“O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan tijorat banklari va ularning filiallari rahbarlari hamda bosh buxgaltyerlari lavozimlariga tavsiya etilayotgan nomzodlarga nisbatan malaka talablari qo‘yish tartibi to‘g‘risida”gi Nizom loyihasini ko‘rib chiqib va muhokama qilib, Boshqaruv qaror qiladi:

1. “O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan tijorat banklari va ularning filiallari rahbarlari hamda bosh buxgaltyerlari lavozimlariga tavsiya etilayotgan nomzodlarga nisbatan malaka talablari qo‘yish tartibi to‘g‘risida”gi Nizom tasdiqlansin.

2. Tijorat banklari rahbar xodimlarini tanlash va ular bilan ishlash Bosh boshqarmasi (M. M. Azmetov), Bank tizimida metodologiya ishlarini muvofiqlashtirish departamenti (X. Nurmuratov) bilan birgalikda ushbu Nizomni o‘rnatilgan tartibda Adliya vazirligida Davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishini ta’minlasin.

3. Ushbu qaror Adliya vazirligida Davlat ro‘yxatiga olingandan so‘ng 10 kundan keyin kuchga kiritilsin.

4. Mazkur qaror kuchga kiritilishi munosabati bilan Markaziy bank Boshqaruvining 2000-yil 29-iyuldagi 14/9-sonli qarori o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.

5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish rais o‘rinbosari A. V. Akmalov zimmasiga yuklatilsin.

Ushbu Nizom “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi axborotnomasi, 1995-y, 12-son, 247-modda) 51-moddasiga muvofiq ishlab chiqilgan bo‘lib, u tijorat banklari va ularning filiallari rahbarlari hamda bosh buxgaltyerlari lavozimlariga tavsiya etilayotgan nomzodlarga nisbatan malaka talablarini qo‘yish va kasbga muvofiqligini aniqlash tartibini belgilaydi.

1. Malaka talablarini qo‘yish va kasbga muvofiqlikni aniqlash (keyingi matnlarda “kasbga muvofiqlikni aniqlash” deb yuritiladi) — bank ishi va amaliyotini yuritishda amaldagi qonunchilik talablariga rioya etilishini ta’minlash uchun yuqori malaka va salohiyatga hamda benuqson ishbilarmonlik va jamoa orasida obro‘-e’tiborga ega bo‘lgan mutaxassislarni tanlash usulidir.

2. Kasbga muvofiqlikni aniqlashning asosiy tamoyillari — ochiqlik, kengashlilik va xolislikdan iborat.

3. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining Tijorat banklari va ularning filiallari rahbarlari hamda bosh buxgaltyerlarining kasbga muvofiqligini aniqlash komissiyasi (keyingi matnlarda “Komissiya” deb yuritiladi) kasbga muvofiqlikni aniqlovchi kollegial organ hisoblanadi.

4. Mazkur Komissiyada tijorat banklari Boshqaruvi raislari, rais o‘rinbosarlari (Vazirlar Mahkamasi nomenklaturasiga kiradigan lavozimlar bundan mustasno), Boshqaruv a’zolari, bosh bankning bosh buxgalteri, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar, shahar va tuman filiallari, Amaliyot boshqarma (bo‘lim)lari rahbarlari hamda bosh buxgaltyerlari lavozimlariga tayinlash uchun tavsiya etilayotgan nomzodlarning kasbga muvofiqligi aniqlanadi.

5. Tijorat banklari Boshqaruvi raislari, ularning o‘rinbosarlari, bosh buxgaltyerlari, viloyat va tuman filiallari rahbarlari hamda bosh buxgaltyerlari quyidagi hollarda tavsiya etilayotgan lavozimga muvofiq emas deb topiladilar va o‘z navbatida ular bu lavozimlarga tayinlanishi mumkin emas:

oliy iqtisodiy ma’lumotga ega bo‘lmagan shaxslar;

amalga oshirgan harakatlari yuridik shaxslarning bankrotlikka yoki moliyaviy ahvoli yomonlashuviga olib kelganligi to‘g‘risida dalillar ma’lum bo‘lgan taqdirda, bankrotlikka uchragan yoki moliyaviy ahvoli yomonlashgan banklar va yuridik shaxslarning sobiq rahbarlari, boshqaruv va kuzatuv kengashi a’zolari hamda yirik ishtirokchilar (ustav kapitalida 10 foiz va undan ko‘p miqdorda ovoz beruvchi aksiyalar yoxud ulushlarga ega bo‘lgan shaxslar);

o‘zining ishbilarmonlik va shaxsiy xatti-harakatida noto‘g‘ri ish olib borish va vijdonan ish yuritmaslikni namoyon qilgan shaxslar;

o‘zaro yaqin qarindosh bo‘lgan shaxslar bir bankda rahbarlik yoki moddiy javobgarlik bilan bog‘liq lavozimlarda biri ikkinchisiga bevosita bo‘ysunib yoki uning nazorati ostida birga ishlasa.

