“O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 3, 7, 17, va 51-moddalariga asosan tijorat banklaridagi ichki nazorat tizimini Bazel qo‘mitasining tavsiyalari va auditning xalqaro andozalariga muvofiqlashtirish hamda ichki nazoratga qo‘yiladigan talablarni yanada takomillashtirish maqsadida Markaziy bank Boshqaruvi qaror qiladi:

1. “Tijorat banklarining ichki auditiga Markaziy bank tomonidan qo‘yiladigan talablar to‘g‘risida”gi Nizomga (Adliya vazirligida 2000-yil 22-dekabrda 992-raqam bilan ro‘yxatga olingan) o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin va uning yangi tahriri ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

Ushbu qaror O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tgandan so‘ng o‘n kun o‘tgach kuchga kiritilsin.

Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi, “Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”gi, “Auditorlik faoliyati to‘g‘risida”gi, “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi qonunlari va boshqa qonun hujjatlariga muvofiq ishlab chiqilgan hamda tijorat banklarida ichki auditni tashkil etishga Markaziy bank tomonidan qo‘yilgan talablarni belgilaydi.

1. Ichki audit — bank xodimlarining o‘z vazifalarini samarali bajarishlariga yordam berish maqsadida bank faoliyatini tekshirish va baholash uchun bank ichida doimiy asosda tuzilgan mustaqil ekspertiza. Ichki auditning asosiy maqsadi bo‘lib Ichki audit xizmati tomonidan bank rahbariyatiga bank faoliyatining nazorati va natijalari bo‘yicha xolisona tahlil, baho, tavsiyalar va ma’lumotlar taqdim etish orqali bank Kengashi va Boshqaruviga bank faoliyati maqsadiga erishishiga ko‘maklashish hisoblanadi.

2. Ichki audit xizmati (keyingi o‘rinlarda “Audit xizmati”) — bankda ichki nazorat holatini, jumladan moliya-xo‘jalik faoliyati samaradorligi, hisobning ishonchliligi va aniqligi, hisobotlarning to‘liqligi va obyektivligi, O‘zbekiston Respublikasi bank qonunchiligi hujjatlariga, ta’sis va ichki hujjatlarga, bank operatsiyalarini amalga oshirish qoidalari va tartiblariga rioya qilinishini tekshirish (audit) va monitoringini amalga oshiruvchi, shuningdek bank operatsiyalarining samaradorligi va ishonchliligini oshirish bo‘yicha bank Kengashiga maslahatlar beruvchi mustaqil tarkibiy tuzilma.

3. Har bir bank Ichki audit xizmatini tashkil etishi, shuningdek bank Kengashi tasdiqlaydigan “Ichki audit xizmati to‘g‘risidagi nizom”, “Ichki auditni o‘tkazish tartibi va jarayonlari” hamda “Bosh ichki auditor lavozim yo‘riqnomasi”ni ishlab chiqishi va amalga kiritishi shart.

4. Ichki nazorat tizimini tashkil etish va qo‘llab-quvvatlash maqsadida bank Kengashi Auditorlik qo‘mitasini tuzishi lozim va ushbu qo‘mita tarkibiga faqatgina bank Kengashi a’zolari kiritilishi lozim.

5. Auditorlik qo‘mitasi raisi va a’zolari bank Kengashi raisi tavsiyasiga binoan bank Kengashi tomonidan tasdiqlanadi. Auditorlik qo‘mitasi tarkibiga bank Kengashining kamida uchta a’zosi kiritilishi kerak. Auditorlik qo‘mitasi tarkibiga kiruvchi bank Kengashi a’zolari bank faoliyatiga javob beradigan boshqa Kengash qo‘mitalari a’zolari etib tayinlanmasligi lozim.

6. Auditorlik qo‘mitasi a’zolari audit xizmati vazifalari va faoliyatini tashkillashtirish uchun oliy ma’lumotga va yetarli ish tajribasiga ega bo‘lishlari lozim. Auditorlik qo‘mitasi a’zolarining kamida bitta a’zosi moliyaviy hisobotlarni tuzish bo‘yicha malakaga ega bo‘lishi hamda buxgalterlik hisobi yoki audit bo‘yicha mutaxassis bo‘lishi lozim.

