарорни қабул қилади.

96. Қонунга хилоф равишда чиқарилганлиги сабабли қарор бекор қилинган тақдирда, ушбу ҳолат юзасидан хизмат текшируви ўтказилади. Айбдор мансабдор шахсга нисбатан тегишли интизомий чора кўрилиб, у ҳақидаги маълумот маъмурий иш ҳужжатларига қўшиб қўйилади.

97. Маъмурий жазо қўлланиши тўғрисидаги қарор чиқарилган пайтдан бошлаб ижро этилиши лозим.

Агар маъмурий жазо қўлланиши тўғрисидаги қарор чиқарилган кундан бошлаб уч ой мобайнида ижрога қаратилмаган бўлса (қарор нусхаси ҳуқуқбузарга топширилмаган, давлат ижрочисига юборилмаган бўлса ва ҳ.к.), у ҳолда бундай қарор ижро этилмайди. Ушбу ҳолат бўйича хизмат текшируви ўтказилади ва айбдор мансабдор шахсга нисбатан тегишли интизомий чора кўрилиб, бу ҳақдаги маълумот маъмурий иш ҳужжатларига қўшиб қўйилади.

98. Жарима ҳуқуқбузар томонидан унга жарима солиш тўғрисидаги қарор топширилган кундан бошлаб ўттиз кундан кечиктирмай, бундай қарор хусусида шикоят берилган ёки протест билдирилган тақдирда — шикоят ёки протест қаноатлантирилмаганлиги тўғрисида хабар берилган кундан бошлаб ўн беш кундан кечиктирмай тўланиши лозим.

МЖтКнинг 332¹-моддасига мувофиқ ҳуқуқбузар унга жарима солиш тўғрисидаги қарор топширилган кундан бошлаб ўн беш кун ичида ушбу жарима миқдорининг эллик фоизини ёки ўттиз кун ичида жарима миқдорининг етмиш фоизини ихтиёрий равишда тўлаган тақдирда, у жариманинг қолган қисмини тўлашдан озод қилинади, қуйидаги ҳоллар бундан мустасно:

жарима солиш тўғрисидаги қарор устидан шикоят қилинганда ёки протест билдирилганда;

худди шундай ҳуқуқбузарлик маъмурий жазо чораси қўлланилганидан кейин бир йил давомида такрор содир этилганда.

Ўн олти ёшдан ўн саккиз ёшгача бўлган шахсларнинг мустақил иш ҳақи бўлмаган тақдирда, жарима уларнинг ота-оналари ёки улар ўрнини босувчи шахслардан ундириб олинади.

Маъмурий ҳуқуқбузарлик содир этганлик учун солинган жарима ҳуқуқбузар томонидан тегишли банкка тўланади. Ҳуқуқбузарлик содир этилган жойнинг ўзида жаримани ундириб олинишига йўл қўйилмайди.

99. Жарима тўланганлиги ҳақидаги квитанция ёки тўлов топшириғининг рақами ва санаси маъмурий ҳуқуқбузарликларни ва уларни содир этган шахсларни ҳисобга олиш журналига ёзиб қўйилади.

100. Ҳуқуқбузар жаримани белгиланган муддатда тўламаган тақдирда, жарима солиш ҳақидаги қарор нусхаси мажбурий тарзда ундириб олиш учун мазкур Йўриқноманинг 18-иловасига мувофиқ шаклдаги хат билан бирга Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюросининг тегишли туман (шаҳар) бўлимларига юборилади.

101. Ёнғин юзасидан терговга қадар текширув (бундан буён матнда ёнғин юзасидан текширув деб юритилади) ишларини олиб боришда инспекторлар Жиноят-процессуал кодекси ҳамда ушбу Йўриқномага амал қиладилар.

102. Маҳаллий ДЕН органлари томонидан ҳар бир ёнғин юзасидан текширув ўтказилади.

103. Ёнғин юзасидан маҳаллий ДЁН органининг буйруғи билан инспекторларга юклатилади ёки уларнинг хизмат вазифаларида кўрсатилади.

103¹. Ёнғин юзасидан текширув ишларини олиб борувчи инспекторга келиб тушган жиноят ва ҳодисаларга оид ариза, хабар ва бошқа маълумотлар ўз тасдиғини топган ҳолларда у томонидан бевосита бошлиғи номига билдирги расмийлаштиради.

Жиноят ва ҳодисаларга оид ариза, хабар ва бошқа маълумотлар келиб тушган куннинг ўзида, иш вақти тугаганидан кейин келиб тушган тақдирда эса, кейинги иш кунида инспектор томонидан тегишли китобда ва «E-material» тизимида рўйхатга олинади.

104. Ёнғин юзасидан текширувлар 10 суткадан кечиктирилмаган муддатда ўтказилади. Ушбу муддатга ёнғинга оид аризалар, хабарлар ва бошқа маълумотларни қабул қилиб олинган вақтдан, то жиноят ишини қўзғатиш ёки ишни қўзғатишни рад қилиш ҳақида ёхуд ариза ёки хабарни терговга тегишлилигига қараб юбориш ҳақида (ҳудудий жиҳатдан тегишлилик) қарор қабул қилингунгача бўлган вақт ҳисобланади.

