So‘nggi yillarda mamlakatimizda tinchlik va osoyishtalikni ta’minlashning mutlaqo yangi mexanizmlarini joriy etish, huquqbuzarlikni sodir etishga sabab bo‘layotgan ijtimoiy-maishiy muammolarni ijtimoiy profilaktika choralari tizimi orqali hal etish hamda aholida shaxsiy xavfsizlik hissini shakllantirish borasida samarali chora-tadbirlar amalga oshirildi.

Shu bilan birga mahallalarda xavfsiz muhitni yaratishning tashkiliy-profilaktik asoslarini zamon talablariga moslashtirish, sodir etiladigan qonunbuzilishlarning asl omillarini o‘z vaqtida aniqlash va kompleks chora-tadbirlar bilan manzilli bartaraf etish orqali jinoyatchilikning barvaqt oldini olish tizimining samaradorligini yanada oshirish dolzarb vazifa sifatida namoyon bo‘lmoqda.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi “O‘zbekiston — 2030” strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-158-son Farmonining ustuvor maqsadlariga erishish, shuningdek, mas’ul davlat organlari va tashkilotlarining respublika mahallalarida huquqbuzarliklar profilaktikasi sohasidagi faoliyatini 2025-yilda sifat jihatdan yangi bosqichga olib chiqish maqsadida:

1. O‘zbekiston Respublikasining “Huquqbuzarliklar profilaktikasi to‘g‘risida”gi Qonuni hamda O‘zbekiston Respublikasi Jamoat xavfsizligi konsepsiyasi bilan belgilangan mas’ul idoralar va muassasalar uchun 2025-yilda “Har bir mahallada huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish” ustuvor vazifa etib belgilansin va quyidagi ishlash mexanizmlari joriy etilsin:

2024-yilda jinoyat sodir etilgan har bir mahallada kriminogen vaziyatni barqarorlashtirish hamda jinoyatlarni barvaqt profilaktika qilishning mahallalar kesimida choraklik manzilli chora-tadbirlarini belgilagan holda mahalla — tuman — viloyat darajasida uning ijrosi uchun bevosita mas’ul rahbarlarni biriktirish va aniq sohaviy javobgarlikni yuklash;

kriminogen vaziyat og‘ir mahallalarda ilmiy-amaliy yondashuvlar asosida joylarga chiqqan holda maqsadli o‘rganishlarni o‘tkazish orqali huquqbuzarliklarga sabab bo‘layotgan asl omillarni aniqlash va barham berish bo‘yicha tashkiliy-huquqiy choralarni ko‘rish;

mahallalarda yoshlar, ayollar va ishsizlar tomonidan, shuningdek, oila-turmush munosabatlari doirasida sodir etiladigan jinoyatlarning oldini olishda “mahalla yettiligi” har bir vakilining aniq mas’uliyatini belgilash, ushbu toifadagi huquqbuzarliklar profilaktikasiga yangicha ish uslublarini tatbiq qilish;

aholining huquqiy ongi, ijtimoiy faolligi va fuqarolik mas’uliyatini oshirish, jinoyat sodir etilishiga sabab bo‘lishi mumkin bo‘lgan ijtimoiy muammolarni hal etishga jamoatchilik vakillari, nuroniylar va mahalla faollarini keng jalb etib borish;

mahallalar jamoat joylari va yashash xonadonlarida xavfsiz muhit yaratish, fuqarolar hayoti, sog‘lig‘i va mol-mulkiga har qanday tajovuzlarning oldini olish maqsadida huquqbuzarliklar profilaktikasiga zamonaviy raqamli texnologiyalar va texnik vositalarni keng joriy etish;

mahallalarda jinoyatchilikning barvaqt oldini olish bo‘yicha har bir mas’ul idora va muassasa tomonidan amalga oshirilayotgan chora-tadbirlarning natijalari yuzasidan qat’iy so‘rov tizimini yo‘lga qo‘yish hamda ushbu masalaga mas’uliyatsizlik bilan yondashgan rahbarlarga ta’sir choralarini ko‘rib borish.

2. Quyidagilar:

2025-yilda respublika mahallalarida xavfsiz muhit yaratish va huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish tizimining samaradorligini oshirish bo‘yicha manzilli chora-tadbirlar dasturi (keyingi o‘rinlarda — Dastur) 1-ilovaga* muvofiq;

Mahallalarda kriminogen vaziyatni barqarorlashtirish hamda yangicha yondashuvlar asosida huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish tizimini tashkil etish bo‘yicha viloyat darajasidagi manzilli chora-tadbirlarning namunaviy “yo‘l xaritasi” 2-ilovaga* muvofiq;

Tuman (shahar) mahallalarida kriminogen vaziyatni barqarorlashtirish hamda huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish tizimining samaradorligini oshirish bo‘yicha manzilli chora-tadbirlarning namunaviy “yo‘l xaritasi” 3-ilovaga* muvofiq;

Mahallada huquqbuzarliklarning barvaqt profilaktikasini ta’minlash bo‘yicha manzilli chora-tadbirlarning namunaviy “yo‘l xaritasi” 4-ilovaga* muvofiq;

Kriminogen vaziyati murakkab mahallalarda jinoyatlarning oldini olish bo‘yicha manzilli choralar konsepsiyasi (keyingi o‘rinlarda — Konsepsiya) 5-ilovaga muvofiq;

2025-yilda respublika mahallalarida xavfsiz muhit yaratish va huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olishning samarali tizimini shakllantirishga qaratilgan asosiy maqsadli ko‘rsatkichlar (keyingi o‘rinlarda — maqsadli ko‘rsatkichlar) 6-ilovaga* muvofiq tasdiqlansin.

Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov) tegishli idoralar hamda ilmiy tashkilot va ta’lim muassasalari hamda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari bilan birgalikda uch hafta muddatda har bir hudud va kriminogen vaziyat og‘ir mahalla kesimida mazkur qarorga asosan, 2025-yil birinchi choragi uchun hududiy “yo‘l xaritalari”ni ishlab chiqish va ijroga qaratishni ta’minlasin.

Dastur, Konsepsiya va hududiy “yo‘l xaritalari”da belgilangan chora-tadbirlarning o‘z vaqtida va samarali amalga oshirilishini ta’minlash hamda maqsadli ko‘rsatkichlarga erishish yuzasidan mas’uliyat davlat organlari, muassasalari va mahalliy hokimliklarning shaxsan birinchi rahbarlariga yuklatilsin.

Bunda har bir markaziy davlat organi va muassasa rahbari tomonidan Dastur, Konsepsiya va hududiy “yo‘l xaritalari” ijrosi ustidan doimiy va ta’sirchan idoraviy nazorat o‘rnatilsin.

3. Huquq-tartibot idoralarining ilmiy tashkilot va ta’lim muassasalari tomonidan jinoyat sodir etilgan mahallalarda 7-ilovaga* muvofiq tartibda ilmiy yondashuvlar asosida o‘rganishlar o‘tkazilsin.

