Jahon axborot tarmoqlaridan foydalanishni kengaytirish va tartibga solish, Oʻzbekiston Respublikasi axborot resurslarini tayyorlash va ularni tarqatish masalalarini yoʻlga qoʻyish va ularni himoya qilish, maʼlumotlarni uzatish xizmatlaridan foydalanishni tartibga keltirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilar:

Oʻzbekiston Respublikasi axborot resurslarini tayyorlash va ularni maʼlumotlarni uzatish tarmoqlarida, shu jumladan, Internetda tarqatish tartibi toʻgʻrisidagi Nizom 1-ilovaga muvofiq;

Oʻzbekiston Respublikasida provayderlar hamda abonentlarning Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻidan axborot olish va ulardan foydalanish qoidalari 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Operatorlar (provayderlar) va abonentlar boʻlgan vazirliklar, idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, jamoat birlashmalari va fuqarolar axborotlarni uzatish-qabul qilish (ayirboshlash)da mazkur qarorning 1-bandida koʻrsatib oʻtilgan Nizom va Qoidalarga qatʼiy amal qilsinlar.

3. Oʻzbekiston pochta va telekommunikatsiyalar agentligi, Oʻzbekiston Respublikasi Fan va texnika davlat qoʻmitasi, Davlat matbuot qoʻmitasi, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi koʻrsatib oʻtilgan hujjatlarda bayon qilingan qoidalar va talablarga rioya qilinishi ustidan nazoratni taʼminlasinlar.

4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Bosh vazir oʻrinbosari L.A. Axmetov zimmasiga yuklansin.

1. Mazkur Nizom jahon axborot tarmoqlaridan foydalanishni kengaytirish va tartibga solish, axborot resurslarini muhofaza qilishni taʼminlash, konstitutsiyaviy tuzumni zoʻrlik bilan oʻzgartirishga daʼvat qiluvchi axborotlar tarqatilishiga, urush, zulm va pornografiyani targʻib qilishga, diniy va milliy nizolarni qoʻzgʻashga, insonning shaʼni va qadr-qimmatini poymol qilishga hamda Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonun hujjatlari bilan tarqatilishi taqiqlangan boshqa axborotlarning tarqatilishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi hududida axborotlarni tezkorlik bilan ayirboshlash uchun axborot resurslarini tayyorlash va ularni tarqatish masalalarini tartibga soladi.

2. Mazkur Nizom “Aloqa toʻgʻrisida”, “Axborotlashtirish toʻgʻrisida”, “Radiochastota spektri toʻgʻrisida”, “Ommaviy axborot vositalari toʻgʻrisida”, “Axborot olish kafolatlari va erkinligi toʻgʻrisida”, “Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Chastota spektridan foydalanish, teleradiodasturlarni shakllantirish va tarqatish hamda maʼlumotlar uzatish samaradorligini oshirish yuzasidan qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 1998-yil 10-iyuldagi 293-son, “Maʼlumotlar uzatish milliy tarmogʻini tashkil etish va jahon axborot tarmoqlaridan foydalanishni tartibga solish toʻgʻrisida” 1999-yil 5-fevraldagi 52-son qarorlariga muvofiq ishlab chiqilgan.

3. Mazkur Nizom davlat organlariga, fuqarolarga, mulkchilik shakllaridan va idoraviy boʻysunishidan qatʼi nazar, korxona, muassasa va tashkilotlarga, jamoat birlashmalariga tadbiq etiladi.

4. Mazkur Nizom “Elektron hisoblash mashinalari uchun yaratilgan dasturlar va maʼlumotlar bazalarining huquqiy himoyasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan tartibga solinadigan munosabatlarga taʼsir qilmaydi.

5. Mazkur Nizomda quyidagi atamalar va taʼriflardan foydalaniladi:

Hujjatlashtirilgan axborot (hujjat) — identifikatsiya qilish imkonini beruvchi rekvizitlari boʻlgan materialda belgilab qoʻyilgan axborot.

Maxfiy axborot — Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq foydalanish cheklangan hujjatlashtirilgan axborot.

Ommaviy axborot — omma uchun moʻljallangan hujjatlashtirilgan axborot, matbuot, audio, audiovizual va boshqa xil xabarlar va materiallar.

Axborot resurslari — ayrim hujjatlar va hujjatlarning ayrim massivlari, axborot tizimlari (kutubxonalar, arxivlar, fondlar, maʼlumotlar banklari, axborot tizimlarining boshqa turlari)dagi hujjatlar va hujjatlar massivi.

Axborot mahsulotlari (mahsulot) — foydalanuvchilarning ehtiyojlariga muvofiq tayyorlangan va foydalanuvchilarning ehtiyojlarini qondirish uchun moʻljallangan yoki qoʻllaniladigan hujjatlashtirilgan axborot.

Axborot xizmatlari — foydalanuvchilarni axborot mahsulotlari bilan taʼminlovchi subyektlar (mulkdorlar va mulk egalari)ning harakatlari.