Текширув муддати қуйидаги ҳолатлардан бири мавжуд бўлган тақдирда инспекторнинг (ДЁН органи бошлиғининг) асослантирилган қарорига кўра прокурор томонидан бир ойгача узайтирилиши мумкин:

ўтказиш учун кўп вақт талаб қиладиган экспертиза, хизмат текшируви, ҳужжатли тафтиш ёки бошқа текширув тайинланган бўлса;

олис жойларда бўлган ёки чақирувга биноан ҳозир бўлишдан бўйин товлаётган шахслардан тушунтиришлар талаб қилиб олиш зарур бўлса;

янги ҳолатлар аниқланиб, уларни қўшимча тарзда текширмасдан туриб қарор қабул қилишнинг имкони бўлмаса;

етказилган моддий зарарнинг ўрнини ихтиёрий равишда қоплаш ва (ёки) жиноят оқибатларини бартараф этиш учун Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодекси Махсус қисмининг тегишли моддасида белгиланган муддат ўтмаган бўлса.

Терговга қадар текширув муддатини узайтириш бўйича қарор ушбу қарор қабул қилинган куннинг ўзида pdf форматида сканер қилинган ҳолда «E-material» тизимига киритилади.

105. Давлат ва жамоат биноларида, йирик, шунингдек, одамлар оммавий бўладиган объектларда содир бўлган ва қасддан ўт қўйилганлиги тахмин қилинган ҳамда фуқароларнинг ҳалок бўлиши ёки кўп миқдорда моддий зарар келтирилган ёнғинлар ҳақида инспектор ёки ёнғин ўчириш раҳбари зудлик билан воқеа содир бўлган жойга тезкор-тергов гуруҳини чақириш мақсадида ички ишлар органи ва прокуратурани хабардор қилишга мажбурдир.

106. Ёнғин содир бўлган жойга тезкор-тергов гуруҳи келганидан кейин инспектор терговчининг алоҳида тергов ҳаракатлари бўйича (ёнғиннинг бошланган жойи ва сабабини, қасддан ўт қўйиш изларини топишда, ёнғинга алоқаси бўлган техник ва бошқа ҳужжатларни олишда, ёнғиннинг содир бўлиш сабаби ва ривожланишга олиб келган шароитларни аниқлашда, ёнғинга қарши воситаларнинг ҳолати ва созлигини текширишда, ёнғин хавфсизлигини таъминлаш учун берилган талаблар ва бошқаларни маъмурият, ташкилот, объект томонидан бажарилиши даражасини аниқлаш мақсадида воқеа жойини кўздан кечириш жараёнида иштирок этади) топшириқларини бажаради.

107. Ёнғин юзасидан текширув давомида инспекторлар қуйидагиларни аниқлайдилар:

ёнғин бошланган вақт, жой, унинг ривожланиши ва ўчирилиши тўғрисидаги маълумотларни;

ёнғиннинг келиб чиқиш сабаби, айбдор шахслар ва уларнинг жавобгарлик даражасини кўрсатувчи шароитларни;

ёнғинда ҳалок бўлганлар ва тан жароҳати олганларнинг мавжудлигини, ёнғиннинг ўзига хос бошқа оқибатларини;

ташкилот, объектнинг ёнғингача бўлган ёнғинга қарши ҳолати ва уларни ёнғин билан боғлиқ бўлган сабаб-оқибат боғланишлари ҳамда ёнғиннинг тарқалиши ва юзага келган оқибатларини;

ёнғиннинг келиб чиқиш ва ривожланишига имкон туғдирган сабаб ва шароитларни.

108. Ёнғинни келиб чиқиш ҳолатларини текшириш жараёнида инспектор қуйидаги хизмат ҳужжатларини тузади ва (ёки) талаб қилиб олади:

ёнғин ҳақидаги далолатнома (ёнғин бартараф этилгандан сўнг бир сутка давомида мазкур Йўриқноманинг 19-иловасига мувофиқ икки нусхада тузилади ва ёнғиндан сақлаш хизмати вакили бошчилигидаги камида 3 нафар шахсдан иборат комиссия томонидан имзоланади);

воқеа (ёнғин) содир бўлган жойни кўздан кечириш баённомаси мазкур Йўриқноманинг 20-иловасига мувофиқ расмийлаштирилади;

ёнғин жойининг чизмаси мазкур Йўриқноманинг 21-иловасига мувофиқ расмийлаштирилади — чизмада: ўлчамлари кўрсатилган ҳолда бино ва хоналарнинг режа-чизмаси, иситиш мослама, печь, газ ускуналарни ва бошқа жиҳозларни режада жойлашиши, ёнғин ўчоғи, алангадан зарар кўрган майдон, ҳалок бўлганларнинг топилган жойи, қулаб тушган қурилмаларнинг майдони, алангани тарқалиш йўллари ва йўналиши, тутундан зарар кўрган майдон, дунё томонлари, шамол йўналиши, ориентирлар (кўча, электрузатиш тармоқлари ва бошқалар), ёнғин жойига ёнма-ён жойлашган бино ва қурилмалар, зарур ҳолларда электр таъминоти, вентиляция ва бошқа шартли белгилар кўрсатилади. Чизма битта нусхада тузилиб, инспектор ҳамда текширув ишининг оқибатидан манфаатдор бўлмаган камида икки нафар вояга етган холислар томонидан имзоланади);