Bunda bevosita joylarga chiqqan holda:

kriminogen vaziyati murakkab yoki og‘ir bo‘lgan mahallarda jinoyatlar sodir etilishiga ta’sir qilayotgan asl omillarni o‘rganish hamda ularning xususiyatlaridan kelib chiqib, manzilli tashkiliy-profilaktika tizimini yo‘lga qo‘yishga qaratilgan ilmiy asoslantirilgan takliflarni 2025-yilning har choragi uchun ishlab chiqiladigan hududiy “yo‘l xaritalari”ga kiritish;

mahallalardagi kriminogen vaziyatga ta’sir qilayotgan asosiy omillarni hisobga olgan holda huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish bo‘yicha manzilli metodikalarni ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish, shuningdek, buning natijalari yuzasidan biriktirilgan ilmiy tashkilot va ta’lim muassasalaridan sohaga mas’ul idoralar bilan teng ravishda so‘rov qilish choralari ko‘rilsin.

4. Mahallalarda huquqbuzarliklarning barvaqt profilaktikasi borasidagi ishlarni kompleks tashkil etish hamda Dastur, Konsepsiya va hududiy “yo‘l xaritalari”ning ijrosini tizimli ravishda nazorat qilib borish maqsadida Bosh prokuratura huzurida 2025-yil mobaynida doimiy faoliyat ko‘rsatuvchi Respublika idoralararo muvofiqlashtirish ishchi guruhi (keyingi o‘rinlarda — Muvofiqlashtirish ishchi guruhi) tuzilsin.

Muvofiqlashtirish ishchi guruhi (B. Valiyev, B. Abdullayev):

mas’ul vazirlik va idoralar mutaxassislarini jalb qilgan holda Muvofiqlashtirish ishchi guruhi tarkibini shakllantirsin va 2025-yilda mahallalarda huquqbuzarliklarning barvaqt profilaktikasi borasidagi ishlarning natijadorligini, shu jumladan, joylarga bevosita chiqqan holda tizimli monitoring qilib borish hamda maqsadli ko‘rsatkichlarga erishish holati ustidan nazoratni ta’minlasin;

Dastur, Konsepsiya va hududiy “yo‘l xaritalari”da nazarda tutilgan chora-tadbirlarning izchil, sifatli va o‘z vaqtida amalga oshirilishini hamda huquq-tartibot idoralarining ilmiy tashkilot va ta’lim muassasalari tomonidan joylarda amalga oshirilayotgan o‘rganishlar va ularning natijadorligini doimiy ravishda qat’iy nazorat qilib borsin;

har oy yakunida kriminogen vaziyat og‘ir, murakkab va jinoyat sodir etilgan mahallalarda amalga oshirilayotgan ishlarning ahvoli va natijadorligi bo‘yicha barcha mas’ul idora va muassasalar bilan tanqidiy muhokamalar o‘tkazilishini hamda ushbu masalaga mas’uliyatsizlik bilan yondashgan rahbarlarga nisbatan lavozimidan ozod etishgacha bo‘lgan ta’sir choralari ko‘rib borilishini yo‘lga qo‘ysin.

5. Belgilansinki, kriminogen vaziyati murakkab yoki og‘ir mahallalarda jinoyatchilikning barvaqt oldini olish bo‘yicha samarali tizimni yo‘lga qo‘yishga qaratilgan manzilli ishlarni tashkil etish maqsadida barcha tuman (shahar) hokimlari hamda tegishli huquq-tartibot idoralari rahbarlariga (keyingi o‘rinda — mas’ul rahbarlar) 2025-yilda mahallalar nomma-nom biriktiriladi.

Bunda shunday tartib o‘rnatilsinki, unga muvofiq:

mas’ul rahbarlar zimmasiga o‘z hududlarida huquqbuzarliklarning barvaqt profilaktikasini tashkil etish namunasini yaratish, hududiy “yo‘l xaritalari”ning to‘laqonli ijro etilishini ta’minlash hamda ijtimoiy profilaktika tizimini samarali yo‘lga qo‘yish bo‘yicha qat’iy shaxsiy javobgarlik yuklanadi;

mas’ul rahbarlarning kriminogen vaziyat og‘ir va murakkab mahallalarda erishilgan natijalari ularning faoliyatini baholashda inobatga olinib, har oy yakunida — ichki ishlar vaziri huzurida, har chorak yakunida — Bosh prokuror huzurida, har yarim yilda Bosh vazir huzurida tegishli respublika rahbarlari ishtirokida tanqidiy muhokama qilinadi, har bir mahalla kesimida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga axborot berib boriladi hamda rag‘batlantirish yoki intizomiy jazo choralari belgilanadi.

6. Ichki ishlar vazirligi va Bosh prokuraturaning quyidagi takliflari ma’qullansin:

a) viloyatlar markazlari va kriminogen vaziyat og‘ir tuman (shahar)lar mahallalarida xizmat olib boruvchi ichki ishlar organlari profilaktika kichik inspektori lavozimini kiritish hamda uning zimmasiga quyidagi asosiy vazifalarni yuklash:

mehnat migratsiyasidan qaytib kelgan fuqarolar, maktab bitiruvchilari hamda talabalar bilan ijtimoiy profilaktika choralari doirasida manzilli ishlarni amalga oshirish;

mahallalar hududida sodir etiladigan ayrim turdagi ma’muriy huquqbuzarliklar bo‘yicha belgilangan tartibda bayonnomalar tuzish;

b) ichki ishlar organlari huquqbuzarliklar profilaktikasi bo‘linmalari tarkibida quyidagi tuzilmalarni tashkil etish hamda manzilli faoliyatini yo‘lga qo‘yish:

mehnat migratsiyasidan qaytib kelgan fuqarolar orasida jinoyatchilikning barvaqt oldini olish bo‘yicha manzilli ishlarni tashkil etish, mahalla profilaktika inspektorlarining bu boradagi faoliyatini muvofiqlashtirish hamda aniqlangan muammolarni mas’ul idoralar bilan hamkorlikda bartaraf etish choralarini ko‘rish vazifasini amalga oshiruvchi migratsion profilaktika bo‘linmalarini;

mahalla profilaktika inspektorlari tomonidan aniqlangan ma’muriy huquqbuzarliklar uchun ma’muriy qamoqqa olish jazosi qo‘llangan shaxslarni maxsus qabulxonalarga olib borish vazifasini amalga oshiruvchi tumanlararo ma’muriy konvoy guruhlarini;

v) mahallalarda huquqbuzarliklarning barvaqt profilaktikasi samaradorligini yanada oshirish maqsadida 2025-yil 1-martdan e’tiboran ichki ishlar organlari profilaktika (katta) inspektorlarining jamoat tartibini saqlash bo‘yicha yordamchisi lavozimini tugatish hamda bo‘shayotgan shtat birliklari hisobidan mazkur bandning “a” va “b” kichik bandlarida nazarda tutilgan yangi lavozim va tuzilmalarni tashkil etish;

g) huquqbuzarliklar uchun jazo muqarrarligini ta’minlash maqsadida sinov tariqasida kriminogen vaziyat og‘ir va murakkab hududlardagi profilaktika bo‘linmalarida Ichki ishlar vazirligining budjetdan tashqari mablag‘lari hisobidan ma’muriy amaliyot guruhlari faoliyatini yo‘lga qo‘yish va ular zimmasiga profilaktika inspektorlariga tushgan murojaatlar yuzasidan jinoyat ishi qo‘zg‘atishni rad etish to‘g‘risida qaror qabul qilingan hujjatlarini o‘rganib, tarkibida ma’muriy huquqbuzarlik bo‘lgan holatlar yuzasidan belgilangan hujjatlarni rasmiylashtirish vazifasini yuklash;

d) ayrim hududlarining kriminogen vaziyat og‘ir va murakkab mahallalarida tashkiliy-shtat tuzilmasi asosida mahalla huquq-tartibot maskanlari faoliyatini yo‘lga qo‘yish hamda beshtagacha mahallani mikrohududlarga birlashtirgan holda jamoat xavfsizligini ta’minlash va jinoyatchilikning oldini olish bo‘yicha tezkor harakatlanish tizimini joriy etish.

