“Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 10, 14 va 18-moddalariga muvofiq, shuningdek fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatining tashkiliy asoslarini yanada takomillashtirish, ularning jamiyat hayotidagi o‘rni va ahamiyatini yanada oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilar:

Fuqarolar yig‘ini to‘g‘risidagi Namunaviy nizom 1-ilovaga muvofiq;

Fuqarolar yig‘ini huzuridagi taftish komissiyasi to‘g‘risidagi Namunaviy nizom 2-ilovaga muvofiq;

Fuqarolar yig‘inining yarashtirish komissiyasi to‘g‘risidagi Namunaviy nizom 3-ilovaga muvofiq;

Fuqarolar yig‘inining ma’rifat va ma’naviyat masalalari bo‘yicha komissiyasi to‘g‘risidagi Namunaviy nizom 4-ilovaga muvofiq;

Fuqarolar yig‘inining ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha komissiyasi to‘g‘risidagi Namunaviy nizom 5-ilovaga muvofiq;

Fuqarolar yig‘inining xotin-qizlar bilan ishlash bo‘yicha komissiyasi to‘g‘risidagi Namunaviy nizom 6-ilovaga muvofiq;

Fuqarolar yig‘inining voyaga yetmaganlar, yoshlar va sport masalalari bo‘yicha komissiyasi to‘g‘risidagi Namunaviy nizom 7-ilovaga muvofiq;

Fuqarolar yig‘inining tadbirkorlik faoliyati va oilaviy biznesni rivojlantirish masalalari bo‘yicha komissiyasi to‘g‘risidagi Namunaviy nizom 8-ilovaga muvofiq;

Fuqarolar yig‘inining ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va ko‘kalamzorlashtirish bo‘yicha komissiyasi to‘g‘risidagi Namunaviy nizom 9-ilovaga muvofiq;

Fuqarolar yig‘inining jamoatchilik nazorati va iste’molchilarning huquqlarini himoya qilish bo‘yicha komissiyasi to‘g‘risidagi Namunaviy nizom 10-ilovaga muvofiq;

Fuqarolar yig‘ini raisining (oqsoqolining) guvohnomasi to‘g‘risidagi nizom 11-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

3. O‘zbekiston “Mahalla” xayriya jamoat fondi, “O‘zarxiv” tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ishlab chiqilgan Fuqarolar yig‘inlarida ish yuritishni tashkil qilish va olib borish tartibi to‘g‘risidagi nizom 13-ilovaga muvofiq ma’qullansin.

4. O‘zbekiston “Mahalla” xayriya jamoat fondiga Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda:

bir oy muddatda tasdiqlangan namunaviy nizomlar asosida fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari tomonidan tegishli nizomlarning tasdiqlanishini ta’minlashga hamda ularning o‘z faoliyatini mazkur nizomlar asosida tashkil etishiga ko‘maklashish;

ikki oy muddatda fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari xodimlari va faollarining malakasini oshirishga doir o‘quv seminarlarni o‘tkazish;

mazkur qarorning amalga oshirilishi monitoringini olib borish hamda 2013-yil yakuni va 2014-yilning 1-yarim yilligi bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatining samaradorligini yanada oshirish yuzasidan takliflar kiritish tavsiya etilsin.

5. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Adliya vazirligi bir oy muddatda O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Davlat soliq qo‘mitasi, “Mahalla” xayriya jamoat fondi, Savdo-sanoat palatasi bilan birgalikda “Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 11-moddasiga muvofiq, shaharcha, qishloq, ovul va shahardagi mahalla fuqarolar yig‘ini tomonidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tegishli hududda tadbirkorlik faoliyati subyektlarini, shu jumladan sartaroshxonalar, poyabzal ta’mirlash va tikish bo‘yicha ustaxonalar, xalq hunarmandchiligi sexlarini va aholiga maishiy xizmat ko‘rsatuvchi boshqa tashkilotlarni tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish (ularning faoliyatini tugatish) tartib-taomillari bo‘yicha Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsinlar.

6. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi “Mahalla” xayriya jamoat fondi bilan birgalikda bir oy muddatda fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari tomonidan foydalaniladigan muhr va shtamplarning namunalari bo‘yicha Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

7. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Jazoni o‘tash joylaridan ozod qilingan shaxslarga ijtimoiy-maishiy jihatdan va ishga joylashishda yordam ko‘rsatish bo‘yicha Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va hokimliklar huzuridagi maxsus komissiyalar, “Mahalla posboni” jamoat tuzilmalari va fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari huzuridagi yarashtirish komissiyalari to‘g‘risidagi nizomlarni tasdiqlash haqida” 1999-yil 19-apreldagi 180-son qarorining 3-bandi hamda qarorga 3-ilova o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.

8. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari A.I. Ikramov zimmasiga yuklansin.

1. Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, “Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari to‘g‘risida”, “Fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) saylovi to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga hamda fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatini tartibga soluvchi boshqa qonun hujjatlariga muvofiq fuqarolar yig‘ini faoliyatini tartibga soladi.

2. Fuqarolar yig‘inining:

rasmiy nomi:______________________________________________________.

manzili:__________________________________________________________.

hududi:___________________________________________________________.

3. Fuqarolar yig‘inida o‘n sakkiz yoshga to‘lgan va tegishli hududda doimiy yashayotgan shaxslar qatnashadi. Fuqarolar jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, e’tiqodi, shaxsiy va ijtimoiy mavqeyidan qat’i nazar, bevosita yoki o‘zlarining saylanadigan vakillari orqali o‘zini o‘zi boshqarishda teng huquqlarga ega.

4. Fuqarolar yig‘inlari faoliyatining asosiy prinsiplari qonuniylik, inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarining ustuvorligi, demokratizm, oshkoralik, ijtimoiy adolat, mahalliy ahamiyatga molik masalalarni hal etishda mustaqillik, jamoatchilik asosidagi o‘zaro yordam, ijtimoiy sheriklik, mahalliy urf-odatlar va an’analarni hisobga olishdan iborat.

5. Fuqarolar yig‘ini davlat hokimiyati organlari tizimiga kirmaydi va qonun hujjatlari bilan berilgan o‘z vakolatlarini tegishli hudud doirasida amalga oshiradi. U yuridik shaxs huquqlaridan foydalanadi, belgilangan namunadagi muhrga va shtampga ega bo‘ladi hamda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda Davlat xizmatlari markazlarida hisobga olinadi.

6. Fuqarolar yig‘ini O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlar bilan kafolatlangan huquq va erkinliklardan foydalanishda, o‘z manfaatlaridan, rivojlanishning tarixiy xususiyatlaridan, shuningdek milliy va ma’naviy qadriyatlardan, mahalliy urf-odatlar va an’analardan kelib chiqqan holda mahalliy ahamiyatga molik masalalarni hal qilishda mustaqil bo‘lib, aholi manfaatlarini ifodalaydi va uning nomidan tegishli hudud doirasida amal qiladigan mustaqil qarorlar qabul qiladi.

7. Fuqarolar yig‘ini kengashi, fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha komissiyalar va taftish komissiyasi fuqarolar yig‘ini organlari hisoblanadi.

Fuqarolar yig‘inining organlari fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) saylovi natijalari bo‘yicha fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) tomonidan bir oy mobaynida shakllantiriladi.

Fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining namunaviy tuzilmasi (strukturasi) ushbu Nizom ilovasida ko‘rsatilgan shaklda belgilanadi.

8. Fuqarolar yig‘ini faoliyatini o‘z hududida amalga oshiradi.

9. Shaharchalar, qishloqlar, ovullarni tuzish, birlashtirish, bo‘lish va tugatish, shuningdek ularning chegaralarini belgilash va o‘zgartirish, ularga nom berish va ularning nomini o‘zgartirish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Shaharlardagi, shaharchalardagi, qishloqlardagi va ovullardagi mahallalarni tuzish, birlashtirish, bo‘lish va tugatish, shuningdek ularning chegaralarini belgilash va o‘zgartirish, ularga nom berish va ularning nomini o‘zgartirish fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining iltimosnomalari asosida mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda amalga oshiriladi.

10. Fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy maqsadi mahalliy ahamiyatga molik masalalarni hududidagi fuqarolarning manfaatlaridan, rivojlanishning tarixiy xususiyatlaridan, shuningdek milliy va ma’naviy qadriyatlardan, mahalliy urf-odatlar va an’analardan kelib chiqqan holda hal qilish, ularning huquqiy madaniyati va ijtimoiy faolligini oshirish, ma’naviy muhit barqarorligini ta’minlashdan iboratdir.

