Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Qimmatli qogʻozlar bozorini rivojlantirish va respublikaning fond bozorida xorijiy investorlar ishtirokini kengaytirish borasidagi qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 1997-yil 31-martdagi PF-1740-son Farmonini bajarish yuzasidan, mulkning davlat ulushini boshqarish mexanizmini takomillashtirish, shuningdek aksiyadorlik jamiyatlarini boshqarishda aksiyadorlar rolini oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi tegishli vazirliklar, idoralar, korporatsiyalar, kompaniyalar, uyushmalar bilan birgalikda:

davlat korxonalarini xususiylashtirish natijasida tashkil etilgan har bir aksiyadorlik jamiyati boʻyicha aksiyalarni joylashtirish (sotish)ning joriy ahvolini shu yilning 31-dekabrigacha qayta roʻyxatdan oʻtkazsin;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 1997-yil 31-martdagi PF-1740-son Farmoni 1-bandi qoidalariga muvofiq xususiylashtirilgan korxonalar aksiyalari paketining zarur hollarda qayta taqsimlanishini taʼminlasin;

qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda (emissiya prospekti roʻyxatdan oʻtkazilgan sanadan boshlab bir yil mobaynida) xususiylashtirilgan korxonalarning joylashtirilmagan aksiyalarini, davlat mulki sifatida qoldirilgan aksiyalardan tashqari, yuridik va jismoniy, shu jumladan xorijiy yuridik va jismoniy shaxslar ishtirokidagi erkin bozorda sotishga qoʻysin;

1998-yil va keyingi yillarga moʻljallangan xususiylashtirish dasturini shakllantirishda tashkil etiladigan aksiyadorlik jamiyatlari emissiya prospektlarida aksiyalar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining yuqorida koʻrsatilgan Farmoniga qatʼiy muvofiq ravishda joylashtirilishini nazarda tutsin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Makroiqtisodiyot va statistika vazirligi, Davlat mulki qoʻmitasi, Moliya vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ustav jamgʻarmasida 25 foizdan ortiq aksiyalar paketi davlat ixtiyorida saqlab qolinadigan tarmoqlar va xoʻjalik yurituvchi subyektlar roʻyxatini tasdiqlash uchun ikki hafta muddatda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

Bunda 25 foizdan ortiq aksiyalar paketini ulush sifatida davlat ixtiyorida saqlab qolishga faqat mamlakatning kelajakdagi ilmiy-texnika imkoniyatlarini belgilovchi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining iqtisodiy xavfsizligini taʼminlovchi tarmoqlar va korxonalar boʻyicha yoʻl qoʻyilishi nazarda tutilsin.

4. Belgilansinki, mazkur qarorning 1-bandi uchinchi xatboshida koʻrsatib oʻtilgan aksiyadorlik jamiyatlari aksiyalar paketini qayta taqsimlash qoʻshimcha aksiyalar chiqarish yoʻli bilan ularning ustav jamgʻarmasini belgilangan tartibda koʻpaytirish asosida amalga oshiriladi.

Bunda aksiyadorlik jamiyatining ustav jamgʻarmasidan davlat ulushini koʻpaytirish:

aksiyadorlik jamiyati faoliyat koʻrsatishining butun davrida qoʻshilgan va uning ixtiyorida qoldirilgan, ustav jamgʻarmasini koʻpaytirish paytigacha indeksatsiya qilingan dividendlar summasi;

aksiyadorlik jamiyati faoliyat koʻrsatishining butun davrida moddiy-texnika bazasini rivojlantirish yoki oʻz aylanma mablagʻlarini toʻldirish uchun davlat tomonidan berilgan, ustav jamgʻarmasini koʻpaytirish paytigacha indeksatsiya qilingan mablagʻlar;

aksiyadorlik jamiyati faoliyat koʻrsatishining butun davrida uni rekonstruksiya qilish uchun va texnik qayta jihozlash uchun Davlat mulki qoʻmitasi tomonidan berilgan, ustav jamgʻarmasini koʻpaytirish paytigacha qaytarilmagan maqsadli kreditlar;

ustav jamgʻarmasini koʻpaytirish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi tomonidan belgilangan tartibda yoʻnaltiriladigan xususiylashtirishdan tushgan mablagʻlar hisobiga amalga oshiriladi;

davlat mulki negizida tashkil etilgan aksiyadorlik jamiyati ustav jamgʻarmasiga ilgari kiritilmagan, Vazirlar Mahkamasining “Idoraga qarashli ijtimoiy soha obyektlarini joylardagi davlat hokimiyati organlari balansiga bosqichma-bosqich oʻtkazish toʻgʻrisida” 1997-yil 26-sentabrdagi 453-son qaroriga muvofiq Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga berilmaydigan uning balansidagi ijtimoiy infratuzilma obyektlari qiymati;

korxona tomonidan aylanma mablagʻlar hisobiga xarid qilingan va haqi toʻlangan, lekin qonun hujjatlarida belgilangan muddatda joylashtirilmagan uning aksiyalari (shu jumladan mehnat jamoasi aksiyalari)ni qayta taqsimlash.

Bunda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasiga sezilarli iqtisodiy imkoniyatga ega boʻlmagan, asosiy ishlab chiqarish fondlarining eskirishi 50 foizdan ortiq boʻlgan aksiyadorlik jamiyatlarini zarur hollarda, belgilangan tartibda xususiy korxonalarga aylantirish tavsiya etilsin.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi markaziy apparati tarkibida Xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan mulkning davlat ulushi boʻyicha dividendlar hisoblanishi va ulardan foydalanilishini nazorat qilish boshqarmasi, shuningdek mahalliy moliya organlari tarkibida tegishli boʻlimlar tashkil etilsin, Ular xodimlarining umumiy cheklangan soni 1-ilovaga muvofiq 63 nafar, shu jumladan markaziy apparat xodimlari soni 11 nafar etib belgilansin.

