O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Xususiy tadbirkorlikda tashabbus ko‘rsatish va uni rag‘batlantirish to‘g‘risida” 1995-yil 5-yanvardagi PF-1030-son Farmonining 11-bandini bajarish yuzasidan, shuningdek, savdo xizmati ko‘rsatish madaniyatini yanada oshirish, aholini zarur oziq-ovqat mahsulotlari va xalq iste’mol tovarlari bilan ta’minlashni yaxshilash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Supermarket turidagi do‘kon to‘g‘risidagi Vaqtinchalik nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari:

do‘konlarning ko‘rsatib o‘tilgan turlari uchun Vaqtinchalik nizomda qayd etilgan talablarni hisobga olgan holda, ular negizida supermarket turidagi do‘konlar tashkil qilish mo‘ljallanayotgan savdo korxonalarining joylashtirilishini ikki hafta muddatda belgilasinlar;

xususiy tadbirkorlarga, xorijiy yuridik va jismoniy shaxslarga supermarket turidagi do‘konlar tashkil etish uchun ularga belgilangan tartibda binolar, xonalar, yer uchastkalari sotishda ko‘maklashsinlar.

Belgilab qo‘yilsinki, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari ushbu korxonalarni tashkil etishga doir qabul qilingan qarorlarning bajarilishini ta’minlash bo‘yicha shaxsan javob beradilar.

3. “O‘zbeksavdo” davlat uyushmasi (Fayziyev), O‘zbekbirlashuv (Abdusaniyev):

savdo korxonalarining supermarket turidagi do‘konlar uchun Vaqtinchalik nizom talablariga muvofiqligini ekspertizadan o‘tkazish hamda ko‘rsatib o‘tilgan korxonalarga tegishli xulosalar berish uchun vakolatli mutaxassislardan maxsus komissiyalar tuzsinlar;

supermarket turidagi do‘konlar tashkil etishga doir ishlarni muvofiqlashtirishni ta’minlasinlar, savdo ishlarini tashkil qilishga hamda qo‘yilayotgan talablarni hisobga olgan holda ularni zarur oziq-ovqat va nooziq-ovqat tovarlari bilan to‘ldirishga yordam bersinlar.

5. Supermarket turidagi do‘konlar uchun oziq-ovqat va nooziq-ovqat tovarlari majburiy turlarining taxminiy ro‘yxati 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Bosh vazir o‘rinbosarlari M. 3. Usmonov, B. S. Hamidov zimmasiga yuklansin.

1. Supermarket turidagi do‘konlar respublika aholisini kundalik zarur oziq-ovqat va nooziq-ovqat tovarlari bilan ta’minlashni yaxshilash maqsadida shaharlarda va tuman markazlarida tashkil etiladi.

2. Supermarket sotishning ilg‘or shakllarini qo‘llagan hamda aholiga kompleks xarid talablarini qondiruvchi turli xizmatlar ko‘rsatgan holda keng assortimentdagi oziq-ovqat tovarlarini va kundalik zarur nooziq-ovqat tovarlarini sotish uchun mo‘ljallangan savdo korxonalarining eng maqbul turi hisoblanadi.

3. Supermarket turidagi do‘konlar universal assortimentli, bo‘sh savdo maydonlari bo‘lgan, zarur talablarga javob beradigan universamlar, oziq-ovqat do‘konlari, yirik oziq-ovqat do‘konlari negizida, shuningdek, savdo maydoni kamida 600 kv metr bo‘lgan, qishloq joylaridagi tuman markazlarida kamida 400 kv metr bo‘lgan hamda tovarlarni qabul qilib olish, saqlash, ularni sotishga tayyorlash va sotish uchun barcha zarur sharoitlarga ega bo‘lgan yangi qurilishlar hisobiga tashkil etilishi mumkin.

4. Texnologik yechimlar hisobga olingan holda supermarket binosi normal savdo jarayonini amalga oshirish, savdoning ilg‘or usullarini qo‘llash va xaridorlar uchun qulayliklarini hisobga olib qo‘shimcha xizmatlar ko‘rsatishni tashkil etish uchun maxsus va yordamchi xonalarga ega bo‘lishi kerak.

5. Supermarket binolari va xonalari estetik talablarga javob berishi kerak. Arxitektura shakllari, binokorlik materiallari tanlash, binolarni bo‘yash, vitrinalarni bezash, savdo zali interyeri — bularning barchasi o‘zaro bog‘liq bo‘lib, ular zamonaviy ansamblni tashkil etishi hamda shahar (joy)ning umumiy arxitekturasiga qo‘shilib ketishi kerak.