Bunda:

mahalla huquq-tartibot maskani tashkiliy-shtat tuzilmasiga, qoida tariqasida, mikrohududga xizmat ko‘rsatuvchi profilaktika (katta, kichik) inspektorlari, xotin-qizlar masalalari bo‘yicha, probatsiya, yo‘l harakati xavfsizligi, qo‘riqlash va patrul-post xizmatlari inspektorlari hamda tezkor-qidiruv xizmati xodimi kiritilib, tuman (shahar) ichki ishlar organlari qo‘riqlash bo‘linmalarining naryadlari doimiy ravishda xizmat olib borishi tashkil etiladi;

mikrohududlarda kunlik jamoat xavfsizligini ta’minlash va jinoyatchilikning oldini olish, shu jumladan, ijtimoiy profilaktika tizimini joyida tashkil etish, muvofiqlashtirish va nazorat qilib borish maqsadida ichki ishlar organlari profilaktika bosh inspektori lavozimi joriy etiladi hamda uning zimmasiga mahalla huquq-tartibot maskani faoliyatiga rahbarlik qilish vazifasi yuklanadi.

7. Huquqbuzarliklarning ijtimoiy profilaktikasi tizimi samarali amalga oshirilishi maqsadida shunday tartib o‘rnatilsinki, unga muvofiq:

yengil tan jarohati, mayda bezorilik, oilaviy (maishiy) zo‘ravonlik, giyohvandlik vositalari va alohida toifadagi kuchli ta’sir qiluvchi moddalar noqonuniy muomalasi bilan bog‘liq ma’muriy huquqbuzarliklar “E-ma’muriy ish” axborot tizimida ro‘yxatdan o‘tgan vaqtning o‘zida huquqbuzar (jabrlanuvchi)larga nisbatan avtomatik tarzda “E-ijtimoiy profilaktika” axborot tizimida ijtimoiy profilaktika tadbirlarini amalga oshirish bo‘yicha xulosa shakllantiriladi va ijroga qaratiladi;

ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslarga nisbatan shakllantirilgan har bir xulosalar ijrosi ustidan kunlik idoraviy nazorat mexanizmlari joriy etiladi;

mahallalarda huquqbuzarliklarning ijtimoiy profilaktikasini amalga oshiruvchi subyektlar va ko‘maklashuvchi shaxslarning faoliyati samaradorligi ko‘rsatkichlariga (KPI) ijtimoiy profilaktika tadbirlari natijalari kiritiladi hamda baholashda alohida inobatga olinadi.

8. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari har oyda hududiy “yo‘l xaritalari”da belgilangan vazifalar ijrosi yuzasidan har bir tuman (shahar)ning kriminogen vaziyati murakkab va og‘ir mahallalarida 8-ilovaga muvofiq namunaviy talablar asosida kamida ikkitadan “namunali xavfsiz ko‘cha” va “namunali xavfsiz uy” tashkil etish choralarini ko‘rsin.

9. Bosh prokuratura (B. Valiyev) Ichki ishlar vazirligi (B. Abdullayev) va Raqamli texnologiyalar vazirligi (Sh. Shermatov) bilan birgalikda bir oy muddatda mazkur qarorga muvofiq tasdiqlanadigan hududiy “yo‘l xaritalari”da belgilangan chora-tadbirlarning viloyat — tuman — mahalla darajalarida ijrosini qayd etuvchi elektron nazorat platformasini ishlab chiqsin va joriy etsin.

10. Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov, B. Abdullayev):

ikki oy muddatda “E-ijtimoiy profilaktika” axborot tizimini “E-ma’muriy ish” axborot tizimiga integratsiya qilish hamda mazkur qarorga muvofiq ijtimoiy profilaktika tadbirlari amalga oshiriladigan shaxslarga nisbatan avtomatik tarzda xulosa shakllantirish imkoniyatini yaratish choralarini ko‘rsin;

ikki oy muddatda ichki ishlar organlari xotin-qizlar masalalari bo‘yicha inspektorlariga himoya orderini rasmiylashtirish vakolatini hamda patrul-post xizmati saf bo‘linmalari (brigada, batalyon, otryad) komandirlari va ularning o‘rinbosarlariga patrul-post xizmati inspektorlari tomonidan tuzilgan ma’muriy bayonnomalar yuzasidan qaror qabul qilish vakolatini berishni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;

mazkur qarorga muvofiq kiritilayotgan profilaktika kichik inspektorlari lavozimlarini jamlash maqsadida 2025-yil 1-aprel kuniga qadar ichki ishlar organlarining amaldagi malakali xodimlari orasidan nomzodlarni maxsus kasbiy tayyorgarlik kurslarida qisqartirilgan uch oylik o‘quv dasturi bo‘yicha o‘qitishni ta’minlasin;

profilaktika inspektorlari va profilaktika katta inspektorlari lavozimlariga birinchi navbatda kamida bir yil davomida profilaktika kichik inspektori lavozimida xizmat qilayotgan, tuman (shahar) ichki ishlar organi rahbarining jamoat xavfsizligi xizmati bo‘yicha o‘rinbosari va profilaktika bo‘linmasi boshlig‘i lavozimlariga — ijobiy natijalarga erishgan profilaktika bosh inspektori lavozimida xizmat qilayotgan xodimlarni tayinlash tartibini joriy qilsin;

Bosh prokuratura, Adliya vazirligi hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda uch oy muddatda qonunchilik hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan o‘zgartirish va qo‘shimchalar to‘g‘risida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim qarorlariga 9-ilovaga muvofiq o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin.

12. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining maslahatchisi D.B. Kadirov zimmasiga yuklansin.

1. Kriminogen vaziyati murakkab mahallalarda jinoyatlarning oldini olish bo‘yicha manzilli choralar konsepsiyasi (keyingi o‘rinlarda — Konsepsiya) oxirgi besh yil davomida kriminogen vaziyati bo‘yicha “qizil” toifada turgan mahallalarda (keyingi o‘rinlarda — mahallalar), ya’ni murakkab mahallalarda huquqbuzarliklarning oldini olish, jamoat xavfsizligini ta’minlash va xavfsiz muhitni yaratish sohasidagi davlat mas’ul organlari faoliyatining ustuvor yo‘nalishlarini va bu borada amalga oshiriladigan ishlar bo‘yicha alohida mexanizmlarni belgilaydi.

2. Mahallalarda alohida tashkiliy-profilaktik tadbirlar hamda manzilli choralar bilan ilmiy-amaliy yondashuvlarni uyg‘unlashtirgan holda kriminogen vaziyatni barqarorlashtirish va pirovardida xavfsiz muhitni yaratish Konsepsiyaning asosiy maqsadi hisoblanadi.

3. Mahallalarda xavfsiz muhitni yaratish manzilli profilaktik tadbirlarning ustuvorligi, qonuniylik, “xonadonbay” va “fuqarobay” maqsadli ishlash hamda ilmiy-amaliy yondashuvlar joriy etilishi kabi asosiy tamoyillarga tayangan holda amalga oshiriladi.