7. Auditorlik qo‘mitasining asosiy vazifalari bo‘lib quyidagilar hisoblanadi:

har bir ichki audit tekshiruvlari o‘tkazilgandan so‘ng taqdim etiladigan Audit xizmati hisobotlarini o‘rganish;

ichki audit bo‘yicha choraklik hisobotlarni o‘rganish va ularni bank Kengashiga taqdim etish;

tashqi auditorlar uchun texnik vazifalarni ishlab chiqishda bank Kengashiga amaliy yordam berish;

tashqi auditor takliflarini baholashda bank Kengashiga amaliy yordam berish, tashqi auditorni tanlashda bank Kengashiga tavsiyalar tayyorlash;

Ichki audit xizmati va tashqi auditorlarning tavsiyalarini amalga oshirish jarayonini boshqarish bo‘yicha ishlarni bank Boshqaruvi raisi bilan muvofiqlashtirish;

tashqi auditorlar hisobotlari, jumladan rahbariyatga yo‘llangan xatni ko‘rib chiqish va ularni bank Kengashiga taqdim etish;

tashqi va ichki auditorlik tekshiruvi jarayonida aniqlangan muammo va kamchiliklarni bartaraf etish, shuningdek auditorlar bergan tavsiyalarning bank Boshqaruvi tomonidan bajarilishi ustidan nazorat qilish;

Audit xizmati faoliyati mustaqilligini ta’minlash va uning faoliyatiga, shuningdek tekshiruvlar tarkibi va hajmiga Boshqaruv a’zolari va bank bo‘limlarining boshqa rahbarlari aralashishiga yo‘l qo‘ymaslik.

8. Bank audit xizmati ichki nazorat monitoringini amalga oshirish va bank rahbariyatiga bank faoliyatining nazorati va natijalari bo‘yicha obyektiv tahlil, baho, tavsiyalar va ma’lumotlar taqdim etish orqali bankning samarali faoliyat yuritishini ta’minlashda bank Boshqaruvi organlariga ko‘maklashish maqsadida tashkil etiladi.

9. Audit xizmatiga quyidagi vazifalar yuklatiladi:

o‘tkazilgan ichki audit tekshiruvi natijalariga asoslangan bankning real holati va ichki nazorat tizimining samaradorligi to‘g‘risidagi ishonchli va mustaqil axborot bilan bank Kengashini ta’minlash;

ichki nazorat tizimining samaradorligi va monandligi hamda ichki auditni o‘tkazish bo‘yicha qabul qilingan jarayonlarning ta’sirchanligini tahlil qilish va baholash;

bank faoliyati oldiga qo‘yilgan maqsadga erishishda ma’muriy va operatsion jarayonlarning samaradorligini kuzatish;

tavakkalchiliklarni boshqarish jarayonlari va tavakkalchiliklarni baholash uslubiyotining samaradorligi va qo‘llanilishini kuzatish;

moliyaviy axborot tizimini, shuningdek elektron axborot tizimi va elektron bank xizmatini kuzatish;

buxgalteriya hisobvaraqlari va moliyaviy hisobotlarning saranjom-sarishtaligi aniqligi va ishonchliligini kuzatish;

bankning kapital tavakkalchiligini baholash bilan bog‘liq kapitalni baholash tizimini kuzatish;

bank Kengashi talablariga binoan maxsus tekshirishlarni o‘tkazish yoki o‘tkazishda amaliy yordam berish.

10. Audit xizmati shuningdek quyidagi funksiyalarni bajaradi:

bank rahbariyati bilan birgalikda faoliyat yuritish;

bank xodimlari o‘z vazifalarini samarali bajarishlarida yordam berish;

moliyaviy hisobotni (oylik, choraklik, yillik) joriy auditorlik tekshiruvidan o‘tkazish;

operatsiyalar yoki dasturlarning natijalari ularning oldiga qo‘yilgan maqsad va vazifalarga mos kelishi hamda rejalashtirilganidek bajarilishini aniqlash maqsadida ularni tekshirish;

buxgalteriya, operatsion va ma’muriy nazorat tizimlarining monandligini baholash;

bank faoliyatini tashqi auditga tayyorlash.