11. Fuqarolar yig‘ini quyidagi vakolatlarni amalga oshiradi:

fuqarolar yig‘ini raisini (oqsoqolini), uning o‘rinbosarlarini (fuqarolar yig‘ini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari bo‘yicha maslahatchilarini) va maslahatchilarini, fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha komissiyalarning hamda taftish komissiyasining raislarini va a’zolarini saylaydi;

fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) maslahatchilarining va fuqarolar yig‘ini kengashi devonining miqdor tarkibini belgilaydi, fuqarolar yig‘ini raisining (oqsoqolining) taqdimiga ko‘ra fuqarolar yig‘inining mas’ul kotibini (keyingi o‘rinlarda mas’ul kotib deb ataladi) tasdiqlaydi;

fuqarolar yig‘ini kengashi va fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha komissiyalar faoliyatining asosiy yo‘nalishlarini belgilaydi;

fuqarolar yig‘inining faoliyat dasturini va xarajatlar smetasini, hududni kompleks rivojlantirishni ta’minlashga, tegishli hududni obodonlashtirishga, ko‘kalamzorlashtirishga va sanitariya holatini yaxshilashga qaratilgan tadbirlar rejalarini tasdiqlaydi;

aholining ijtimoiy nochor qatlamlarini qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi, ushbu maqsadda markazlashtirilgan tarzda ajratiladigan davlat mablag‘laridan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda maqsadli va samarali foydalanilishini ta’minlaydi;

har chorakda kamida bir marta fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli), uning o‘rinbosarlari (fuqarolar yig‘ini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari bo‘yicha maslahatchilari) va maslahatchilari, fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha komissiyalari hamda taftish komissiyasi raislari, shuningdek, ichki ishlar organlari tayanch punktlari huquqbuzarliklar profilaktikasi bo‘yicha inspektorlari, ta’lim muassasalari va qishloq vrachlik punktlari (oilaviy poliklinikalar) rahbarlarining hisobotlarini eshitadi;

har oyda profilaktika inspektorlarining hisobotlarini eshitadi, hisobotlarni eshitish yakunlariga ko‘ra ular zimmasiga yuklangan vazifalarning bajarilishi yuzasidan ko‘rilayotgan choralar va ish natijalarini tanqidiy muhokama qiladi, ular faoliyatining samaradorligiga alohida baho beradi hamda egallab turgan lavozimiga loyiq yoki noloyiqligi haqida tavsiyalar qabul qiladi;

tegishli hududda qonunlar va boshqa qonun hujjatlarining ijro etilishi, shu jumladan tadbirkorlik faoliyati subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishi, kommunal xizmat ko‘rsatish tashkilotlari tomonidan kommunal xizmatlar ko‘rsatish sifati, imoratlar qurish hamda hovlilar va uylar atrofidagi hududlarni saqlash qoidalariga rioya etilishi, yerlardan foydalanish va ularni muhofaza etish ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshiradi;

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi bo‘yicha, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga, xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlariga saylov bo‘yicha uchastka saylov komissiyalarining a’zoligiga nomzodlarni tegishli okrug saylov komissiyalariga, shuningdek referendum o‘tkazish bo‘yicha uchastka komissiyalarining a’zoligiga nomzodlarni referendum o‘tkazish bo‘yicha tegishli okrug komissiyalariga taqdim etadi;

xalq deputatlari tuman, shahar Kengashi deputatligiga nomzod ko‘rsatish to‘g‘risida qaror qabul qiladi;

to‘ylar va boshqa marosimlarni o‘tkazish yuzasidan tavsiyalar beradi;

har chorakda Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar ijro etuvchi hokimiyat organlari rahbarlarining fuqarolar yig‘inlari faoliyati sohasiga kiruvchi masalalar yuzasidan hisobotlarini eshitadi. Fuqarolar yig‘inlarining hisobotlar to‘g‘risidagi bayonnomalari tegishli ravishda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga yuboriladi, ular ushbu bayonnomalarning hisobini yuritadi, fuqarolar yig‘inlarining murojaatlari ko‘rib chiqilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

atrof muhitni muhofaza qilish, hududning sanitariya holati, uni obodonlashtirish hamda ko‘kalamzorlashtirish masalalari yuzasidan o‘z vakolati doirasida tegishli hududda joylashgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlarining hisobotlarini eshitadi hamda ularning natijalari bo‘yicha qarorlar qabul qiladi;

qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tegishli hududda tadbirkorlik faoliyati subyektlarini, shu jumladan sartaroshxonalar, poyabzal ta’mirlash va tikish bo‘yicha ustaxonalarni, xalq hunarmandchiligi sexlarini va aholiga maishiy xizmat ko‘rsatuvchi boshqa tashkilotlarni tashkil etadi, qayta tashkil etadi va tugatadi;

ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish, tegishli hududni obodonlashtirish, ko‘kalamzorlashtirish va sanitariya jihatidan tozalash, kam ta’minlangan oilalarga ularning uylari va kvartiralarini ta’mirlashda, shuningdek kommunal xizmatlar haqini to‘lashda yordam ko‘rsatish uchun ixtiyoriylik asosida jismoniy shaxslardan mablag‘ yig‘ish, yuridik shaxslarning mablag‘laridan shartnoma asosida foydalanish to‘g‘risida qarorlar qabul qiladi;

atrof muhitni muhofaza qilishga ko‘maklashadi;

guzarlar barpo etish masalalarini ko‘rib chiqadi;

ma’muriy-hududiy birliklar, mahallalarning chegaralarini o‘zgartirish, mahallalar, ko‘chalar, maydonlar va boshqa obyektlarga nom berish va ularning nomini o‘zgartirish haqida tegishli tumanlar, shaharlar davlat organlariga iltimosnomalar kiritadi;

yer uchastkalarini berish (realizatsiya qilish) masalalarini ko‘rib chiqish tuman, shahar komissiyasiga o‘z vakilini yuboradi;

har bir dehqon xo‘jaligini xo‘jalik kitobiga kiritib, unda dehqon xo‘jaligining tarkibi to‘g‘risidagi, xo‘jalik boshlig‘i yoki uning vazifasini bajaruvchi shaxs haqidagi, shuningdek dehqon xo‘jaligining tashkiliy-huquqiy shakli (yuridik shaxs tashkil etgan yoki tashkil etmagan holda) to‘g‘risidagi ma’lumotlarni qayd etadi;

kommunal to‘lovlar undirilishini ta’minlash, issiqlik va elektr energiyasidan, issiq va sovuq suvdan tejamli foydalanish bo‘yicha tadbirlar o‘tkazishda, tegishli hududni obodonlashtirish va ko‘kalamzorlashtirish, uylar va hovlilarni namunali saqlashga doir ishlarni ixtiyoriylik asosida tashkil etishda shartnoma asosida ko‘maklashadi;

davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari, banklar, nodavlat notijorat tashkilotlari va boshqa tashkilotlar bilan birgalikda kam ta’minlangan oilalardagi yoshlarga, shu jumladan ularga nikoh tuzishda va to‘y tadbirlarini o‘tkazishda qo‘shimcha moddiy yordam ko‘rsatadi;

kam ta’minlangan oilalarga moddiy yordam ko‘rsatish va voyaga yetmagan bolalari bo‘lgan muhtoj oilalarga, ikki yoshga to‘lmagan bolalari bor ishlamaydigan onalarga, shuningdek, budjet tashkilotlarida ishlaydigan onalarga hamda ularning o‘rnini bosuvchi shaxslarga nafaqalar tayinlash to‘g‘risidagi masalalarni fuqarolar yig‘ini hududi bo‘yicha nazarda tutilgan xarajatlardan kelib chiqqan holda hal etadi, oilalarni davlat tomonidan ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash maqsadlariga markazlashtirilgan tarzda ajratiladigan mablag‘lardan maqsadli va samarali foydalanilishini ta’minlaydi;

tegishli hudud doirasida joylashgan (yashayotgan) tadbirkorlik faoliyati subyektlari, shu jumladan oilaviy tadbirkorlik subyektlari tomonidan kreditlar olinishida belgilangan tartibda kafil bo‘ladi.

Fuqarolar yig‘ini qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

13. Fuqarolar yig‘ini quyidagi majburiyatlarga ega:

o‘z faoliyatini qonun hujjatlariga va mazkur Nizomga rioya qilgan holda amalga oshirish;

O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetiga va davlat maqsadli jamg‘armalariga nodavlat notijorat tashkilotlari uchun nazarda tutilgan tartibda soliqlar hamda boshqa majburiy to‘lovlarni to‘lash;

faoliyati to‘g‘risida soliq va statistika organlariga belgilangan tartibda hisobotlar taqdim etish;

o‘z xodimlari bilan mehnat shartnomasida kelishilgan majburiyatlarning bajarilishini ta’minlash;

qonun hujjatlariga muvofiq buxgalteriya hisobini yuritish.

Fuqarolar yig‘ini qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlarga ham ega bo‘lishi mumkin.

15. Fuqarolar yig‘ini o‘z hududida qonunlar va boshqa qonun hujjatlarining ijro etilishi holatini o‘rganadi va tegishli choralar ko‘rilishi uchun davlat organlariga murojaat etadi. Davlat organlari vakolatiga kiruvchi va ijtimoiy ahamiyatga molik masalalar bo‘yicha so‘rovlar yuboradi.

Fuqarolar yig‘ini o‘z hududida jamoatchilik nazoratini amalga oshirishda ommaviy axborot vositalari, nodavlat notijorat tashkilotlari va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi.

16. Fuqarolar yig‘inlari o‘z hududida tadbirkorlik faoliyatini, shu jumladan oilaviy tadbirkorlik va hunarmandchilik faoliyatini rivojlantirishga ko‘maklashish maqsadida maslahat markazlari tashkil etishga haqli.

Maslahat markazi to‘g‘risidagi nizom fuqarolar yig‘ini tomonidan tasdiqlanadi.

17. Fuqarolar yig‘ini fuqarolar yig‘inining raisi (oqsoqoli), kengashi tomonidan zaruratga ko‘ra, lekin har chorakda kamida bir marta chaqiriladi. Fuqarolar yig‘ini xalq deputatlari tuman, shahar Kengashining, tuman, shahar hokimining yoki o‘n sakkiz yoshga to‘lgan va tegishli hududda doimiy yashovchi fuqarolarning kamida uchdan bir qismi tashabbusi bilan chaqirilishi mumkin.

Fuqarolar yig‘ini fuqarolar yig‘inida qatnashish huquqiga ega bo‘lgan barcha aholining yarmidan ko‘prog‘i hozir bo‘lgan taqdirda vakolatlidir.

18. Fuqarolar yig‘inini chaqirishning imkoni bo‘lmagan taqdirda, fuqarolar yig‘ini kengashi fuqarolar vakillarining yig‘ilishini o‘tkazish to‘g‘risida qaror qabul qiladi. Fuqarolar vakillarining yig‘ilishiga hovlilar, uylar va ko‘chalardan fuqarolarning vakillari yuboriladi.

