Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining
Qarori
Bank va banklar guruhida auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazishning oʻziga xos xususiyatlari hamda banklarning auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazish huquqi uchun auditorning malaka sertifikatini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2023-yil 8-mayda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 3432]
Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi, “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi, “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi va “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi qaror qiladi:
1. Bank va banklar guruhida auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazishning oʻziga xos xususiyatlari hamda banklarning auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazish huquqi uchun auditorning malaka sertifikatini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan kelishilgan.
3. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oydan keyin kuchga kiradi.
Rais M. NURMURATOV
Toshkent sh.,
2023-yil 31-mart,
8/9-son
Kelishildi:
Iqtisodiyot va moliya vaziri Sh. KUDBIYEV
2023-yil 30-mart
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2023-yil 31-martdagi 8/9-son qaroriga
ILOVA
ILOVA
Bank va banklar guruhida auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazishning oʻziga xos xususiyatlari hamda banklarning auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazish huquqi uchun auditorning malaka sertifikatini berish tartibi toʻgʻrisidagi
NIZOM
Oldingi tahrirga qarang.
Ushbu Nizom tijorat banklari, shu jumladan mikromoliya banklari, shuningdek islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi banklar va mikromoliya banklari (bundan buyon matnda bank deb yuritiladi) va banklar guruhida auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazishning oʻziga xos xususiyatlarini hamda Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki (bundan buyon matnda Markaziy bank deb yuritiladi) tomonidan banklarning auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazish huquqi uchun auditorning malaka sertifikatini (bundan buyon matnda malaka sertifikati deb yuritiladi) berish, qayta rasmiylashtirish, uning amal qilishini uzaytirish va tugatish hamda auditorlarning reyestrini yuritish tartibini belgilaydi.
(muqaddima Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2026-yil 8-iyuldagi 19/14-sonli qarori (roʻyxat raqami 3902, 18.07.2026-y.) tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 20.07.2026-y., 10/26/3902/0758-son)
1-bob. Bank va banklar guruhini auditorlik tekshiruvidan oʻtkazish
1-§. Bank va banklar guruhini auditorlik tekshiruvidan oʻtkazuvchi auditorlik tashkilotiga qoʻyiladigan talablar
1. Bank moliyaviy hisobotining va banklar guruhi konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotining auditorlik tekshiruvi shtatida malaka sertifikatiga ega kamida ikki nafar auditori (auditorlik tashkiloti rahbarini hisobga olgan holda) mavjud boʻlgan auditorlik tashkiloti tomonidan oʻtkaziladi.
2. Bank va banklar guruhini auditorlik tekshiruvidan oʻtkazuvchi auditorlik tashkiloti tomonidan tayinlangan auditorlar guruhiga rahbarlikni malaka sertifikatiga ega boʻlgan auditor amalga oshirishi lozim.
3. Bankning audit qoʻmitasi (bundan buyon matnda audit qoʻmitasi deb yuritiladi) auditorlik tashkilotini tayinlash boʻyicha tanlovlarni oʻtkazishga masʼul hisoblanadi. Bank kuzatuv kengashi (bundan buyon matnda kuzatuv kengashi deb yuritiladi) auditorlik tashkilotini tayinlash boʻyicha ochiq tanlovni oʻtkazish va ochiq tanlovda ishtirok etayotgan auditorlik tashkilotlari arizalarini baholash tartibini tasdiqlashi lozim.
4. Bank aksiyadorlari umumiy yigʻilishida yillik auditorlik tekshiruvini oʻtkazuvchi auditorlik tashkilotini tanlash (tayinlash) haqida qaror qabul qilinadi. Bank tomonidan auditorlik tashkiloti bilan tuzilgan shartnoma (bundan buyon matnda auditorlik tekshiruvi shartnomasi deb yuritiladi) nusxasi va tanlovda koʻrib chiqilgan boshqa nomzodlar haqidagi maʼlumotlar auditorlik tekshiruvi shartnomasi tuzilgan sanadan boshlab uch ish kuni ichida Markaziy bankka taqdim etiladi.