Belgilansinki, yangi tashkil etilayotgan Boshqarma va boʻlimlar xarajatlari, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi markaziy apparati va uning hududiy boʻlimlari xarajatlari uchun belgilangan budjet mablagʻlarini tegishli summaga qisqartirgan holda, respublika budjeti mablagʻlari hisobiga amalga oshiriladi.

7. Xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan davlat mulki ulushi boʻyicha dividendlar hisoblanishi va ulardan foydalanishni nazorat qilish boshqarmasiga quyidagi funksiyalar yuklansin:

davlat mulkidan tushadigan daromadlar barcha turlarini hisobga olish va ularning monitoringi;

davlat ulushi aksiyalari (paylari) boʻyicha dividendlar (daromadlar) toʻgʻri va toʻliq hisoblanishi, shuningdek aksiyalar davlat ulushi boʻyicha dividendlardan maqsadli (korxonalarni rivojlantirish va texnik qayta jihozlash) foydalanilishi ustidan muntazam nazorat qilish, davlat ulushi boʻyicha maqsadli foydalanilmagan dividendlarni belgilangan tartibda davlat budjetga olib qoʻyish huquqi beriladi;

davlat badali (ulushi) mavjud boʻlgan korxonalarning moliyaviy-iqtisodiy ahvoli toʻgʻrisida elektron maʼlumotlar bazasini yaratish va yuritish.

Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi Davlat soliq qoʻmitasi bilan birgalikda korxonalar tomonidan davlat paylari, aksiyalar paketi boʻyicha dividendlardan foydalanish tartibini bir oy muddatda ishlab chiqsin va tasdiqlasin.

8. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi va uning hududiy boʻlinmalari Xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan davlat mulki ulushi boʻyicha dividendlar hisoblanishi va ulardan foydalanilishini nazorat qilish boshqarmasiga va uning hududiy boʻlimlariga ular oʻzlariga yuklangan funksiyalar bajarilishini taʼminlashlari uchun xususiylashtirilgan korxonalar toʻgʻrisidagi axborotlar taqdim etilishini taʼminlasinlar.

9. Quyidagilar:

Xususiylashtiriladigan korxonalar aksiyalari bilan birja va birjadan tashqari bozorlarda bitishuvlarni amalga oshirish tartibi 2-ilovaga muvofiq;

Korxonalarni va xususiylashtiriladigan davlat korxonalari aksiyalarini sotish boʻyicha investitsiya tendyerlarini oʻtkazish tartibi 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

10. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi:

Moliya vazirligi bilan birgalikda xususiylashtirilgan korxonalar aksiyalarini trast asosida boshqarish, shu jumladan ularning ustav jamgʻarmasini shakllantirish uchun xoʻjalik uyushmalariga berish tartibini bir oy muddatda ishlab chiqsin va tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga taqdim etsin;

“Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq aksiyadorlik jamiyati faoliyatining muhim masalalarini hal qilishda aksiyadorlar huquqlarini, uning ijro etuvchi apparati rahbariyatining aksiyadorlarga hisob berishini taʼminlovchi kompleks chora-tadbirlarni ishlab chiqsin va joriy etsin.

11. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Davlat mulki qoʻmitasi va Markaziy banki Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlari tomonidan qimmatli qogʻozlarga mablagʻlar qoʻyish, shuningdek sarmoyani va qimmatli qogʻozlarga qoʻyilgan investitsiyalardan olingan dividendlarni olib chiqib ketish tartibi toʻgʻrisida bir oy muddatda Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsinlar.

12. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi huzuridagi Qimmatli qogʻozlar bozori faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish markazi “Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning qimmatli qogʻozlar bozorida investitsiya tashkilotlari sifatidagi faoliyatini litsenziyalash toʻgʻrisida Nizom” hamda “Investitsiya tashkilotlari faoliyatining iqtisodiy normativlari toʻgʻrisida Nizomlarni ikki hafta muddatda tayyorlasin va tasdiqlasin.

13. Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat vazirligi aksiyadorlik jamiyatlarida mehnat munosabatlarini huquqiy tartibga solish boʻyicha tavsiyanomalarni bir oy muddatda ishlab chiqsin va eʼlon qilsin.

14. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi bilan birgalikda 1997-1998 oʻquv yilidan boshlab korxonalar va ularning xoʻjalik birlashmalari rahbarlari uchun aksiyadorlik jamiyatlarida boshqaruv asoslari toʻgʻrisida maxsus kurslar tashkil etsin.

15. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari V.A. Chjen va Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vaziri J.B. Sayfiddinov zimmasiga yuklansin.

1.1. Ushbu Tartib “Qimmatli qogʻozlar bozorining faoliyat koʻrsatish mexanizmi toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Qimmatli qogʻozlar bozorini rivojlantirish va respublikaning fond bozorida xorijiy investorlar ishtirokini kengaytirish borasidagi qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 1997-yil 31-martdagi PF-1740-son Farmoniga hamda Oʻzbekiston Respublikasining qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisidagi boshqa qonunchilik va normativ-huquqiy hujjatlariga muvofiq ishlab chiqilgan va birja va birjadan tashqari savdolarda (sotuvlarini oʻtkazish tartibi alohida normativ hujjatlar bilan tartibga solinadigan xususiylashtirilgan investitsiya fondlari tomonidan aksiyalarni sotish boʻyicha kimoshdi savdolaridan tashqari) xususiylashtirilayotgan korxonalar aksiyalarini sotish tartibini belgilaydi.