Vakillik normasini fuqarolar yig‘inlari raislari (oqsoqollari) saylovini tashkil etish hamda o‘tkazishga ko‘maklashuvchi tegishli komissiya belgilaydi. Bunda fuqarolar vakillarining soni saylovda ishtirok etish huquqiga ega bo‘lgan fuqarolarning umumiy sonining kamida o‘n ikki foizini tashkil etishi kerak;

Fuqarolar vakillarining yig‘ilishi unda fuqarolarning hovlilar, uylar, ko‘chalar vakillarining kamida uchdan ikki qismi hozir bo‘lgan taqdirda vakolatlidir.

19. Fuqarolar yig‘inini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishini) olib borish uchun rayosat saylanadi. Fuqarolar yig‘inini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishini) yig‘in raisi (oqsoqoli) yoki raisning (oqsoqolning) o‘rinbosarlaridan (fuqarolar yig‘ini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari bo‘yicha maslahatchilaridan) biri olib boradi. Barcha masalalar bo‘yicha qarorlar ochiq yoki yashirin ovoz berish orqali oddiy ko‘pchilik ovoz bilan qabul qilinadi.

20. Fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) o‘tkazilgan sana, hozir bo‘lgan fuqarolar soni, kun tartibi va qabul qilingan qarorlar ko‘rsatilgan bayonnoma yuritiladi. Fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) ning bayonnomasi va qarori fuqarolar yig‘inining raisi (oqsoqoli) va mas’ul kotib tomonidan imzolanadi. Fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) yo‘qligida, fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) ning bayonnomasi va qarori fuqarolar yig‘ini raisining (oqsoqolining) o‘rinbosarlaridan biri va mas’ul kotib tomonidan imzolanadi.

21. Fuqarolar yig‘inida (fuqarolar vakillarining yig‘ilishida) tegishli hududda joylashgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning vakillari o‘z faoliyatlariga doir masalalar bo‘yicha maslahat ovozi bilan ishtirok etishga haqlidir.

22. Fuqarolar yig‘inining qarorlarini bajarish va fuqarolar yig‘inlari oralig‘idagi davrda fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organining joriy faoliyatini amalga oshirish uchun fuqarolar yig‘inining raisi (oqsoqoli), uning maslahatchilari, mas’ul kotib, xotin-qizlar bilan ishlash va oilalarda ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash bo‘yicha mutaxassisdan iborat fuqarolar yig‘inining kengashi shakllantiriladi.

23. Fuqarolar yig‘ini kengashi:

fuqarolar yig‘inini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishini) chaqiradi;

fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha komissiyalar ishini muvofiqlashtiradi, boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikdagi tadbirlarni o‘tkazadi;

fuqarolar yig‘ini raisining (oqsoqolining) taqdimiga ko‘ra fuqarolar yig‘ini kengashi devonini shakllantiradi;

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi, xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlari deputatlariga ularning saylovchilar bilan uchrashuvlarini uyushtirishda, fuqarolarni qabul qilishda, ularning o‘z saylov okruglarida boshqa vakolatlarini amalga oshirishida ko‘maklashadi;

ommaviy-siyosiy, ma’naviy-ma’rifiy, madaniy, sport tadbirlarini va boshqa tadbirlarni, shuningdek muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni tashkil etish, muhofaza qilish hamda ulardan foydalanish bo‘yicha tadbirlarni o‘tkazishda, tegishli hududning, suv ta’minoti manbalarining, turar joylarning, ta’lim muassasalarining sanitariya va ekologiya holati, yong‘inga qarshi xavfsizlik talablariga, hayvonlar saqlashning veterinariya-sanitariya qoidalariga, savdo qoidalari va fuqarolarga xizmat ko‘rsatish madaniyatiga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirishda tegishli davlat organlariga ko‘maklashadi;

xotin-qizlarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga, ularning jamiyat hayotidagi, oilada ma’naviy-axloqiy muhitni shakllantirishdagi, yosh avlodni tarbiyalashdagi rolini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarni ko‘radi;

ro‘yxatdan o‘tmagan diniy tashkilotlar faoliyat ko‘rsatishining oldini olish, fuqarolarning diniy e’tiqod erkinligi huquqiga rioya etilishini ta’minlash, diniy qarashlarni majburan singdirishga yo‘l qo‘ymaslik chora-tadbirlarini ko‘radi, vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi bilan bog‘liq boshqa masalalarni ko‘rib chiqadi;

yosh avlodni tarbiyalash masalalari yuzasidan ta’lim muassasalari bilan hamkorlik qiladi;

o‘zgalar parvarishiga muhtoj yolg‘iz keksa fuqarolarga patronaj yordamining shu maqsad uchun ajratilgan O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablag‘lari hisobidan ko‘rsatilishiga ko‘maklashadi;

tegishli hududda yashovchi fuqarolar bandligini ta’minlashga, shu jumladan kasanachilikni tashkil etishga ko‘maklashadi;

tegishli hududdagi aholining obodonlashtirish va ko‘kalamzorlashtirish, bolalar, sport maydonchalarini jihozlash, moddiy-madaniy meros obyektlarini yaroqli holda saqlash, dafn etish joylarini qurish, rekonstruksiya qilish, ta’mirlash va yaroqli holda saqlashga doir ishlarda ixtiyoriylik asosida qatnashishini tashkil etadi, ushbu maqsadlarda tuman, shahar ijro etuvchi hokimiyat organi ajratadigan moddiy mablag‘lardan va boshqa vositalardan, o‘z mablag‘laridan foydalanadi, jamoatchilik yordamini (hasharni) uyushtiradi, ko‘riklar va tanlovlar o‘tkazadi;

issiqlik va elektr energiyasidan, issiq va sovuq suvdan tejamli foydalanishga, ularning behuda sarflanishini kamaytirishga qaratilgan tadbirlarni o‘tkazadi;

dehqon va fermer xo‘jaliklarini rivojlantirishga ko‘maklashadi;

tegishli hududda jamoat tartibini va jamoat xavfsizligini ta’minlashda, shu jumladan fuqarolarning kelishi va ketishini hisobga olishni tashkil etishda, voyaga yetmaganlar o‘rtasida nazoratsizlik hamda huquqbuzarliklar profilaktikasiga doir ishlarda va ularning huquqlarini himoya qilishda huquqni muhofaza qiluvchi organlarga ko‘maklashadi;

uy-joy fondidan foydalanishni va uning saqlanishini ta’minlashda fuqarolarga ko‘maklashadi;

aholidan soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlarning o‘z vaqtida tushishiga ko‘maklashadi;

fuqarolar tomonidan kommunal xizmatlar haqini to‘liq va o‘z vaqtida, hisob-kitobini banklar orqali amalga oshirgan holda to‘lashini kommunal xizmat ko‘rsatish tashkilotlari bilan birgalikda uyushtiradi va nazorat qiladi. Aholi tomonidan kommunal xizmatlar haqi to‘liq to‘lanishini ta’minlaganligi uchun fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organiga o‘tkaziladigan mablag‘lardan, belgilangan tartibda, kam ta’minlangan oilalarga kommunal xizmatlar haqini to‘lashda yordam berish, fuqarolar yig‘inlari organlarining xodimlarini rag‘batlantirish, shuningdek obodonlashtirish va ko‘kalamzorlashtirishga oid ishlarni o‘tkazish uchun foydalanadi;

fuqarolarni tabiiy ofatlarga qarshi kurashga va ularning oqibatlarini tugatishga jalb etishga ko‘maklashadi;

fuqarolarni fuqaro muhofazasiga doir tadbirlarni o‘tkazishga jalb etishga, harbiy xizmatga majburlar va chaqiriluvchilarni xabardor etish hamda mudofaa ishlari bo‘limlariga chaqirishni tashkil qilishga ko‘maklashadi, shaharchalar, qishloqlar va ovullar fuqarolar yig‘inlarida ularning shaxsiy-birlamchi hisobi yuritilishini ta’minlaydi, mudofaa ishlari bo‘limi bilan kelishgan holda harbiy hisobni yuritish bo‘yicha xodimni tasdiqlaydi;

“Mahalla posboni” jamoatchilik tuzilmasiga a’zolar qabul qiladi;

fuqarolar yig‘inining diniy ma’rifat va ma’naviy-axloqiy tarbiya masalalari bo‘yicha maslahatchisini tayinlaydi;

bandlikka ko‘maklashish va aholini ijtimoiy muhofaza qilish markazlari bilan birgalikda ijtimoiy yordamga muhtoj bo‘lgan kam ta’minlangan oilalarni, yolg‘iz keksa fuqarolarni, pensionyerlar va nogironlarni aniqlaydi;

ozodlikdan mahrum etish joylaridan ozod etilgan shaxslarning ijtimoiy-mehnat reabilitatsiyasiga va jinoyatchilikning oldini olishga doir tadbirlarni ijtimoiy moslashuv markazlari bilan birgalikda amalga oshiradi.

Fuqarolar yig‘ini kengashi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

24. Fuqarolar yig‘ini kengashining majlisi fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) tomonidan, zaruratga ko‘ra, lekin oyida kamida bir marta o‘tkaziladi.

25. Fuqarolar yig‘ini kengashi a’zolarining kamida uchdan ikki qismi qatnashganda kengash majlisi vakolatli hisoblanadi.

26. Fuqarolar yig‘ini kengashi majlisini fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli), u bo‘lmagan taqdirda esa uning o‘rinbosarlaridan biri olib boradi.

27. Fuqarolar yig‘ini kengashi majlisida hozir bo‘lgan a’zolarining yarmidan ko‘pi yoqlab ovoz bergan kengash qarorlari qabul qilingan hisoblanadi.

28. Fuqarolar yig‘ini kengashi majlisida bayonnoma yuritiladi. Bayonnomada majlis o‘tkazilgan sana, hozir bo‘lgan kengash a’zolari va fuqarolar soni, kun tartibi va qabul qilingan qarorlar haqidagi ma’lumotlar ko‘rsatiladi. Majlis bayonnomasi va qarorlar fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) va mas’ul kotib tomonidan imzolanadi. Fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) yo‘qligida, fuqarolar yig‘ini kengashi majlisi bayonnomasi va qarori fuqarolar yig‘ini raisining o‘rinbosarlaridan biri va mas’ul kotib tomonidan imzolanadi. Fuqarolar yig‘ini kengashi qarorlari ochiq ovoz berish yo‘li bilan qabul qilinadi.