2-§. Bank va banklar guruhini auditorlik tekshiruvidan oʻtkazishning oʻziga xos xususiyatlari
5. Banklarning yillik moliyaviy hisobotlari va banklar guruhining yillik konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisoboti auditorlik tekshiruvidan oʻtkazilishi majburiydir. Bankning va banklar guruhining auditorlik tekshiruvi Markaziy bankning talabiga koʻra umuman bankning yoki banklar guruhining faoliyati boʻyicha ham, ular faoliyatining alohida yoʻnalishlari boʻyicha ham oʻtkazilishi mumkin.
6. Auditorlik tashkiloti auditorlik tekshiruvini oʻtkazish jarayonida bankning ichki nazorat tizimi haqida maʼlumot olish maqsadida bankning ichki audit xizmati xodimlari bilan uchrashuvlar oʻtkazishi mumkin.
banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarining qoʻpol buzilishiga olib keluvchi;
bank faoliyatiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan;
moliyaviy hisobotning ishonchliligi va buxgalteriya hisobini yuritish tartibi qonunchilikda belgilangan talablarga muvofiqligi toʻgʻrisida fikr bildirishni auditorlik tashkiloti tomonidan rad etishga yoki fikrlarni qoʻshimcha shart bilan bildirishga olib kelishi mumkin boʻlgan holatlar toʻgʻrisida Markaziy bankni darhol xabardor etishi shart.
8. Auditorlik tekshiruvi shartnomasida auditor tomonidan mazkur Nizomning 7-bandida belgilangan holatlar boʻyicha maʼlumotlarning Markaziy bankka taqdim etilishi boʻyicha cheklovchi qoidalar boʻlmasligi lozim.
9. Kuzatuv kengashi va bank boshqaruvi auditorlik tekshiruvi jarayonida auditorlik xulosasini tayyorlash uchun auditorga taqdim etiluvchi maʼlumotlar va hujjatlarning toʻliqligi va ishonchliligini taʼminlashga hamda ularni oʻz vaqtida taqdim etilishiga masʼuldirlar.
10. Bank tomonidan auditorlik tekshiruvi jarayonida auditorlik tashkiloti oʻrganishi lozim boʻlgan maʼlumotlar va hujjatlardan foydalanishni cheklash, uning xulosasiga taʼsir oʻtkazish yoki xolis auditorlik xulosasini tayyorlashiga toʻsqinlik qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.
11. Bank va banklar guruhining auditorlik tekshiruvini oʻtkazishdan avval yoki tekshiruv chogʻida yoxud tekshiruv yakunlangandan soʻng Markaziy bank auditorlik tashkiloti bilan ikki tomonlama yoki auditorlik tashkiloti va bank bilan uch tomonlama uchrashuvlarni tashkillashtirishi mumkin. Bunda, auditorlik tekshiruvi shartnomasida auditorning Markaziy bank tashkil etadigan uchrashuvlarda ishtirok etishini cheklovchi qoidalar boʻlmasligi kerak.
12. Bank Markaziy bank talabiga binoan auditorlik tekshiruvi bilan bogʻliq maʼlumotlarni, shu jumladan auditorlar tomonidan berilgan moliyaviy hisobotlarni tushuntiruvchi izohlarini Markaziy bankka taqdim etishi lozim.
13. Auditorlik tekshiruvi yakuni boʻyicha taqdim etiladigan auditorlik xulosasida yoki unga ilova qilinadigan moliyaviy hisobotda quyidagilar aks ettirilishi mumkin:
auditorlik tekshiruvining borishi va uning tashkil etilishi yuzasidan taklif va mulohazalar;
buxgalteriya hisobini yuritishning belgilangan tartibidan aniqlangan chetga chiqishlar;
moliyaviy hisobotdagi qoidabuzarliklar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
ichki nazorat tizimida, shu jumladan korporativ boshqaruv, tavakkalchiliklarni boshqarish va ichki audit xizmati faoliyatida aniqlangan kamchiliklar;
qonunchilik hujjatlari talablarining buzilish holatlari va ularni bartaraf etish boʻyicha tavsiyalar;
bank faoliyati samaradorligini oshirish boʻyicha tavsiya va takliflar.
14. Audit qoʻmitasi tomonidan auditorlik tekshiruvi natijasida taqdim etilgan takliflar va aniqlangan kamchiliklar asosida chora-tadbirlar rejasi ishlab chiqilishi va hisobot yilidan keyingi yilning 31-iyuliga qadar kuzatuv kengashi tomonidan tasdiqlanishi lozim.