Hujjatlashtirilgan axborot, axborot resurslari, axborot mahsulotlari va (yoki) axborot ayirboshlash vositalari egasi — koʻrsatib oʻtilgan obyektlarga qonun bilan belgilangan hajmda egalik qilish, undan foydalanish, uni tasarruf etish vakolatini amalga oshiruvchi subyekt.

Axborotdan, axborot ayirboshlash vositalaridan (keyingi oʻrinlarda foydalanuvchi deb ataladi) foydalanuvchi (isteʼmolchi) — oʻziga zarur boʻlgan axborot mahsulotlarini yoki xalqaro axborot ayirboshlash vositalaridan foydalanish imkoniyatlarini olish uchun mulkdorga yoki mulk egasiga murojaat qiluvchi va undan foydalanuvchi subyekt.

Axborot jarayonlari — axborot tayyorlash, toʻplash, qayta ishlash, jamgʻarish, saqlash, qidirish, tarqatish va foydalanish jarayonlari.

Axborot ayirboshlash — axborot mahsulotlarini uzatish va ularni olish, shuningdek, axborot xizmatlari koʻrsatish.

Axborot ayirboshlash vositalari — axborot ayirboshlashda foydalaniladigan axborot tizimlari va aloqa tarmoqlari.

Axborot sohasi (muhiti) — subyektlarning axborot tayyorlash, qayta ishlash va foydalanish bilan bogʻliq boʻlgan faoliyat sohasi.

Axborot xavfsizligi — axborot jarayonining axborot sohasi (muhiti) obyektlariga ularni yoʻq qilish, toʻsish, chalkashtirish, tuzatish, tanishtirish maqsadida muayyan tasodifiy va ataylab qilinadigan taʼsirlardan va boshqa ruxsat etilmagan harakatlardan muhofaza qilinganlik holati.

6. Axborot resurslari davlatga tegishli boʻlishi va davlatga tegishli boʻlmasligi hamda ular fuqarolar, korxonalar va tashkilotlar, jamoat tashkilotlari mulki boʻlishi mumkin.

Davlat budjet mablagʻlari hisobiga, shuningdek, davlat tomonidan qonunda belgilangan boshqa usullar bilan yaratiladigan, sotib olinadigan, toʻplanadigan axborot resurslarining egasi hisoblanadi.

Jismoniy va yuridik shaxslar oʻzlarining mablagʻlari hisobiga yaratilgan, ular tomonidan qonuniy asoslarda sotib olingan, hadya yoki meros tarzida olingan, shaxsiy foydalanish uchun davlat tomonidan berilgan hujjatlar, hujjatlar massivlari egalari hisoblanadilar.

Davlat hujjatlashtirilgan axborot davlat siri deb hisoblangan hollarda yoki konstitutsiyaviy tuzumni zoʻrlik bilan oʻzgartirishga daʼvat qiluvchi, urush, zulm va pornografiyani targʻib qiluvchi, diniy va milliy nizolarni qoʻzgʻovchi, inson shaʼni va qadr-qimmatini poymol qiluvchi hamda Oʻzbekiston Respublikasida amaldagi qonun hujjatlari bilan tarqatilishi taqiqlangan axborotlarni va boshqa axborotlarni jismoniy va yuridik shaxslardan belgilangan tartibda olib qoʻyish huquqiga egadir.

Davlat siriga kiritilgan maʼlumotlardan iborat boʻlgan axborot resurslari egasi ushbu mulkni faqat davlat hokimiyati tegishli organlarining ruxsati bilan tasarruf qilishga haqlidir.

7. Axborot resurslariga egalik qilish huquqi, ularning egalari oʻrtasidagi munosabatlar Fuqarolik kodeksi va Axborotlashtirish toʻgʻrisidagi qonun bilan tartibga solinadi.

8. Axborotni davlat siriga kiritish “Davlat sirlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq amalga oshiriladi, axborotni maxfiy hisoblash va undan foydalanish shartlari Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari bilan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Fuqarolar toʻgʻrisidagi axborot (shaxsiy maʼlumotlar) maxfiy axborotlar toifasiga kiritiladi.

9. Axborot mahsulotlari va axborot ayirboshlash vositalariga egalik qilish huquqi.

9.1. Hujjatlashtirilgan axborot, axborot resurslari, axborotni ayirboshlash vositasi mulkdorlarning mulkiy huquqlari obyektlari hisoblanadi va ularning mulki tarkibiga qoʻshiladi. Oʻzbekiston Respublikasining axborot mahsulotlari va axborot ayirboshlash vositalariga mulkiy huquqi bilan bogʻliq munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi bilan tartibga solinadi.

9.2. Axborot xizmati koʻrsatish yoki uni olish natijasida paydo boʻladigan mulkiy huquq bilan bogʻliq munosabatlar axborot mahsulotlari mulkdori yoki egasi va foydalanuvchi oʻrtasidagi shartnoma bilan belgilanadi. Axborot xizmati koʻrsatish olingan hujjatlashtirilgan axborotga foydalanuvchi uchun mualliflik huquqini bermaydi.