11. Bundan tashqari, Audit xizmati:

ichki nizom, yo‘riqnoma, tartib va boshqa hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

malaka oshirish va tajriba almashish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari va boshqa tashkilotlarning o‘xshash xizmatlari bilan hamkorlik qiladi;

ma’lumotlarni almashish orqali tashqi auditorlarga yordam beradi va ularning ishida ko‘maklashadi;

amaliy nazoratni maqbul xarajat bilan tatbiq etishda yordam beradi;

tekshirish materiallarini umumlashtiradi va tekshirish natijalari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni Auditorlik qo‘mitasi va bank rahbariyatiga taqdim etadi, aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish uchun chora ko‘rish to‘g‘risida Auditorlik qo‘mitasi va bank rahbariyatiga takliflar beradi.

12. Audit xizmati o‘z faoliyatini O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari asosida olib boradi.

13. Audit xizmati xodimlarining soni ichki audit vazifalarini samarali hal etish va uning maqsadlariga erishish uchun yetarli bo‘lishi lozim.

14. Audit xizmati tekshiruvlari jarayonida aniqlangan huquqbuzarlik holatlari to‘g‘risida bank Kengashiga axborot berishi lozim.

15. Audit xizmatini bosh ichki auditor (keyingi o‘rinlarda “bosh auditor”) boshqaradi, u bank departamenti (bosh boshqarmasi) rahbari maqomiga ega.

16. Bosh auditorning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

Audit xizmati xodimlari uchun majburiy bo‘lgan audit dasturi, yozma ko‘rinishda ichki audit siyosati va jarayonlarini ishlab chiqish va ijro etish. Bosh auditor belgilangan hujjatlarning ichki audit standartlariga muvofiqligi uchun javobgar;

Audit xizmati xodimlari tomonidan amalga oshiriladigan Audit xizmati faoliyatining yozma ishlarini bajarilishini ta’minlash;

Audit xizmatiga malakali va yetarli ma’lumotga ega bo‘lgan xodimlarni tanlash va ularning ish faoliyati ustidan bevosita nazorat o‘rnatish;

xodimlarning malaka darajalarining oshirib borilishini ta’minlash;

bank Kengashi va Boshqaruvi bilan birgalikda ishlash, shu jumladan ichki audit faoliyati oldiga qo‘yilgan vazifalarni bajarilishi va ichki audit tizimi ishlari to‘g‘risida bank Kengashi yoki Auditorlik qo‘mitasiga muntazam ravishda hisobot berib borish. Xususan, Audit xizmati Auditorlik tekshiruvi rejasining bajarilishi to‘g‘risida bank Kengashi va Auditorlik qo‘mitasiga axborot berib borishi shart;

har chorakda Audit xizmati faoliyati natijalari to‘g‘risida Auditorlik qo‘mitasiga hisobot berib borish;

ichki auditorlar ishlarini muvofiqlashtirish;

tashqi auditorga ko‘maklashish;

lavozim yo‘riqnomasiga muvofiq boshqa masalalar.

17. Bosh auditor auditorlik tekshiruvlari jarayonida aniqlangan qoidabuzarliklarni o‘z vaqtida bartaraf etish bo‘yicha ko‘rilgan choralarni baholash uchun javob beradi.

18. Bank Kengashi bosh auditorning har chorakdagi ma’ruzalarini tinglashi lozim.

19. Audit xizmati mustaqildir va u bevosita bank Kengashi yoki uning Auditorlik qo‘mitasiga bo‘ysunadi.

20. Bankning hududiy filiallarida tayinlangan barcha Audit xizmati xodimlari bevosita bosh auditorga bo‘ysunishlari lozim.