гувоҳлар, ёнғинни тасодифан кўрганлар, жабрланувчилар, айбдор шахслар, ёнғинни ўчиришда қатнашганлар, ёнғин содир бўлган объект ходимларининг тушунтириш хатлари мазкур Йўриқноманинг 22-иловасига мувофиқ расмийлаштирилади;

далилларни олиш далолатномаси (текширув ўтказаётган шахс томонидан эркин равишда тузилиб, холислар томонидан имзоланади. Барча далиллар ва уларни олиш жойлари воқеа (ёнғин) жойини кўздан кечириш баённомаси ёки далилларни олиш махсус баённомасида батафсил тавсифланади. Намуналар олинган барча нуқталар ёнғин жойининг чизмасида белгиланади ва зарур ҳолларда қисқа шарҳланади);

мутахассислар хулосалари (электрик, кимёгар ва бошқалар);

ёнғин хавфсизлиги мутахассисининг ёнғиннинг тахминий сабаби ҳақидаги хулосаси мазкур Йўриқноманинг 23-иловасига мувофиқ ДЁН органларининг тегишли ходимлари томонидан тузилади. Унда ёнғиннинг тахминий сабабини кўрсатувчи ҳолат ва жиҳатларини ҳамда бошқа сабабларни ёнғинга тааллуқли бўлмаганлиги мантиқий исботланади. Ёнғиннинг тахминий сабаби фуқароларнинг тушунтиришларига, ёнғин ўчоғининг аломатларига, ёнғинни тарқалиш хусусиятларига, тегишли мутахассисларнинг хулосаларига, далиллар ва бошқаларга асосланган бўлиши лозим).

109. Корхона ва ташкилотларда содир бўлган ёнғинни текшириш давомида инспектор объект раҳбариятидан қуйидаги ҳужжатларни талаб қилиб олиши шарт:

ёнғинни текшириш ва моддий зарарни аниқлаш бўйича комиссия тузиш ҳақидаги буйруқ нусхасини;

ёнғинни текшириш бўйича идоравий далолатномани;

ёнғиндан келтирилган зарар миқдорини тасдиқловчи ҳужжатни.

Бундан ташқари ёнғин содир бўлган объектларнинг раҳбарлари ва ишчилари томонидан тузилган керакли техник ва хизмат ҳужжатлари, шунингдек ёнғин содир бўлган объектга тааллуқли ҳужжатлар сўралади.

110. Ёнғин юзасидан текширув бўйича ушбу Йўриқноманинг 24-иловасига мувофиқ «Ёнғин юзасидан иш» юритилади ва унда текширувда тўпланган барча материаллар жамланади.

111. Ёнғинларнинг текширув натижаларига кўра, инспектор томонидан қуйидаги қарорлардан бири қабул қилинади:

жиноят ишини қўзғатиш учун тўпланган материалларни суриштирув ёки тергов органига юбориш ҳақида;

жиноят ишини қўзғатишни рад қилиш ҳақида.

Жиноят ва ҳодисаларга оид ариза, хабар ва бошқа маълумотларни кўриб чиқиш натижалари бўйича жиноят ишини қўзғатишни рад қилиш тўғрисида қарор ёки жиноят ишининг терговга тегишлилиги бўйича йўлланма хат шу куннинг ўзида pdf форматида сканер қилинган ҳолда «E-material» тизимига киритилади.

112. Жиноят аломатлари ва Жиноят кодексида назарда тутилган оқибатлар мавжуд бўлмаса, ушбу Йўриқноманинг 25-иловасига мувофиқ жиноят ишини қўзғатишни рад қилиш ҳақида қарор чиқарилади ва ДЁН органи раҳбари томонидан тасдиқланади.

113. Ёнғин юзасидан жиноят ишини қўзғатишни рад қилинганда, қарор чиқарган инспектор ушбу Йўриқноманинг 26-иловасига мувофиқ хабарномани расмийлаштириб, ёнғин содир бўлган объектнинг маъмурияти ёки фуқаролар (жабрланувчилар)га юборади (тақдим этади). Бунда уларга қарор устидан шикоят қилиш ҳуқуқи ва тартиби тушунтирилиши лозим. Жиноят ишини қўзғатишни рад қилиш ҳақидаги қарорнинг кўчирма нусхаси прокурорга юборилади.

114. Ҳар бир юритилган «Ёнғин юзасидан иш» тикилган ва варақлари рақамланган бўлиши лозим. Ёнғин ишидаги барча материалларга ушбу Йўриқноманинг 27-иловасига мувофиқ намунадаги рўйхат тузилиб, ишнинг биринчи бетига тикиб қўйилиши лозим.

115. Ёнғинлар юзасидан жиноят ишини қўзғатишни рад қилиш ҳақидаги қарорлар ҳамда жиноят ишларининг сонлари Ёнғинларни ҳисобга олиш журналининг тегишли графасида кўрсатилади.