15. Bankning yillik moliyaviy hisoboti va banklar guruhining yillik konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisoboti bank aksiyadorlarining yillik umumiy yigʻilishi oʻtkaziladigan sanadan kamida ikki hafta oldin auditorlik xulosasi bilan birga Markaziy bankka taqdim etilishi va eʼlon qilinishi shart.
16. Bank hisobot yilidan keyingi yilning 31-iyuliga qadar quyidagilarni Markaziy bankka taqdim etishi lozim:
auditorlik xulosasi koʻrib chiqilgan aksiyadorlar umumiy yigʻilishi bayonnomasidan koʻchirmani hamda auditorlik tekshiruvi natijasi asosida ishlab chiqilgan chora-tadbirlar rejasini;
bankning yillik moliyaviy hisoboti yoki banklar guruhining yillik konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotiga qilingan izohlar, hisob-kitoblar va tushuntirishlarni.
17. Auditorlik tekshiruvi natijasi asosida ishlab chiqilgan chora-tadbirlar rejasi auditorlik xulosasida izohlar bilan yoki salbiy fikr bildirilishiga sabab boʻlgan holatlarni, shu jumladan bank buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari hamda moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga rioya etmaganlik (moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga rioya etmaslik bank nazoratidan tashqarida boʻlgan hollar bundan mustasno) holatlarini bartaraf etishga qaratilgan choralarni oʻz ichiga olishi lozim.
18. Markaziy bank quyidagi holatlarda hisobot yilidan keyingi yilning 31-dekabriga qadar bank va banklar guruhidan boshqa auditorlik tashkilotini jalb qilgan holda auditorlik tekshiruvini qaytadan oʻtkazishni talab qilishi mumkin:
auditorlik tashkiloti yoki auditor (auditorlar) tomonidan uning mustaqilligiga monelik qiladigan holatlar mavjud boʻlgan holda auditorlik tekshiruvi oʻtkazilganligi aniqlanganda;
auditorlik tekshiruvi mazkur Nizomning 1 va 2-bandlarida koʻrsatilgan talablarga muvofiq boʻlmagan auditorlik tashkiloti tomonidan oʻtkazilganda.
3-§. Auditorlik tashkiloti va audit qoʻmitasi oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar
19. Audit qoʻmitasi auditorlik tashkilotining mustaqilligi, xolisligi va oʻtkazilayotgan auditorlik tekshiruvi samaradorligini baholab borishi zarur.
20. Audit qoʻmitasi bank boshqaruvi ishtirokisiz auditor bilan uchrashuvlar oʻtkazishi va uchrashuvlarda quyidagi masalalarni muhokama qilishi lozim:
bankning ichki nazorat, tavakkalchiliklarni boshqarish va buxgalteriya hisobini yuritish tizimlarida yuzaga kelgan kamchiliklar mavjudligi hamda bank boshqaruvi tomonidan ularni bartaraf etishga qaratilgan choralarning yetarliligi;
mazkur Nizomning 7-bandida koʻrsatilgan holatlar mavjud boʻlgan taqdirda, ularning vujudga kelish sabablari va bartaraf etish yoʻllari;
auditor tomonidan auditorlik tekshiruvini oʻtkazishda yuzaga kelgan qiyinchiliklar toʻgʻrisidagi holatlar.
Bunda, auditor tomonidan auditorlik tekshiruvini amalga oshirish chogʻida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan qiyinchiliklarga quyidagi holatlar kiradi:
bank boshqaruvi tomonidan auditorlik tekshiruviga toʻsqinlik qiluvchi biron-bir harakat (harakatsizlik) sodir etilishi, jumladan zarur boʻlgan maʼlumot taqdim etilmasligi;
auditorlik tekshiruvini belgilangan muddatlarda yakunlashning imkoni yoʻqligi.
2-bob. Auditorning malaka sertifikatini berish, qayta rasmiylashtirish, uning amal qilish muddatini uzaytirish va tugatish hamda malaka imtihonlarini oʻtkazish
1-§. Auditorning malaka sertifikatini berish, qayta rasmiylashtirish, uning amal qilish muddatini uzaytirish va tugatish
21. Malaka sertifikatini olishga daʼvogar boʻlgan jismoniy shaxs — talabgor (bundan buyon matnda talabgor deb yuritiladi) oliy iqtisodiy maʼlumotga va bank sohasida rahbarlik lavozimlarida yoki xalqaro auditorlik tashkilotiga aʼzo auditorlik tashkilotida auditor lavozimida kamida 3 yillik ish tajribasiga hamda auditorlik faoliyati sohasidagi vakolatli davlat organi yoki auditorlarning respublika jamoat birlashmasi tomonidan berilgan auditorning malaka sertifikatiga ega boʻlishi lozim.