21. Audit xizmati xodimlari ular tomonidan tekshirilayotgan faoliyatlardan mustaqil bo‘lishi lozim.

22. Bosh auditor yoki Audit xizmati xodimlariga nisbatan bo‘ladigan har qanday tazyiq to‘g‘risida bank Kengashi raisiga darhol bildirilishi lozim.

23. Bosh auditor bank Kengashi qaroriga asosan tayinlanadi va o‘z xizmat vazifasidan ozod etiladi. Audit xizmati xodimlari Bosh auditor taqdimnomasiga muvofiq Auditorlik qo‘mitasi tomonidan tasdiqlanadi.

24. Audit xizmatining mustaqilligini ta’minlash maqsadida Audit xizmati xodimlarining ish haqlari bank Kengashi tomonidan belgilanadi. Bosh auditor har yili Audit xizmatining yillik xarajatlar smetasini ishlab chiqishi va uni bank Kengashiga tasdiqlash uchun taqdim etib borishi lozim. Bank Kengashi Audit xizmati xarajatlar smetasiga istisnoli o‘zgartirish kiritish huquqiga ega. Shuningdek, bank Kengashining qaroriga ko‘ra Audit xizmati xodimlarini qo‘shimcha moddiy rag‘batlantirish nazarda tutilishi mumkin.

25. Audit xizmati xodimlari tekshiruv o‘tkazish jarayonida quyidagi vakolatlarga egadirlar:

bank rahbariyati va xodimlaridan bank faoliyatiga bog‘liq bo‘lgan barcha zarur hujjatlarni yoki audit predmeti hisoblangan hujjatlarni talab qilish;

ichki auditorlik tekshiruvlarini o‘tkazish jarayonida tug‘ilgan savollar bo‘yicha bank rahbarlari va xodimlaridan tushuntirishlar olish. Audit xizmati xodimlari lozim bo‘lganda qiziqtirgan savollari bo‘yicha yozma ravishda tushuntirishlar olish huquqiga ega;

zarur hujjatlardan nusxalar olish;

zarur bo‘lganda belgilangan tartibda bankda kelgusida saqlanishi gumonda bo‘lgan hujjatlarning asl nusxalarini olish;

tekshirish o‘tkazish maqsadida bankning barcha binolariga, shuningdek elektron va qog‘oz arxivlariga kirish;

auditorlik tekshiruvi o‘tkazilgandan so‘ng tekshirish jarayonida aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish bo‘yicha chora-tadbirlarning bajarilishini nazorat qilish.

26. Audit xizmati xodimlari quyidagilar uchun javobgardirlar:

tekshirish natijalarini buzib ko‘rsatish;

qonun hujjatlariga muvofiq bank sirini tashkil etuvchi har qanday ma’lumotlarning maxfiyligini ta’minlamaslik;

bankning tegishli bo‘limlaridan olingan hujjatlar butunligini ta’minlamaslik va qaytarmaslik.

27. Ichki audit xizmati xodimlari O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonunchiligi hamda ichki auditorlar javobgarligini belgilovchi bankning ichki nizomlariga binoan javobgar bo‘ladilar.

28. Audit xizmati xodimlari (auditorlar) quyidagi talablarga javob berishlari kerak:

bajarayotgan vazifalari xarakteriga mos bo‘lgan oliy ma’lumotga ega bo‘lishlari;

tijorat banklarining pul muomalasi, kredit, valyuta, depozit operatsiyalari yoki buxgalteriya hisobi va hisoboti bilan bog‘liq bo‘linmalarida kamida uch yillik ish stajiga ega bo‘lishlari kerak. Bosh auditor tijorat bankining yuqorida qayd etilgan bo‘linmalarida rahbarlik lavozimida kamida uch yillik yoki audit xizmatida kamida ikki yillik ish stajiga ega bo‘lishi lozim;

bank qonunchiligi sohasida bilimlarga ega bo‘lishlari, shu jumladan Markaziy bankning me’yoriy hujjatlarini bilishlari;

respublikada belgilangan buxgalteriya hisobi hamda umumqabul qilingan buxgalteriya hisobi va audit xalqaro standartlari qoidalarini qo‘llash bo‘yicha bilimlarga ega bo‘lishlari, shuningdek xalqaro standartlardagi o‘zgarishlarga muvofiq maxsus kurslarda muntazam o‘qishni o‘tkazishlari;

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan o‘tkaziladigan attestatsiyadan o‘tishlari.

