Soʻnggi yillarda mamlakatimizda toʻqimachilik va tikuv-trikotaj sanoatini rivojlantirish, soha korxonalarining investitsiya va eksport faoliyatini qoʻllab-quvvatlash boʻyicha kompleks chora-tadbirlar amalga oshirilishi natijasida respublikada ishlab chiqarilayotgan paxta tolasi toʻliq va ip kalavaning 45 foizi qayta ishlanmoqda, shuningdek, sohaning yillik eksport salohiyati 3,2 milliard dollardan oshdi.

Shu bilan birga, jahon bozorlarida raqobatning kuchayishi, xorijiy ishlab chiqaruvchilar tomonidan aralash turdagi mahsulotlar ishlab chiqarish hisobiga xarajatlarning kamaytirilishi ushbu sohani rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlarni taqozo etmoqda.

Keyingi besh yilda paxta tolasini chuqur qayta ishlash orqali yuqori qoʻshilgan qiymatli tayyor mahsulotlar, toʻqimachilik mahsulotlari ishlab chiqarish hajmini 2,1 baravarga va eksport koʻrsatkichini 2,6 baravarga oshirishni taʼminlash hamda gilam va uy toʻqimachilik mahsulotlari ishlab chiqarishni yangi bosqichga olib chiqish maqsadida:

1. Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasining toʻqimachilik va tikuv-trikotaj sanoatini davlat tomonidan keng miqyosda qoʻllab-quvvatlash orqali 2023-yil yakuni bilan sohaning eksport salohiyatini 5 milliard AQSH dollariga yetkazish, tikuv-trikotaj mahsulotlari ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish darajasini 65 foizdan 81 foizga oshirish, 35 mingta boʻsh ish oʻrinlarini toʻldirish, jumladan ijtimoiy daftarlarga kirgan aholini ish bilan taʼminlash toʻgʻrisidagi axboroti maʼlumot uchun qabul qilinsin.

2. Belgilansinki, toʻqimachilik va tikuv-trikotaj sanoatidagi mavjud imkoniyatlar va yangi zaxiralarni safarbar etish maqsadida:

a) Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasi tomonidan:

gazlama, trikotaj mato va tayyor tikuv-trikotaj mahsulotlari eksport qiluvchi korxonalarni uzluksiz, jumladan revolver kreditlash asosida aylanma mablagʻ bilan taʼminlash uchun Eksportni ragʻbatlantirish agentligi huzuridagi Eksportni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasiga, uning buyurtmasiga asosan 2023-yilda 100 million AQSH dollari va 2024-yilda 150 million AQSH dollari miqdoridagi mablagʻlar 2024-yil avgustdan boshlab 2026-yil 1-yanvarga qadar qaytarish sharti bilan yillik 4 foiz stavkada ajratiladi;

tijorat banklarida, ularning buyurtmasiga asosan 50 million AQSH dollari miqdorida, 10 yil muddatga, 3 yillik imtiyozli davr bilan yillik 4 foiz stavkada va qolgan davr uchun yillik 5 foiz stavkada quyidagi mezonlar boʻyicha gazlama, gilamchilik, boʻyash-pardozlash, tayyor tikuv-trikotaj mahsulotlari ishlab chiqarish loyihalariga kredit liniyalari ochiladi:

mahsulot umumiy hajmining 50 foizi miqdorida eksportni taʼminlash boʻyicha majburiyatlarni qabul qilish;

oʻz mablagʻlari, shu jumladan bino-inshootlar, aylanma mablagʻ ishtirokini kamida 30 foiz qilib belgilash;

kredit majburiyatlari boʻyicha muddati oʻtgan qarzdorliklar mavjud emasligi.