1.2. Ushbu Tartib maqsadlari uchun quyidagi iboralardan foydalaniladi:

* birja savdosi — fond birjasida (tovar-xomashyo yoki valyuta birjasi fond boʻlimida) qonunchilikka muvofiq birja tomonidan belgilanadigan tartibda va shartlarda amalga oshiriladigan qimmatli qogʻozlarning oldi-sotdi jarayoni;

* birjadan tashqari savdo — fond birjasidan tashqarida qimmatli qogʻozlarning oldi-sotdi jarayoni;

* bitishuv qatnashchilari — bitishuv boʻyicha tomonlar yoki ularning bitishuvni tuzish topshirigʻini bajarishni bevosita xohlagan yoki bajaruvchi va bitishuvni tuzish shartlarini belgilash vakolatiga ega boʻlgan vakillari;

* lot — aksiyalar qoʻyilganda va sotilganda Davlat mulki qoʻmitasi va uning hududiy boshqarmalari (keyingi oʻrinlarda matnda sotuvchi deb yuritiladi) tomonidan bitishuvlarda belgilanadigan oʻlchov birligi;

* taklif narxi — sotuvchi tomonidan savdoga qoʻyilgan 1 ta aksiyaning narxi;

* bitishuv narxi — tuzilgan oldi-sotdi shartnomasiga muvofiq 1 ta aksiyaning narxi;

* bitishuv summasi — amalga oshirilgan bitishuv asosida sotilgan (sotib olingan) barcha aksiyalarning umumiy qiymati;

* aksiyaning kurs qiymati (aksiya kursi) — agar birja yoki birjadan tashqari savdolar qoidalari bilan narx belgilashning boshqacha usuli belgilanmagan boʻlsa, qimmatli qogʻozlarning birja yoki birjadan tashqari bozorlarida tuzilgan bitishuvning oxirgi narxi (bitishuvning miqdoriy hajmi emitent tomonidan chiqarilgan qimmatli qogʻozlar umumiy miqdorining kamida 5 foizini tashkil qilgan taqdirda);

2.1. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasining korxonalarni davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish hamda aksiyalar emissiyasi prospektini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qarori (buyrugʻi) xususiylashtirilayotgan korxonalar aksiyalarini birja va birjadan tashqari savdolarga qoʻyish uchun asos hisoblanadi. Aksiyalarni tarqatishga mamlakatimiz va xorijiy vositachilar jalb etilgan taqdirda, shuningdek oʻtkazilgan, gʻolibni aniqlab bergan tegishli tenderning bayoni ham uning uchun asos hisoblanadi.

2.2. Emissiya prospekti boʻyicha taqsimlangan va sotib olinmagan ulushlarni (davlat ulushidan tashqari) sotish qiymatli qogʻozlar chiqarilishi roʻyxatdan oʻtkazilgandan keyin bir yil oʻtgach amalga oshiriladi. Aksiyalarning davlat ulushini sotish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli qarori qabul qilingandan keyin amalga oshiriladi.

2.3. Alohida hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi xorijiy investorlar ishtirokida tashkil etilayotgan aksiyadorlik jamiyatlari aksiyalarini tender shartlarida taqsimlashning alohida tartibi toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin.

2.4. Birja va birjadan tashqari bozorlarda aksiyalarni sotish qoʻyilayotgan aksiyalar miqdoriga koʻra lotlar bilan amalga oshiriladi:

* 1 mingtagacha — aksiyalar paketi 1 ta lot bilan qoʻyiladi;

* 1 mingdan 3 mingtagacha — aksiyalar paketi 2 ta lotga boʻlinadi;

* 3 mingdan 5 mingtagacha — aksiyalar paketi 3 ta lotga boʻlinadi;

* 5 mingdan koʻp — aksiyalar paketi 4 ta lotga boʻlinadi.

2.4.1. 1 ta lotdagi aksiyalar miqdori emitent ustav jamgʻarmasidan 35 va undan koʻp foizga oshgan taqdirda lot qoʻshimcha ravishda boʻlinadi.

Aksiyalar birja savdolarida sotilgan taqdirda lot xaridor talabiga qarab boʻlinishi mumkin.

3.1. Bitishuvlar boʻyicha barcha toʻlovlar Davlat mulki qoʻmitasining yoki Davlat mulki qoʻmitasi tomonidan qimmatli qogʻozlar bilan hisob-kitob kliring operatsiyalarini oʻtkazishga vakil qilingan tashkilotning hisob-kitob schyotlariga oʻtkaziladi.

3.2. Aksiyalarni qimmatli qogʻozlarning birjadan tashqari bozorida sotishda, bitishuv tuzish uchun xaridor, kafolat sifatida pul mablagʻlarini sotuvchi hisob-kitob schyotiga deponentga qoʻyishga majburdir. Deponentga qoʻyiladigan mablagʻlarning eng kam miqdori sotib olinayotgan aksiyalar soni taklif etilayotgan narxining kamida 15 foizini tashkil etishi kerak.

3.3. Aksiyalarni birja bozorida sotishda xaridor nomidan ish koʻradigan broker sotuvlar oldidan sotib olinayotgan aksiyalar soni narxining kamida 15 foizi miqdoridagi pul mablagʻlarini deponentga qoʻyishga majburdir.

Xizmat koʻrsatuvchi kliring tashkilotlari pul mablagʻlarini deponentga qoʻyish boʻyicha oʻzlarining qatnashchilari uchun yagona talablarni qoʻshimcha ravishda belgilashga haqlidir.

3.4. Pul mablagʻlari ushbu foydalar asosida 15 bank kunidan koʻp boʻlmagan muddatda oʻtkaziladi.

Qimmatli qogʻozlarni sotib oluvchi deponentga mablagʻlarni emitent nomini koʻrsatgan holda ham va koʻrsatmasdan ham qoʻyish huquqiga egadir.