29. Fuqarolar yig‘ini kengashining o‘z vakolatlari doirasida qabul qilgan qarorlari fuqarolar yig‘ini kengashi devoni xodimlari va fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha komissiyalari tomonidan ijro etilishi shart.

30. Fuqarolar yig‘ini kengashi qarorlarini bajarmaslik yoki zarur darajada bajarmaslik qonunga muvofiq javobgarlikka sabab bo‘ladi.

31. Fuqarolar yig‘ini kengashi qarorlari fuqarolar yig‘ini, kengash tomonidan bekor qilinishi yoki sud qaroriga asosan haqiqiy emas deb topilishi mumkin.

32. Fuqarolar yig‘ini kengashi devoni fuqarolar yig‘ini raisining (oqsoqolining) taqdimnomasiga binoan fuqarolar yig‘ini kengashi tomonidan shakllantiriladi.

33. Fuqarolar yig‘ini kengashi devoni xodimlari fuqarolar yig‘inini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishini), fuqarolar yig‘ini kengashining majlisini o‘tkazishga doir materiallarni tayyorlaydi, fuqarolar yig‘inining (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi), uning kengashi va raisining (oqsoqolining) qarorlarini ijrochilarga o‘z vaqtida yetkazishni ta’minlaydi, fuqarolar yig‘ini va uning kengashida ish yuritishni amalga oshiradi.

34. Fuqarolar yig‘inlarida taftish komissiyasi va fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha quyidagi komissiyalar tuziladi:

yarashtirish komissiyasi;

ma’rifat va ma’naviyat masalalari bo‘yicha komissiya;

ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha komissiya;

xotin-qizlar bilan ishlash bo‘yicha komissiya;

voyaga yetmaganlar, yoshlar va sport masalalari bo‘yicha komissiya;

tadbirkorlik faoliyati va oilaviy biznesni rivojlantirish masalalari bo‘yicha komissiya;

ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va ko‘kalamzorlashtirish bo‘yicha komissiya;

jamoatchilik nazorati va iste’molchilarning huquqlarini himoya qilish bo‘yicha komissiya.

Hududdagi muammolarning dolzarbligiga qarab, fuqarolar yig‘ini tomonidan fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha boshqa komissiyalar ham tuzilishi mumkin.

35. Komissiyalarga rahbarlik, qoida tariqasida, fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) va uning maslahatchilari tomonidan amalga oshiriladi.

Fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli)ning maslahatchisi, qoida tariqasida, faqat bitta komissiyaga raislik qilishi mumkin.

Komissiya a’zolarini saylash ochiq yoki yashirin ovoz berish yo‘li bilan, fuqarolarning qonunda belgilangan saylov huquqlari kafolatlari ta’minlangan holda amalga oshiriladi. Komissiya tarkibiga nomzodi ko‘rsatilgan shaxs fuqarolar yig‘inida (fuqarolar vakillarining yig‘ilishida) hozir bo‘lganlarning yarmidan ko‘pi uni yoqlab ovoz bergan taqdirda saylangan hisoblanadi.

36. Fuqarolar yig‘inining moliya-xo‘jalik faoliyatini tekshirish uchun fuqarolar yig‘ini a’zolari orasidan tarkibi kamida uch kishidan iborat taftish komissiyasi tuziladi.

Taftish komissiyasi o‘z faoliyatida mustaqildir va faqat fuqarolar yig‘iniga hisobdor bo‘ladi.

Taftish komissiyasi a’zolari bir vaqtning o‘zida fuqarolar yig‘ini boshqa organining a’zosi bo‘la olmaydi. Ayni paytda fuqarolar yig‘ini kengashi a’zolari, raisi (oqsoqoli), uning o‘rinbosarlari (fuqarolar yig‘ini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari bo‘yicha maslahatchilari) va uning maslahatchilari, mas’ul kotib, fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha komissiyalarning a’zolari Taftish komissiyasi tarkibiga kirish huquqiga ega emas.

37. Taftish komissiyasi va fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha komissiyalar fuqarolar yig‘ini tomonidan tasdiqlangan nizomlar asosida faoliyat yuritadi.

38. Fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha komissiyalar va taftish komissiyasini tuzish, qayta tashkil etish hamda faoliyatini tugatish tartibi, shuningdek ularning vakolatlari, komissiyalarning raislari va a’zolarini saylash (tarkibdan chiqarish) tartibi komissiyalarning namunaviy nizomlarida belgilab qo‘yiladi.

39. Fuqarolar yig‘ini organlarining faoliyatini tashkil etishni uning kengashi hamda fuqarolar yig‘inining raisi (oqsoqoli) amalga oshiradi. Fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli), maslahatchilarining vakolatlari raisning (oqsoqolning) taqdimi bo‘yicha fuqarolar yig‘ini tomonidan belgilanadi.

40. Fuqarolar yig‘inining raisi (oqsoqoli) quyidagi vakolatlarni amalga oshiradi:

fuqarolar yig‘inini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishini) chaqiradi;

fuqarolar yig‘iniga — mas’ul kotibning, fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha komissiyalar hamda taftish komissiyasi raislari va a’zolarining nomzodlarini fuqarolar yig‘ini kengashiga — harbiy hisobni yuritish bo‘yicha xodimning nomzodini tasdiqlash uchun taqdim etadi;

fuqarolar yig‘ini va uning organlari tomonidan o‘z vakolatlarini amalga oshirishiga, shuningdek qarorlarni ijro etishga doir ishlarni tashkil etadi;

davlat organlarida, shu jumladan sudda, yuridik va jismoniy shaxslar bilan munosabatlarda fuqarolar yig‘inining manfaatlarini ifodalaydi, fuqarolar yig‘ini nomidan shartnomalar, shu jumladan mehnat shartnomalari tuzadi;

fuqarolar yig‘ini mablag‘larini qonun hujjatlariga muvofiq tasarruf etadi;

tegishli hududda maslahat markazlari ishini tashkil etadi;

egasiz mol-mulkni, meros tariqasida fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organiga o‘tgan mol-mulkni, shuningdek davolash muassasalarida turganligi munosabati bilan vaqtincha bo‘lmagan yolg‘iz shaxslarning mol-mulkini, ixtisoslashtirilgan o‘quv-tarbiya muassasalarida yoki vasiylik va homiylikda turgan, oilaga tarbiyaga topshirilgan yetim bolalarning, ota-onasining qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarning mol-mulkini saqlash bo‘yicha chora-tadbirlarni ko‘radi;

spirtli ichimliklar, giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalarni suiiste’mol qilishi natijasida fuqaroni muomala layoqati cheklangan deb topish to‘g‘risida yoki fuqaroni ruhiy holati buzilganligi (ruhiy kasalligi yoki aqli zaifligi) tufayli muomalaga layoqatsiz deb topish haqida sudga ariza beradi;

kam ta’minlangan oilalarning, yetim bolalarning, ota-onasining qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarning, shuningdek tabiiy ofatlardan va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan jabr ko‘rgan fuqarolarning moddiy va uy-joy, maishiy sharoitlarini yaxshilash to‘g‘risida tegishli davlat organlariga takliflar kiritadi;

mahalliy davlat hokimiyati organlariga yangi dafn etish joylarini barpo etish va mavjud bo‘lganlarini rekonstruksiya qilish haqida takliflar kiritadi;

voyaga yetmaganlarning huquqlarini himoya qilish bo‘yicha jamoatchilik ishlarini tashkil etadi, yetim bolalar, ota-onasining qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar haqidagi ma’lumotlarni vasiylik va homiylik organlariga taqdim etadi, shuningdek bunday bolalarni tegishli davlat muassasalariga joylashtirishga ko‘maklashadi;

tegishli hududda bayram kunlari va muhim sanalar bilan bog‘liq ommaviy tadbirlar o‘tkazilishini tashkil qiladi;

ro‘yxatdan o‘tmagan diniy tashkilotlar faoliyat ko‘rsatishining, diniy qarashlarni majburan singdirish hollarining oldini olishga doir ishlarni tashkil etadi, vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi bilan bog‘liq boshqa masalalarni hal etadi;

mas’ul kotib harbiy hisobni yuritish bo‘yicha xodimning faoliyatini muvofiqlashtiradi;

fuqarolarni qabul qilishni amalga oshiradi, ularning arizalari, takliflari va shikoyatlarini ko‘rib chiqadi;

fuqarolarga ularning oilaviy va mulkiy ahvoli to‘g‘risida ma’lumotnomalar hamda hujjatlar, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa hujjatlar berilishini ta’minlaydi;

fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining va ular mansabdor shaxslarining o‘z vakolatlari doirasida qabul qilgan qarorlarini bajarmaganligi yoki zarur darajada bajarmaganligi uchun mansabdor shaxslarni javobgarlikka tortish to‘g‘risida qonunda belgilangan tartibda tegishli davlat organlariga va boshqa korxonalar, muassasalar hamda tashkilotlarga taqdimnomalar kiritadi;

tegishli davlat organlaridan muhofaza etiladigan tabiiy hududlar, moddiy-madaniy meros obyektlari haqida ma’lumotlar so‘raydi va oladi;

qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

41. Fuqarolar yigini raisi (oqsoqoli) uch yil muddatga saylanadi. Saylovlar “Fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) saylovi to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga binoan tashkil etiladi va o‘tkaziladi.

42. Mas’ul kotib fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) va fuqarolar yig‘ini kengashi majlisini o‘tkazishga doir materiallarni tayyorlaydi, fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) va fuqarolar yig‘ini kengashi hamda fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) qarorlarining ijrochilarga o‘z vaqtida yetkazilishini ta’minlaydi, ish yuritishni olib boradi.