116. Жиноят ишини қўзғатишни рад қилиш ҳақидаги қарор ва ёнғинлар юзасидан тўпланган барча материаллар инспекторлар томонидан рўйхатга ва ҳисобга олиниб, маҳаллий ДЁН органларида белгиланган тартибда ва муддатларда сақланади.

117. Жабрланувчилар ёки уларнинг қонунчилик ҳужжатлари билан ваколат берилган шахсларининг, ёнғин юзасидан текширув материаллари билан танишиш ва ундан зарур маълумотларни ёзиб олиш, материаллар ва ҳужжатлардан ўз ҳисобидан кўчирма нусхалар олиш ёки бошқа шаклда маълумотларни қайд этиб олиш бўйича берган сўровнома ёки мурожаатига кўра, қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.

118. Жиноят аломатлари мавжуд бўлган ёнғинлар юзасидан жиноят ишини қўзғатиш учун, инспектор томонидан тўпланган текширув материалларини терговга тегишлилиги бўйича ўтказиш мақсадида уларни ушбу Йўриқноманинг 28-иловасига мувофиқ кузатув хати билан тааллуқли тергов органи бошлиғи номига юборилади.

119. Ёнғин юзасидан иш тергов органларига юборилгандан сўнг, инспектор Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал кодексига асосан терговчи ва суриштирувчига процессуал ҳаракатларни бажаришида кўмаклашади ва якуний қарор қабул қилингунга қадар мазкур жараённи кузатиб боради. Терговчи ва суриштирувчининг барча топшириқлари инспекторга терговга қадар текширувни амалга оширувчи (ДЁН) органининг бошлиғи орқали етказилади.

120. Ёнғиндан сақлаш хизмати чақирилмаган ёнғин бўйича объект маъмурияти, фуқаро (жабрланувчи)лар томонидан келиб тушган ариза ёки хабар (оғзаки ёки ёзма), ёнғин содир бўлган ҳудуддаги ички ишлар органида белгиланган тартибда қайд қилиниши лозим.

121. Туман (шаҳар) хизмат қилиш ҳудудидан ташқарида содир бўлган ёнғин тўғрисида ариза ёки хабар келиб тушган тақдирда, ДЁН инспектори томонидан ариза ёки хабарни ҳудудий тегишлилигига қараб юбориш масаласи ҳал қилинади. Ёнғин тўғрисидаги келиб тушган ариза (хабар) ушбу Йўриқноманинг 29-иловасига мувофиқ расмийлаштириладиган кузатув хати билан кейинги текширув ҳаракатларини олиб бориш учун ёнғин содир бўлган ҳудуддаги ДЁН органига юборилади.

122. Ёнғинларни ва уларнинг оқибатларини ҳисобга олиш қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ёнғинларнинг сабаблари ва келиб чиқиш шароитларини таҳлил қилиш, аҳоли турар жойлари ва объектларнинг ёнғин хавфсизлиги ҳолатини баҳолаш, ёнғинларнинг олдини олиш бўйича чора-тадбирлар ишлаб чиқиш, шунингдек ёнғинларни ўчиришга шароитлар яратиш мақсадида олиб борилади.

123. Ёнғинлар ва уларнинг оқибатлари ёнғин ҳақидаги далолатнома, юридик ва (ёки) жисмоний шахсларнинг аризаларига ҳамда таққослаш далолатномаларига асосан, ДЁН органлари томонидан ёнғинлар ва уларнинг оқибатлари ушбу Йўриқноманинг 30-иловасига мувофиқ Ёнғинларни ҳисобга олиш журналида қайд этилади. Журналда ҳар йилнинг биринчи кунидан охирги кунига қадар кетма-кетликда ёнғинлар рақамланади.

124. Ёнғин ва унинг оқибатларини «Ёнғинларни ҳисобга олиш» автоматлаштирилган ахборот тизимига киритиш мақсадида ёнғинни текшириш материалларига асосан инспектор томонидан ёнғинни ҳисобга олиш варақаси тўлдирилади ва унга ёнғинларни ҳисобга олиш журналига мувофиқ рақам берилади.

125. Ёнғинларни ҳисобга олиш ишларини юритиш ва «Ёнғинларни ҳисобга олиш журнали»ни тўлдириш ҳамда ёнғинларни ҳисобга олиш варақаларидан маълумотларни «Ёнғинларни ҳисобга олиш» автоматлаштирилган ахборот тизимига киритиш ишлари ҳудудий ДЁН органининг буйруғи билан ёки хизмат вазифаларида кўрсатилган ҳолда аниқ бир ходимга юклатилади.

126. ДЁН органлари ахборот-статистик маълумотномаларга асосан барча ёнғинлар ва уларнинг оқибатлари тўғрисидаги таҳлиллари ойлик, чораклик, ярим йиллик, йиллик ва бир неча йиллик қилиниб тайёрланади.