3.5. Aksiyalar oldi-sotdisi boʻyicha bitishuv, shuningdek birjaga va investitsiya institutlariga barcha majburiy vakillik toʻlovlari va boshqa yigʻimlar tuzilgandan keyin qimmatli qogʻozlarni sotib oluvchi oldi-sotdi shartnomasi boʻyicha mablagʻlarning qolganini qonunchilikda koʻrsatilgan muddat mobaynida toʻlashga majburdir.

3.6. Bitishuv xaridor aybi bilan bekor qilingan taqdirda qimmatli qogʻozlarni sotuvchi deponentga qoʻyilgan mablagʻlardan fond birjasidagi vositachilik yigʻimi toʻlash va brokerga toʻlov boʻyicha koʻrilgan zararlarni, shuningdek shartnomada koʻzda tutilgan jarimalar sanksiyalarini, mablagʻlarning qolganini xaridorga qaytargan holda, mustaqil ravishda ushlab qolish huquqiga egadir.

3.7. Bitishuv tuzilmagan taqdirda, pul mablagʻlarini deponentga qoʻyish muddati tugagandan keyin pulni deponentga qabul qilgan sotuvchi deponentga qoʻyilgan mablagʻlarni xaridorga 5 bank kuni mobaynida qaytaradi.

4.1. Birja savdolariga aksiyalarning quyidagi paketlari qoʻyiladi:

a) erkin sotish uchun moʻljallangan aksiyalar;

b) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining cheklashlariga ega boʻlmagan boshqa ulushlar aksiyalari paketlari, aksiyalar emissiyasi prospektida belgilangan joylashtirish muddatlari tugagandan keyin.

Xususiylashtirilayotgan korxonalar aksiyalari paketlarini birja savdosida sotish va bitishuvlar boʻyicha hisob-kitoblarni oʻtkazish quyidagi tartibda amalga oshiriladi:

* xususiylashtirilayotgan korxonalar aksiyalari paketlari sotuvchi tomonidan oʻz nomidan shartnoma asosida ish yuritayotgan yuridik shaxs orqali birja savdolariga qoʻyiladi;

* bitishuv tuzilgandan va toʻlov mablagʻlari sotuvchining hisob-kitob schyotiga tushgandan keyin Davlat mulki qoʻmitasi fond birjasiga vositachilik haqini birja qoidalari bilan belgilangan miqdorda 5 bank kuni mobaynida toʻlashga majburdir;

4.2. Qimmatli qogʻozlar birja bozorida bitishuvlarni roʻyxatdan oʻtkazish savdolarda bitishuvlar tuzilgan kunda fond birjasining tegishli tuzilmalari tomonidan amalga oshiriladi.

5.1. Xususiylashtirilayotgan korxonalarning aksiyalar paketlari yuridik va jismoniy shaxslarga birjadan tashqari bozorda investitsiya, tender savdolari yoki qonun hujjatlariga muvofiq ochiq kimoshdi savdosi shartlarida qimmatli qogʻozlar bozori qatnashchilari tomonidan shakllantiriladigan elektron savdolar tizimini tashkil etish yoʻli bilan sotiladi.

Sotuvchi aksiyalarni tarqatishni mustaqil ravishda yoki tender asosida jalb etiladigan vositachilar — investitsiya muassasalari orqali amalga oshiradi.

5.2. Sotuvchi aksiyalarni sotish va vositachilar — investitsiya muassasalarini jalb etish boʻyicha tendyerlarning tashkilotchisi hisoblanadi, u tenderni oʻtkazish shartlari va muddatlarini belgilaydi.

5.3. Tender savdolarida oʻtkazish shartlariga binoan tenderda qatnashish huquqiga ega boʻlgan va tender tashkilotchisiga qatnashish uchun buyurtmanoma bergan har qanday yuridik va jismoniy shaxslar qatnashishlari mumkin.

5.4. Aksiyalar paketining aynan bir paketiga bir nechta buyurtmanoma mavjud boʻlgan taqdirda tenderning qatnashchi — gʻolibi bitishuv tomoni boʻladi.

5.5. Xususiylashtiriladigan korxonalar aksiyalari paketlarini birjadan tashqari bozorda joylashtirish va tuzilgan bitishuvlar boʻyicha hisob-kitoblarni oʻtkazish quyidagicha amalga oshiriladi:

Xususiylashtirilayotgan korxonalarning birjadan tashqari investitsiya, tender yoki qonun hujjatlariga muvofiq kimoshdi savdosi shartlarida qimmatli qogʻozlar bozori qatnashchilari tomonidan tashkil etilgan elektron savdolariga qoʻyiladigan aksiyalari paketlari oxirgi yozma topshirigʻi asosida Markaziy depozitariy tomonidan sotuvchining “Depo” schyotida zaxiraga qoʻyiladi;

* tender tashkilotchisi belgilaydigan shartlarda va muddatlarda tender gʻolibi aniqlanadi;

* tender gʻolibi aniqlanmagan taqdirda tender kechroq muddatga qoldirilishi mumkin. Tender tashkilotchisi belgilagan muddat mobaynida tender gʻolibi tomonidan sotib olinmagan aksiyalarni Davlat mulki qoʻmitasi birja savdolariga qoʻyadi;

* oldi-sotdi shartnomalari depozitariyga bitishuv tuzilgandan keyin taqdim etiladi. Tuzilgan oldi-sotdi shartnomalari amalda boʻlish muddati tugagach bajarilmagan qismi boʻyicha muqarrar ravishda bekor qilinishi kerak;

* tuzilgan bitishuv toʻlangandan keyin va xaridor tomonidan depozitar xizmatlari (bitishuvni roʻyxatdan oʻtkazish, “Depo” schyotlari boʻyicha pul oʻtkazish va shu kabilar) haqi toʻlangan sotuvchi aksiyalarni xaridor schyotiga 5 ish kuni mobaynida oʻtkazishga majburdir;

* koʻrsatiladigan depozitar xizmatlar toʻlovi qimmatli qogʻozlar xaridori tomonidan amalga oshiriladi.