4. Bosh prokurorning va ichki ishlar vazirining birinchi o‘rinbosarlari, hududiy ichki ishlar organlari boshliqlari va prokurorlari, O‘zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti, Ichki ishlar vazirligi Akademiyasi, Huquqni muhofaza qilish akademiyasi, Toshkent davlat yuridik universiteti va Jamoat xavfsizligi universiteti (keyingi o‘rinlarda — ta’lim tashkilotlari) rahbarlari, shuningdek, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi hamda viloyat va tuman (shahar) hokimlari Konsepsiya ijrosi uchun shaxsan mas’ul hisoblanadi.

5. Konsepsiya doirasida belgilangan manzilli tadbirlar mas’ul davlat organlari tomonidan jamoat birlashmalari, fuqarolar hamda ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlikda amalga oshiriladi.

6. Mahallalardagi kriminogen vaziyatga salbiy ta’sir ko‘rsatib kelayotgan asosiy omillar quyidagilar hisoblanadi:

“mahalla yettiligi”ning ijtimoiy profilaktika obyektlari va alohida toifadagi shaxslar (huquqbuzarliklardan jabrlanish ehtimoli bor shaxslar, ichki ishlar organlari hisobida turuvchi shaxslar) bilan olib borayotgan profilaktik tadbirlari natijadorligining pastligi;

“mahalla yettiligi” vakillarining ijtimoiy profilaktikaga oid vazifalarni bajarish uchun bilimi, tajribasi va mahorati yetarli emasligi, profilaktika inspektorlarining xizmat yuklamasining yuqoriligi;

“mahalla yettiligi” faoliyatini tashkil qilish, boshqarish va muvofiqlashtirishdagi tizimli muammolar, kadrlar salohiyatining pastligi va kadrlar qo‘nimsizligi;

mahallada ishsizlik va kambag‘allik darajasi yuqoriligi, bu borada tizimli ishlar talab darajasida tashkil etilmaganligi;

mahalladagi jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulki qo‘riqlovi darajasining pastligi;

mahallalar hududidagi davlat va nodavlat idora va tashkilotlar, savdo va bozor majmualari atrofida, shuningdek, jamoat joylari va aholi gavjum joylarda huquq-tartibot tizimining kuch va vositalarining yetarli emasligi;

mahallalarda atrof-muhitni loyihalashtirish orqali jinoyatlarning oldini olish bo‘yicha ilg‘or xorijiy tajribalar tatbiq etilmaganligi, “namunaviy xavfsiz ko‘cha” va “namunaviy xavfsiz yo‘lak”lar turli yondashuvlar asosida tashkil etilayotganligi;

yirik shahar markazlaridagi ichki migratsiya jarayonlari to‘liq nazoratga olinmaganligi hamda tuman (shahar) markazlaridagi bozor atrofidagi noqonuniy savdo rastalari va avtoturargohlarni tartibga solish choralari ko‘rilmayotganligi;

mahallalarda jinoyatchilikni jilovlash va uning barvaqt oldini olish chora-tadbirlari ilmiy-amaliy yondashuv asosida yetarli darajada tashkil etilmagani;

aholining huquqiy ongi va madaniyatini oshirish, ma’naviy-axloqiy fazilatlarini yuksaltirish va tarbiyalashga qaratilgan targ‘ibot-tashviqot tadbirlarining ta’sirchan emasligi.

7. Mahallalarda jinoyatchilikni jilovlash va xavfsiz muhitni yaratish borasidagi faoliyatning ustuvor yo‘nalishlari quyidagilardan iborat:

mahallalarda huquq-tartibot idoralari tomonidan kuch va vositalarni taqsimlash, boshqarish (muvofiqlashtirish)ning yangi tizimini joriy etish;

mahallalarda ijtimoiy profilaktika tizimi ta’sirchanligi va natijadorligini oshirish borasida manzilli tadbirlarni uyg‘unlikda amalga oshirish;

alohida toifadagi shaxslar (voyaga yetmaganlar, yoshlar, ayollar, ishsizlar, muqaddam sudlanganlar, probatsiya hisobida turganlar va boshqalar) bilan manzilli, ta’sirchan ishlarni tizimli tashkil qilish;

mahallalarda jismoniy va yuridik shaxslar mol-mulkini qo‘riqlash qamrovini izchil oshirib borish;

innovatsion va raqamli texnologiyalarni keng joriy qilish, CPTED (Crime Prevention Through Environmental Design — atrof-muhitni loyihalash orqali jinoyatlarning oldini olish) konsepsiyasi asosida mahallalarda “namunali xavfsiz ko‘cha” va “namunali xavfsiz uy” loyihalarini tashkil etish;

mahallalarda aholining huquqiy ongini oshirish, sport va sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish, huquqbuzarliklarga murosasizlik muhitini yaratishda ijtimoiy hamkorlikni rivojlantirish;

mahalladagi jinoyatchilik va huquqbuzarliklarning asl omillarini tizimli ravishda ilmiy yondashgan holda ta’lim muassasalari tomonidan o‘rganib borish.

8. Konsepsiyani amalga oshirish mexanizmlari quyidagilarni o‘z ichiga oladi:

a) mahallalarda huquq-tartibot idoralari tomonidan kuch va vositalarni taqsimlash, boshqarish (muvofiqlashtirish)ning yangi tizimini joriy etish. Bunda:

Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimlari hududiy ichki ishlar organlari boshliqlari va prokurorlari hamda biriktirilgan ta’lim muassasasi rahbari bilan birgalikda Konsepsiyaga asosan har bir mahalla kesimida alohida oylik “yo‘l xaritalari”ni (tuman va mahalla kesimida) tasdiqlab, ijroga qaratishni ta’minlaydi;

mahallalarga viloyat darajasidagi prokurorning va ichki ishlar organi boshlig‘ining o‘rinbosarlari hamda tegishincha tarmoq va sohaviy xizmat rahbarlari nomma-nom biriktirilib, haftada uch kun ularning ishi bevosita ushbu mahallalarda tashkil etiladi, samaradorlik indikatori yuritiladi va har oyda faoliyatni baholab borish yo‘lga qo‘yiladi;

tuman (shahar) ichki ishlar organi boshlig‘i va prokurorning xizmat xonasi 2025-yil yakuniga qadar bevosita mahallada tashkil etilib, kundalik ishining boshlanishi va yakuni aynan o‘sha yerda amalga oshiriladi;

viloyat hokimliklari mahallalarda huquqbuzarlik sodir etish ehtimoli yuqori bo‘lgan shaxslarning ijtimoiy-maishiy muammolarini tuman (shahar) ichki ishlar organlari xulosalariga asosan tezkorlik bilan hal qilish uchun shaxsan mas’ul hisoblanadi va tegishli manzilli choralarni ko‘radi;

mahallalarda ichki ishlar organlarining kechayu-kunduz xizmatini hamda kuch-vositalarning tezkor harakatlanishini ta’minlash maqsadida kamida 2 nafar, vaziyatdan kelib chiqib 3 nafargacha profilaktika inspektorlari (shundan bittasi profilaktika katta inspektori) shtati tashkil etiladi, kamida 2 nafardan iborat patrul-post xizmati naryadlarining xizmati yo‘lga qo‘yiladi hamda tezkor xodim biriktiriladi;