29. Bank Kengashi va Auditorlik qo‘mitasi bosh auditor bilan birgalikda Audit xizmatining har bir xodimi kasbiy mahoratini uning axborot tanlash, tekshiruvlar o‘tkazish, xulosalarni baholash va tayyorlash jarayonidagi kasbiy mahorati darajasini e’tiborga olib, baholab borishlari lozim. Shu munosabat bilan moliya sektori rivojlanishi natijasida bank faoliyati murakkablashib borayotganini hamda Audit xizmati bajarishi lozim bo‘lgan vazifalar ortib borayotgani hisobga olinishi lozim.

30. Audit xizmati xodimlarining kasbiy ko‘nikmalari ularni muntazam va uzluksiz o‘qitib borish orqali oshirilishi lozim. Audit xizmati xodimlari tegishli banklardan bank sohasini kompyuterlashtirish sharoitida audit o‘tkazish bo‘yicha zaruriy bilim va malakaga ega bo‘lishlarida yordam olish imkoniyatiga ega bo‘lishlari lozim.

31. Ichki audit tekshiruvlari faqatgina Audit xizmati xodimlari tomonidan o‘tkaziladi.

32. Ichki audit bank Kengashi tomonidan tasdiqlangan Auditorlik tekshiruvi rejasiga muvofiq o‘tkaziladi. Auditorlik tekshiruvi rejasi asosida batafsil auditorlik dasturi tayyorlanadi. Auditorlik tekshiruvi rejasini ishlab chiqish uchun javobgarlik Auditorlik qo‘mitasiga, auditorlik dasturini ishlab chiqish va bajarish uchun javobgarlik esa bankning Bosh auditoriga yuklatiladi.

33. Audit xizmati ishining samaradorligi va monandligini ta’minlash maqsadida auditorlik tekshiruvi rejasi bank Kengashi tomonidan bir yilda kamida bir marta tegishli yilning 1-yanvariga qadar qayta ko‘rib chiqilishi va tasdiqlanishi lozim.

34. Auditorlik dasturi auditorlik tekshiruvi maqsadini aniq belgilashi va izohlab berishi, shuningdek batafsil ish rejasi, auditorlik tekshiruvini o‘tkazish grafigi hamda ko‘rilayotgan har bir soha uchun zaruriy tartiblar izohini o‘z ichiga olishi lozim.

35. Dastur qamrov doirasi auditorlik maqsadlariga erishish uchun yetarli bo‘lishi lozim. Har bir dastur talab qilinayotgan ishning aniq va qisqa tarzda izohlab berishi lozim hamda operatsiyalarning xususiyati va mukammalligiga qarab bir yoki bir nechta bo‘limlar faoliyatini qamrab olishi mumkin. Dasturga kiritilgan tartiblar amalga oshirilayotgan operatsiyalar yoki boshqa omillar hajmi va murakkabligiga qarab o‘zgartirilishi mumkin.

36. Tijorat banklarida ichki audit bir yilda kamida bir marta o‘tkazilishi lozim.

37. Ichki auditorlik tekshiruvini o‘tkazish davriyligi audit o‘tkazish lozim bo‘lgan har bir sohaga bog‘liq bo‘lgan tavakkalchilik darajasini baholashga asoslangan bo‘lishi (Audit xizmati xodimi operatsiyalar tavakkalchiligi darajasini aniqlashda bank operatsiyalarining xususiyatlari, bank aktivlari va majburiyatlari bilan bog‘liq bo‘lgan va ichki nazoratning tegishli siyosati va standartlarining mavjudligi hamda boshqaruv va ichki nazoratning samaradorligi kabi omillarni e’tiborga olishi kerak).