Таҳлиллар жойлардаги демографик, иқлим, ўзгаришлар ва бошқа шароитларнинг ёнғинлар вазиятига таъсирини ҳисобга олган ҳолда олиб борилиб, ёнғинларни олдини олишга қаратилган чора-тадбирлар ишлаб чиқиш ва иш режаларига киритиш билан тугатилади.

Ёнғинлар таҳлили жараёнида ёнғин хавфсизлиги хизматининг ишига салбий таъсир кўрсатаётган сабаб ва шароитлар аниқланади, ёнғинни олдини олиш ишларини ва ёнғин хавфсизлиги қисмлари фаолиятининг турли томонлари баҳоланади, профилактик ва тезкор-тактик фаолият кўрсатишнинг мукаммаллаштириш йўллари кўрсатилади.

Ёнғинлар статистикасининг таҳлили жадвал, диаграмма ва бошқалар ёрдамида ёритилади.

127. ДЁН органлари кундалик фаолиятида объектларда ёнғинлар профилактикасини, ёнғинга қарши тарғиботни амалга оширишда, шунингдек, республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, хўжалик бирлашмалари ҳамда ташкилотлар билан уларга тегишли объектларнинг ёнғинга қарши ҳимоясини кучайтириш масалалари бўйича ҳамкорлик қилишда ёнғинлар таҳлилининг натижаларидан фойдаланишлари лозим.

128. Катта ва ўзига хос ҳамда оғир оқибатли (инсонларнинг жароҳатланиши ва (ёки) ҳалок бўлиши) ёнғинлар тўғрисидаги маълумотларни ёнғинга қарши тарғибот ва ташвиқот ўтказиш учун маълумот тариқасида ҳудудий ДЁН органлари томонидан маҳаллий ДЁН органларига юборилади.

129. Аҳоли орасида ёнғинга қарши тарғибот қуйидаги йўналишларда амалга оширилади:

жисмоний ва юридик шахсларни оммавий ахборот воситалари орқали ёнғин хавфсизлиги муаммолари ва ёнғин хавфсизлигини таъминлаш йўллари ҳақида хабардор қилиш;

ёнғин хавфсизлиги чора-тадбирларини тарғиб қилиш бўйича кино-видеофильмлар, видеороликлар, реклама маҳсулотлари (плакатлар, буклетлар, конвертлар, откриткалар, календарлар, сувенирлар ва бошқалар), махсус адабиётлар ва бошқа тарғибот воситаларини ДЁН органлари фаолиятини ташкил этиш учун ажратиладиган бюджет ёки бюджетдан ташқари ҳамда қонунчилик билан тақиқланмаган бошқа манбалар маблағлари доирасида шартномалар асосида мазкур ишларни амалга оширадиган ва хизматлар кўрсатадиган ташкилотлар билан ҳамкорликда яратиш (ишлаб чиқиш) ҳамда юқорида санаб ўтилган маҳсулотларни тарқатиш;

муайян мавзуга бағишланган кўргазмалар, кўриклар ва конференциялар ўтказиш, ёнғинга қарши йўл-йўриқлар ва маслаҳатлар берилишини, шунингдек аҳоли билан учрашувлар ўтказилишини ва ёнғин-техник марказларига ташриф буюрилишини ташкил этиш.

130. ДЁН органлари томонидан ёнғин хавфсизлиги чора-тадбирларини тарғиб қилиш ишлари бепул амалга оширилади.

131. Инспекторлар ёнғин хавфсизлиги масалалари бўйича чиқишлар қилиш имкониятидан турли мажлисларда, маҳаллаларда, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларидаги йиғилишларда, конференцияларда ва ижтимоий-оммавий тадбирларда фойдаланишлари лозим.

Ушбу чиқишларида содир бўлаётган ёнғинлар таҳлилидан, ўзига хос ёнғин хавфсизлиги талабларининг бузилиши ҳолатларидан, ёнғинларни олдини олиш ва ўчириш бўйича ижобий ишларнинг мисолларидан фойдаланиш лозим.

132. Ҳудудий ДЁН органлари томонидан ёнғин хавфсизлиги масалалари бўйича намунали суҳбат ва маъруза матнлари ишлаб чиқилиб, маҳаллий ДЁН органларига юборилиши лозим. Ушбу намунали суҳбат ва маъруза матнлари маҳаллий ДЁН органлари томонидан аниқ мисоллар ва содир бўлган воқеалар билан тўлдирилади ва хизмат жараёнида фойдаланилади.

133. Ҳудудий ДЁН органлари ойига камида бир маротаба ёнғин хавфсизлиги мавзусида марказий, маҳаллий ва объектлардаги теле ва радиоканаллар орқали чиқишлар қилинишини, шунингдек даврий босма нашрларда мақолалар чиқарилишини таъминлаши шарт.

134. Маҳаллий ДЁН органлари ҳар ойда радиоканаллар ва объектлардаги радио тармоқлари орқали чиқишлар ва эшиттиришлар ҳамда кабель телевидениеси орқали видеороликлар ва титрлар намойиш қилишини, шунингдек туман (шаҳар) кўп тиражли босма нашрларда мақолалар чиқарилишини ташкил қилиши керак.

Нутқ ва мақола матни ДЁН органи раҳбари томонидан тасдиқланади.