Alohida hollarda, tijorat banki Boshqaruvi tavsiyasi asosida banklarning tuman filiallari bosh buxgaltyerlari lavozimlariga iqtisodiy o‘rta maxsus ma’lumotga ega bo‘lgan nomzodlarni ma’lumoti bo‘yicha Komissiya qaror qabul qilish huquqiga ega. Shuningdek, tijorat banklarining tuman filiallari rahbarlari lavozimlariga oliy ma’lumotga ega bo‘lgan hamda iqtisodiy mutaxassislik bo‘yicha oliy o‘quv yurtida ta’lim olayotgan nomzodlar tavsiya etilishi mumkin.

6. Bank yoki filial rahbarlari bir bank tarkibida boshqa filialga yoki umuman boshqa bankka teng lavozimlarga o‘tkazilganida ularning kasbga muvofiqligi Komissiya tomonidan qayta ko‘rib chiqiladi.

7. Tijorat banklari rahbarlari va bosh buxgaltyerlari (Vazirlar Mahkamasi nomenklaturasiga kiradigan va tijorat banklari Boshqaruvi raislari lavozimlari bundan mustasno) egallab turgan lavozimidan ozod etilishi masalasi tijorat banki Boshqaruvi taqdimnomasi asosida Komissiyani xabardor qilgan holda amalga oshiriladi.

Tijorat banklari rahbarlari va bosh buxgaltyerlari egallab turgan lavozimidan ozod etilganda, buni tasdiqlovchi buyruq nusxasi 3 ish kuni muddat ichida Markaziy bankning Tijorat banklari rahbar xodimlarini tanlash va ular bilan ishlash Bosh boshqarmasiga yetkazilishi hamda ushbu o‘rinlarga tayinlash uchun tavsiya etilayotgan nomzodlarning 1-ilovada ko‘rsatilgan hisob-tavsiflov hujjatlari ko‘rib chiqish uchun 15 kun muddatda Komissiyaga taqdim etilishi lozim.

8. Ushbu Nizomning 4-bandida qayd etilgan rahbarlik lavozimlariga tavsiya etilgan nomzod uzog‘i bilan 1 oy muddatgacha mazkur lavozimda vazifani bajaruvchi sifatida ishlab turishi hamda shu muddat ichida Komissiya suhbatidan va (yoki) test sinovidan o‘tishi shart.

9. Tijorat banklari ushbu Nizomning 7 va 8-bandlari talablariga rioya qilmagan taqdirda, ularga nisbatan Markaziy bank tomonidan quyidagi choralar qo‘llanilishi mumkin:

o‘rnatilgan minimal ustav kapitali miqdorining 0,01 foizi miqdorida jarima solish;

ushbu holatlar qayta takrorlangan taqdirda, bank filialini yopishgacha bo‘lgan choralarni ko‘rish.

10. Tijorat banklari tomonidan rahbarlik lavozimiga tavsiya etilayotgan nomzod quyidagilarni bilishi lozim:

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining asarlarida yoritilgan asosiy masalalar mohiyati;

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va bank faoliyatiga oid qonunlari, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi qarorlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlari, Vazirlar Mahkamasi qarorlari, Markaziy bankning me’yoriy hujjatlari va boshqa me’yoriy hujjatlarni, shu jumladan:

fuqarolik, xo‘jalik va mehnat qonunchiligi;

bank hisobotlarini tuzish tartibi;

hisob-kitoblar va to‘lovlarni amalga oshirish tartibi;

bank ichki kredit siyosati va kreditlash tartibi;

kichik biznesni kreditlash tartibi;

omonatlarni qabul qilish va ularni berish tartibi;

bankni korporativ boshqarish tartibi;

ichki audit vazifalari va faoliyati;

emissiya-kassa operatsiyalarini amalga oshirish tartibi;

chet el valyutasi bilan bog‘liq operatsiyalarni amalga oshirish tartibi;

pul muomalasini tashkil etish masalalari;

Respublika bank tizimida olib borilayottan kadrlar siyosatining mohiyati va ahamiyati.