22. Talabgor Oʻzbekiston Respublikasining fuqarosi boʻlganda Markaziy bankka quyidagilarni ilova qilgan holda malaka sertifikatini berish toʻgʻrisida ariza (bundan buyon matnda ariza deb yuritiladi) taqdim etadi:
mazkur Nizomning ilovasiga muvofiq shakldagi anketa;
oliy iqtisodiy maʼlumot chet davlatda olingan boʻlsa, oliy iqtisodiy maʼlumot toʻgʻrisidagi diplom nusxasi va uni tan olish haqidagi tegishli vakolatli davlat organining guvohnomasi nusxasi (qonunchilik hujjatlarida talab etilgan hollarda);
chet davlatda ishlagan boʻlsa, ish tajribasini tasdiqlovchi hujjat nusxasi;
“Sertifikatlangan diplomli buxgalter (ACCA)”, “Sertifikatlangan jamoatchi buxgalter (CRA)”, “Sertifikatlangan xalqaro professional buxgalter (CIPA)” yoki “Sertifikatlangan moliyaviy tahlilchi (CFA)” sertifikatidan (bundan buyon matnda xalqaro sertifikatlar deb yuritiladi) koʻchirma nusxasi (mavjud boʻlgan taqdirda).
Mazkur bandda koʻrsatilgan ariza va hujjatlar Markaziy bankka yozma yoki elektron shaklda taqdim etiladi.
23. Talabgor chet el fuqarosi yoki fuqaroligi boʻlmagan shaxs boʻlganda, Markaziy bankka quyidagilarni ilova qilgan holda ariza taqdim etadi:
shaxsni tasdiqlovchi hujjat nusxasi;
mazkur Nizomning 22-bandi ikkinchi — beshinchi xatboshilarida koʻrsatilgan hujjatlar va maʼlumotlar;
ariza taqdim etilgan kunga qadar soʻnggi 90 kun ichida chet davlatning vakolatli organi tomonidan berilgan talabgorning sudlanmaganligi toʻgʻrisida maʼlumotnoma nusxasi;
talabgorning ariza taqdim etilgan kunga qadar soʻnggi olti oy ichida tushgan rangli fotosurati.
Mazkur bandda koʻrsatilgan ariza va hujjatlar Markaziy bankka yozma yoki elektron shaklda taqdim etiladi.
24. Markaziy bank talabgorning quyidagi hujjat va maʼlumotlarini masʼul davlat organlari va tashkilotlaridan, shu jumladan “Elektron hukumat” tizimi idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali mustaqil ravishda oladi:
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosining pasporti yoki identifikatsiya ID-kartasi maʼlumotlari, fotosurati va manzil-maʼlumot axboroti;
auditorlik faoliyati sohasidagi vakolatli davlat organi yoki auditorlarning respublika jamoat birlashmasi tomonidan berilgan auditorning malaka sertifikati maʼlumotlari;
Oʻzbekiston Respublikasida berilgan oliy maʼlumot toʻgʻrisidagi diplom maʼlumotlari;
Oʻzbekiston Respublikasidagi ish tajribasini tasdiqlovchi maʼlumotlar;
Oʻzbekiston Respublikasida sudlanmaganligi toʻgʻrisida maʼlumot.
25. Talabgorda xalqaro sertifikat mavjud boʻlganda hamda u ushbu Nizomning 21 — 23-bandlarida nazarda tutilgan talablarga rioya etganda, malaka sertifikati unga malaka imtihonini topshirmagan holda beriladi.
26. Quyidagi hollarda malaka imtihonini oʻtkazmasdan talabgorga malaka sertifikatini berish rad etiladi:
talabgor mazkur Nizomning 21-bandida nazarda tutilgan talablarga nomuvofiq boʻlganda;
mazkur Nizomning 22 va 23-bandlarida koʻrsatilgan hujjatlar toʻliq hajmda taqdim etilmaganda yoki ularda notoʻgʻri yoxud buzib koʻrsatilgan maʼlumotlar mavjud boʻlganda;
talabgorga auditor lavozimini egallash yoki auditorlik faoliyati bilan shugʻullanish sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi bilan taqiqlangan boʻlsa;
talabgor sudning qarori bilan muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan boʻlsa.