Қуйидагилар билан боғлиқ ёнғин хавфсизлигини таъминлаш масалалари бўйича ОАВларда амалга ошириладиган чиқишларнинг мажбурий мавзулари бўлиши лозим:

ёнғин хавфи юқори бўлган даврнинг бошланиши;

қишлоқ хўжалиги тадбирларига тайёргарлик кўрилиши ва уларни ўтказилиши;

хафтанинг ҳар чорашанба куни ёнғинлар профилактикаси куни тадбири ўтказилиши;

давлат ва диний байрамларни ўтказилиши;

ўқув йили бошланишига тайёргарлик кўрилиши;

болаларнинг олов билан ўйнашларини олди олиниши;

уй-рўзғорда ёнғин хавфсизлиги талабларини тушунтириш ва бошқалар.

135. Уй-жой секторида ва одамлар оммавий бўладиган жойларда аҳоли билан учрашувлар ўтказилиши ёнғин техникаларини кўргазмаси, ёнғин ўчириш услубларини намойиш этиш ва ёнғин ўчириш амалий спорти бўйича спортчиларни чиқишлари билан бирга амалга ошириш мақсадга мувофиқ. Уй-жой секторида аҳоли билан учрашувлар ўтказиш даврийлиги ёнғинлар вазиятидан келиб чиқиб режалаштирилади.

Уй-жой секторида ёнғин хавфсизлиги чора-тадбирларини тарғиб қилишга заруриятга қараб, ФВВ ёнғин-қутқарув қисмларининг барча шахсий таркиби жалб қилинади.

Уй-жой секторида ёнғинларнинг олдини олиш ва ёнғин хавфсизлиги чора-тадбирларини тарғиб қилишга жалб этилган туман (шаҳар) ДЁН органи инструкторлари ва ёнғин-қутқарув қисмлари шахсий таркиби томонидан уй эгаларига ёнғинга қарши йўл-йўриқлар берилади.

Бунда, улар аниқланган ёнғин чиқиш хавфи бўлган ҳолатлар юзасидан шу куннинг ўзида маҳаллий инспекторларга хабар беради. Инспектор ёнғин чиқиш ҳолатини олдини олишга қаратилган чора-тадбирларни амалга оширади.

136. Объектнинг ЁҚТҲВ рўйхатига автоматик ёнғин сигнализацияси ва ўчириш қурилмалари, ёнғин тўғрисида хабарловчи техник воситалари, тутунга қарши ҳимоя қурилмалари, ёнғиндан сақловчи клапанлар, эвакуация ёриткичлари ва оловдан ҳимоя қилиш воситалари киради.

137. ЁҚТҲВни монтаж қилиш ишлари, уларга техник хизмат кўрсатиш, таъмирлаш ва ишчи ҳолатда тутилиши бўйича кўрсатилаётган хизматлар сифатининг назорати инспекторлар томонидан объектларни фойдаланишга қабул қилишда ва уларни текширишда ҳамда кўрикдан ўтказиш жараёнида қуйидаги босқичларда амалга оширилади:

ЁҚТҲВни фойдаланишга қабул қилишда;

ЁҚТҲВдан фойдаланиш жараёнида.

138. ЁҚТҲВ фойдаланишга қабул қилиш ишлари шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда автоматик ёнғин ўчириш ва сигнализация қурилмаларини ўрнатиш, ишларни бажариш, қабул қилиш ҳамда техник хизмат кўрсатиш соҳасидаги ҳужжатлар талабларига мувофиқ амалга оширилади.

Қабул қилиш ишлари, буюртмачи-ташкилот раҳбарининг буйруғига асосан ташкил этилган ишчи комиссия томонидан амалга оширилади.

Агар ЁҚТҲВ фойдаланишга қабул қилиш жараёнида меъёрий-техник ҳужжатлар талаблари бузилганлиги ёки лойиҳа қарорларидан оғишлар ва ўрнатилган ЁҚТҲВ фойдаланишга тайёр эмаслиги аниқланса, инспектор далолатномани имзоламайди, аммо комиссия раҳбарига асосланган камчиликлар рўйхатини ёзма равишда тақдим этади.

139. ЁҚТҲВ мавжуд объектларни текшириш ва кўздан кечириш жараёнида инспектор шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида санаб ўтилган тадбирлардан ташқари қуйидагиларни текширади:

ЁҚТҲВ синовлардан ўтганлиги тўғрисидаги далолатномалар мавжудлигини;

Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда автоматик ёнғин ўчириш ва сигнализация қурилмаларини ўрнатиш, ишларни бажариш, қабул қилиш ҳамда техник хизмат кўрсатиш соҳасидаги ҳужжатларга асосан ЁҚТҲВнинг иш қобилиятини.

140. ЁҚТҲВни қабул қилиш ва ҳолатининг назорати натижалари, ушбу Йўриқноманинг 31-иловасига мувофиқ юритиладиган фойдаланишга қабул қилинган ЁҚТҲВ ҳисобга олиш ва уларни объектлардаги ҳолатини назорати журналида қайд қилинади.