9.3. Axborot mahsulotlari, agar ular Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga va xalqaro shartnomalariga zid boʻlmasa, tovar hisoblanadi.

10. Maxfiy axborotni, ommaviy axborotni ayirboshlash mazkur Nizomda va Oʻzbekiston Respublikasi hududida amalda boʻlgan boshqa meʼyoriy hujjatlarda belgilanadigan tartibda amalga oshiriladi.

11. Axborot ayirboshlash vositalaridan foydalanish.

11.1. Axborot ayirboshlash vositalaridan Oʻzbekiston Respublikasi hududida faqat ularning egasining yoki ular tomonidan vakil qilingan shaxsning xohishiga koʻra foydalaniladi.

11.2. Maxfiy axborot Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻi boʻyicha tarqatilganda maxfiy axborot bilan ishlash ruxsatnomasiga ega boʻlgan va axborot ayirboshlashning sertifikatlangan vositalaridan foydalanuvchi jismoniy va yuridik shaxslar uchun uning muhofaza qilinishi taʼminlanadi.

11.3. Axborot ayirboshlash vositalari faoliyat koʻrsatishining shtatdan tashqari vaziyatlari aniqlanganda — xato komandalar, shuningdek, xizmat koʻrsatuvchi xodim yoki boshqa shaxslarning ruxsat etilmagan harakatlari yoxud yolgʻon axborot sababli komandalar paydo boʻlganda ushbu vositalarning egasi axborot ayirboshlashni amalga oshirish uchun nazorat organlariga va axborot ayirboshlashning oʻzaro hamkorlik qiluvchi vositalar egasiga bu haqda oʻz vaqtida xabar berishi kerak, aks holda u yetkazilgan zarar uchun javob beradi.

12. Axborot tizimlari, tarmoqlarini axborot ayirboshlash vositalari tarkibiga ulash.

12.1. Axborot tizimlari, tarmoqlarini axborot ayirboshlash vositalari tarkibiga ulash Axborot faoliyati va maʼlumotlar uzatishni takomillashtirish va samaradorligini oshirish boʻyicha idoralararo muvofiqlashtirish komissiyasining qaroriga koʻra berilgan litsenziyalar mavjud boʻlganda amalga oshiriladi.

12.2. Axborot ayirboshlash vositalari tarkibiga axborot resurslaridan foydalanishning alohida qoidalari belgilangan davlat axborot tizimlari, tarmoqlarini ulash Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ruxsati bilan amalga oshiriladi.

12.3. Axborot ayirboshlash vositalaridan va axborot mahsulotlaridan foydalanish.

13. Jismoniy va yuridik shaxslarning ayirboshlash vositalaridan va axborot mahsulotlaridan foydalanishi Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga muvofiq ushbu vositalar va mahsulotlar egasi tomonidan belgilangan qoidalarga koʻra amalga oshiriladi.

Axborot ayirboshlash vositalari va axborot mahsulotlari egasi u tomonidan belgilangan foydalanish qoidalarining ochiqligini va ular bilan foydalanuvchining tanishish imkoniyatini taʼminlashi shart.

14. Axborot ayirboshlash sohasidagi faoliyatni muvofiqlashtirish va tartibga solish.

Axborot ayirboshlash sohasidagi faoliyatni muvofiqlashtirish va tartibga solish Axborot faoliyati va maʼlumotlar uzatishni takomillashtirish va samaradorligini oshirish boʻyicha idoralararo muvofiqlashtirish komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi.

15. Axborot mahsulotlarini, axborot xizmati koʻrsatishni, axborot ayirboshlash vositalarini sertifikatlash.

15.1. Axborot mahsulotlarini, axborot xizmatlarini Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirishda importyor mazkur mahsulotlar va xizmatlar belgilangan talablarga muvofiqligini kafolatlovchi sertifikat taqdim etadi.

15.2. Davlat siridan iborat boʻlgan axborotni tayyorlash va tarqatishda foydalaniladigan axborot ayirboshlash vositasini, shuningdek, axborotni muhofaza qilish vositasini majburiy ravishda sertifikatlash zarur.

16. Axborot ayirboshlashni amalga oshirishda cheklashlar.

16.1. Quyidagilar:

davlat siri yoki maxfiy axborot;

milliy mulk;

arxiv fondi;

Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlari bilan joʻnatilishi (chiqarilishi) cheklanishi mumkin boʻlgan hujjatlashtirilgan axborot toifasiga kiritilgan boshqa axborotni Oʻzbekiston Respublikasidan joʻnatish (chiqarish) cheklanadi.

16.2. Konstitutsiyaviy tuzumni zoʻrlik bilan oʻzgartirishga daʼvat qiluvchi, urush, zulm va pornografiyani targʻib qiluvchi, diniy va milliy nizolarni qoʻzgʻovchi, inson shaʼni va qadr-qimmatini poymol qiluvchi axborotlar hamda amaldagi qonun hujjatlari bilan tarqatilishi taqiqlangan boshqa axborotlarning olib kirilishi va tarqatilishi taqiqlanadi.