27. Markaziy bank tomonidan malaka imtihonini oʻtkazmasdan talabgorga malaka sertifikatini berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganda, malaka sertifikatini berish rad etilganligi toʻgʻrisidagi yozma xabarnoma talabgorga mazkur qaror qabul qilingan kundan boshlab uch ish kuni ichida rad etish sabablari koʻrsatilgan holda yuboriladi.
28. Malaka imtihonini topshirishiga ruxsat berish rad etilgan talabgor kamchiliklar bartaraf etilganidan keyin ariza bilan takroran murojaat qilishga haqli.
29. Markaziy bank malaka imtihoni oʻtkazilgan sanadan boshlab oʻn kun ichida malaka sertifikatini berish yoki berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.
30. Talabgorning malaka imtihoni natijalari “qoniqarli” deb baholanganda yoki mazkur Nizomning 25-bandi talablariga muvofiq boʻlganda, Markaziy bank talabgorga malaka sertifikatini berish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi va qaror qabul qilingan kundan boshlab uch ish kuni ichida talabgorga malaka sertifikatini beradi.
Talabgorning malaka imtihoni natijalari “qoniqarsiz” deb baholanganda, Markaziy bank tomonidan talabgorga malaka sertifikatini berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi hamda ushbu qaror qabul qilingan kundan boshlab uch ish kuni ichida bu haqda talabgorga xabarnoma yuboriladi.
31. Malaka imtihoni natijalari “qoniqarsiz” deb baholanganligi sababli malaka sertifikatini berish rad etilgan taqdirda, talabgor tegishli qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran kamida uch oydan soʻng Markaziy bankka takroran ariza taqdim etishi mumkin.
32. Malaka sertifikati uning haqqoniyligini onlayn tekshirish imkonini beradigan, Internet butunjahon axborot tarmogʻidagi tegishli axborot resursi manziliga havolani oʻz ichiga olgan QR-kod (matrik shtrixli kod) qoʻyilgan elektron hujjat koʻrinishida 5 yil muddatga beriladi.
33. Malaka sertifikatining amal qilish muddatini uzaytirish malaka sertifikatini berish uchun nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.
Malaka sertifikatining amal qilish muddati har safar 5 yil muddatga uzaytiriladi.
34. Malaka sertifikatining amal qilish muddatini uzaytirish uchun auditor malaka sertifikatining amal qilish muddati tugashidan kamida uch oy, biroq uzogʻi bilan olti oy oldin Markaziy bankka ariza taqdim etadi.
35. Markaziy bank quyidagi maʼlumotlarni nazarda tutuvchi malaka sertifikati berilgan Auditorlarning reyestrini yuritadi:
auditorning familiyasi, ismi, otasining ismi;
auditorning shaxsini tasdiqlovchi hujjat maʼlumotlari (pasport seriyasi, raqami va berilgan sanasi yoki identifikatsiya ID-kartaning shaxsiy raqami va berilgan sanasi);
malaka sertifikatining raqami va berilgan sanasi;
malaka sertifikatining amal qilish muddati;
auditorning ish joyi (auditorlik tashkilotining nomi);
auditorlik faoliyati sohasidagi vakolatli davlat organi yoki auditorlarning respublika jamoat birlashmasi tomonidan berilgan auditorning malaka sertifikati raqami, berilgan sanasi va amal qilish muddati;
auditor bilan bogʻlanish uchun raqamlar va elektron pochta manzili;
malaka sertifikatining amal qilish muddatini uzaytirish va malaka sertifikatining amal qilishini tugatish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.
Markaziy bankning veb-saytiga auditorlar reyestridagi tanishish uchun ochiq boʻlgan maʼlumotlar joylashtiriladi, unda quyidagilar koʻrsatiladi:
auditorning familiyasi, ismi, otasining ismi;
malaka sertifikatning raqami, berilgan sanasi;
malaka sertifikatning amal qilish muddati;
sertifikatning amal qilishini tugatish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.