Bunda:

eksport majburiyati korxona tomonidan bajarilmagan taqdirda, kredit boʻyicha imtiyozli davrda hisoblangan foiz stavkalari yillik 5 foiz stavkada qayta hisoblanadi;

tijorat banklari tomonidan Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasi resurslari hisobidan ajratiladigan kreditlar boʻyicha belgilangan yillik foiz stavkasi tarkibida bank marjasi 2 foizdan oshmagan miqdorda oʻrnatiladi;

ajratilgan mablagʻlarni oʻzlashtirish yakunlaridan kelib chiqib, Tashqi savdo, investitsiyalar, mahalliy sanoatni rivojlantirish va texnik jihatdan tartibga solish masalalari boʻyicha Hukumat komissiyasi xulosasi asosida Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasi tomonidan 2024-yilda qoʻshimcha 100 million AQSH dollari miqdorida mablagʻ ajratiladi;

b) tijorat banklari tomonidan toʻqimachilik va tikuv-trikotaj korxonalarini revolver kreditlash orqali aylanma mablagʻ bilan taʼminlashga 1 trillion soʻm miqdorida 24 oyga, jumladan 6 oylik imtiyozli davr bilan 2 foizdan oshmagan bank marjasini qoʻllagan holda kreditlar ajratiladi;

v) toʻqimachilik va tikuv-trikotaj korxonalariga elektr energiyasi isteʼmoli uchun bir oylik oldindan toʻlov talabi bekor qilinadi;

g) Eksportni ragʻbatlantirish agentligi tomonidan toʻqimachilik va tikuv-trikotaj korxonalariga moliyaviy hisobotlarni xalqaro standartlar asosida yuritishni joriy qilish xarajatlarining 50 foizi, biroq 25 ming dollardan koʻp boʻlmagan miqdori qoplab beriladi. Bunda, ushbu xarajatlar korxona tomonidan xalqaro moliya institutlari va xorijiy tijorat banklarining qarz mablagʻlari oʻrnatilgan tartibda jalb qilinganidan keyin qoplab beriladi;

d) Eksportni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi hisobidan eksportoldi va eksport bilan bogʻliq savdo operatsiyalarini moliyalashtirish uchun oxirgi 12 oy mobaynida amalga oshirilgan eksport hajmidan kelib chiqqan holda 3 yil muddatgacha quyidagi miqdorlarda moliyaviy resurslar ajratiladi:

eksport hajmi 5 million dollargacha boʻlganda — 1 million dollargacha;

eksport hajmi 5 million dollardan 10 million dollargacha boʻlganda — 2 million dollargacha;

eksport hajmi 10 million dollardan 15 million dollargacha boʻlganda — 3 million dollargacha;

eksport hajmi 15 million dollardan 20 million dollargacha boʻlganda — 4 million dollargacha;

eksport hajmi 20 million dollardan ortiq boʻlganda — 5 million dollargacha;

e) tashqi bozorlarda toʻqimachilik va tikuv-trikotaj mahsulotlarini sotishga moʻljallangan yirik savdo omborlarini ijaraga olish xarajatlari Eksportni ragʻbatlantirish agentligi mablagʻlari hisobidan qoplab beriladi.

Tashqi savdo, investitsiyalar, mahalliy sanoatni rivojlantirish va texnik jihatdan tartibga solish masalalari boʻyicha Hukumat komissiyasi bir oy muddatda yirik savdo omborlarini ijaraga olish xarajatlarini qoplash tartibini tasdiqlasin.

3. Iqtisodiyot va moliya vazirligi:

Eksportni ragʻbatlantirish agentligi buyurtmasiga asosan ushbu Farmonning 2-bandi “g” va “e” kichik bandlaridagi xarajatlarni qoplash uchun respublika budjetidan qoʻshimcha 100 milliard soʻm mablagʻ ajratilishini taʼminlasin hamda kelgusi yillarda budjet parametrlarini shakllantirishda ushbu xarajatlarni nazarda tutsin;

bir oy muddatda Qishloq xoʻjaligi vazirligi bilan birgalikda fermer xoʻjaliklariga 2022-yil hosili uchun hisoblangan qoʻshilgan qiymat soligʻi boʻyicha toʻlovlarni oʻz vaqtida amalga oshirmaganlik uchun penya qoʻllamaslik yuzasidan takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

4. Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi tijorat banklari bilan birgalikda soha korxonalarini aylanma mablagʻ bilan taʼminlash uchun 2023-yil 1-aprelga qadar 2 yil muddatga 500 million AQSH dollari miqdorida xorijiy moliyaviy tashkilotlar mablagʻlarini jalb qilish choralarini koʻrsin.

5. Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasining:

paxta-toʻqimachilik klasterlari tomonidan paxta tolasi taʼminoti asosida bosqichma-bosqich 700 million AQSH dollari miqdorida muqobil moliyalashtirish manbalari hamda xorijiy moliya tashkilotlari mablagʻlarini jalb qilish;

olti oy muddatda mahalliy korxonalar mahsulotiga xalqaro sertifikatlarni taqdim etuvchi kamida uchta yirik xorijiy kompaniyalarning vakolatxonasini tashkil qilish;

taniqli brendlar vakillarining respublikada har yili oʻtkaziladigan koʻrgazma va yarmarkalarda ishtirok etishi bilan bogʻliq xarajatlarni Eksportni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan qoplab berish;

ikki oy muddatda tajriba tariqasida Eksportni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan Yevropa davlatlarida “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasining savdo uyi (vakolatxona)ni tashkil qilish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin.

6. Toʻqimachilik va tikuv-trikotaj korxonalari tomonidan xorijda savdo uyi va doʻkonini tashkil etish uchun alohida qarorlarsiz yiliga 100 ming AQSH dollarigacha mablagʻni chet elga oʻtkazishga ruxsat berilsin.

7. Yil yakuniga qadar Andijon, Namangan va Qashqadaryo viloyatlarida toʻqimachilikka ixtisoslashgan kichik sanoat zonalari hamda Toshkent viloyatida toʻqimachilik va charm sanoati mahsulotlarini chuqur qayta ishlashga ixtisoslashgan industrial texnopark 1-ilovaga muvofiq tashkil etilsin.

Andijon, Namangan, Qashqadaryo va Toshkent viloyatlari hokimliklari, Energetika vazirligi, “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ, “Hududgaztaʼminot” AJ, “Oʻzsuvtaʼminot” AJ mazkur Farmonga 1-ilovada nazarda tutilgan kichik sanoat zonalarida elektr energiyasi, tabiiy gaz, oqova suv tarmoqlari, markazlashgan suv tozalash inshootlari va boshqa infratuzilmalar barpo etilishini taʼminlasin.

Vazirlar Mahkamasi bir oy muddatda Toshkent viloyatida toʻqimachilik va charm sanoati mahsulotlarini chuqur qayta ishlashga ixtisoslashgan industrial texnopark tashkil qilish boʻyicha Hukumat qarorini qabul qilsin.

Savdo-sanoat palatasi, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi va Toshkent viloyati hokimligiga industrial texnopark faoliyatini samarali yoʻlga qoʻyish vazifasi yuklansin.

8. Davlat aktivlarini boshqarish agentligi “Oʻzpaxtasanoat” AJni tugatish loyiha ofisi va “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi bilan birgalikda bir oy muddatda “Oʻzpaxtasanoat” AJ balansidagi boʻsh turgan paxta terminallari negizida toʻqimachilikka ixtisoslashtirilgan kichik sanoat zonalarini tashkil etish hamda importdan keltiriladigan xomashyo omborlari sifatida ishlatish yuzasidan Hukumat qarori loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

9. Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi, “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasining ijtimoiy daftarlarga kirgan aholiga berilayotgan imtiyozlarni 3 oy muddatga saqlab qolish sharti bilan ularni soha korxonalariga ishga joylashtirish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin.

10. Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi, Savdo-sanoat palatasi, “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi bilan birgalikda:

2023-yil 1-aprelga qadar talab yuqori boʻlgan professional kasblar (tikuvchi, bichuvchi, yigiruvchi, mexanik) yoʻnalishida dual taʼlim tizimida mutaxassislar tayyorlash va xorijiy (Germaniya, Turkiya) taʼlim dasturlarini joriy qilish boʻyicha pilot loyihalarni Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Xorazm va Namangan viloyatlarida amalga oshirsin;

2023-yil 1-avgustga qadar Turkiyaning nufuzli toʻqimachilik instituti bilan hamkorlikda Andijon viloyatida zamonaviy innovatsion texnologiyalar institutini tashkil etish va xorijiy taʼlim dasturlarini joriy etish yuzasidan tegishli qaror loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;

2023/2024 oʻquv yilidan Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat institutida Turkiya, Germaniya va boshqa davlatlarning oliy taʼlim muassasalari bilan hamkorlikda toʻqimachilik sanoatida talab yuqori boʻlgan mutaxassislarni (muhandis, texnolog, dizayner, marketolog) tayyorlash boʻyicha qoʻshma taʼlim dasturlarini ishlab chiqib, joriy etsin.

11. Iqtisodiyot va moliya vazirligi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi bilan birgalikda ikki oy muddatda:

toʻqimachilik va tikuv-trikotaj sanoatini yanada qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan soliq va bojxona imtiyozlari hamda preferensiyalar berish, shuningdek, investitsiya loyihalarini amalga oshirish uchun mablagʻlarni jalb qilish;

2023-yil hosilidan boshlab, paxta xomashyosiga hisoblanadigan qoʻshilgan qiymat soligʻi toʻlovining fermer xoʻjaliklari va paxta-toʻqimachilik klasterlari uchun maqbul va shaffof mexanizmini joriy qilish yuzasidan aniq hisob-kitoblar asosida qoʻshimcha takliflar kiritsin.

12. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining va Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim hujjatlariga 2-ilovaga muvofiq oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.

13. Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonunchilik hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

14. Mazkur Farmonning ijrosini samarali tashkil qilishga masʼul va shaxsiy javobgar etib investitsiyalar, sanoat va savdo vaziri L.Sh. Kudratov belgilansin.

15. Farmon ijrosini muhokama qilib borish, ijro uchun masʼul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin.

1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 16-sentabrdagi “Yengil sanoatni yanada rivojlantirish va tayyor mahsulotlar ishlab chiqarishni ragʻbatlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4453-son qarorining 2-bandida:

“b” kichik banddagi “2023-yil” soʻzlari “2024-yil” soʻzlari bilan almashtirilsin;

“v” kichik banddagi “5 foizi” soʻzlari “10 foizi” soʻzlari bilan almashtirilsin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-maydagi “Toʻqimachilik va tikuv-trikotaj sanoatini qoʻllab-quvvatlashga doir kechiktirib boʻlmaydigan chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PF-5989-son Farmonining 8-bandida:

“a” kichik bandning birinchi xatboshisidan “Oʻzbekiston Respublikasi Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasining 300 mln AQSH dollari miqdoridagi kredit liniyalari mablagʻlari,” soʻzlari chiqarib tashlansin;

“b” kichik banddagi “2023-yil” soʻzlari “2024-yil” soʻzlari bilan almashtirilsin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 10-noyabrdagi “Paxta xom ashyosini yetishtirish va uning yigʻim-terim xarajatlarini moliyalashtirish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-2-son qarori 1-bandi “b” kichik bandining toʻrtinchi xatboshisi “shu jumladan 3 oylik imtiyozli davr bilan” soʻzlaridan keyin “(2022-yil paxta hosili uchun 9 oylik imtiyozli davr bilan)” soʻzlari bilan toʻldirilsin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 21-yanvardagi “Toʻqimachilik va tikuv-trikotaj korxonalarida chuqur qayta ishlash va yuqori qoʻshilgan qiymatli tayyor mahsulotlar ishlab chiqarishni hamda ularning eksportini ragʻbatlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-53-son Farmonining 3-bandida:

birinchi xatboshidagi “1-fevraldan” soʻzlari “1-martdan” soʻzlari bilan almashtirilsin;