Mas’ul kotib fuqarolar yig‘inida ish yuritishni to‘g‘ri tashkil qilish, ijro intizomiga rioya etgan holda ish yuritishni zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish asosida samarali amalga oshiradi.

Mas’ul kotib fuqarolar yig‘ini kengashi a’zolarini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, qonunlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari, farmoyishlari, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari, farmoyishlari va boshqa kelib tushgan normativ-huquqiy hujjatlar bilan fuqarolar yig‘ini tuzilmasi, mazkur Nizom, hujjatlar ijrosini nazorat qilish va tekshirishning asosiy qoidalari, ichki mehnat intizomi tartibi va fuqarolar yig‘ini faoliyatini tartibga solishga qaratilgan boshqa hujjatlar bilan tanishtiradi.

46. Fuqarolar yig‘inlari tomonidan barpo etilgan, olingan yoki qonunda belgilangan tartibda ularga berilgan jamoat, ijtimoiy-maishiy obyektlar va boshqa maqsadlarga mo‘ljallangan obyektlar, shuningdek transport vositalari, xo‘jalik anjomlari va boshqa ko‘char hamda ko‘chmas mol-mulk ularning mulki hisoblanadi.

47. Fuqarolar yig‘ini faoliyatining moliyaviy asosi quyidagi mablag‘lardan tashkil topadi:

fuqarolar yig‘inining o‘z mablag‘lari;

fuqarolar yig‘inining bino va boshqa mol-mulkini ijaraga berishdan tushgan mablag‘lar;

mahalliy budjet mablag‘lari;

yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik xayriyalari;

qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa mablag‘lar.

48. Fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli), fuqarolar yig‘ini raisining (oqsoqolining) o‘rinbosarlari (fuqarolar yig‘ini raisining keksalar va faxriylar ishlari hamda yoshlar masalalari bo‘yicha maslahatchilari), mas’ul kotibi va kengash devoni xodimlari fuqarolar yig‘inining o‘z mablag‘lari va qonun hujjatlarda nazarda tutilgan tartibda mahalliy budjet mablag‘lari hisobidan ta’minlanishi mumkin.

49. Fuqarolar yig‘ini bank hisobvarag‘idagi moliyaviy mablag‘larini qonun hujjatlarida belgilangan tartibda mustaqil tasarruf etadi.

Fuqarolar yig‘inining moliyaviy mablag‘lari olib qo‘yilishi mumkin emas.

50. Fuqarolar yig‘ini kengashi yilning har choragida moliyaviy mablag‘lardan qanday maqsadlarda foydalanganligi va tasarruf etganligi to‘g‘risida fuqarolar yig‘iniga hisobot beradi.

51. Fuqarolar yig‘ini o‘z faoliyatining hisobini yuritadi hamda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda davlat statistika va soliq xizmati organlariga hisobot taqdim etadi.

52. Fuqarolar yig‘ini to‘g‘risidagi nizomga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish haqidagi taklif fuqarolar yig‘iniga uning raisi (oqsoqoli), kengashi, taftish komissiyasi tomonidan kiritilishi mumkin.

53. Fuqarolar yig‘ini to‘g‘risidagi nizomga o‘zgartirish va qo‘shimchalar fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi)da tasdiqlangandan keyin tegishli Davlat xizmatlari markazlarida hisobga olinadi. Nizomga kiritilgan o‘zgartirish va qo‘shimchalar hisobga olingach qonuniy kuchga kirgan hisoblanadi.

54. Fuqarolar yig‘inini qayta tashkil etish va uning faoliyatini tugatish ma’muriy-hududiy birliklar va mahalla birlashtirilganda, bo‘linganda, tugatilganda, chegaralari o‘zgartirilganda fuqarolar yig‘inining qaroriga ko‘ra qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

55. Fuqarolar yig‘ini faoliyatini tugatish to‘g‘risida qaror qabul qilinganda fuqarolar yig‘ini tomonidan tugatish komissiyasi tuziladi.

56. Fuqarolar yig‘ini tugatilganda uning mablag‘i va mol-mulklari qonunda belgilangan tartibda fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) qarori bilan ushbu Nizom maqsadlari uchun sarflanadi.

1. Mazkur Nizom “Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq Fuqarolar yig‘ini huzuridagi taftish komissiyasi (keyingi o‘rinlarda Taftish komissiyasi deb ataladi) faoliyatini tartibga soladi.

2. Taftish komissiyasi o‘z faoliyatini jamoatchilik asosida amalga oshiradi hamda fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) tomonidan moliyaviy-xo‘jalik faoliyati sohasida yetarli bilim va tajribaga ega bo‘lgan fuqarolar yig‘ini a’zolari orasidan kamida uch nafar tarkibda yashirin yoki ochiq ovoz berish yo‘li bilan saylanadi.

3. Taftish komissiyasining maqsadi fuqarolar yig‘ini moliya-xo‘jalik faoliyatini tekshirishdan iborat.

4. Taftish komissiyasi o‘z faoliyatini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, qonunlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, fuqarolar yig‘ini to‘g‘risidagi Nizomga, fuqarolar yig‘inining qarorlariga hamda ushbu Nizomga muvofiq amalga oshiradi.

5. Taftish komissiyasi o‘z tekshirishlarini fuqarolar yig‘ini qaroriga muvofiq amalga oshiradi. Taftish komissiyasi rejadan tashqari tekshirishlarni fuqarolar yig‘ini a’zolari kamida uchdan bir qismining so‘roviga binoan o‘tkazadi.

6. Taftish komissiyasi o‘z faoliyatida mustaqildir va faqat fuqarolar yig‘iniga hisobdordir.

7. Taftish komissiyasi:

fuqarolar yig‘ini organlari tomonidan fuqarolar yig‘ini mol-mulkini saqlash va undan foydalanish, jumladan pul mablag‘larining maqsadli va manzilli sarflanishi holatini tekshiradi;

fuqarolar yig‘ini organlari tomonidan hisob-kitob hujjatlarining qonun hujjatlariga muvofiq yuritilishini tekshiradi;

fuqarolar yig‘ini tomonidan tashkil etilgan tadbirkorlik faoliyati subyektlari moliyaviy-xo‘jalik faoliyatining qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshirilayotganligini tekshiradi;

tekshirish natijalarini tahlil qiladi va fuqarolar yig‘iniga takliflar va xulosalar kiritadi.

Taftish komissiyasi fuqarolar yig‘inining moliya-xo‘jalik faoliyatida aniqlangan xato va kamchiliklarni bartaraf etish chora-tadbirlarini ishlab chiqadi va tasdiqlash uchun fuqarolar yig‘iniga kiritadi.

8. Taftish komissiyasi fuqarolar yig‘inining moliya-xo‘jalik faoliyatini har chorakdagi yoki boshqa davrdagi faoliyati yakunlari bo‘yicha fuqarolar yig‘ini qaroriga muvofiq tekshiradi.

Fuqarolar yig‘inining moliya-xo‘jalik faoliyatini tekshirish fuqarolar yig‘ini raisining (oqsoqolining) vakolat muddati yakuni bo‘yicha majburiy amalga oshiriladi.

9. Taftish komissiyasi o‘z vazifalarini amalga oshirishda quyidagi huquqlarga ega:

tekshirish o‘tkazish bo‘yicha yillik ish rejalarini tuzish va tasdiqlash uchun fuqarolar yig‘iniga kiritish;

tekshirish o‘tkazish shakllari va usullarini mustaqil belgilash;

tekshirish o‘tkazish uchun zarur bo‘lgan, shuningdek fuqarolar yig‘ini tomonidan tashkil etilgan tadbirkorlik faoliyati subyektlari faoliyatiga doir yozma ma’lumotlar olish;

zarur hollarda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda mustaqil auditorlar va mutaxassislar bilan hamkorlikni amalga oshirish;

moliya-xo‘jalik va hisob-kitob hujjatlarini tekshirish, zarur hollarda xonadonlarga borib ma’lumotlarni solishtirish;

fuqarolar yig‘ini nomidan tuzilgan shartnomalar, amalga oshirilgan bitimlar, kontragentlar bilan hisob-kitoblarning qonun hujjatlariga muvofiqligini tekshirish;

moliyaviy-xo‘jalik faoliyatida belgilangan normativ ko‘rsatkichlar va qoidalarga rioya qilinishini tekshirish;

fuqarolar yig‘ini mol-mulkidan foydalanishning holatini o‘rganish;

tekshirish davomida aniqlangan holatlar bo‘yicha moddiy javobgar shaxslardan tushuntirishlar olish;

moliya-xo‘jalik faoliyatida aniqlangan kamchilik va qonunbuzarlik holatlari bo‘yicha fuqarolar yig‘inini chaqirish to‘g‘risida taklif kiritish;

fuqarolar yig‘ini kengashi yoki fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) tomonidan qabul qilingan qarorlarning to‘g‘riligini, ularning qonun hujjatlari talablariga va fuqarolar yig‘ini qarorlariga muvofiqligini tekshirish;

soliq inspeksiyasi, statistika organlari va boshqa vakolatli davlat organlari uchun hisobot hujjatlari to‘g‘ri tuzilganligini tekshirish;

fuqarolar yig‘inining moliyaviy hujjatlarini, mol-mulk xatlovi bo‘yicha ma’lumotlarni birlamchi buxgalteriya hisobi ma’lumotlari bilan taqqoslash;

yuritilayotgan buxgalteriya hisobining mavjud normativ qoidalarga muvofiqligini tahlil qilish;

moliya-xo‘jalik hisobotini belgilangan tartib asosida yuritish bo‘yicha tavsiyalar berish.

Taftish komissiyasining talabiga ko‘ra fuqarolar yig‘inining moliya-xo‘jalik faoliyati uchun mas’ul shaxs zarur hujjatlarni taqdim etishi shart.