5.6. Birjadan tashqari bitishuvlarni roʻyxatdan oʻtkazish investitsiya institutlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi bilan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

5.7. Xususiylashtiriladigan korxona mehnat jamoasiga aksiyalar ulushini sotish tartibi Davlat mulki qoʻmitasi tomonidan belgilanadi.

5.8. Birja va birjadan tashqari bozorda aksiyalar taklif narxi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki tomonidan belgilanadi.

7.1. Birja va birjadan tashqari bozorlardagi savdolar quyidagi prinsiplar asosida amalga oshirilishi kerak:

* huquqiy taʼminlash;

* oshkoralik;

* barcha investorlarning teng holda kirishini taʼminlash;

* raqobatni taʼminlash va ragʻbatlantirish;

* oʻzaro hisob-kitoblar kafolati;

* bitishuvlarni amalga oshirish uchun barcha qulayliklarni yaratish.

7.2. Sotuvchi, aksiyalar savdoga qoʻyilgungacha, emitentlar toʻgʻrisidagi dastlabki axborotlar boʻyicha ham, ular tomonidan chiqariladigan qimmatli qogʻozlar boʻyicha ham teng qulayliklarni taʼminlaydi.

7.3. Xususiylashtiriladigan korxonalar aksiyalari savdoga qoʻyilishidan kechi bilan 15 kun oldin, sotuvchi tomonidan emitentlar toʻgʻrisidagi axborot (aksiyadorlik jamiyatlarining nomi va yuridik rekvizitlari, sotuvga qoʻyiladigan aksiyalar paketlari va boshqa zarur maʼlumotlar) eʼlon qilinadi.

8.1. Sotuvchi yoki xaridor yoki ularning vakillari (investitsiya institutlari), agar bitishuvlar yakunlari qonunchilikda belgilangan qoida va normalarning buzilishiga olib kelsa, bitishuvlar tuzish, oldi-sotdi shartnomasi tomoni boʻlish, uni imzolash huquqiga ega boʻlmaydi.

8.2. Bitishuvlar tuzishda roʻyxatdan oʻtkazuvchi investitsiya instituti, agar bitishuvlar qonunchilikni buzgan holda tuzilgan boʻlsa yoki bitishuvlar yakunlari qonunchilikda belgilangan tartib va normalarning buzilishiga olib kelsa, ularni roʻyxatdan oʻtkazmaslikka majburdir.

8.3. Depozitariy (va yoki reyestr egasi) quyidagilarga majburdir:

* agar bitishuvlar qonunchilikni buzgan holda tuzilgan boʻlsa yoki bitishuvlar yakunlari qonunchilikda belgilangan qoida va normalarning buzilishiga olib kelsa, bitishuvlarni roʻyxatdan oʻtkazmaslik va “Depo” schyotlari boʻyicha pul oʻtkazishlarni amalga oshirmaslik;

* qimmatli qogʻozlar bozori qatnashchilarining, investorlarning bitishuvni roʻyxatdan oʻtkazish, natijasi qonunchilikda belgilangan qoida va normalar buzilishiga olib keluvchi “Depo” schyotlari boʻyicha pul oʻtkazish toʻgʻrisidagi murojaati haqida Markazga darhol xabar qilish.

8.4. Bitishuvlarning barcha aʼzolari amaldagi qonunchilikning buzilishi hollari toʻgʻrisida Markaziy buzilishlar aniqlangan vaqtdan boshlab 2 kun muddatda xabardor qilishga majburdirlar.

9.1. Depozitariy quyidagilarga majburdir:

* aksiyalar egalarining aksiyalarga boʻlgan huquqlarini saqlash va soʻzsiz tasdiqlash;

* deponentlar schyotlari boʻyicha yozuvlarni saqlash va yuritish, ularga asosli oʻzgarishlarni kiritish funksiyasini zarur darajada amalga oshirish;

* xususiylashtirilayotgan korxonalarning sotuvchi topshirigʻiga asosan sotishga qoʻyiladigan aksiyalarini zaxiraga qoʻyishni amalga oshirish;

* toʻliq toʻlov tasdiqlangandan keyin va faqat sotuvchi farmoyishi boʻyicha aksiyalarni “Depo” schyotlari boʻyicha sotuvchidan xaridorga oʻtkazishni amalga oshirish.

9.2. Davlat mulki qoʻmitasi tomonidan hisob-kitob kliring operatsiyalarini oʻtkazish boʻyicha vakil qilingan tijorat banki (yoki boshqa ixtisoslashtirilgan tashkilot) quyidagilarga majburdir:

* oʻzaro majburiyatlarni aniqlashda tayyorlangan toʻlov vositalarini va buxgalteriya hujjatlarini ularning qimmatli qogʻozlar bozori qatnashchilari bilan (hisob-kitoblar shular uchun qilinadi) shartnomalari asosida ijro etishga qabul qilish;

* xaridorning toʻlov qobiliyatini, sotuvchida sotiladigan qimmatli qogʻozlarning mavjudligini va bitishuv boshqa parametrlarining muvofiqligini aniqlash maqsadida qimmatli qogʻozlar oldi-sotdi shartnomalari shartlarini koʻrib chiqishni taʼminlash;

* tuziladigan bitishuvlar natijalarini tezkorlik bilan umumlashtirish va sotuvchini qimmatli qogʻozlar bozori konyunkturasining joriy holati toʻgʻrisida xabardor qilish;

* bitishuvlar boʻyicha hisob-kitoblarni oʻtkazish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni belgilangan tartibda rasmiylashtirish;

* qimmatli qogʻozlarni yetkazib berish boʻyicha majburiyatlarni oʻzaro inobatga olish yoʻli bilan bitishuvlarning oʻz vaqtida bajarilishini va bitishuv tomonlarining toʻlovlarni amalga oshirishini taʼminlash.