38. Ichki audit hajmi bank ichki nazorat tizimining yetarli bo‘lishi va samaradorligini hamda yuklatilgan majburiyatlarni bajarishdagi ishlar sifatini tekshirish va baholashni o‘z ichiga olishi lozim.

39. Audit xizmati amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq moliyaviy hisobotning ishonchliligi va to‘g‘riligini tekshirishi lozim.

40. Ichki audit tekshiruvini o‘tkazish jarayonida bank operatsiyalari va hisobotlarga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan qoida, reja, tartib va qonun hujjatlariga rioya etilishi tekshirilishi, shuningdek bank tomonidan ularga amal qilish darajasi aniqlanishi lozim.

41. Audit xizmati tekshiruv vaqtida kapitalning yetarlilik darajasini baholash, aktivlarning tasniflanishi, tavakkalchilikni boshqarishni va likvidlilikni baholash, o‘tkazilgan bank operatsiyalarini buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobotda o‘z vaqtida, to‘liq va aniq aks ettirilishini baholash kabi savollarga javob berishi lozim.

42. Audit xizmati aktivlarning saqlash usullarini va zarurat tug‘ilganda ularning mavjudligini tekshirishi lozim. Bundan tashqari Audit xizmati natijalarning qo‘yilgan maqsad va vazifalarga mosligi hamda operatsiya va dasturlar rejaga asosan bajarilishini aniqlash maqsadida operatsiyalar yoki dasturlarni tekshirishi lozim.

43. Ichki audit tekshiruvi natijalari tekshirish hisoboti va uni to‘liq tasdiqlovchi ish hujjatlari to‘plamini o‘z ichiga olishi zarur. Auditorlik tekshiruvi ish hujjatlari Audit xizmati xodimlari tomonidan tayyorlanadi va Audit xizmati bo‘limi rahbarlari tomonidan tekshiriladi. Ushbu hujjatlarda olingan ma’lumotlar va o‘tkazilgan tahlil qayd etilgan bo‘lishi, shuningdek ular auditorlik tekshiruvi jarayonida aniqlangan holatlar uchun asoslar hamda ularni yaxshilash bo‘yicha tavsiyalarni o‘z ichiga olishi lozim.

Audit xizmati xodimlari ularga berilgan yoki ular tomonidan xizmat vazifalari bajarilishi munosabati bilan ma’lum bo‘lgan maxfiy ma’lumotlarni himoya qilish uchun javobgar bo‘ladilar. Bank siri va maxfiy bo‘lgan ma’lumotlarni uchinchi shaxsga, oshkor qilinishi taqiqlangan bank rahbarlariga oshkor qilingan hollarda ularga nisbatan qonunchilikda belgilangan choralar ko‘riladi.

44. Audit hisoboti auditorlik tekshiruvi yakunlanganidan so‘ng zudlik bilan tayyorlanishi zarur.

45. Auditorlik hisoboti kamida audit maqsadi va obyektlarini, ichki audit ko‘lamini, aniqlangan muammo va kamchiliklar, shuningdek har bir muammoli soha bo‘yicha aniq tavsiyalarni o‘z ichiga olishi kerak.

46. Tavsiyalar aniqlangan muammolarning qisqacha izohidan iborat bo‘lib, ularni bartaraf qilishga doir talab etiladigan chora-tadbirlar va ushbu chora-tadbirlarni amalga oshirishga shaxsan javobgar bo‘lgan shaxslar hamda chora-tadbirlarni bajarish muddatlarini aks ettirishi lozim.

47. Audit xizmati hisobotlari bevosita bank Kengashiga yoki Auditorlik qo‘mitasiga taqdim etilib, bank Kengashi tomonidan tasdiqlanishi lozim. Ushbu hisobotlarning nusxalari bank Boshqaruvi va bankning alohida tarkibiy tuzilmalari boshliqlariga taqdim etiladi (bevosita ushbu bo‘linmaga tegishli qismi).