10. Taftish komissiyasi quyidagi majburiyatlarga ega:

tekshiruv o‘tkazishda qonun hujjatlariga va ushbu Nizom talablariga qat’iy amal qilish;

o‘tkazilgan tekshiruv natijalariga doir xulosalar nusxalarining belgilangan tartibda saqlanishini ta’minlash;

fuqarolar yig‘iniga amalga oshirilgan tekshirishlar natijalari yuzasidan yozma hisobotlarni o‘z vaqtida yetkazish;

o‘z vazifalarini bajarish paytida Taftish komissiyasi a’zolariga ma’lum bo‘lgan sir saqlanadigan ma’lumotlarni oshkor qilmaslik.

Tekshirishlarni o‘tkazish paytida Taftish komissiyasi a’zolari tekshiruv mavzusiga taalluqli bo‘lgan barcha hujjatlar va materiallarni puxta tekshirishga majbur.

Taftish o‘tkazilayotgan vaqtda hujjatlarning saqlanishini ta’minlash taftish komissiyasi raisi zimmasida bo‘ladi.

11. Fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) saylovidan so‘ng bir oy ichida Taftish komissiyasini tuzadi, Taftish komissiya a’zolari va raisini saylaydi.

Taftish komissiyasi tarkibiga nomzodi ko‘rsatilgan shaxs, agar fuqarolar yig‘inida hozir bo‘lganlarning yarmidan ko‘pi uni yoqlab ovoz bergan bo‘lsa, saylangan hisoblanadi.

Ovoz berish Taftish komissiyasi a’zoligiga har bir nomzod bo‘yicha alohida o‘tkaziladi.

Taftish komissiyasi raisi va uning a’zolari ikki uch yil muddatga saylanadi.

Taftish komissiyasi a’zolarining soni toq bo‘lishi kerak.

12. Taftish komissiyasi raisi yoki a’zosi quyidagi hollarda fuqarolar yig‘inining qarori bilan Taftish komissiya tarkibidan chiqariladi:

o‘z vakolatlarini zimmasidan soqit qilganda;

ushbu Nizomda nazarda tutilgan o‘z vazifalarini muntazam ravishda uzrli sabablarsiz bajarmaganda;

Taftish komissiyasi faoliyatiga taalluqli masalalarga doir fuqarolar yig‘ini majlislarida uzrli sabablarsiz ishtirok etmaganda, uning topshiriqlarini bajarmaganda;

fuqarolar yig‘inining obro‘siga putur yetkazuvchi harakatlar, nojo‘ya ishlar sodir etganda;

belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz deb topilganda yoki muomala layoqati cheklanganda;

sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirganda;

sudning qonuniy kuchga kirgan qarori bilan bedarak yo‘qolgan deb topilganda yoxud vafot etgan deb e’lon qilinganda;

O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini yo‘qotganda;

belgilangan tartibda boshqa hududga ko‘chib ketganda;

sog‘lig‘ining holati yoki boshqa uzrli sabablarga ko‘ra uch oy davomida o‘z vazifalarini bajara olmay qolganda;

vafot etgan taqdirda.

Taftish komissiyasi raisi yoki a’zosi Taftish komissiyasi tarkibidan chiqarilganda fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) bir oy muddat ichida Taftish komissiyasining yangi raisi yoki a’zosini saylaydi.

13. Taftish komissiyasining majlisi unda Taftish komissiyasi a’zolarining uchdan ikki qismi ishtirok etganda vakolatli hisoblanadi.

Taftish komissiyasining har bir a’zosi bitta ovozga ega. Taftish komissiyasining dalolatnomalari va xulosalari majlisda qatnashayotganlarning oddiy ko‘pchilik ovozi bilan tasdiqlanadi. Ovozlar teng bo‘lganda Taftish komissiyasi raisining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi.

Taftish komissiyasi a’zolari Taftish komissiyasining qaroriga rozi bo‘lmaganda majlis bayonnomasida alohida fikrlarini qayd ettirishga va ularni fuqarolar yig‘iniga, fuqarolar yig‘ini kengashiga yetkazishga haqlidirlar.

14. Taftish komissiyasi raisi:

Komissiya majlislarni chaqiradi va o‘tkazadi;

Taftish komissiyasining joriy ishlarini tashkil qiladi;

fuqarolar yig‘ini, fuqarolar yig‘ini kengashi majlislarida Taftish komissiyasi nomidan vakil bo‘ladi;

Taftish komissiyasi nomidan chiqariladigan hujjatlarni imzolaydi;

yilning har choragida amalga oshirilgan ishlar bo‘yicha fuqarolar yig‘iniga hisobot beradi.

15. Taftish komissiyasi a’zolari bir vaqtning o‘zida fuqarolar yig‘ini boshqa organlarining a’zosi bo‘lishi mumkin emas.

16. Taftish komissiyasi fuqarolar yig‘ini moliya-xo‘jalik faoliyatini tekshirish natijalari asosida quyidagilarni o‘z ichiga olgan xulosa tayyorlaydi:

hisobotlardagi va boshqa moliyaviy hujjatlardagi ma’lumotlarning ishonchli va to‘g‘ri ekanligiga berilgan baho;

buxgalteriya hisobini yuritish va moliyaviy hisobot taqdim etish tartibi buzilganligi holatlari, shuningdek qonunbuzilishi faktlari to‘g‘risidagi ma’lumot;

aniqlangan qonunbuzilishlarini bartaraf etish yuzasidan tavsiyalar, shuningdek fuqarolar yig‘ini moliyaviy faoliyati samaradorligini oshirishga oid takliflar.

17. Taftish komissiyasi xulosasi Taftish komissiyasining raisi va a’zolari, fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) va fuqarolar yig‘ini buxgalteriya hisobini yuritish uchun fuqarolar yig‘ini raisi tavsiyasi asosida fuqarolar yig‘ini kengashining qarori bilan belgilangan mas’ul shaxs tomonidan imzolanadi.

18. Fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) yoki buxgalteriya hisobini yuritish uchun mas’ul shaxs Taftish komissiyasi xulosasi bo‘yicha e’tiroz bildirgan taqdirda, xulosaga imzo qo‘yish bilan bir vaqtda o‘z e’tirozini ilova qilishi mumkin.

19. Tekshirish natijalari bo‘yicha tuzilgan xulosaga nisbatan bildirilgan e’tirozlar bo‘yicha Taftish komissiyasi o‘z fikrini bildiradi.

20. Taftish komissiyasi hisoboti fuqarolar yig‘inida ko‘rib chiqilmagungacha uchinchi shaxslarga berilishi mumkin emas.

21. Taftish komissiyasini tugatish va uning faoliyatini qayta tashkil etish, tegishli fuqarolar yig‘ini birlashtirilganda, bo‘linganda, tugatilganda va chegaralari o‘zgartirilganda fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organi qaroriga muvofiq amalga oshiriladi.

22. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javobgar bo‘ladilar.

1. Ushbu Nizom “Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq Fuqarolar yig‘inining yarashtirish komissiyasi (keyingi o‘rinlarda Yarashtirish komissiyasi deb ataladi) faoliyatini tartibga soladi.

2. Yarashtirish komissiyasi o‘z faoliyatini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, qonunlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, Fuqarolar yig‘ini to‘g‘risidagi Nizomga, fuqarolar yig‘ini va uning kengashi qarorlariga hamda ushbu Nizomga muvofiq amalga oshiradi.

3. Yarashtirish komissiyasi o‘z faoliyatini jamoatchilik asosida amalga oshiradi.

4. Yarashtirish komissiyasining maqsadi fuqarolarning oilada va mahallalarda tinch-osoyishta, hamjihatlikda yashashiga ko‘maklashish, oilaviy nizolarni tinch yo‘l bilan hal etish, yosh avlodni sog‘lom va barkamol etib tarbiyalash, aholi o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini milliy va ma’naviy qadriyatlarimizga tayangan holda keng targ‘ib etish orqali ma’naviy muhit barqarorligini ta’minlashga ko‘maklashishdan iborat.

5. Quyidagilar Yarashtirish komissiyasining asosiy vazifalari hisoblanadi:

oilaviy nizolar, yoshlar tarbiyasiga e’tiborsizlik holatlari, fuqarolar, ayniqsa, yoshlarning turli yot g‘oyalar ta’siriga tushib qolishi, ichkilikbozlik hamda giyohvandlik illatlariga berilishi, huquqbuzarliklarning sodir etilishi — oilalar barbod bo‘lishining asosiy sabablaridan biri ekanligini, oilalardagi tinch-totuvlik mahallalardagi ma’naviy muhit barqarorligi, shuningdek oilaning sog‘lomligi jamiyat mustahkamligi hamda mamlakat barqarorligi bilan uzviy bog‘liqligini fuqarolarga tushuntirish va yig‘ilishlarda muhokama etib borish;

yigit va qizlarni oila qurishga ruhiy-ma’naviy jihatdan tayyorlashga ko‘maklashish, oilaviy ajralishlarning oldini olish bo‘yicha targ‘ibot ishlarini tashkil etish, oilaning muqaddasligi va jamiyatning asosiy bo‘g‘ini ekanligini yoshlar ongiga singdirishga qaratilgan tashviqot ishlarini amalga oshirish;

er-xotin, qaynona va kelin, yaqin qarindoshlar, qo‘ni-qo‘shnilar o‘rtasidagi nizolarni bartaraf etish, buzilgan munosabatlarni tiklashga doir amaliy choralar ko‘rish;

sud yoki fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organidan nikohdan ajrashishga ariza bilan murojaat qilgan er-xotinlarni yarashtirish uchun tegishli choralar ko‘rish bo‘yicha xabar olingandan so‘ng yarashish uchun belgilangan muddat tugashidan o‘n kun avval ularni yarashtirish yuzasidan amalga oshirilgan ishlar haqida tegishli ravishda sud yoki fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organini xabardor qilish;

milliy qadriyatlarimizga zid holda muntazam ravishda notinch yashayotgan, qo‘ni-qo‘shnichilik munosabatlari hamda mahalladagi osoyishtalikning buzilishiga sababchi bo‘layotgan oilalarni, turli nojo‘ya xatti-harakatlarning oldini olish maqsadida oilalarning turmush tarzi va muhitini o‘rganib, ma’naviy muhitga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi omillarga barham berish chora-tadbirlari amalga oshirilishini tashkil etish;

alkogol va tamaki mahsulotlarini, giyohvandlik vositalarini iste’mol qilishning zarari to‘g‘risidagi bilimlarni targ‘ib qilishga doir profilaktika tadbirlarini amalga oshirish;

ichki ishlar organlarining profilaktik hisobida turgan, ayniqsa ilgari sudlangan, oilada va turmushda muntazam ravishda huquqbuzarliklarga yo‘l qo‘yuvchi, turli yot g‘oyalar ta’siriga tushib qolgan shaxslar bilan profilaktika ishlari olib borishda ishtirok etish;

jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilgan shaxslarning ijtimoiy hayotda o‘z o‘rinlarini topishlariga ko‘maklashish;

namunali oilalar, ularda farzand tarbiyasi, oila a’zolari o‘rtasidagi ibratli munosabatlarni ommalashtirish;

to‘ylar va boshqa marosimlarni ixcham, keng aholi manfaatlarini, milliy qadriyatlarimiz va ibratli an’analarimizni hisobga olgan holda o‘tkazishni aholi o‘rtasida targ‘ib qilish va bu boradagi ijobiy tajribalarni ommalashtirish.