141. ЁҚТҲВ қабул қилиш ва ҳолатининг назоратини амалга оширувчи инспекторлар журнални ўз вақтида тўлдиришлари шарт, журнални юритилишига жавобгар шахс эса камида бир ойда бир марта Фойдаланишга қабул қилинган ЁҚТҲВ ҳисобга олиш ва уларни объектлардаги ҳолатини назорати журналини тўғри тўлдирилишини текширади.

ЁҚТҲВ қабул қилиш далолатномаси ва унга боғлиқ бўлган ҳужжатлар объектнинг НКИга тикилади.

142. ДЁН органига юридик шахс (даъвогар)нинг аризаси ёки лицензия (сертификат) берадиган органнинг мурожаати асосида инспекторлар кўрсатилган манзилда жойлашган объектга чиқиб, унинг ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқлигини аниқлаш мақсадида мазкур объектнинг ҳудуди, бино ва иншоотларини кўрикдан ўтказади.

143. Инспектор объектнинг ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқлигига баҳо бериш учун, юридик шахс (тадбиркорлик субъекти) давлат рўйхатидан ўтганлиги ҳақидаги, ижара шартномаси (агар тадбиркорлик субъекти бино, иншоот ёки хонани ижарага олган бўлса), лойиҳа ҳужжатлари, ёнғин хавфсизлигига жавобгар шахсларни тайинлаш ҳақидаги буйруқ нусхаси, объектнинг ёнғин хавфсизлиги ҳолатини белгиловчи ҳужжатлар билан танишишга ва улардан нусха олишга ҳақли.

144. Ҳужжатлар билан танишиш ва кўрик якуни бўйича икки нусхада далолатнома тузилиб, унда кўрик натижалари, шу жумладан ёнғин хавфсизлигини таъминлаш бўйича аниқланган камчиликлар кўрсатилади ва бир нусхаси мурожаат этган тадбиркорлик субъекти раҳбарига ёки унинг вакилига нусхасига имзо қўйдириш орқали топширилади.

145. Тузилган далолатнома асосида объектнинг ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқлиги ёки мувофиқ эмаслиги ҳақида хулоса тузилади. Ёнғин хавфсизлиги талаблари бажарилмаган (тўлиқ бажарилмаган) холатда мурожаат этган шахсга объект ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқ эмаслиги ҳақида хулоса тақдим этилади.

146. Хулоса ДЁН органининг расмий бланкасида тайёрланиб, мазкур орган раҳбари ёки унинг ўринбосари томонидан имзоланади ва мурожаат этган юридик шахс (тадбиркорлик субъекти)га ёки лицензия (сертификат) берадиган ваколатли органига махсус электрон тизими ёки почта орқали юборилади.

147. Берилган хулосалар ушбу Йўриқноманинг 32-иловасига мувофиқ юритиладиган объектнинг ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқлиги (мувофиқ эмаслиги) ҳақида берилган хулосаларни ҳисобга олиш журналида ҳисоб рўйхатидан ўтказилади.

148. Далолатнома ва хулоса нусхалари объектнинг НКИда сақланади.

149. Ёнғин хавфсизлиги талабларининг бузилиши бўйича мурожаатлар ҳамда ДЁН органлари мансабдор шахсларининг ҳаракат (ҳаракатсизлиги) ёки қарорлари устидан шикоятлар, ўрнатилган тартибда мажбурий рўйхатдан ўтказилиши лозим.

150. Жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари, зиммасига мурожаатларни кўриб чиқиш вазифаси юклатилган ДЁН органининг мансабдор шахслари томонидан кўриб чиқилади.

151. Тадбиркорлик субъектларига тегишли бўлган объектларда ёнғин хавфсизлиги талабларининг бузилиши ҳолатлари бўйича бошқа юридик ёки жисмоний шахслардан келиб тушган мурожаатларни кўриб чиқиш жараёнида тадбиркорлик субъекти фаолиятида ҳуқуқбузарликлар аниқланиб, текшириш ўтказиш зарурати туғилса, бу ҳақидаги маълумотлар Текширувларни электрон рўйхатга олиш «Yagona davlat nazorati» ахборот тизимига киритилади ва белгиланган тартибда текшириш ўтказилади.

152. ДЁН органлари:

мурожаатни холисона, ҳар томонлама ва ўз вақтида, заруриятга қараб жойига чиққан ҳолда ва муаллиф ёки унинг вакили иштирокида қўриб чиқилишини таъминлайди;

мурожаатни кўриб чиқиш учун зарур бўлган ҳужжатларни ва материалларни бошқа давлат органларидан, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларидан ва бошқа мансабдор шахслардан сўраб олишга ҳақлидир;

мурожаатни кўриб чиқиш натижаси бўйича аризачиларнинг бузилган ҳуқуқларини, эркинликларини ва қонуний манфаатларини ҳимоялашга ёки тиклашга қаратилган чораларни қўллайди. Мурожаатда келтирилган саволлар мазмуни бўйича ёзма жавоб хати беради.