“a” kichik banddagi “25 foizi” soʻzlari “20 foizi” soʻzlari bilan almashtirilsin.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 30-sentabrdagi “Tadbirkorlik subyektlarining eksport salohiyatini yanada kengaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-228-son Farmoni 1-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“bir eksport shartnomasi doirasida kelib tushmagan valyuta summasi eksportga yuklangan jami mahsulot narxining 5 foizidan oshmagan taqdirda muddati oʻtgan debitor qarzdorlik hisoblanmaydi va tadbirkorlik subyektiga nisbatan jarima qoʻllanilmaydi. Ushbu norma 2022-yil 1-noyabrga qadar boʻlgan holatlarga ham tatbiq etiladi”.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 21-dekabrdagi “Tadbirkorlik subyektlarining eksport faoliyatini qoʻllab-quvvatlashning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-268-son Farmoni 1-bandining uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon qilinsin:

“2024-yil 1-yanvarga qadar Yevropa, Turkiya, Marokash, Shimoliy va Janubiy Amerika, Arab, Koreya va Yaponiya davlatlariga gazlama, trikotaj mato va tayyor tikuv-trikotaj mahsulotlarini eksport qilishda tashish xarajatlarining 70 foizini kompensatsiya qilishga subsidiyalar taqdim etiladi”.

7. Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 14-maydagi 283-son qarori bilan tasdiqlangan Tashqi savdo operatsiyalari amalga oshirilishi monitoringini olib borish va nazorat qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 25-bandi quyidagi mazmundagi uchinchi va toʻrtinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin:

“Eksport shartnomalari boʻyicha toʻlovlar uchinchi shaxslar, yaʼni eksport shartnomasi boʻyicha invoys (hisob-faktura) asosida yetkazib beruvchining pullik huquqlarini berish asosida debitorlik qarzlarini sotib olgan yoki yetkazib beruvchiga eksportoldi moliyalashtirishni amalga oshirgan moliya agentlari (investorlar) tomonidan amalga oshirilgan boʻlsa, uchinchi shaxs-investorlar tomonidan koʻrsatilgan moliyaviy xizmat uchun ushlab qolinadigan mukofotlash haqi miqdori tegishli eksport kontraktlari boʻyicha debitorlik qarzi hisoblanmaydi. Bunday hollarda tegishli eksport kontraktlaridan tushadigan valyuta miqdori uchinchi shaxs-investorlarning mukofotlash haqi miqdorida kamaytiriladi va yetkazib beruvchilar balansining xarajatlar qismida hisobga olinadi.

Bunda mavjud eksport kontrakti boʻyicha debitorlik qarzdorligini sotib olish toʻgʻrisidagi shartnoma Tashqi savdo operatsiyalarining yagona elektron axborot tizimi (TSOYAEAT)da roʻyxat olinmaydi”.

8. Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 31-dekabrdagi 826-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi huzuridagi Eksportni ragʻbatlantirish agentligi tomonidan eksport qiluvchi tashkilotlarga moliyaviy yordam koʻrsatish tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 18-bandi toʻqqizinchi xatboshisi “100 kvadrat metrgacha” soʻzlaridan keyin “(omborxonalar uchun 500 kvadrat metrgacha)” soʻzlari bilan toʻldirilsin.

9. Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 31-martdagi 145-son qarori bilan tasdiqlangan “Ayollar daftari”ni yuritish orqali xotin-qizlar muammolarini tizimli ravishda hal etish va ularni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 44-bandi quyidagi mazmundagi oʻn ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:

““Ayollar daftari” ga kiritilgan xotin-qizlar “Oʻztoʻqimachiliksanoat” uyushmasi tarmoqlarida ishga joylashgan taqdirda, mazkur xatboshida nazarda tutilayotgan xotin-qizlar yuqoridagi daftardan chiqarilmaydi va ular uchun qonunchilikda belgilangan barcha imtiyoz va preferensiyalar uch oy muddatga saqlab qolinadi. Bunda, imtiyoz va preferensiyalarning uch oylik amal qilish muddati xotin-qizlar ishga kirgan kundan boshlab hisoblanadi”.