36. Auditorning ish joyi, u bilan bogʻlanish uchun telefon raqami va elektron pochta manzili oʻzgargan taqdirda, auditor oʻn kun muddat ichida Markaziy bankni mazkur oʻzgarishlar toʻgʻrisida yozma yoki elektron ravishda xabardor qilishi shart.
37. Auditorning shaxsini tasdiqlovchi hujjat maʼlumotlari, shu jumladan familiyasi, ismi, otasining ismi oʻzgargan taqdirda, auditor tegishli oʻzgarishlarni tasdiqlovchi hujjatlarni ilova qilgan holda ular sodir boʻlgan sanadan eʼtiboran bir oy ichida Markaziy bankka malaka sertifikatini qayta rasmiylashtirish toʻgʻrisida ariza berishi shart.
Markaziy bank tomonidan malaka sertifikatini qayta rasmiylashtirish toʻgʻrisidagi qaror ariza qabul qilingan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida qabul qilinadi va qaror qabul qilingan kundan boshlab uch ish kuni ichida talabgorga qayta rasmiylashtirilgan malaka sertifikati beriladi.
38. Malaka sertifikatining amal qilishini tugatish Oʻzbekiston Respublikasining “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuni 26-moddasida nazarda tutilgan holatlarda va tartibda amalga oshiriladi.
Auditorlik faoliyati sohasidagi vakolatli davlat organi yoki auditorlarning respublika jamoat birlashmasi tomonidan berilgan auditorning malaka sertifikatining amal qilish muddati tugagan sanadan eʼtiboran Markaziy bank tomonidan berilgan malaka sertifikatining ham amal qilish muddati tugagan deb hisoblanadi.
39. Malaka sertifikatining amal qilishi tugatilganligi toʻgʻrisidagi axborot Markaziy bankning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi.
2-§. Malaka imtihonini oʻtkazish va apellyatsiya berish tartibi
40. Malaka imtihonini topshirishga ruxsat berilgan talabgor malaka imtihoni oʻtkaziladigan sana, vaqt va joy haqida ariza qabul qilingan kundan boshlab besh ish kuni ichida, biroq malaka imtihoni oʻtkaziladigan kundan kamida oʻn ish kuni oldin yozma ravishda xabardor qilinadi.
41. Malaka imtihoni 100 ta savoldan iborat boʻlgan va davomiyligi 120 daqiqani tashkil etuvchi test sinovlari shaklida oʻtkazilib, talabgorning quyidagi sohalardagi bilim va koʻnikmalari baholanadi:
bank faoliyatining asosiy yoʻnalishlari;
banklarda buxgalteriya hisobi va audit;
bankning ichki nazorat va tavakkalchiliklarni boshqarish tizimlari;
banklarda korporativ boshqaruv;
Markaziy bank tomonidan banklar uchun belgilangan prudensial normativlar.
Test sinovlari kompyuter vositasida talabgorning tanloviga koʻra oʻzbek yoki rus tilida oʻtkaziladi va natijasi malaka imtihoni tugashi bilanoq talabgorga maʼlum qilinadi.
42. Malaka imtihonining shaffofligi va xolisligini taʼminlash maqsadida malaka imtihonini oʻtkazish jarayoni uzluksiz ravishda ovozli videotasvirga tushiriladi, videotasvir bir yil mobaynida saqlanadi.
43. Malaka imtihonini topshirishda talabgor shaxsini tasdiqlovchi hujjatning aslini taqdim etadi.
Malaka imtihonini topshirishda shaxsini tasdiqlovchi hujjatning asliga ega boʻlmagan yoki malaka imtihoniga belgilangan vaqtda kelmagan talabgor uchun malaka imtihoni navbatdagi imtihonga qoldirilgan deb hisoblanadi.
Agar talabgor malaka imtihonini topshirishga ikki marta kelmagan boʻlsa, taqdim etilgan hujjatlar qaytariladi. Bunda talabgor ariza bilan takroran murojaat qilishga haqli.
44. Malaka imtihonini topshirish jarayonida talabgorga quyidagilar taqiqlanadi:
qonunchilik hujjatlari va maxsus adabiyotlardan foydalanish;
mobil aloqa vositasi va boshqa elektron vositalaridan foydalanish;
malaka imtihoni oʻtkazilayotgan xonadan tashqariga chiqish.