16.3. Hujjatlashtirilgan axborot, axborot resurslari, axborot mahsulotlari, xalqaro ayirboshlash vositalari egasi mansabdor shaxslarning axborot ayirboshlashni cheklash boʻyicha xatti-harakatlari ustidan, agar ushbu xatti-harakatlar asoslanmagan va uning huquqini buzayotgan boʻlsa, sudga shikoyat qilishga haqlidir.

17. Axborot ayirboshlash chogʻida qoida buzishlar uchun javobgarlik.

Axborot ayirboshlashni amalga oshirishda qonunga xilof ravishdagi xatti-harakatlar uchun jismoniy va yuridik shaxslar — Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari va norezidentlari Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar.

18. Davlat axborot resurslarini va axborot resurslarini davlat bilan birgalikda shakllantirishga ixtisoslashgan tashkilotlar maʼlumotlarni uzatish tarmoqlarini loyihalash, qurish va foydalanish boʻyicha faoliyatning bu turiga ruxsatnoma olishlari shart.

19. Davlat axborot resurslarini shakllantirish va ularga xizmat koʻrsatish uchun moʻljallangan axborot tizimlari, maʼlumotlar bazalari va banklari qonun hujjatlariga muvofiq sertifikatlanishi kerak.

20. Davlat, jamoat organlari, fuqarolar, mulkchilik shakllari va qaysi idoraviy boʻysunishidan qatʼi nazar, korxona, muassasa va tashkilotlar davlat axborot resurslarini shakllantirish uchun zarur boʻlgan tegishli shaklda hujjatlashtirilgan axborotni davlat axborot resurslarini shakllantirish va undan foydalanish uchun masʼul boʻlgan organlarga va (yoki) tashkilotlarga taqdim etishlari shart.

Majburiy tartibda taqdim etiladigan hujjatlashtirilgan axborot roʻyxati va davlat axborot resurslarini toʻplash va qayta ishlash uchun javobgar boʻlgan organlar va tashkilotlar roʻyxati Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

21. Davlat axborot resurslarini shakllantirishda xalqaro hamkorlik:

davlat (milliy) axborot resurslarini shakllantirish uchun xorijiy axborotdan foydalanish;

axborot taqdim etish shakllarini tartibga soluvchi xalqaro standartlarni, foydalanuvchilarning oʻzlarining oxirgi qurilmalari bilan xalqaro aloqa tizimlari va telekommunikatsiyalarga, shu jumladan, Internetga ham kirishlarini taʼminlash uchun aloqa va telekommunikatsiyalar protokollarini joriy qilish bilan taʼminlanishi kerak.

22. Axborot resurslari egasi axborot bilan ishlash qoidalarini buzganlik uchun qonun hujjatlarida koʻzda tutilgan tartibda javob beradi.

23. Axborot resurslarini maʼlumotlar uzatish tarmogʻida tarqatish shartnoma asosida Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

24. Axborot resurslarini Internet tarmogʻida tarqatish Internet tarmogʻining provayderlari orqali amalga oshiriladi.

Internet tarmogʻining provayderi Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻi operatori — “UzRAK” maʼlumotlarni uzatish davlat tarmogʻini rivojlantirish va undan foydalanish korxonasi bilan Internet tarmogʻiga ulanishni tashkil etish uchun maʼlumotlarni uzatish kanallari va texnika vositalarini taqdim etish toʻgʻrisida shartnoma tuzishi kerak.

Oʻzbekistonning ijtimoiy-siyosiy iqtisodiy hayoti toʻgʻrisidagi axborotning Internet tarmogʻida tarqatilishini Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi, Davlat matbuot qoʻmitasi, Tashqi ishlar vazirligi va “UzRAK” maʼlumotlarni uzatish davlat tarmogʻini rivojlantirish va undan foydalanish korxonasi muvofiqlashtiradi.

Internet tarmogʻidan foydalanish faqat “UzRAK” maʼlumotlarni uzatish davlat tarmogʻini rivojlantirish va undan foydalanish korxonasining Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻi vositalari orqali ajratilgan liniyalar yoki kommutatsiya qilingan qoʻshilmalar boʻyicha amalga oshiriladi.

Internet bilan ishlash uchun X.25, Frame Relay va ATM shuningdek, kommutatsiya qilingan telefon tarmogʻidan kommutatsiya qilingan kanallar RRR/SLIP (Point protocol IP protocol) boʻyicha maʼlumotlarni uzatish kanallaridan foydalangan holda foydalanish mumkin.

1. Oʻzbekiston Respublikasida provayderlar va abonentlarning Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻidan axborot olishi va ulardan foydalanishi Qoidalari (keyingi oʻrinlarda Qoidalar deb ataladi) Oʻzbekiston Respublikasi hududida Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻidan, shu jumladan Internet tarmogʻidan axborot olish, provayderlar va abonentlarga maʼlumotlar uzatish tarmogʻi xizmatlari koʻrsatishning tartibini, asosiy shartlarini belgilab beradi.