Bank Kengashi bank audit xizmatini quyidagi yo‘llar bilan nazorat qilishi kerak:

bank Kengashi majlislarida tijorat bankining filiallari faoliyatini monitoring qilish natijalarini muntazam ravishda ko‘rib chiqish;

aktivlar, kredit va investitsiya portfelining sifati va bank faoliyatining boshqa ko‘rsatkichlaridan kelib chiqib audit xizmati ishining samaradorligini baholash.

48. Bank va filial rahbariyati o‘tkazilgan auditorlik tekshiruvida aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish uchun zarur bo‘lgan chora-tadbirlar qabul qilishi shart. Shu munosabat bilan ushbu kamchiliklarni bartaraf etish bo‘yicha chora-tadbirlar grafigi tuziladi.

49. Audit xizmati xodimlari aniqlagan asosiy kamchilik va takliflar tekshirish o‘tkazilayotgan bo‘lim rahbariyati tomonidan yozma ravishda izohlab berilishi lozim. Zarurat tug‘ilganda ushbu tushuntirishlar bank Kengashi va Auditorlik qo‘mitasiga taqdim etilishidan oldin hisobotga kiritilishi mumkin.

50. Audit xizmati aniqlangan kamchiliklarni tuzatish va audit tavsiyalarini amalga oshirish bo‘yicha zaruriy chora-tadbirlarni ta’minlash uchun tadbirlar ishlab chiqishi lozim.

51. Audit xizmati tekshirish jarayonida aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish bo‘yicha chora-tadbirlarni o‘z vaqtida va tegishli ravishda bajarilishi ustidan tekshirishdan keyingi nazoratni o‘rnatishi lozim. Tekshirishdan keyingi nazoratni o‘tkazish uchun javobgarlik Audit xizmatining yozma nizomida belgilangan bo‘lishi kerak.

52. Muntazam nazoratni ta’minlash va olib boriladigan ishlarning takrorlanishidan qutulish uchun Audit xizmati Markaziy bank va bank tashqi auditori bilan ishga doir munosabatlarni ta’minlashi va o‘z ishini kelishib olishi lozim.

53. Audit xizmati Markaziy bank bilan tavakkalchiliklarning ma’lum turlari va ularni bartaraf etish bo‘yicha ko‘rilgan choralar, shuningdek bank tashqi auditori bilan hamkorlik darajalari yuzasidan vaqti-vaqti bilan konsultatsiyalar o‘tkazib turishi lozim.

54. Bank har chorakda Markaziy bankka bank Kengashi tomonidan tasdiqlangan ichki audit hisobotlari nusxalarini, shuningdek o‘z ichiga quyidagilar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni olgan, taqvimiy yil yakuni bo‘yicha o‘tkazilgan bank auditi bo‘yicha yig‘ma hisobotni taqdim etishi lozim:

ichki nazorat tizimining yetarliligi va samaradorligini tekshirish va baholash;

tavakkalchiliklarni boshqarish jarayonlari va tavakkalchiliklarni baholash uslubiyotining qo‘llanilishi va samaradorligi tahlili;

boshqaruv va moliyaviy axborotlar tizimi, shuningdek elektron axborotlar tizimi va bank elektron xizmatlari tahlili;

hisob yozuvlari va moliyaviy hisobotning (shuningdek nashr etilgan) aniqligi va ishonchliligi tahlili;

tavakkalchilikka nisbatan kapitalni baholash bo‘yicha bank tizimi tahlili;

ichki nazorat aniq tartibini, masalan, manfaatlar to‘qnashuvi sohasidagi operatsiyalar va ishlash tizimini sinovdan o‘tkazish;

qonunchilik va me’yoriy hujjatlar talablariga, axloq qoidalariga rioya qilish hamda qoida va tartiblarni tatbiq etish;

respublika qonun hujjatlariga muvofiq hisobotlarning butligi, ishonchliligi va o‘z vaqtida tuzilishini tekshirish;

maxsus tekshiruvlar o‘tkazish (masalan, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi ta’sir ko‘rsatish sohasida).

55. Markaziy bank lozim bo‘lganda bankdan Audit xizmati o‘tkazgan tekshiruvlar bilan bog‘liq boshqa axborotni olish huquqiga ega.