Shuningdek, nomzod Bazel qo‘mitasining bank faoliyatiga oid asosiy tamoyillarini bilishi lozim.

11. Tijorat banklarining respublika apparati, ularning viloyat va Toshkent shahar boshqarmalari (filiallari), shahar va tuman bo‘limlari rahbarlari lavozimlariga tavsiya etilayotgan nomzodlar bank tizimida yetarli ish tajribasiga hamda oxirgi ish joyidan tavsiyaga ega bo‘lishi lozim.

12. Tijorat banklarining respublika apparati, ularning viloyat va Toshkent shahar boshqarmalari (filiallari), shahar va tuman bo‘limlari bosh buxgaltyerlari lavozimlariga tavsiya etilayotgan nomzodlar bank tizimida va buxgalteriya sohasida yetarli ish tajribasiga hamda oxirgi ish joyidan tavsiyaga ega bo‘lishi lozim.

13. Komissiya tarkibi Markaziy bank raisining buyrug‘i bilan tasdiqlanadi. Komissiya tarkibidagi xodimlar boshqa lavozimga yoki boshqa ishga o‘tgan taqdirda, qoidaga ko‘ra, ular o‘rniga tayinlangan xodimlar Komissiya tarkibiga tegishli buyruq asosida kiritiladilar.

14. Komissiya yig‘ilishi va qarorlari uning a’zolarining uchdan ikki qismi ishtirok etgan taqdirdagina haqiqiy hisoblanadi. Komissiya qarori unda ishtirok etgan a’zolarning oddiy ko‘pchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Ovozlar teng kelib qolganda, Komissiya raisining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi.

15. Komissiya raisi yo‘qligida majlisni uning o‘rinbosari o‘tkazadi.

16. Komissiya ishini tashkil etish (hujjatlarni qabul qilish va oldindan tahlil qilish, Komissiya majlisi bayonnomasini yuritish va h.k.) Tijorat banklari rahbar xodimlarini tanlash va ular bilan ishlash Bosh boshqarmasi tomonidan olib boriladi.

17. Tijorat banklari tavsiya etilayotgan nomzodlarga oid hujjatlarni taqdim etadilar. Tijorat banklari rahbar xodimlarini tanlash va ular bilan ishlash Bosh boshqarmasi komissiyaning barcha a’zolarini mazkur hujjatlar bilan tanishtirib chiqishi lozim.

Markaziy bank zarurat tug‘ilgan hollarda, nomzod to‘g‘risidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligini tasdiqlaydigan axborotlarni nomzodning o‘zidan, shuningdek tegishli vakolatli idoralardan so‘rab, aniqlab olishi mumkin.

18. Tijorat banklarining rahbarlari lavozimga tavsiya etilayotgan nomzodlarning Komissiyaga taqdim etilgan hujjatlaridagi ma’lumotlarning haqqoniyligi uchun javobgardirlar.

19. Tijorat banklaridagi Markaziy bank nomenklaturasiga kiradigan lavozimlarga tavsiya etilayotgan nomzodlarning hisob-tavsiflov hujjatlari dastlab – tijorat banklari va Markaziy bankning hududiy Bosh boshqarmalari tomonidan ko‘rib chiqilib, so‘ng Komissiyaga taqdim etiladi. Komissiya tijorat banklari tomonidan taqdim etilgan nomzodlarning hisob-tavsiflov hujjatlarini ushbu Nizom talablariga muvofiq holda, 10 kun muddatda o‘rganib chiqadi va nomzodning lavozimga muvofiqligini aniqlash masalasini o‘zining navbatdagi majlisi kun tartibiga kiritadi.

20. Xodimning lavozimiga muvofiqligi Komissiya tomonidan o‘tkaziladigan suhbat va (yoki) test sinovi orqali aniqlanadi. Suhbat va (yoki) test natijalariga ko‘ra nomzodning tavsiya etilayotgan lavozimga muvofiq yoki muvofiq emasligi to‘g‘risida qaror qabul qilinadi. Mazkur qaror tijorat banklariga hamda Markaziy bankning hududiy Bosh boshqarmalariga yetkaziladi.