mahallalarda bosqichma-bosqich mahalla huquq-tartibot maskanlari faoliyati yo‘lga qo‘yiladi;

mahallalarda profilaktika katta inspektori lavozimlarida profilaktika sohasida ko‘p yillik amaliy ish tajribasiga ega bo‘lgan xodimlar xizmat o‘tashi yo‘lga qo‘yiladi;

har hafta payshanba — “huquqbuzarliklar profilaktikasi kuni”da mahallalarga biriktirilgan viloyat darajasidagi ichki ishlar organi mas’ul rahbarlari profilaktika katta inspektorlari bilan birga ularning vazifasini bajaradi (amaliy mahoratini ko‘rsatadi);

b) mahallalarda ijtimoiy profilaktika tizimi ta’sirchanligi va natijadorligini oshirish borasida manzilli tadbirlarni uyg‘unlikda amalga oshirish. Unga ko‘ra:

profilaktika katta inspektorlari boshchiligida “mahalla yettiligi” tomonidan mahallalarda ta’lim muassasalari tomonidan taqdim etilgan alohida metodika asosida ijtimoiy profilaktika obyektlariga aniqlik kiritiladi;

huquqbuzarliklar sodir bo‘lish ehtimoli yuqori bo‘lgan joy (obyekt)lar, shuningdek, huquqbuzarlik sodir qilish yoki jinoyat qurboniga aylanish ehtimoli yuqori bo‘lgan shaxslar bo‘yicha “mahalla yettiligi” a’zolari nomma-nom taqsimlanadi (javobgarlik hududi va shaxslar biriktiriladi);

viloyat va tuman darajasida biriktirilgan mas’ul rahbarlar mahallalar uchun tasdiqlangan “yo‘l xarita”larning natijadorligi bo‘yicha joyiga chiqqan holda haftalik so‘rovni amalga oshiradi;

mahallalarda sodir etilgan jinoyatlar mahallaga biriktirilgan mas’ul tomonidan mahalla aholisi o‘rtasida, shuningdek, sud hukmi chiqqandan so‘ng jinoyat sodir qilgan shaxsning yashash ko‘chasida (mahallasida) muhokama qilinadi;

tuman (shahar) xalq deputatlari har oyda joyiga chiqqan holda mahallalarga biriktirilgan mas’ul rahbarlarning jinoyatchilikning oldini olish va mahallada kriminogen vaziyatni yaxshilash borasida olib borayotgan ishlari yuzasidan hisobotini eshitib, ularning faoliyatiga baho beradi va amaliy jihatdan ko‘maklashadi;

tuman (shahar) xalq deputatlari tomonidan mahallada sodir etilgan jinoyatlarning asl omillari aynan “mahalla yettiligi”ning faoliyatiga yoxud boshqa davlat organlari mutasaddilarining faoliyatiga taalluqliligi bo‘yicha xulosalar tayyorlanadi va ta’sir choralari to‘g‘risida taklif kiritiladi;

mahalla raisi, xotin-qizlar faoli va yoshlar yetakchilariga ijtimoiy profilaktika tadbirlarining natijadorligi bo‘yicha samaradorlik ko‘rsatkichlari (KPI) asosida qo‘shimcha haq to‘lash amaliyoti yo‘lga qo‘yiladi;

v) alohida toifadagi shaxslar (voyaga yetmaganlar, yoshlar, ayollar, ishsizlar, muqaddam sudlanganlar, probatsiya hisobida turganlar va boshqalar) bilan manzilli, ta’sirchan ishlarni tizimli tashkil qilish. Bunda:

ijtimoiy profilaktika obyektlari, ayniqsa, oila-turmush doirasida huquqbuzarliklar sodir etuvchi shaxslarning (janjalkash va nizoli oilalar) holidan majburiy ravishda kamida har uch kunda xabar olish amaliyoti yo‘lga qo‘yiladi;

adliya organlari tomonidan fuqarolik va jinoyat ishlari bo‘yicha sudlarda nizolashayotgan oilalarga huquqiy maslahatlar berib borish amaliyoti yo‘lga qo‘yiladi;

tajriba tariqasida ijtimoiy profilaktika obyektlari holidan xabar olish tizimining ta’sirchanligini oshirish uchun “mahalla yettiligi”ning elektron planshetlari orqali ijtimoiy profilaktika obyektlarini biometrik identifikatsiya qilish amaliyoti yo‘lga qo‘yiladi;

voyaga yetmaganlar tomonidan sodir etilishi mumkin bo‘lgan huquqbuzarliklarning profilaktikasini samarali tashkil etish maqsadida ichki ishlar organlari voyaga yetmaganlar masalalari bo‘yicha inspektor-psixologlar huquqbuzarliklar sodir etish ehtimoli yuqori bo‘lgan o‘quvchilarni aniqlash va ular bilan manzilli ishlashni tashkil etish faoliyatini “mahalla yettiligi” bilan birgalikda har oy yakunida muhokama etib boradi;

mahallalarda “mahalla yettiligi” vakillarining kasbiy mahoratini oshirish borasida biriktirilgan ta’lim tashkilotlari, adliya organlari rahbarlari tomondan amaliy mahorat darslari (master-klass) o‘tkaziladi;

Kriminologiya tadqiqot instituti tomonidan O‘zbekiston mahallalari uyushmasi mablag‘lari hisobidan malakali xodimlar hamda kriminolog olimlar jalb qilingan holda mahallalar kesimida maqsadli ilmiy-amaliy tadqiqotlar o‘tkaziladi;

g) mahallalarda jismoniy va yuridik shaxslar mol-mulkini qo‘riqlash qamrovini izchil oshirib borish. Bunda:

ichki ishlar organlari qo‘riqlash xizmatining xizmat ko‘rsatish tasdiqlangan tariflari asosida jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulkini qo‘riqlashni yangi mexanizmlar asosida amalga oshirish choralari ko‘riladi;

bozorlar, savdo markazlari, avtoshohbekatlar, metroning aholi gavjum bo‘lgan bekatlari va istirohat bog‘lari, restoranlar, kafe, bar va boshqa ko‘ngilochar maskanlar, shuningdek, bo‘sh turgan xonadonlar uchun qo‘riqlash xizmatidan foydalanish majburiy qilib belgilanadi;

tuman (shahar) markazidan uzoqda joylashgan hududlarda mahalladagi kriminogen vaziyat barqaror bo‘lgunga qadar viloyatning mahalliy budjeti hisobidan majburiy qo‘riqlash-patrul guruhini tashkil etish choralari ko‘riladi;

d) innovatsion va raqamli texnologiyalarni keng joriy qilish, atrof-muhitni loyihalashtirish orqali jinoyatchilikning oldini olish konsepsiyasi asosida mahallalarda “namunali xavfsiz ko‘cha” va “namunali xavfsiz uy” loyihalarini tashkil etish. Bunda:

“Xavfsiz shahar” yagona integratsiyalashgan tizimlarini yaratish va rivojlantirish konsepsiyasi doirasida mahallalar hududi tungi yoritqichlar va kuzatuv kameralari hamda sun’iy intellekt bilan ishlovchi maxsus dasturiy ta’minot bilan to‘liq qamrab olinadi;

mahallaning kirib-chiqish joylari mahalliy budjet hamda boshqaruv servis kompaniyalari hisobidan intellektual videokameralar bilan jihozlanib, hududiy ichki ishlar organlari hamda profilaktika katta inspektori xizmat planshetiga integratsiya qilinadi;

mahallalarda jamoat tartibini saqlash va huquqbuzarliklarning oldini olish faoliyatida uchuvchisiz uchish apparatlaridan foydalanish yo‘lga qo‘yiladi;