45. Malaka imtihoni natijalari “qoniqarli” va “qoniqarsiz” tizim boʻyicha baholanadi.
Talabgorning malaka imtihoni natijalari boʻyicha toʻgʻri javoblar 75 foiz va undan yuqori koʻrsatkichni tashkil qilgan boʻlsa — “qoniqarli”, 75 foizdan past boʻlgan taqdirda yoki mazkur Nizomning 44-bandi talablarini buzganda — “qoniqarsiz” deb baholanadi.
46. Malaka imtihoni natijalari “qoniqarsiz” deb baholangan talabgor malaka imtihoni oʻtkazilgan kundan boshlab oʻttiz kun ichida Markaziy bankning apellyatsiya kengashiga yozma ravishda apellyatsiya berish yoki qonunchilikda belgilangan tartibda sudga murojaat qilish huquqiga ega.
Markaziy bankning apellyatsiya kengashi apellyatsiya berilgan kundan boshlab oʻn besh kun ichida talabgorning apellyatsiyasini koʻrib chiqadi va talabgorni qabul qilingan qaror haqida yozma ravishda xabardor qiladi.
Markaziy bankning apellyatsiya kengashi talabgorni apellyatsiyani koʻrib chiqishda ishtirok etish uchun oʻz tashabbusiga yoki talabgorning iltimosnomasiga koʻra jalb qilishi mumkin.
47. Markaziy bank apellyatsiyani koʻrib chiqish natijalari yuzasidan quyidagi qarorlardan birini qabul qiladi:
apellyatsiyani qanoatlantirishni rad etish va malaka imtihoni natijalarini oʻzgarishsiz qoldirish toʻgʻrisida;
apellyatsiyani qanoatlantirish va malaka imtihoni natijalarini “qoniqarli” deb hisoblash toʻgʻrisida;
talabgorning malaka imtihoni mazkur Nizom talablariga zid ravishda oʻtkazilganligi aniqlanganda, malaka imtihonini takroran oʻtkazish toʻgʻrisida.
48. Apellyatsiya mazkur Nizomning 46-bandida belgilangan apellyatsiyani berish muddati va shaklini buzgan holda taqdim etilganda yoki apellyatsiyada keltirilgan vajlar oʻz tasdigʻini topmaganda, Markaziy bank apellyatsiyani qanoatlantirishni rad etish va malaka imtihoni natijalarini oʻzgarishsiz qoldirish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.
49. Talabgor ayni bir malaka imtihoni natijalari boʻyicha Markaziy bankning apellyatsiya kengashiga takroran apellyatsiya berishi mumkin emas.
3-bob. Yakuniy qoida
50. Ushbu Nizom talablarini buzgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladilar.
Bank va banklar guruhida auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazishning oʻziga xos xususiyatlari hamda banklarning auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazish huquqi uchun auditorning malaka sertifikatini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga
ILOVA
Talabgorning
ANKETASI
| F.I.O.: | JSHSHIR: | ||||||
| Fuqaroligi: | Ish joyi: | ||||||
| Tugʻilgan sanasi: | Tugʻilgan joyi: | ||||||
| Maʼlumoti: | Oliy maʼlumotni tan olish toʻgʻrisidagi guvohnoma raqami va sanasi (mavjud boʻlsa) | ||||||
| Ilmiy unvoni: | Davlat mukofotlari: | ||||||
| Auditorlik faoliyati sohasidagi vakolatli davlat organi yoki auditorlarning respublika jamoat birlashmasi tomonidan berilgan auditorning malaka sertifikati raqami va sanasi ______________________ | |||||||
| MEHNAT FAOLIYATI | |||||||
| Ishlagan davri | Tashkilot nomi va egallagan lavozimi | ||||||
| YAQIN QARINDOSHLARI HAQIDAGI MAʼLUMOTLAR | |||||||
| Qarindoshligi | F.I.O. | Tugʻilgan sanasi va joyi | Ish joyi va lavozimi | Yashash joyi | |||
| Toʻldirilgan sana: “___” ____________ 20 __ y. | |||||||
| Talabgor imzosi ______________ | |||||||
(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 10.05.2023-y., 10/23/3432/0266-son; 09.08.2025-y., 10/25/3658/0713-son; 20.07.2026-y., 10/26/3902/0758-son)