9.3. Fond birjasi quyidagilarga majburdir:

* qimmatli qogʻozlarning normal muomalada boʻlishi, ularning bozor narxlarini aniqlash va ular toʻgʻrisidagi axborotlarni zarur darajada tarqatish, qimmatli qogʻozlar qatnashchilarining kasb-hunar darajasini yuqori darajada tutish uchun zarur shart-sharoitlarni taʼminlash;

* sotuvga qoʻyiladigan qimmatli qogʻozlarning emitentlarning moliya-xoʻjalik va birja tomonidan belgilangan talablar boʻyicha boshqa koʻrsatkichlarining muvofiqligini nazarda tutuvchi ekspertizasini oʻtkazish, emitentning ishchanlik nufuzini hamda uning moliyaviy ishonchliligi toʻgʻrisida axborot beruvchi boshqa majburiyatlarni baholash;

* savdoga qoʻyiladigan qimmatli qogʻozlarning moliyaviy jihatdan barqaror emitentlar narxlanadigan aksiyalari roʻyxatini oʻz ichiga oluvchi birja listingini muntazam yuritish;

* qimmatli qogʻozlarning birjadagi savdosi yakunlari asosida qimmatli qogʻozlarni narxlashni (aksiyalar kursini, eng past va eng yuqori narxlarini, kurs qiymati oʻzgarishini va shu kabilarni) amalga oshirish;

* investitsiya institutlari nomidan vakillik qiluvchi birja savdolari operatorlari (treydyerlar) oʻquvini oʻtkazish;

* qimmatli qogʻozlar operatsiyalari boʻyicha kelishmovchiliklarni oʻz vaqtida koʻrib chiqish.

10.1. Aksiyalar pulini toʻlashning qonunchilikda nazarda tutilgan muddati oʻtib ketgan taqdirda sotuvchi oldi-sotdi shartnomasini bekor qilishga va registrga tegishli ravishda yozib qoʻyish uchun bitishuvni roʻyxatdan oʻtkazuvchiga shartnomaning haqiqiy emas deb topilgani toʻgʻrisida xabar qilishga majburdir.

Bitishuvni roʻyxatdan oʻtkazuvchi sotuvchining bitishuv haqiqiy emasligi toʻgʻrisidagi yozma xabarnomasini yoki bitishuvning bekor qilingani toʻgʻrisidagi sud qarorini olgandan keyin, tegishli yozuvlar qayd etilgach, Davlat mulki qoʻmitasi schyotida aksiyalarni tiklash uchun bu haqda ikki kun muddatda Markaziy depozitariyga xabar qilishga majburdir.

10.2. Aksiyalarni sotib oluvchi bitishuv summasini bitishuv tuzilgan kundan boshlab 30 bank kuni mobaynida toʻlamagan taqdirda oldi-sotdi shartnomasi bekor qilinadi va aybdor tomon boshqa tomonga bitishuv summasining 12 foizi miqdorida jarima toʻlaydi.

10.3. Ushbu Tartib talablarini bajarmaganlik, toʻliq va (yoki) oʻz vaqtida bajarmaganlik uchun, shuningdek amaldagi qonunchilik buzilgan taqdirda bitishuv qatnashchilari qonunchilikda belgilangan tartibda javob beradilar.

1. Mazkur Tartib korxonalarni va xususiylashtiriladigan korxonalarning aksiyalarini kutiladigan investorlarga sotish boʻyicha tendyerlarni tayyorlash, eʼlon qilish va oʻtkazish tartibini, shartlarini belgilaydi.

2. Korxonalarni va xususiylashtiriladigan korxonalarning aksiyalarini sotib olish uchun tender tizimi oʻzida xususiylashtiriladigan korxonaning oldindan aytib oʻtilgan aksiyalar paketini qayta sotib oluvchi va ular tomonidan taqdim etilgan investitsiya loyihasining (korxonani rekonstruksiya qilish va rivojlantirish, uni moliyaviy qayta tuzish boʻyicha) bajarilishini kafolatlovchi strategik investorni tanlov asosida tanlash usulini ifodalaydi.

3. Mazkur Tartibning maqsadi uchun quyidagi iboralardan foydalaniladi:

tender — strategik investorni tanlab olishning tanlov shaklidir, u oʻzida daʼvogarlar tomonidan taqdim etilgan takliflarning ularning nuqtai nazarida tender hujjatlari mazmunining mezonlarga muvofiqligini ifodalaydi;

tender obyekti korxona yoki aksiyalarning aniq paketi;

tender mavzusi korxona (aksiyalar paketi)ni sotish, shu jumladan investitsiya majburiyati sharti bilan yoxud ushbu shartlarsiz sotish bahosi;

tender ishtirokchisi (daʼvogar) — tender shartlariga koʻra tanlovda qatnashish uchun qoʻyilgan yuridik va jismoniy shaxslar yoki ularning birlashmalari;

tender tashkilotchisi — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi yoki tender oʻtkazishga uning tomonidan vakil qilingan organ;

tender hujjati — Tender oʻtkazish toʻgʻrisida bildirishnoma, Tender oʻtkazish qoidasi va Axborot memorandumdan iborat hujjatlar majmui, ular obyekt va tender maqsadining texnik, tijorat, tashkiliy va boshqa xil tavsiflari toʻgʻrisidagi, shuningdek, tender shartlari va tartibotlari haqidagi dastlabki axborotlardan iborat boʻladi;

tender komissiyasi — tashkilotchi tomonidan tenderni tashkil etish va uni oʻtkazish uchun tuziladigan doimiy yoki vaqtinchalik organ;

tender taklifi — tender hujjatlarida belgilanadigan shartlarda aniq tender maqsadiga nisbatan shartnoma tuzish taklifi.