CPTED konsepsiyasining milliy standartlari ishlab chiqiladi va shaharsozlik qoidalari hamda normalariga tatbiq etiladi, xususan, atrof-muhitni loyihalash, turarjoylar, bino-inshootlar, bozorlar, savdo majmualari, bog‘ va boshqa jamoat joylarini qurishda yangi standartlarga rioya etiladi;

mahalladagi jamoat joylari, ko‘p qavatli turarjoy va uylar oldi (yo‘laklar)da “tashvish” tugmalari o‘rnatiladi va ularga xizmat ko‘rsatish mahalliy budjet hamda boshqaruv servis kompaniyalari hisobidan moliyalashtiriladi;

mahallalar hududidagi davlat va nodavlat idora va tashkilotlar, bank, savdo va bozor majmualari atrofida, metroning aholi gavjum bekatlari va avtoturargohlarda jinoyatdan jabrlanish ehtimolini oldini olish bo‘yicha tashkilot va idoralar mas’ul rahbarlariga shaxsiy javobgarlik belgilanadi;

j) mahallalarda aholining huquqiy ongini oshirish, sport va sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish, huquqbuzarliklarga murosasizlik muhitini yaratishda ijtimoiy hamkorlikni rivojlantirish. Bunda:

hududiy madaniyat bo‘limlari tomonidan har oyda mahallalarda aholining huquqiy ongi va madaniyatini oshirish, huquqbuzarlikka nisbatan murosasiz munosabatda bo‘lish, halol mehnat qilish, sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish va madaniy hordiq chiqarishiga qaratilgan targ‘ibot kompaniyalari o‘tkaziladi;

jamoatchilik vakillarining huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorligini mustahkamlash va qo‘shimcha rag‘batlantirish mexanizmlari ishlab chiqiladi;

mahallalarda jinoyatchilikning oldini olish borasida “mahalla yettiligi” tomonidan fuqarolar o‘rtasida targ‘ibot-tashviqot ishlarini olib boruvchi “mahalla targ‘ibotchisi” jamoatchilik guruhlari tashkil etiladi;

huquqbuzarliklar profilaktikasi tizimini rivojlantirish jamg‘armalari hisobidan mahallalarda xizmat o‘tayotgan profilaktika (katta) inspektorlariga mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdorining ikki baravari miqdorida maxsus ustama to‘lash va ushbu mahalla yil yakuni bilan “qizil” toifadan chiqarilsa rag‘batlantirish tariqasida mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdorining bir baravari miqdorida bir yil davomida qo‘shimcha ustama haq to‘lash amaliyoti yo‘lga qo‘yiladi;

yil yakuni bo‘yicha mahalladagi kriminogen vaziyatni barqarorlashtirishga erishgan (ko‘maklashgan) davlat organlari va jamoatchilik tashkilotlari vakillarini Bosh prokuratura qoshidagi muvofiqlashtiruvchi shtab taklifiga ko‘ra tegishli vazirlik va idoralarning budjetdan tashqari jamg‘armalari hisobidan rag‘batlantirish choralari ko‘riladi;

z) mahalladagi jinoyatchilik va huquqbuzarliklarning asl omillarini tizimli ravishda ilmiy yondashgan holda ta’lim muassasalari tomonidan o‘rganib borish. Bunda:

Kriminologiya tadqiqot instituti, Ichki ishlar vazirligi Akademiyasi, Huquqni muhofaza qilish akademiyasi, Toshkent davlat yuridik universiteti va Jamoat xavfsizligi universiteti biriktirilgan hududlardagi mahallalarni ilmiy-amaliy tanqidiy o‘rganib, takliflar (xulosa va tavsiyalar) ishlab chiqadi va amaliyotga tatbiq etish natijadorligini ta’minlaydi;

ta’lim muassasalarining birinchi rahbarlarining “ilmiy xulosa — tavsiya — natija” tamoyiliga shaxsan javobgarligi belgilanadi;

mahallalarda ilmiy xulosa va tavsiyalar (metodika)larning tatbiq etilishi natijasida baholash reytingiga muvofiq, ularning natijadorligi (mahallalardagi barqarorlik darajasi, “qizil” toifadan chiqishi va boshqa) bo‘yicha ta’lim muassasalarining samaradorlik reytingi yuritiladi.

9. Konsepsiyani amalga oshirish orqali quyidagilarga erishiladi:

mahallalarda ijtimoiy profilaktika obyektlarini barvaqt aniqlash va ular bilan uzluksiz, doimiy va tizimli ishlash mexanizmi yaratiladi;

2025-yil yakuniga qadar jismoniy shaxslar mol-mulkini texnik qo‘riqlash qamrovi — 30 foizga, yuridik shaxslar mol-mulkini qo‘riqlash qamrovi 60 foizga olib chiqiladi;

mahallalardagi jinoyat sodir etishga qulay, ovloq va chekka joylar xavfsiz joylarga aylantiriladi;

fuqarolarda mahalladagi tinchlik va osoyishtalikka daxldorlik hissi va fuqaroviy javobgarlik tuyg‘usi shakllantiriladi;

ijtimoiy profilaktika obyektlari holidan doimiy xabar olishni yo‘lga qo‘yish orqali jinoyatlarning barvaqt oldi olinadi va oiladagi haqiqiy muhit o‘rganib boriladi;

“mahalla yettiligi” faoliyati to‘liq raqamlashtiriladi, barcha platformalarni birlashtirish orqali yagona boshqaruv va nazorat mexanizmlari yo‘lga qo‘yiladi;

jinoyatlarning barvaqt oldini olish va “issiq izi”dan ochish samaradorligi oshadi;

davlat organlari va jamoatchilik o‘rtasida ishonchli ijtimoiy hamkorlik yo‘lga qo‘yiladi;

“mahalla yettiligi” va davlat organlariga ilmiy-uslubiy ko‘maklashib boriladi, maqsadli ilmiy-tadqiqot loyihalari orqali dolzarb muammolarning ilmiy yechimlari ishlab chiqiladi.

10. Respublika idoralararo muvofiqlashtirish ishchi guruhi a’zolari tomonidan alohida reja-grafik asosida mahallalarda amalga oshirilayotgan ishlar, Konsepsiya va “yo‘l xarita”larida belgilangan vazifalar ijrosi holati tanqidiy o‘rganilib, ularga amaliy va uslubiy ko‘mak ko‘rsatiladi hamda ta’sir choralari ko‘riladi.

11. Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari mansabdor shaxslari o‘z xizmat majburiyatlari yuzasidan murakkab mahallalarda jinoyatchilikni jilovlash borasida zarur chora-tadbirlar belgilanishi hamda ularning o‘z vaqtida amalga oshirilishini ta’minlamaganligi uchun qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortiladi.