2. Mazkur Qoidalar “Aloqa toʻgʻrisida”, “Axborotlashtirish toʻgʻrisida”, “Radiochastota spektri toʻgʻrisida”, “Ommaviy axborot vositalari toʻgʻrisida”, “Axborot olish kafolatlari va erkinliklari toʻgʻrisida”, “Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga va Oʻzbekiston Respublikasining boshqa qonun hujjatlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Chastota spektridan foydalanish, teleradiodasturlarni shakllantirish va tarqatish hamda Maʼlumotlarni uzatish samaradorligini oshirish yuzasidan qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 1998-yil 10-iyuldagi 293-son, “Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻini tashkil etish va jahon axborot tarmoqlaridan foydalanishni tartibga solish toʻgʻrisida” 1999-yil 5-apreldagi 52-son qarorlariga muvofiq ishlab chiqilgan.

3. Qoidalar mulkchilik shakllaridan va idoraviy boʻysunishidan qatʼi nazar, Maʼlumotlarni uzatish tarmogʻi xizmatlari abonentlari va provayderlari tomonidan bajarilishi majburiy hisoblanadi.

4. “UzRAK” Maʼlumotlarni uzatish davlat tarmogʻini rivojlantirish va undan foydalanish korxonasi Maʼlumotlarni uzatish davlat tarmogʻining milliy operatori hamda Internet tarmogʻining Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi milliy provayderi hisoblanadi.

“UzPAK” korxonasi Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi tizimidagi davlat korxonasi hisoblanadi hamda Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻi texnik vositalari orqali respublika va xalqaro, shu jumladan Internet kompyuter tarmoqlaridan markazlashtirilgan tartibda maʼlumotlar olishni taʼminlaydi

5. Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻi “UzPAK” Maʼlumotlarni uzatish davlat tarmogʻi bazasiga asoslanadi.

6. Maʼlumotlarni uzatish tarmoqlari barcha operatorlari, shu jumladan Internet tarmogʻi provayderlarining faoliyati qonun hujjatlarida belgilangan tartibda berilgan litsenziya asosida amalga oshiriladi.

Maʼlumotlarni uzatish tarmoqlari barcha operatorlari va Internet tarmogʻi provayderlari xalqaro tarmoqlarga faqat Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻi orqali ulanish huquqiga ega.

Operatorlar va provayderlar tomonidan xizmatlar koʻrsatish, maʼlumotlar uzatish tarmoqlarini loyihalash, qurish va ulardan foydalanish jarayonida Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari buzilgan va mazkur Qoidalar bajarilmagan hollarda maʼlumotlar uzatish tarmoqlari operatorlari va Internet xizmatlari provayderlari maʼlumotlar uzatish tarmoqlarini loyihalash, qurish va ulardan foydalanish huquqini beruvchi litsenziyadan mahrum qilinadilar hamda Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortiladilar.

7. Mazkur Qoidalarning bajarilishini nazorat qilish Pochta va telekommunikatsiyalar xoʻjalik yurituvchi subyektlari faoliyati ustidan davlat nazoratini amalga oshiruvchi davlat aloqa inspeksiyasi, Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi hamda Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi tomonidan amalga oshiriladi.

8. Maʼlumotlarni uzatishning milliy, idoraviy va boshqa tarmoqlari Oʻzbekiston Respublikasi Fan va texnika davlat qoʻmitasi hamda Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligining meʼyoriy hujjatlariga muvofiq tashkil etiladi. Maʼlumotlarni uzatish tarmoqlari loyihalari davlat ekspertizasidan oʻtkazilishi, Maʼlumotlarni uzatish tarmoqlarida qoʻllaniladigan va ularga ulanadigan texnik vositalar esa Oʻzbekiston Respublikasida belgilangan texnik meʼyorlar va talablarga muvofiq kelishi, shuningdek qonun hujjatlarida belgilangan tartibda sertifikatlanishi kerak.

9. Maʼlumotlarni uzatish tarmoqlarini Oʻzbekiston Respublikasining umumiy foydalaniladigan telekommunikatsiyalar tarmoqlariga ulash va ularning telekommunikatsiyalar operatorlari bilan oʻzaro hamkorligi Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi tomonidan tasdiqlangan amaldagi meʼyoriy hujjatlar talablariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

10. Oʻzbekiston Respublikasi hududida Maʼlumotlarni uzatish tarmoqlari, shu jumladan Internet tarmoqlari xizmatlari koʻrsatish jarayonlarini tartibga soluvchi nizomlar, qoidalar va boshqa meʼyoriy hujjatlar Maʼlumotlarni uzatish tarmoqlari barcha operatorlari, Internet provayderlari, maʼlumotlarni uzatish tarmoqlari abonentlari tomonidan bajarilishi majburiydir.

11. Maʼlumotlarni uzatish — tarmoq terminal asbob-uskunalarining bir-biridan yiroqda joylashgan qurilmalari oʻrtasidagi ishlov berish, shu jumladan hisoblash vositalari bilan ishlov berish maqsadidagi signallar koʻrinishidagi xabarlar ayirboshlanishini taʼminlaydigan telekommunikatsiyalar turidir.