4. Oʻtkazilish usuliga koʻra tender ochiq yoki yopiq boʻlishi mumkin.

Ochiq tenderda xohish bildirgan barcha yuridik va jismoniy shaxslar — Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari va norezidentlari qatnashadilar.

Yopiq tender respublikaning oldindan belgilangan tashkilotlari va korxonalari, maxsus xabarnomalar yuboriladigan xorijiy korxonalar va firmalar ishtirokida oʻtkaziladi.

5. Tender obyektlari va maqsadi, tender qatnashchilari doirasi va uni oʻtkazish usuli Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan belgilanadi.

Tendyerlarni tayyorlash va ularni oʻtkazish ilovaga muvofiq sxemaga koʻra amalga oshiriladi.

6. Tenderni tayyorlash tender tashkilotchisi yoki uning topshirigʻiga koʻra maxsus tashkil etiladigan tender komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi. Tender komissiyasi tarkibiga manfaatdor davlat boshqaruvi organlari vakillari, tender obyekti vakillari, shuningdek, kontrakt asosida, mustaqil mutaxassislar, ekspertlar va konsultantlar kiritiladi.

Tender komissiyasining tarkibi tashkilotchi tomonidan tasdiqlanadi. Komissiyaning tarkibiy soni kamida 7 kishi boʻlishi kerak.

7. Tashkilotchi yoki uning topshirigʻiga koʻra tender komissiyasi tayyorgarlik davrida:

tender hujjatlarini ishlab chiqadi;

tenderda daʼvogarlar boʻlib qatnashishni xohlovchilar tomonidan buyurtmanomalar berilishi uchun muddatlarni belgilaydi;

daʼvogarlarning takliflarini baholash mezonini va kontraktlar tuzish tartibini belgilaydi;

savdolar (ochiq yoki yopiq) oʻtkazish usullarini belgilaydi;

tender oʻtkazish toʻgʻrisidagi axborotni eʼlon qiladi va tarqatadi.

Tender hujjati uni barcha daʼvogarlar bir xilda tushunadigan qilib tuzilishi kerak. Ishlarni tavsiflashda umumiy qabul qilingan belgilar va nomlar qoʻllanilishi zarur.

8. Ochiq tender oʻtkazishda eʼlon ommaviy axborot vositalarida, shuningdek, bevosita kutiladigan daʼvogarlarga takliflar joʻnatish yoʻli bilan eʼlon qilinadi.

9. Ochiq tender toʻgʻrisidagi eʼlon tender oʻtkazilgunga qadar kamida 2 oy oldin va kamida 3 ta respublika davriy nashrlarida eʼlon qilingan boʻlishi kerak va u tender maqsadi hamda obyekti toʻgʻrisidagi asosiy zarur maʼlumotlardan va qoʻshimcha axborot olish manbalaridan iborat boʻlishi kerak.

10. Yopiq tender oʻtkazishda tashkilotchi yoki uning vakili oldindan boʻlajak daʼvogarlarni tanlab oladi va boʻlajak tenderda qatnashish taklifi bilan ularga axborot xati yuboradi. Bunday hollarda tender toʻgʻrisidagi eʼlon matbuotda eʼlon qilinmaydi.

11. Yopiq tender oʻtkazishda qatnashchilar soni tender komissiyasi tomonidan belgilanadi, biroq kamida 3 qatnashchi boʻlishi kerak.

12. Daʼvogarlar tomonidan tender taklifini taqdim etish tartiblari va muddatlari tenderga oid hujjatlar bilan belgilanadi. Toʻldirilgan tender hujjatlaridan tashqari korxona (tashkilot) uning ishlab chiqarish va moliya imkoniyatlari, ushbu korxona (tashkilot) tomonidan ilgari amalga oshirilgan oʻxshash loyihalar roʻyxatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va boshqa maʼlumotlar ham taqdim etiladi.

13. Belgilangan muddatdan keyin tushgan tenderga oid takliflar koʻrib chiqilmaydi. Tender taklifini joʻnatish sanasi pochta shtempeliga koʻra belgilanadi.

14. Daʼvogar komissiya tomonidan tenderga oid takliflar koʻrib chiqilishining belgilangan muddatiga qadar, bu haqda yozma holda yoki faks boʻyicha xabar berib, oʻz taklifini qaytarib olishga haqlidir.

15. Tenderga oid takliflarni koʻrib chiqish va ularni baholash uch bosqichda oʻtkaziladi:

1-bosqich: tenderga oid takliflarning hujjatlarni rasmiylashtirish boʻyicha tender hujjatlarida belgilangan talablarga va tender obyektini rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlariga muvofiqligini baholash. Shakl boʻyicha taqdim etilmagan va ikkinchi turga qoʻyilmagan takliflar rad etilishi sabablari koʻrsatilgan holda tender komissiyasining bayonnomasida alohida hisoblab chiqiladi.

2-bosqich: takliflarni ekspert jihatidan baholash va ularning eng istiqbollilarini tanlab olish. Tushgan takliflarni baholash uchun tender tashkilotchisi tomonidan tender komissiyasida ishlash uchun ekspertlar qoʻshimcha jalb qilinishi mumkin.