12. Respublika idoralararo muvofiqlashtirish ishchi guruhi tomonidan hisobot yili yakunida mahallalarda amalga oshirilgan tashkiliy-profilaktik tadbirlar hamda manzilli choralar, shu jumladan biriktirilgan mas’ullar faoliyati natijadorligi tanqidiy muhokama qilinib, ushbu Konsepsiyada nazarda tutilgan manzilli chora-tadbirlarni keyingi yilda davom ettirish zarurati mavjud mahallalar va ularga biriktirilgan mas’ul rahbarlar ro‘yxatini tasdiqlash uchun Bosh prokuror va ichki ishlar vaziriga kiritiladi.

1. Ushbu Namunaviy talablar kriminogen vaziyati murakkab va og‘ir mahallalarda (keyingi o‘rinlarda — og‘ir mahallalar) “namunali xavfsiz ko‘cha” va “namunali xavfsiz uy”larni tashkil etishning minimal talablari va tartibini belgilaydi.

2. Og‘ir mahallalarda “namunali xavfsiz ko‘cha” va “namunali xavfsiz uy”lar tashkil etishning maqsadlari:

jamoat joylari (shu jumladan, aholi gavjum bo‘ladigan joylar), ko‘chalar, ko‘p qavatli uylarning kirish yo‘laklarida nazorat tizimini joriy etish orqali xavfsiz muhitni yaratish;

fuqarolar hayoti, sog‘lig‘i va mol-mulkiga har qanday tajovuzlarning oldini olish maqsadida huquqbuzarliklar profilaktikasiga zamonaviy raqamli texnologiyalar va texnik vositalarni keng joriy etish.

3. Og‘ir mahallalarda “namunali xavfsiz ko‘cha” va “namunali xavfsiz uy”lar tashkil etishning asosiy vazifalari:

mahallalarning kirish-chiqish joylarini yuzni tanib oluvchi, transport vositasi davlat raqamini aniqlovchi dasturiy-texnik vositalar bilan jihozlash, ularni ichki ishlar organlari axborot tizimlari bilan integratsiya qilish;

jismoniy va yuridik shaxslar mol-mulkini qo‘riqlash qamrovini oshirish;

jinoyat sodir etilish ehtimoli yuqori bo‘lgan xilvat (ovloq) joylarni texnik tartibga solish;

hududlarning tungi vaqtlarda yoritilishi, kuzatuv kameralari bilan nazoratga olinishi, “tashvish” tugmalari qamrovi oshirilishi, ko‘p qavatli uylar kirish eshigiga domofonlar o‘rnatilishini ta’minlash;

ko‘cha bo‘ylab uylarda yashovchi barcha fuqarolarning jinoyatdan jabrlanish ehtimolining oldini olish maqsadida texnik-profilaktik ishlar olib borish.

4. Infratuzilmaviy talablar:

tungi vaqtda ko‘chaning aholi istiqomat qiladigan va harakatlanadigan qismi to‘liq yoritilishi;

berk ko‘chalar, ichki yo‘laklar va aholi kam yuradigan, jinoyat sodir etilishi ehtimoli bo‘lgan qorong‘u hududlarning qisman yoritilishi;

transport vositalari uchun avtoturargohlarning texnik kuzatuv talablariga javob berishi;

ko‘chalarda noqonuniy (yoyma) savdo rastalari faoliyati tartibga solinishi;

qarovsiz yerto‘la, chordoq va chiqindixonalar mavjud bo‘lmasligi.

5. Texnik talablar:

jinoyat sodir etilishi ehtimoli yuqori bo‘lgan joylar hamda ko‘p qavatli uylarning hovli qismi to‘liq kuzatuv kameralari bilan qamrab olinishi va “tashvish” tugmalarining o‘rnatilishi;

xonadonlar, savdo va maishiy xizmat ko‘rsatish shoxobchalari, ko‘ngilochar maskanlar, kafe, restoran va barlarning qo‘riqlovga olinishi;

videokuzatuv kameralarining profilaktika inspektori xizmat planshetiga integratsiya qilinishi;

xo‘jalik yurituvchi subyektlar tomonidan o‘z hududiga kuzatuv kameralari va yoritish chiroqlari o‘rnatilishi;

ko‘chaning kirish-chiqish joylariga yuzni tanib oluvchi intellektual kameralar o‘rnatilishi;

ko‘p qavatli uylarning kirish eshiklariga xonadonlardan boshqariluvchi domofonlarning o‘rnatilishi hamda yo‘laklardagi eshiklar avtomatik yopilishi ta’minlanishi, shuningdek, huquq-tartibot idoralari va mas’ul xodimlarning telefon raqamlari joylashtirilishi;

do‘konlar, xonadonlar, ko‘p qavatli uylar va boshqa ijtimoiy obyektlarga “hudud kamera nazoratida” kabi stikerlarning o‘rnatilishi.

6. Kuch-vositalarga bo‘lgan talablar:

voqea va hodisalarga tezkor javob berish tizimi talab darajasida yo‘lga qo‘yilganligi, ayniqsa, tungi vaqtda kuch-vositalarning harakatlanish algoritmi belgilanishi;

ko‘chaboshi, uyboshi tayinlanganligi, jamoatchilik, ko‘ngillilar guruhi va mahalla hamkorligi yo‘lga qo‘yilishi;

viloyat va shahar markazlaridagi jinoyat sodir etilishi ehtimoli yuqori bo‘lgan va aholi ko‘p to‘planadigan joylarda patrullik yo‘nalishlari yo‘lga qo‘yilishi;

profilaktika (katta) inspektori lavozimi malakali xodimlar bilan to‘liq jamlanishi, “mahalla yettiligi” tarkibida vakant lavozim bo‘lmasligi.

7. Ijtimoiy-iqtisodiy choralar:

ko‘cha bo‘ylab uylarda hamda ko‘p kvartirali uylarda yashovchi barcha fuqarolarning jinoyatdan jabrlanish ehtimolining oldini olish maqsadida profilaktik ishlar olib borilishi (bukletlar, flayerlar tarqatilganligi);

ko‘cha bo‘ylab uylarda hamda ko‘p kvartirali uylarda yashovchi ijtimoiy profilaktika obyektlarining muammolari o‘z vaqtida hal qilinishi;

ko‘cha bo‘ylab uylarda hamda ko‘p kvartirali uylarda yashovchi alohida toifadagi shaxslar bilan tizimli ishlash yo‘lga qo‘yilishi.

8. Og‘ir mahallalarda “namunali xavfsiz ko‘cha” va “namunali xavfsiz uy”lar tashkil qilish bo‘yicha aniq vazifalar har chorak va har oyda mahalla, tuman va viloyat darajasida ishlab chiqiladigan “yo‘l xaritalar”ga manzilli kiritiladi va muddatlari belgilanadi.

9. Og‘ir mahallalarda “namunali xavfsiz ko‘cha” va “namunali xavfsiz uy”lar tashkil qilish uchun viloyat va tuman (shahar) hokimlariga budjet va budjetdan tashqari mablag‘laridan, shuningdek, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mablag‘lardan maqsadli va manzilli foydalanishga, mahalla raislariga mahallaning jamg‘armasi mablag‘laridan foydalanishga ruxsat beriladi.

10. Hududlarda “namunali xavfsiz ko‘cha” va “namunali xavfsiz uy”larni tashkil qilishga biriktirilgan mas’ullar, mahalla raisi, tuman (shahar) va viloyat hokimlari shaxsan javob beradilar.