6. Supermarket turidagi do‘konlarda yuqori xizmat ko‘rsatish madaniyati, tovarlarning keng assortimenti, ko‘rgazmali anjomlar va ularni maqbul joylashtirish, sotishning ilg‘or usullari, aholi uchun qulay bo‘lgan ish tartibi, turli qo‘shimcha xizmatlar ko‘rsatish, ish o‘rinlarini to‘g‘ri tashkil etish, do‘konlarni eng yangi savdo-texnologik va sovutgich uskunalar, kassa mashinalari, elektron tarozilar, yuk ko‘tarish-transport uskunalari bilan jihozlash ta’minlanishi kerak.

7. Supermarketlarda savdo jarayonini tashkil etish o‘ziga o‘zi xizmat ko‘rsatish usulida amalga oshiriladi.

Supermarketning savdo zaliga oziq-ovqat va nooziq-ovqat tovarlari faqat qadoqlangan va o‘ralgan ko‘rinishda sotishga qo‘yiladi.

8. Xarid qilingan tovar uchun xaridorlar bilan pul hisob-kitoblari faqat respublika hududida foydalanish uchun ruxsat berilgan nazorat-kassa mashinalari Davlat reyestriga kiritilgan nazorat-kassa mashinalari qo‘llangan holda amalga oshiriladi.

9. Savdo maydoni 400 kv metr bo‘lgan supermarket savdo zaliga qo‘yilgan oziq-ovqat va nooziq-ovqat tovarlari assortimenti kamida 800 nomdagi, 600 kv metr maydonda kamida 1200 nomdagi, 1000 va undan ko‘p kv metr maydonda — kamida 2000 nomdagi tovarlarni tashkil etishi kerak.

10. Supermarketlarda oziq-ovqat tovarlari bo‘yicha tovar oboroti ulushi do‘kon tovar oborotining umumiy hajmida kamida 70 — 80 foizni, nooziq-ovqat tovarlari bo‘yicha 20 — 30 foizni tashkil etishi kerak, mavjud savdo maydonlariga tovarlarni joylashtirish mana shundan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi.

11. Qo‘shimcha savdo maydonlari mavjud bo‘lgan taqdirda supermarketlarda bar-restoran, qahvaxona yoki “ekspress” kafe hamda eshigi alohida bo‘lgan boshqa turdagi va ish tartibi uzaytirilgan umumiy ovqatlanish korxonalari tashkil etish zarur.

Aholini issiq non va non-bulka mahsulotlari bilan ta’minlash uchun kichik novvoyxonalar ham tashkil etish mumkin.

1. Supermarket tashkil etish uchun binolarni, joylarni aniqlashda quyidagilarni hisobga olish zarur:

supermarket, shahar transporti kesishishi hisobga olingan holda, aholi gavjum joylarda, maydonlarda, Markaziy ko‘chalarda, dehqon bozorlari va sanoat korxonalari yaqinida, shuningdek, yirik uy-joy dahalarida joylashgan bo‘lishi kerak;

xizmat ko‘rsatiladigan aholi soni;

avtomashinalar to‘xtab turish joylari tashkil etish.

2. Assortimentni to‘g‘ri shakllantirish va tovarlar hamda tovar guruhlarining yuqori darajada aylanuvchanligi supermarket turidagi do‘konlar uchun zarur shartlardan biri hisoblanadi.

Supermarketlarda sotiladigan tovarlar assortimentiga oziq-ovqat tovarlarining keng nomenklaturasi, shu jumladan, non, non-bulka mahsulotlari, qandolatchilik mahsulotlari, baqqollik tovarlari, sut va sut mahsulotlari, oziq-ovqat mahsulotlari, go‘sht va go‘sht mahsulotlari, baliq va baliq mahsulotlari, alkogolsiz ichimliklar, sharbatlar, vino-araq mahsulotlari, konservalangan mahsulotlar, sabzavotlar va ho‘l mevalar, umumiy ovqatlanish korxonalarining yarim tayyor mahsulotlari, pazandachilik, undan tayyorlangan va qandolatchilik mahsulotlari kirishi kerak.

Kundalik zarur nooziq-ovqat tovarlaridan quyidagilar bo‘lishi kerak: ichki trikotaj, paypoqlar va uzun paypoqlar, to‘qimachilik va metalldan ishlangan attorlik buyumlari, iplar, poyabzalga ohor berish buyumlari, tualet anjomlari, pardoz-andoz, xo‘jalik-maishiy va maishiy kimyoning ayrim buyumlari, maktab-yozuv, idora, sport buyumlari, bolalar tovarlari va o‘yinchoqlari, fototovarlar, bog‘dorchilik-polizchilik anjomlari.