153. Шикоятни кўриб чиқиш натижаси бўйича ДЁН органи:

ёнғин хавфсизлиги талабларининг бузилиши ҳолати тасдиқланганлиги ёки тасдиқланмаганлигини белгилайди;

шикоят юзасидан қарорни ёки мансабдор шахсларнинг ҳаракат (ҳаракатсизлик)ларини қонуний ёки ноқонунийлигини аниқлайди. Ноқонуний деб топилган тақдирда, йўл қўйилган камчиликларни бартараф этиш мақсадида қўлланилиши лозим бўлган чора-тадбирларни белгилайди.

154. Мурожаат бўйича жавоб хати ДЁН органи раҳбари (унинг ўринбосари) томонидан имзоланади ва мурожаатда кўрсатилган почта манзилига юборилади.

155. Мурожаатда кўрсатилган ёнғин хавфсизлигига тааллуқли саволларга жавоб берилиб, тегишли чора-тадбирлар кўрилган ва муаллифга қонунчилик ҳужжатларида белгиланган муддатларда ёзма жавоб юборилган бўлса, ушбу мурожаат кўриб чиқилган деб ҳисобланади.

156. Маслаҳатлар шахсан, телефон орқали, электрон почта (агар мавжуд бўлса) орқали мурожаат этилганда берилади, ёзма мурожаат олинганда эса — жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ёзма равишда берилади.

157. Маслаҳат бериш учун қабул вақтлари ДЁН органи бошлиғи томонидан белгиланади ва фуқароларга кўринадиган жойга жойлаштирилади.

158. Фуқаро шахсан мурожаат этганда, унга ДЁН органи мансабдор шахсининг хизмат хонасида маслаҳат берилади.

159. Маслаҳат бераётган ДЁН органи мансабдор шахси, мурожаат этган фуқаронинг фамилияси, исми, отасининг исмини (охиргиси мавжуд бўлса), мурожаат этишнинг сабабларини аниқлайди, бунда у қўйилган саволлар мазмуни бўйича керакли ҳужжатларни фуқародан сўраб олишга ҳақли.

160. Маслаҳат бераётган ДЁН органи мансабдор шахси, фуқаронинг розилиги билан оғзаки равишда жавоб беришга ҳақли.

161. Қўйилган саволлар ечимини топиш маслаҳат бериш вақтида имкони бўлмаса, шунингдек фуқаро оғзаки жавоб олишга рози бўлмаса, ёзма равишда жавоб берилади.

162. Агарда тақдим этилган ҳужжатлар батафсил танишиб чиқилишини талаб этса, шунингдек бошқа асосли ҳолатларда, маслаҳат бериш бошқа кунга қолдирилиши мумкин. Қайта маслаҳат бериш санаси маслаҳатларни ҳисобга олиш журналида рўйхатдан ўтказилади.

163. Ёнғин хавфсизлигини таъминлаш масалалари бўйича телефон орқали ва оғзаки мурожаатларга жавоб беришда ДЁН органларининг мансабдор шахслари мурожаат этганларнинг қизиқтирган саволлари бўйича хушмуомалалик билан батафсил маълумот берадилар. Телефон қўнғироғига жавоб бериш, қўнғироқни қабул қилган шахс томонидан ўзининг фамилияси, исми, отасини исми (охиргиси мавжуд бўлса), лавозими ва ҳарбий унвони ҳақида маълумот беришдан бошланади. Берилган саволларга мустақил равишда ва асосли жавоб бериш имкони бўлмаса, қўнғироқни қабул қилган шахс бошқа мутасадди мансабдор шахс билан алоқани улаб бериши ёки қўнғироқ қилиб, керакли маълумотни олиши мумкин бўлган телефон рақамини мурожаат этган шахсга бериши лозим.

164. Мазкур Йўриқномага илова қилинган хизмат ҳужжатлари бланкаларида ҳамда журналларидаги барча ёзувлар аниқ ҳолда, кўк ёки қора рангли сиёҳлар (паста) билан қайд этилади. Унда ўчириб ёзишга, тузатишга ёки илгари қайд этилган ёзувларни тузатиш воситалари ёрдамида йўқотишга йўл қўйилмайди.

Зарур ҳолатларда, хато билан қайд этилган ёзувлар илгари қайд этилган матнни аниқ ўқиш мумкин бўлган ҳолда ўчирилади. Янги ёзув айнан шу устунда (графада) қайд этилади.

165. Мазкур Йўриқноманинг иловасида келтирилган барча журналлар рақамлаб чиқилган, ип ўтказиб боғланган, охирги саҳифасида ипнинг боғланган жойига қоғоз елимланиб, унга муҳр босилган ва тегишлича ёнғин хавфсизлиги бошқармаси котибиятида ёки туман (шаҳар) фавқулодда вазиятлар бўлими канцеляриясида рўйхатга олинган бўлиши керак.

Ушбу журналларни ФВВ томонидан белгиланган муддатларда маълумотлар дубликатини рақамли манбага сақлаб қўйиш ва ҳар йили қоғозли манбага архивация қилиш шарти билан электрон шаклида юритиш мумкин

166. Мазкур Йўриқнома Ўзбекистон Республикаси Қурилиш вазирлиги, «Ўзстандарт» агентлиги ва Ўзбекистон савдо-саноат палатаси билан келишилган.