Yarashtirish komissiyasi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vazifalarni ham amalga oshirishi mumkin.

6. Yarashtirish komissiyasi o‘z vazifalarini amalga oshirishda fuqarolar yig‘ini hududidagi ichki ishlar organlari profilaktika inspektori, xotin-qizlar qo‘mitasi hamda “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakatining hududdagi korxona, tashkilot va muassasalardagi boshlang‘ich tashkilotlari, ta’lim muassasalari va boshqa tashkilotlar, fuqarolar yig‘ini kengashi a’zolari, profilaktika (katta) inspektorining jamoat tartibini saqlash bo‘yicha yordamchilari, fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha boshqa komissiyalar bilan hamkorlik qiladi.

7. Yarashtirish komissiyasi ushbu Nizomda belgilangan vazifalar ijrosini ta’minlashda Yarashtirish komissiyasi a’zolari tomonidan ommaviy axborot vositalarida chiqishlarni tashkil etishi mumkin.

8. Yarashtirish komissiyasi quyidagi huquqlarga ega:

faoliyati uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarni tegishli tashkilotlardan belgilangan tartibda olish to‘g‘risida, zarur hollarda ma’lumotlarni joyiga borib o‘rganish haqida fuqarolar yig‘iniga takliflar kiritish;

faoliyat yo‘nalishiga oid u yoki bu masalalar yuzasidan qabul qilgan qarorlarini fuqarolar yig‘ini kengashida ko‘rib chiqish uchun taqdim etish;

mahalla va oilalardagi ma’naviy muhitni o‘rganish va ulardagi holat to‘g‘risida to‘liq ma’lumot olish uchun farzandlari o‘qiyotgan ta’lim muassasalaridan zarur ma’lumotlarni belgilangan tartibda olish;

mahallalar va oilalardagi tinch-osoyishtalik, hamjihatlikka salbiy ta’sir etuvchi omillarni hamda bunga sababchi bo‘lgan shaxslarni aniqlash, salbiy holatlarning sabablari va oqibatlarini bartaraf etish haqida fuqarolar yig‘iniga takliflar kiritish;

nizolashayotgan er-xotin va yaqin qarindoshlar o‘rtasidagi mol-mulk, merosning bo‘linishida o‘z vakolati doirasida ishtirok etish;

nikohdan ajralish holati qayd etilgan oilalarda bolalarning ota-onasining qaysi biri bilan yashashi, bolalarning farzandlikka olinishi yoki maxsus muassasalarga, shu jumladan “Mehribonlik” va “Muruvvat” uylariga joylashtirilishi masalasining belgilangan tartibda hal qilinishida o‘z fikrini bildirish;

zimmasiga yuklangan vazifalarni amalga oshirish maqsadida zarur axborot va tushuntirishlar olish uchun o‘z majlislariga davlat organlarining mas’ul xodimlarini, nodavlat notijorat tashkilotlarining vakillarini, mutaxassislarni va boshqa shaxslarni taklif etish bo‘yicha fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish;

to‘ylar va boshqa marosimlarni ixcham, keng aholi manfaatlarini, milliy qadriyatlarimiz va ibratli an’analarimizni hisobga olgan holda o‘tkazish bo‘yicha fuqarolar yig‘iniga tavsiyalar berish;

ushbu Nizomda belgilangan vazifalarni bajarishda tegishli chora-tadbirlarni amalga oshirish bo‘yicha fuqarolar yig‘iniga takliflar kiritish.

9. Yarashtirish komissiyasining majburiyatlari quyidagilardan iborat:

o‘z faoliyatida qonunchilikka va mazkur Nizom talablariga qat’iy rioya qilish;

mazkur Nizomda belgilangan vazifalarni amalga oshirish;

mahalla va oilalardagi ma’naviy muhit barqarorligining buzilishi, fuqarolar qadr-qimmatining kamsitilishi, huquq va erkinliklarining poymol etilishiga yo‘l qo‘ymaslik;

fuqarolar yig‘ini faoliyatida faol ishtirok etish, fuqarolar yig‘ini va kengashining qarorlarini amaliyotga tatbiq etish orqali mahallaning nufuzi, obro‘-e’tiborini mustahkamlash va ta’sirini oshirish;

yo‘nalishi bo‘yicha targ‘ibot ishlarini samarali va maqsadli tarzda muntazam ravishda amalga oshirish;

qonun buzilishi holatlari aniqlangan hollarda tegishli organlarga xabar berish to‘g‘risida fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish.

10. Yarashtirish komissiyasi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi hamda majburiyatlarni bajarishi mumkin.

11. Yarashtirish komissiyasiga ayon bo‘lgan sirlarning o‘zgalarga oshkor qilinishi qat’iyan taqiqlanadi.

12. Yarashtirish komissiyasi raisi va uning a’zolari:

o‘z faoliyati davomida fuqarolar bilan xushmuomala va xolis bo‘lishlari;

o‘z bilimlarini, ayniqsa inson huquq va erkinliklari hamda oila sohasidagi huquqiy bilimlarini oshirib borishlari zarur.

13. Yarashtirish komissiyasi fuqarolar yig‘ini tomonidan fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) saylovidan so‘ng bir oy ichida 8 — 12 nafar a’zodan iborat tarkibda tuziladi.

Yarashtirish komissiyasi a’zolari soni fuqarolar yig‘ini hududidagi aholi soni hamda ish hajmiga qarab belgilanadi.

14. Yarashtirish komissiyasi tarkibiga fuqarolar yig‘ini raisining (oqsoqolining) o‘rinbosarlaridan biri, tuman (shahar) xotin-qizlar qo‘mitalarining xotin-qizlar bilan ishlash va oilalarda ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash bo‘yicha mutaxassisi, fuqarolar yig‘ini hududidagi ichki ishlar organlari profilaktika inspektorlari, imom-xatib, ta’lim muassasalari rahbarlari yoki ularning ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha o‘rinbosarlari, qishloq vrachlik punkti (oilaviy poliklinika) vakili, hayotiy tajribaga ega bo‘lgan, namunali oila boshliqlari, aholi o‘rtasida obro‘-e’tiborga ega bo‘lgan hamda o‘zining tarbiyaviy ta’sirini o‘tkaza oladigan mahalla faollari, shu jumladan tashabbuskor yoshlar kiritilishi mumkin.

15. Yarashtirish komissiyasi a’zolari va raisi fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) tomonidan uch yil muddatga saylanadi.

Komissiyaga rahbarlik, qoida tariqasida, fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) tomonidan amalga oshiriladi.

Yarashtirish komissiyasi tarkibiga nomzod sifatida ko‘rsatilgan shaxs, agar fuqarolar yig‘inida (fuqarolar vakillarining yig‘ilishida) hozir bo‘lganlarning yarmidan ko‘pi uni yoqlab ovoz bergan bo‘lsa, saylangan hisoblanadi.

Yarashtirish komissiyasi a’zosi muddatidan avval Yarashtirish komissiyasi tarkibidan chiqsa, Yarashtirish komissiyasining yangi a’zosi bir oy muddat ichida fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) tomonidan saylanadi.

16. Yarashtirish komissiyasi raisi:

majlislarni chaqiradi va o‘tkazadi;

Yarashtirish komissiyasining joriy ishlarini tashkil qiladi;

fuqarolar yig‘ini, yig‘in kengashi majlislarida uning nomidan vakil bo‘ladi;

Yarashtirish komissiyasi nomidan chiqadigan hujjatlarni imzolaydi.

17. Yarashtirish komissiyasi raisi ushbu Nizomda belgilangan vazifalarni Yarashtirish komissiyasi a’zolari o‘rtasida taqsimlaydi hamda Yarashtirish komissiyasi a’zolari tomonidan o‘zlariga yuklangan vazifalarning bajarilishini ta’minlaydi.

Yarashtirish komissiyasi o‘zining birinchi tashkiliy yig‘ilishida a’zolar ichidan Yarashtirish komissiyasi raisining o‘rinbosarini saylaydi.

Yarashtirish komissiyasi raisi o‘rinbosarining vazifalari Yarashtirish komissiyasi raisi tomonidan fuqarolar yig‘ini kengashi bilan kelishilgan holda belgilanadi. Yarashtirish komissiyasi raisi uzrli sabablarga ko‘ra bo‘lmagan hollarda rais o‘rinbosari uning vazifasini bajaradi.