3-bosqich: investitsiya loyihasini amalga oshiruvchi tomonlarning huquq va majburiyatlarining asosiy parametrlarini kelishib olish. Tenderga oid takliflarni koʻrib chiqishda tender komissiyasi, tender hujjatlarida ifodalangan baholash mezonlariga muvofiq, ikki-uch tashkilotning eng mos keladigan takliflarini tanlab oladi va ular bilan muzokaralar olib boradi.

16. 3-bosqich yakuni va tender gʻolibini tanlash ekspertlarning xulosalari asosida, tender komissiyasi tomonidan oldindan ishlab chiqilgan har bir loyihaning sifatini miqdoriy baholashga imkon beruvchi mezonlarga muvofiq amalga oshiriladi va ular Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati bilan kelishib olingan boʻlishi kerak.

17. Har bir bosqich natijalari boʻyicha tender komissiyasi barcha aʼzolari imzolagan, tender tashkilotchisi tomonidan tasdiqlangan bayonnoma rasmiylashtiriladi.

18. Tender komissiyasi har bir bosqichdan soʻng, tender takliflari rad etilganligi sabablari koʻrsatilgan holda, tender takliflari rad etilganligi toʻgʻrisida daʼvogarlarga xabar berishga majburdir.

19. Tender komissiyasi tenderni yopish muddatini keyinga surishga yoki tenderni bekor qilishga haqlidir.

20. Tender hujjatlarini tekshirishda aniqlangan xatolar mavjud boʻlganda tender komissiyasi daʼvogarga hujjatlarga tuzatishlar kiritish imkoniyatini berishi mumkin.

21. Tender gʻolibi bilan tender predmetini sotib olish uchun shartnoma tuziladi. Ushbu shartnoma tomonlarning investitsiya loyihasini amalga oshirish boʻyicha majburiyatlarini albatta oʻz ichiga olishi kerak.

22. Tenderni tashkil etish va uni oʻtkazish tashkilotchi mablagʻlari hisobiga amalga oshiriladi.

23. Cheklanmagan qatnashchilar soni bilan ochiq tender oʻtkazishda tender hujjati daʼvogarlarga, qoidaga koʻra, tashkilotchi tomonidan belgilanadigan miqdordagi pulga beriladi.

24. Cheklangan qatnashchilar soni bilan yopiq tender oʻtkazishda daʼvogar komissiya tender hujjatlarini taqdim etgunga qadar kafolat puli qoʻyadi, tender shartlari bilan belgilangan muddat tugagunga qadar u qaytarib soʻrab olinishi mumkin emas.

Tenderda yutgan hollarda kafolat puli shartnoma summasiga qoʻshiladi, yutqazilganda daʼvogarga qaytariladi.

Kafolat pulining miqdori tender tashkilotchisi tomonidan belgilanadi va moʻljallanayotgan bitishuvning umumiy summasining 3-7 foizini tashkil etadi.

25. Daʼvogarlar tenderning shartlari bilan oldindan belgilangan muddat tugagunga qadar takliflar asossiz ravishda qaytarib olingan hollarda, shuningdek tenderda yutganda shartnoma tuzishni rad etganda kafolatli garov summasini yoʻqotadilar.

26. Tender natijalari boʻyicha paydo boʻladigan daʼvolar va tender natijalari haqiqiy emas deb eʼtirof etish toʻgʻrisidagi bahslar qonun hujjatlari bilan belgilangan tartibda sud organlari tomonidan koʻrib chiqiladi.

27. Tashkilotchi, tender komissiyasi va savdoning boshqa qatnashchilari mazkur Nizom bilan belgilangan qoidalarga va tender oʻtkazish tartibotlariga rioya qilinishi uchun va tender natijalarining obyektivligi uchun qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.

1. Korxonalar roʻyxatini tasdiqlash, tender oʻtkazish yoʻli bilan sotiladigan aksiyalar paketini, tender shakllarini, kutilayotgan investorlar doirasini belgilash.

2. Tenderni tayyorlash va oʻtkazish guruhini, tender komissiyasini tuzish, tender oʻtkazish muddatlarini belgilash.

3. Tender hujjatlari loyihasini kelishib olish.

4. Tender hujjatlarini ommaviy axborot vositalari orqali yoki toʻgʻridan toʻgʻri kutilayotgan investorlar oʻrtasida tarqatish.

5. Investitsiya dasturlarini va tender takliflarini ishlab chiqish, ularni tender komissiyasiga taqdim etish.

6. Tender takliflarini uch bosqichda ekspertizadan oʻtkazish, unga quyidagilar kiradi:

1-boskich — tender takliflarining tashkilotchi talablariga va obyektni rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlariga muvofiqligini baholash. 1-bosqichdan oʻtmaganlarni ular takliflarining rad etilishi sabablarini koʻrsatgan holda chiqarib yuborish.

2-bosqich — tender komissiyasi tomonidan oldindan ishlab chiqilgan mezonlarga muvofiq ekspert baholash va 2-3 ta eng istiqbolli tender takliflarini tanlab olish.

3-bosqich — loyihaning asosiy parametrlarini, tomonlarning huquq va majburiyatlarini kelishib olish, tender gʻolibini tanlash.

7. Davlat mulki qoʻmitasiga eng eʼtiborga loyiq tender takliflarini taqdim etish, DMQning taklif mualliflari bilan toʻgʻridan toʻgʻri muzokaralari, taqdim etilgan loyihani amalga oshirish boʻyicha shartlarni va tomonlarning majburiyatlarini kelishib olish.

8. Sotilishi rejalashtirilayotgan tender predmetini, investitsiya dasturini va investitsiya dasturini amalga oshirish boʻyicha tomonlar majburiyatlarini Hukumat bilan kelishib olish.

9. Tender predmetini sotish toʻgʻrisidagi, investitsiya dasturini amalga oshirish toʻgʻrisidagi shartnomalarni imzolash, investitsiya dasturining bajarilishi monitoringi.