12. Maʼlumotlarni uzatish tarmogʻi — maʼlumotlarni uzatish tarmogʻi tarqoq foydalanuvchilari oʻrtasida maʼlumotlarni uzatishni taʼminlash uchun moʻljallangan telekommunikatsiya uzellari va kanallari jamidir.

13. Maʼlumotlarni uzatish tarmoqlarining xizmatlari maʼlumotlarni uzatish xizmatlari tomonidan koʻrsatiladi.

Abonentlarga umumiy foydalanishdagi maʼlumotlarni uzatish tarmoqlarida xizmat koʻrsatish xalqaro klasslari, asosiy va fakultativ xizmat koʻrsatuvchi xizmatlar roʻyxati MSE-T X.1, X.2 (10/96) tavsiyalarda keltirilgan.

14. Maʼlumotlarni uzatish xizmatlari koʻrsatadigan bazaviy xizmatlar.

14.1. Dialog rejimida “maʼlumotlarni ayirboshlash” xizmati — bu vaqtning real koʻlamida maʼlumotlarni uzatish xizmatlaridan foydalanuvchilar oʻrtasida xabarlarni navbati bilan ayirboshlashdir.

14.2. “Fayllarni uzatish” xizmati ularning foydalanuvchilar kompyuterlarida qatʼiy belgilangan izchillikda amaliy jarayonlar oʻrtasida oʻtkazilishidan iboratdir.

14.3. “Terminalning emulyatsiyasi” xizmati foydalanuvchining EHMi boshqa turdagi terminal (oxirgi asbob-uskuna)ni aynan oʻxshatishdan iboratdir. Xizmatdan foydalanuvchining terminalning muayyan turi — odatda eng oddiy, yaʼni faqat axborotni kiritish — chiqarishni amalga oshiruvchi, ishlov berish katta EHMda yuz beradigan turi bilan oʻzaro hamkorlik qilishga moʻljallangan maʼlumotlarni katta EHMda uzatishga murojaat qilishida foydalaniladi.

14.4. “Elektron hujjatlarni uzatish” xizmati. Elektron hujjatlar raqamli signallar koʻrinishida taqdim etiladi, ular MSE T.410 tavsiyalarga muvofiq joʻnatiladi.

15. Milliy operatorning Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻidan axborot olishi va uning xizmatidan foydalanishi, milliy operator bilan provayder (abonent) hamda provayder bilan abonent oʻrtasidagi munosabatlar shartnoma asosida amalga oshiriladi.

16. Milliy operator provayder (abonent) bilan hamda provayder abonent bilan shartnoma tuzishlaridan oldin quyidagi masalalar boʻyicha ishonchli axborot taqdim etishlari shart:

milliy operator yoki provayder tomonidan koʻrsatiladigan maʼlumotlarni uzatish tarmogʻi asosiy va qoʻshimcha xizmatlari;

ushbu xizmatlarga tariflar;

ulanish va xizmat koʻrsatish tartibi;

maʼlumotlar uzatish tarmogʻi xizmatlarini koʻrsatish tartibi;

tarmoqning texnik imkoniyatlari: xizmatlardan foydalana olish (ulanishni tezkorlik bilan amalga oshirish imkoniyati va uning ishonchliligi, xizmat koʻrsatishning kafolatli darajasi, texnik jihatdan sifatli va tezkorlik bilan qoʻllab-quvvatlash, axborotning himoya qilinishi taʼminlanishining kafolatli darajasi).

17. Milliy operator va provayder, milliy operator (provayder) va abonent oʻrtasidagi shartnomalar Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga muvofiq tuzilishi va:

koʻrsatiladigan xizmatlar roʻyxati va ularning qiymatini;

milliy operator (provayder)ning majburiyatlarini;

provayder, abonentning majburiyatlarini;

milliy operator va provayder yoki milliy operator (provayder) va abonent oʻrtasidagi hisob-kitoblar tizimini;

tomonlarning majburiyatini;

shartnomaning amal qilish muddatini va uni bekor qilish shartlarini;

nizolarning hal qilinishini;

Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan, shuningdek milliy operatorning oʻzi tomonidan provayder yoki abonentga nisbatan belgilanadigan boshqa shartlarni belgilashi shart.

18. Provayder (abonent) bilan shartnoma tuzilgandan soʻng milliy operator provayderga uning manziliga doir rekvizitlarni (manzil makoni, unga qarashli nomlarni) xabar qiladi, provayderning tarmoqqa ulanishini taʼminlaydi, unga maʼlumotlar uzatish milliy tarmogʻining ishlash tartibi va undan axborot olish tartibi boʻyicha yoʻl-yoʻriq koʻrsatadi, Qoidalar buzilgan taqdirda javobgarlik toʻgʻrisida ogohlantiradi, zarur qoʻshimcha asbob-uskunalarni tavsiya qiladi.

19. Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻi quyidagi xizmatlar koʻrsatilishini taʼminlashi mumkin:

Internet global tarmogʻidan va boshqa ixtisoslashtirilgan tarmoqlardan axborot olish;

provayderlar va abonentlar lokal va korporativ tarmoqlarini magistral aloqa kanallari vositasida birlashtirish;

WWW — sahifalarni ishlab chiqish va joylashtirish;

abonentlik punktlarini jihozlash va foydalanuvchilarni oʻqitish;

telekonferensiya (audiokonferensiya va videokonferensiya);

provayderlar va abonentlarga kanallar va asbob-uskunalarni ijaraga berish;

boshqa xizmatlar, shu jumladan qoʻshimcha va servis xizmatlari koʻrsatish;

Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻidagi boshqa xizmatlar, shu jumladan qoʻshimcha va servis xizmatlari roʻyxati uning ishlab chiqarish imkoniyatlariga qarab belgilanadi.

20. Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻidagi xizmatlarga tariflar Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga va shartnomaga muvofiq belgilanadi.

21. Milliy operator (provayder):

a) oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga va mazkur Qoidalarga muvofiq amalga oshirishga;

b) abonent bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq muddat va hajmda ishlar bajarish va Maʼlumotlarni uzatish xizmatlari koʻrsatishga; xizmatlar koʻrsatishdagi kamchiliklarni shartnomada belgilangan muddatda bartaraf etishga;

v) Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi tomonidan belgilanadigan texnik talablarga muvofiq Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻi xizmatlariga ulanishni taʼminlashga;

g) Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq axborotga, EHM va boshqa dasturiy-axborot mahsulotiga, dasturiy taʼminotga mulkchilik huquqi himoya qilinishiga rioya qilishga;

d) Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻi yoki provayderning serverlarida joylashtirilgan axborotning saqlanishi, yaxlitligi, himoya qilinishi va xavfsizligini taʼminlashga;

e) “Ommaviy axborot vositalari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 6-moddasiga muvofiq axborotni tarqatishda suiisteʼmollarga va Maʼlumotlarni uzatish tarmogʻidan foydalanishga yoʻl qoʻymaslikka;

j) himoya qilingan va xizmat axborotidan foydalanish cheklanishiga doir chora-tadbirlar koʻrishga;

z) oʻz tarmogʻida abonentning axboroti himoya qilinishini, shuningdek tarmoqli dasturiy taʼminotdan va abonentlarning axborot resurslaridan ruxsat berilmagan axborot olinishi himoya qilinishini taʼminlashga;

i) Pochta va telekommunikatsiyalar xoʻjalik yurituvchi subyektlari faoliyati ustidan davlat nazoratini amalga oshiruvchi Davlat aloqa inspeksiyasi xodimlarining Oʻzbekiston Respublikasidagi oʻz obyektlariga toʻsiqsiz kirishlarini taʼminlashga, ularning talabiga koʻra oʻz vakolatiga kiruvchi axborotni berishga, ularning koʻrsatmalarini oʻz vaqtida bajarishga;

k) koʻrsatilgan xizmatlar uchun abonentlar bilan shartnomaga muvofiq hisob-kitoblar qilishga, foydalanuvchining talabiga koʻra oʻzaro hisob-kitoblarning joriy holati toʻgʻrisida axborot taqdim etishga;

l) abonentlarning eʼtirozlarini belgilangan tartibda koʻrib chiqishga;

m) abonentni quyidagilar toʻgʻrisida oʻz vaqtida xabardor qilishga:

agar abonent shartnoma shartlarini yoki mazkur qoidalarni buzsa yoki favqulodda holatlar bilan bogʻliq sabablarga koʻra u Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻidan uzib qoʻyilishi;

koʻrsatiladigan xizmatlar roʻyxati, xizmatlar koʻrsatish tartibi va shartlari oʻzgarishi;

xizmatlarga tariflar oʻzgarishi;

ish rejimi oʻzgarishi;

abonentning manzili, rekvizitlari oʻzgarishi;

n) abonent tomonidan mazkur Qoidalarda koʻrsatilgan majburiyatlarga rioya qilinishini talab qilishga majburdir.

22. Milliy operator (provayder);

abonent axborotni uzatish milliy tarmogʻi xizmatlarini rad etgan;

abonent tomonidan shartnoma shartlari, shu jumladan xizmatlarga haq toʻlash shartlari buzilgan;

abonent tomonidan amaldagi qoidalar buzilgan;

abonent tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga zid xatti-harakatlar sodir etilgan taqdirda abonentni 10 kun oldin xabardor qilgan holda u bilan tuzilgan shartnomani bekor qilishga yoki toʻxtatishga haqlidir.