11. Og‘ir mahallalarda tashkil etilayotgan “namunali xavfsiz ko‘cha” va “namunali xavfsiz uy”larning talab darajasida ekanligi Bosh prokuratura va Ichki ishlar vazirligining qo‘shma ishchi guruhlari tomonidan baholab boriladi.

12. “Mahalla yettiligi” tomonidan “namunali xavfsiz ko‘cha” va “namunali xavfsiz uy”larning boshlanish va tugash nuqtalariga ushbu ijtimoiy maqomni bildiradigan stikerlar o‘rnatilishi va aholining xabardorligini ta’minlash choralari ko‘riladi.

13. “Namunali xavfsiz ko‘cha” va “namunali xavfsiz uy”larni talab darajasida tashkil etgan, mahallalarda keskin o‘zgarish qilgan, xavfsiz muhit yaratganlarni, shuningdek, tashkil qilishda homiylik (xayriya) ko‘rsatgan yuridik va jismoniy shaxslarni mahalliy hokimliklar vakolatida doirasida rag‘batlantirish choralari ko‘riladi.

14. Mazkur talablar minimal hisoblanadi hamda qo‘shimcha boshqa tadbirlarni amalga oshirish mumkin.

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 29-noyabrdagi “Ichki ishlar organlari kadrlari bilan ishlash va ularning xizmatini tashkil etish tartibini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-3413-son qarorining 1-ilovasida:

6-bandning to‘rtinchi xatboshisi “ichki ishlar organlarining xodimlari va harbiy xizmatchilari qabul qilinadi” so‘zlaridan keyin “(“huquqbuzarliklar profilaktikasi faoliyati” mutaxassisligiga faqat kamida ikki yillik amaliy stajiga ega ichki ishlar organlarining xodimlari qabul qilinadi)” so‘zlari bilan to‘ldirilsin;

19-bandning to‘rtinchi xatboshisidan “profilaktika inspektorining yordamchilari,” va “yoki sirtqi ta’lim shakli bo‘yicha tahsil olayotgan” so‘zlari chiqarib tashlansin*;

40-bandning o‘n birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“polkovnik” maxsus unvoni — tegishliligi bo‘yicha ichki ishlar organlari profilaktika, tergov, tezkor va ekspert-kriminalistika bo‘linmalarida yigirma kalendar yildan ortiq ish stajiga ega bo‘lgan profilaktika katta inspektori, katta tergovchi, katta tezkor vakili, o‘ta muhim ishlar bo‘yicha tergovchi, o‘ta muhim ishlar bo‘yicha tezkor vakili, profilaktika bosh inspektori, bosh eksperti lavozimidagi xodimlarga “podpolkovnik” maxsus unvonida xizmat o‘tash muddati tugaganidan so‘ng”;

98-bandning ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 24-dekabrdagi “Jamoat xavfsizligini ta’minlash samaradorligini oshirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-4075-son qarorida:

a) 2-bandda:

ikkinchi xatboshi chiqarib tashlansin*;

uchinchi xatboshi ikkinchi xatboshi deb hisoblansin;

ikkinchi xatboshidagi “inspektorlari va ularning yordamchilariga” so‘zlari “inspektorlariga” so‘zi bilan almashtirilsin;

b) 3-band o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin*;

v) 6-band “v” kichik bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“ichki ishlar organlari huquqbuzarliklar profilaktikasi bo‘linmalari xodimlarini rag‘batlantirish va ijtimoiy himoya qilish, ularga belgilangan tartibda ustamalarni belgilash, shuningdek, qo‘shimcha shtat birliklarini kiritish va moliyalashtirish, shartnoma asosida kadrlarni jalb etish”.

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 2-apreldagi “Ichki ishlar organlarining jamoat xavfsizligini ta’minlash va jinoyatchilikka qarshi kurashish sohasidagi faoliyatini yanada takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha tashkiliy chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-5050-son qarorida:

a) 1-bandning uchinchi va to‘rtinchi xatboshilaridagi “profilaktika katta inspektori” va “profilaktika katta inspektorining” so‘zlari tegishincha “profilaktika bosh (katta) inspektori” va “profilaktika bosh (katta) inspektorining” so‘zlari bilan almashtirilsin;

b) 1-ilovada:

4-band quyidagi tahrirda bayon etilsin*:

“4. Maskanlar o‘z faoliyatini:

profilaktika bosh inspektori, profilaktika katta inspektori, profilaktika inspektori, profilaktika kichik inspektori;

hududda xizmat qilish uchun biriktirilgan yoki tashkiliy-shtat tuzilmasi asosida kiritilgan tuman (shahar) ichki ishlar organining xotin-qizlar masalalari bo‘yicha inspektori, probatsiya bo‘linmasi inspektori, tezkor vakil, patrul-post xizmati xodimlari, yo‘l harakati xavfsizligi inspektori;

hududda jamoat tartibini saqlash va huquqbuzarliklar profilaktikasiga ko‘maklashish uchun yuborilgan Milliy gvardiya qo‘riqlash bo‘linmasining naryadi, boshqa vakolatli davlat organlarining xodimlari va jamoat tuzilmalarining vakillari tarkibida amalga oshiradi”;

8-banddagi “Profilaktika katta inspektori” so‘zlari “Profilaktika bosh (katta) inspektori” so‘zlari bilan almashtirilsin;

9-bandda:

oltinchi xatboshi chiqarib tashlansin*;

yettinchi — sakkizinchi xatboshilar tegishincha oltinchi — yettinchi xatboshilar deb hisoblansin;

10-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“10. Profilaktika bosh inspektori yo‘qligida uning vakolatlari profilaktika katta inspektori tomonidan amalga oshiriladi”.

4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 15-apreldagi “Ichki ishlar organlari uchun professional kadrlarni tayyorlashning sifat jihatidan yangi tizimini joriy etish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-5076-son qarorida:

4-bandning to‘rtinchi xatboshisidagi “200” raqami “300” raqami bilan almashtirilsin;

7-bandning to‘rtinchi xatboshisidan “profilaktika inspektorining yordamchilari,” va “yoki sirtqi ta’lim shakli bo‘yicha tahsil olayotgan” so‘zlari chiqarib tashlansin*;

2-ilova quyidagi mazmundagi 8-pozitsiya bilan to‘ldirilsin:

5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 20-yanvardagi “Ichki ishlar organlarini xalqchil professional tuzilmaga aylantirish va aholi bilan yanada yaqin hamkorlikda ishlashga yo‘naltirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-10-son qaroriga 1-ilovaning 66-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“66. Xodimga buyruq asosida tayinlangan intizomiy jazo tayinlangan vaqtdan boshlab quyidagi muddatlarda amalda bo‘ladi hamda ushbu muddat o‘tganidan so‘ng avtomatik tarzda tugallangan hisoblanadi (agar xodim shu muddat ichida yangi intizomiy jazoga tortilmasa):

tanbeh — uch oy;

hayfsan — olti oy;

lavozim maoshining ellik foizidan ko‘p bo‘lmagan miqdorda jarima — to‘qqiz oy;

qattiq hayfsan — bir yil.

Rag‘batlantirish tartibida intizomiy jazo ushbu muddatlar o‘tmasdan bekor qilinishi mumkin.

Agarda belgilangan muddat ichida xodimga nisbatan bir necha intizomiy jazo tayinlansa, ularni bekor qilish (tugallanish) muddati oxirgi tayinlangan intizomiy jazo chorasi sanasi bo‘yicha hisoblanadi”.