3. Savdo korxonalarini supermarket sifatida qayta barpo qilishda savdoning ilg‘or usullarini qo‘llashni va xaridorlarga eng yuqori qulaylik yaratishni, to‘liq o‘ziga o‘zi xizmat ko‘rsatishni joriy etishni, eng yangi savdo-texnologiya asbob-uskunalarini qo‘llashni, pulli xizmatlar ko‘rsatishni kengaytirishni, xodimlarning mehnat sharoitlarini yaxshilashni va xizmat ko‘rsatish madaniyatini oshirishni hisobga olgan holda savdoning yagona tashkiliy-texnik jarayonlarini kompleks hal etish, shuningdek xaridorlarga qulay bo‘lishi, alohida kirish va chiqish eshiklari bo‘lishi uchun hisob-kitobning yagona usulini tashkil etishni nazarda tutib texnologik yechimga alohida e’tibor berish zarur.

4. Supermarket tashkil etishda texnologik yechimlarga muvofiq qo‘shimcha, yordamchi xonalar, xizmat xonalari va maishiy xonalarni maqbul joylashtirish masalalarini hal etish zarur.

5. Supermarketning savdo zalida xaridorlarning sumkalari va bolalar aravachalari saylanadigan joy albatta nazarda tutilishi kerak.

6. Barcha Supermarketlarda xaridorlar tomonidan tovarlar tanlanishi buyum korzinalari va aravachalarida amalga oshirilishi kerak, ular xaridorlar oqimini hisobga olgan holda yetarli miqdorda bo‘lishi lozim.

7. Savdo zalida tovar guruhlarining joylashtirilishi u yoki bu tovarlarga xaridorlarning talabini, xaridorlar oqimini, savdo zali rejalashtirilishini, hisob-kitob uzeli joylashtirilishini hisobga olgan holda amalga oshirilishi kerak.

Yagona hisob-kitob uzeli va “kirish-chiqish” zonalari tashkil etilishi xaridorlar oqimi savdo zaliga to‘g‘ri yo‘naltirilgan bo‘lishini, masofaning qisqarishini, kirish-chiqishda tiqilinch bo‘lmaslikni, barcha kassa kabinalarini yagona zonada joylashtirishni, xaridorlarning shaxsiy buyumlarini saqlash va o‘rash uchun buyum korzinalari va aravachalari to‘planadigan maxsus joylar ajratilishini ta’minlashi kerak.

8. Aholiga qulaylik bo‘lishi uchun shisha idishlarning barcha turlarini qabul qilish punktlari tashkil etilishi kerak.

Tunda keltirilgan sut va nonni saqlash uchun alohida joy, almashtirilgan bo‘sh shisha idishlar jamlanadigan va saylanadigan maydonni nazarda tutish tavsiya etiladi.

9. Supermarketlarda xaridorlarga quyidagicha qo‘shimcha xizmatlar tashkil etilishi kerak:

buyurtmalar saloni;

tovarlarni o‘rash stollari tashkil etish;

sovg‘a to‘plamlarini butlash;

tovarlarni uyga eltib berish;

vaqtincha foydalanishga berish punktlari va maishiy xizmatlarning boshqa turlari.

10. Barcha supermarketlarda sotiladigan tovarlar namoyish qilingan holda vitrinalar zarur darajada bezatilgan, reklama masalalari hal etilgan bo‘lishi kerak, tovarlarning xususiyatlari va ular qo‘yilgan joylar, ish tartibi to‘g‘risida turli axborot va ko‘rsatkichlar bo‘lishi kerak.

11. Barcha savdo jarayonlari savdo tartibini boshqaruvchi amaldagi normativ hujjatlarni hisobga olgan holda tashkil etilishi kerak.

12. Maishiy va ma’muriy binolar tarkibida supermarket xodimlari mehnatining ijtimoiy-maishiy sharoitlarini yaxshilaydigan xonalar, ruhiy yengillashish (reloksatsiya) xonasi, ovqatlanish xonasi, jamoat tadbirlari o‘tkaziladigan xona va boshqalar aniq sharoitlar va imkoniyatlardan kelib chiqqan holda zarur hajmlarda nazarda tutilishi tavsiya etiladi.

Supermarket turidagi do‘konlar uchun mahalliy sharoitlarni va xaridorlarga qo‘shimcha qulayliklar yaratishni hisobga olgan holda ish tartibining soat 7 dan kechkurun soat 21-22-23 gacha va undan kech bo‘lgan uzaytirilgan maqbul tartibi belgilanadi. Ularning kecha-kunduz ishlashini tashkil etish masalasi ham ishlab chiqiladi,