23. Abonent:

a) davlat siri va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni tashkil etuvchi maʼlumotlarni amaldagi qoidalarni buzgan holda uzatish uchun Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻidan foydalanilishiga yoʻl qoʻymaslikka;

b) konstitutsiyaviy tuzumni zoʻrlik bilan oʻzgartirishga daʼvat qiluvchi, urush, zulm va pornografiyani targʻib qiluvchi, diniy va milliy nizolarni qoʻzgʻovchi, insonning shaʼni va qadr-qimmatini poymol qiluvchi va amaldagi qonun hujjatlari bilan tarqatish taqiqlangan boshqa axborotni Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻi orqali tarqatmaslikka;

v) agar bu Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga zid boʻlsa Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻidan olingan maʼlumotlardan tijorat yoki notijorat maqsadida tarqatish uchun foydalanmaslikka;

g) Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻidan axborot olish atributlarini boshqa tashkilotlar yoki jismoniy shaxslarga bermaslikka va ularning nusxasini koʻpaytirmaslikka, ularning maxfiyligini taʼminlashga;

d) Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻi faoliyati va axborot ayirboshlash buzilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan tarmoq dasturiy va apparat taʼminoti bilan bogʻliq xatti-harakatlarni sodir etmaslikka;

e) Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻidan olingan, mualliflik huquqi himoya qilinishi obyekti hisoblangan materiallarni bermaslik, eʼlon qilmaslik, joʻnatmaslik, asliday qaytarmaslik yoki tarqatmaslikka;

j) oʻzida kompyuter viruslari yoki tarmoq uchun zararli boshqa komponentlar boʻlgan har qanday axborot yoki dasturiy taʼminotni Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻida bermaslik, eʼlon qilmaslik, joʻnatmaslik, asliday qaytarmaslik yoki tarqatmaslikka;

z) maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻi xizmatlari koʻrsatishga tuzilgan shartnomalar boʻyicha huquqlarni uchinchi shaxslarga bermaslikka;

i) koʻrsatilgan xizmatlar uchun haqni oʻz vaqtida toʻlashga;

k) provayderni:

tizimning va dasturiy taʼminotning barcha nosozliklari toʻgʻrisida;

oʻz rekvizitlari oʻzgarishi yoki oʻz korxonasi faoliyati toʻxtatilishi toʻgʻrisida;

shartnomaning bir tomonlama toʻxtatilishi toʻgʻrisida xabardor qilishga;

l) milliy operator (provayder) bilan tuzilgan shartnomaning barcha shartlarini bajarishga majburdir.

24. Abonent:

a) milliy operator (provayder) ning shartnomada nazarda tutilgan xizmatlaridan sifatli va uzluksiz foydalanish;

b) milliy operator (provayder)dan mazkur Qoidalar bilan belgilangan majburiyatlar, shuningdek Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻidan axborot olish va uning xizmatlaridan foydalanishga tuzilgan shartnoma boʻyicha uning majburiyatlari bajarilishini talab qilish;

v) amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻidan axborot olish va uning xizmatlaridan foydalanishda milliy operator (provayder) oʻz majburiyatlarini bajarmagan yoki zarur darajada bajarmagan taqdirda unga eʼtirozlar bildirish;

g) milliy operator (provayder) bilan tuzilgan shartnomani qonun hujjatlari bilan nazarda tutilgan tartibda bekor qilishga haqlidir. Bunda shartnoma abonentning yozma arizasi asosida bekor qilinadi;

d) milliy operator (provayder) tomonidan shartnomaning Maʼlumotlarni uzatish milliy tarmogʻidan axborot olishni yomonlashtirgan shartlaridan va (yoki) koʻrsatilayotgan xizmatlar sifatidan jiddiy ravishda orqaga chekinilgan taqdirda abonent oʻz tanlashiga koʻra quyidagilarni talab qilishga haqli boʻladi:

aniqlangan kamchiliklar tekin bartaraf etilishi;

bajarilgan ishlar haqi va (yoki) koʻrsatilgan xizmatlar qiymati miqdori tegishlicha kamaytirilishi;

ishlar takroran bajarilishi va (yoki) qoʻshimcha haqsiz xizmatlar koʻrsatilishi;

oʻrniga xuddi shunday ish bajarilishi va (yoki) ayni shunday isteʼmol xossalariga ega boʻlgan xizmatlar koʻrsatilishi;

yetkazilgan zararlar toʻliq qoplangan holda shartnomaning bekor qilinishi.

Abonent Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa huquqlarga ham egadir.

25. Milliy operator (provayder) va abonent oʻzaro majburiyatlar bajarilishi uchun Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonun hujjatlariga va shartnoma shartlariga muvofiq javob beradi.

26. Milliy operator (provayder), agar majburiyatlarni bajarmaslik yengib boʻlmaydigan kuch oqibati hisoblansa yoki abonentning aybiga koʻra yuz bergan boʻlsa, abonent oldida javob bermaydi.

27. Aloqa harakatlarida tanaffuslar yuz bergan taqdirda (xizmatlar koʻrsatilmasligi) milliy operator foydalanuvchiga abonent tomonidan buyurtmanoma berilgan kundan boshlab aloqadagi tanaffusning har bir kuni uchun koʻrsatilmagan xizmatlar qiymatining 0,5 foizi miqdorida neustoyka (penya) toʻlaydi, bunda penyaning umumiy miqdori koʻrsatilmagan xizmatlar qiymatining 50 foizidan ortiq boʻlmasligi kerak.