Tijorat banklari rahbarlari va bosh buxgaltyerlari tavsiya etilgan lavozimiga muvofiq deb topilgan sanadan boshlab 10 kun muddat davomida lavozimiga tayinlanganligi to‘g‘risidagi buyruqdan ko‘chirmani mazkur tijorat bankining xodimlar bilan ishlash bo‘linmasi tomonidan Markaziy bankning Tijorat banklari rahbar xodimlarini tanlash va ular bilan ishlash Bosh boshqarmasiga taqdim etilishi lozim.

21. Faoliyat ko‘rsatayotgan bank yoki bank filialining rahbari va bosh buxgalteri lavozimiga tavsiya etilgan nomzodlar muvofiq emas deb topilganda, tijorat banki (bank Kengashi) Komissiya qaroridan tegishli ko‘chirmani olganidan so‘ng, 15 kun muddat ichida ushbu lavozimga boshqa malakali nomzod(lar)ni tavsiya etishi lozim.

22. Tavsiya etilayotgan lavozimga muvofiq emas deb topilgan nomzodlar ushbu Nizomning 4-bandida ko‘rsatilgan lavozimlarga tayinlash uchun kamida bir yil muddat o‘tgandan so‘ng qayta tavsiya etilishi mumkin.

23. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi bank tizimining rahbar xodimlarini attestatsiyadan o‘tkazish to‘g‘risida” 1998-yil 24-sentabrdagi R-896-sonli Farmoyishiga muvofiq holda o‘tkaziladigan attestatsiya yakunlari bo‘yicha egallab turgan lavozimiga noloyiq deb topilgan rahbar xodimlar 1 yildan so‘ng Komissiyaga qayta suhbatga va (yoki) test sinoviga qo‘yilishi mumkin. Buning uchun qo‘shimcha ravishda quyidagilar taqdim etilishi lozim:

a) bank Boshqaruvi raisining tavsiyanomasi;

b) bank Kengashi yoki Boshqaruvining kamida ikkita a’zosining fikrnomasi;

v) Markaziy bank hududiy Bosh boshqarmasining fikrnomasi;

g) xodimning o‘tgan vaqt mobaynida ish faoliyati natijalari, malakasi, nazariy va amaliy bilimlarini oshirganligini tasdiqlovchi hujjatlar (agar shunday tavsiyalar berilgan bo‘lsa).

Tavsiya etilayotgan nomzod uchun attestatsiyada egallab turgan lavozimiga noloyiq deb topilgan sanadan 3 yil o‘tgandan so‘ng qo‘shimcha ravishdagi hujjatlar talab qilinmaydi.

Bosh bank Boshqaruvi taqdimnomasi (Bank Kengashi taqdimnomasi);

So‘rovnoma;

Tarjimai hol;

o‘quv yurtini tugatganligi to‘g‘risida diplom nusxasi (agar oliy o‘quv yurtida yoki texnikumda o‘qiyotgan bo‘lsa – o‘qiyotgan joyidan ma’lumotnoma);

Oxirgi ish joyidan tavsifnoma;

tavsiya etilayotgan nomzod bilan respublika bankida o‘tkazilgan suhbat bayonnomasi;

6 x 4 hajmdagi 4 dona rangli surat;

ayni paytda ishlab turgan bank tomonidan tayyorlangan nomzodning ish faoliyati haqidagi ma’lumotnoma;

Markaziy bank hududiy Bosh boshqarmasi Bank Kengashining rozilik xati (Kengash a’zolari tomonidan o‘tkazilgan suhbat varaqasi ilova qilinadi).

Nomzodning ish faoliyati haqida kasbdoshlari tomonidan bildirilgan fikrnoma yoki mulohazalar (Bosh bank va uning viloyatlardagi boshqarmalari rahbarlariga 5 ta, bosh buxgaltyerlariga 3 ta hamda shahar va tumanlardagi bo‘lim rahbarlariga 3 ta, bosh buxgaltyerlariga 5 tadan kam bo‘lmasligi kerak).

turar joyidan ma’lumotnoma va tavsifnoma.

Bundan tashqari, nomzod shaxsini tasdiqlovchi hujjat, ma’lumoti to‘g‘risidagi diplom, mehnat daftarchasi yoki o‘qiyotganligini tasdiqlovchi sinov daftarchasining asl nusxasini o‘zi bilan birga olib kelishi shart.