18. Komissiya raisi yoki a’zosi quyidagi hollarda fuqarolar yig‘inining (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) qarori bilan Komissiya tarkibidan chiqariladi:

o‘z vakolatlarini zimmasidan soqit qilganda;

ushbu Nizomda nazarda tutilgan o‘z vazifalarini muntazam ravishda uzrli sabablarsiz bajarmaganda;

Komissiya faoliyatiga taalluqli masalalarga doir fuqarolar yig‘ini majlislarida uzrli sabablarsiz ishtirok etmaganda, uning topshiriqlarini bajarmaganda;

fuqarolar yig‘inining obro‘siga putur yetkazuvchi harakatlar, nojo‘ya ishlar sodir etganda;

belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz deb topilganda yoki muomala layoqati cheklanganda;

sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirganda;

sudning qonuniy kuchga kirgan qarori bilan bedarak yo‘qolgan deb topilganda yoxud vafot etgan deb e’lon qilinganda;

O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini yo‘qotganda;

belgilangan tartibda boshqa hududga ko‘chib ketganda;

sog‘lig‘ining holati yoki boshqa uzrli sabablarga ko‘ra uch oy davomida o‘z vazifalarini bajara olmay qolganda;

vafot etgan taqdirda.

Komissiya raisi yoki a’zosi Komissiya tarkibidan chiqarilganda fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) bir oy muddat ichida Komissiyaning yangi raisi yoki a’zosini saylaydi.

19. Vazifalar taqsimoti hamda unga asosan tuzilgan Yarashtirish komissiyasining yillik, choraklik ish rejalari Yarashtirish komissiyasi yig‘ilishida muhokama qilinadi va fuqarolar yig‘ini kengashi tomonidan tasdiqlanadi.

Yarashtirish komissiyasi ish rejasi ijrosi yuzasidan Yarashtirish komissiyasi a’zolarining amalga oshirilgan ishlar bo‘yicha hisobotlari har oyda Yarashtirish komissiyasi yig‘ilishlarida eshitilib, tegishli qarorlar qabul qilib boriladi.

Yarashtirish komissiyasi yig‘ilishi, agar uning ishida a’zolarining kamida uchdan ikki qismi qatnashayotgan bo‘lsa, vakolatli hisoblanadi. Yarashtirish komissiyasi a’zolarining yarmidan ko‘pi yoqlab ovoz bergan qaror qabul qilingan hisoblanadi.

20. Fuqarolar yig‘ini mas’ul kotibi Yarashtirish komissiyasining kotibi hisoblanadi va Yarashtirish komissiyasi yig‘ilishlarining bayonini yuritadi va qarorlar ijrosini nazorat qiladi.

21. Yarashtirish komissiyasi o‘z faoliyati to‘g‘risida har oyda fuqarolar yig‘ini kengashiga, yilning har choragida fuqarolar yig‘iniga hisobot berib boradi.

22. Yarashtirish komissiyasini zarur jihozlar bilan ta’minlash, shuningdek Yarashtirish komissiyasi a’zolarini moddiy rag‘batlantirish uchun mahalliy budjet mablag‘lari, yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik xayriyalari, shuningdek qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa mablag‘lardan tashkil topgan fuqarolar yig‘ini mulki hisobidan fuqarolar yig‘ini kengashi qaroriga asosan pul mablag‘lari ajratilishi mumkin.

23. Yarashtirish komissiyasini tugatish va uning faoliyatini qayta tashkil etish tegishli fuqarolar yig‘ini birlashtirilganda, bo‘linganda, tugatilganda va chegaralari o‘zgartirilganda fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organi qaroriga muvofiq amalga oshiriladi.

24. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javobgar bo‘ladilar.

1. Ushbu Nizom “Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq Fuqarolar yig‘inining ma’rifat va ma’naviyat masalalari bo‘yicha komissiyasi (keyingi o‘rinlarda Komissiya deb ataladi) faoliyatini tartibga soladi.

2. Komissiya o‘z faoliyatini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, qonunlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, Fuqarolar yig‘ini to‘g‘risidagi Nizomga, fuqarolar yig‘ini va uning kengashi qarorlariga hamda ushbu Nizomga muvofiq amalga oshiradi.

3. Komissiya o‘z faoliyatini jamoatchilik asosida amalga oshiradi.

4. Komissiyaning maqsadi fuqarolar yig‘ini hududida ma’naviy asoslarni mustahkamlash, tarixan tarkib topgan milliy va ma’naviy qadriyatlarimiz, an’ana va urf-odatlarimizni asrab-avaylash, xalqimiz, ayniqsa, yosh avlod qalbi va ongiga ona Vatanga muhabbat, milliy istiqlol g‘oyasiga sadoqat ruhini singdirish, millatlararo do‘stlik va hamjihatlikni mustahkamlash borasida fuqarolar yig‘inlarida o‘tkazilayotgan ommaviy-siyosiy, ma’naviy-ma’rifiy, madaniy va tarbiyaviy tadbirlarning amalga oshirilishiga ko‘maklashishdan iborat.

5. Quyidagilar Komissiyaning asosiy vazifalari hisoblanadi:

ommaviy-siyosiy, ma’naviy-ma’rifiy, madaniy tadbirlarni va boshqa tadbirlarni o‘tkazishda davlat organlariga ko‘maklashish;

sog‘lom ma’naviy muhit barqarorligini ta’minlash, fuqarolar ongida yurtga sadoqat, madaniy merosimizga hurmat tuyg‘ularini yuksaltirish, yoshlarni milliy va umuminsoniy qadriyatlar ruhida tarbiyalash, ularni “ommaviy madaniyat”ning salbiy illatlari ta’siridan himoyalash, umumbashariy va milliy bayramlarni aholi o‘rtasida yuqori saviyada tashkil etish va o‘tkazish bo‘yicha qabul qilingan ma’naviy-ma’rifiy dasturlar ijrosini fuqarolar yig‘ini hududida ta’minlash;

diniy ekstremizm, diniy aqidaparastlik va missionerlikning kelib chiqish sabablarini o‘rganish, ularning salbiy oqibatlarini tushuntirish, shuningdek ularning oldini olish, aholini hushyorlik va ogohlikka da’vat etishga yo‘naltirilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish;

milliy istiqlol g‘oyasining asosiy tushunchalari va ma’naviyat targ‘ibotiga oid vakolatli davlat organlari qarorlarini ijtimoiy hayotga tatbiq etishda faol qatnashish;

ma’naviyat va ma’rifat ishlarini zamon talablari asosida tashkil etish, aholining mamlakatimizda amalga oshirilayotgan yangilanish jarayonlariga daxldorlik hissini oshirishga qaratilgan targ‘ibot ishlarini amalga oshirish;

ota-onalarning yosh avlodni tarbiyalash bo‘yicha huquqiy, ma’naviy-axloqiy va fiziologik bilimlarini oshirish maqsadida fuqarolar yig‘ini huzurida tashkil etilgan “Ota-onalar universitetlari” faoliyatiga ko‘maklashish;

ma’naviy hayot, milliy ong va qadriyatlar, e’tiqod va tafakkur, ko‘p asrlik urf-odat va an’analarni asrab-avaylash, ma’naviy olamni yuksaltirishga qaratilgan ishlarni tashkil etish;

milliy g‘oya va uning uzviy tarkibiy qismlari hisoblangan komil inson, ijtimoiy hamkorlik, millatlararo totuvlik, dinlararo bag‘rikenglik kabi tamoyillarning mazmun-mohiyatini aholi o‘rtasida keng targ‘ib qilish;

milliy urf-odatlar va ularning zamirida mujassam bo‘lgan mehr-oqibat, insonni ulug‘lash, tinch va osoyishta hayot, do‘stlik va totuvlikni qadrlash, turli muammolarni birgalashib hal qilish kabi ibratli qadriyatlarning mohiyati va ahamiyatini targ‘ib etish;

ro‘yxatdan o‘tmagan diniy tashkilotlar faoliyat ko‘rsatishining oldini olish, fuqarolarning diniy e’tiqod erkinligi huquqlariga rioya etilishini ta’minlash, diniy qarashlarni majburan singdirishga yo‘l qo‘ymaslik choralarini ko‘rish, vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi bilan bog‘liq boshqa masalalar bo‘yicha fuqarolar yig‘ini kengashiga ko‘maklashish;

mamlakatimizda amalga oshirilayotgan davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlari, keng ko‘lamli islohotlarning mohiyati, qabul qilingan qonun hujjatlarining mazmun-mohiyatini hamda ularning jamiyatimiz taraqqiyoti va fuqarolar ijtimoiy hayotidagi ahamiyatini ochib berishga qaratilgan ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy-ma’rifiy va huquqiy targ‘ibot tadbirlarini tashkil etish;

tarbiyaga oid masalalar yuzasidan ta’lim muassasalari bilan hamkorlik qilishda fuqarolar yig‘ini kengashiga ko‘maklashish;

nomoddiy-madaniy merosni asrash va uni targ‘ib qilish.

Komissiya qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vazifalarni ham amalga oshirishi mumkin.

6. Komissiya o‘z vazifalarini amalga oshirishda Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi va O‘zbekiston musulmonlari idorasining hududiy bo‘linmalari, O‘zbekiston “Mahalla” xayriya jamoat fondi hamda O‘zbekiston faxriylarining ijtimoiy faoliyatini qo‘llab-quvvatlash “Nuroniy” jamg‘armasining tumanlar (shaharlar) bo‘limlari, fuqarolar yig‘ini hududidagi ichki ishlar organlari profilaktika inspektorlari, ta’lim muassasalari, tuman (shahar) xotin-qizlar qo‘mitalarining xotin-qizlar bilan ishlash va oilalarda ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash bo‘yicha mutaxassisi, profilaktika (katta) inspektorining jamoat tartibini saqlash bo‘yicha yordamchilari, “Ota-onalar universiteti”, Xotin-qizlar qo‘mitasi hamda “Kamolot” yoshlar ijtimoiy-harakatining hududdagi ta’lim muassasalari, korxona va tashkilotlardagi boshlang‘ich tashkilotlari, diniy ulamolar, fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha boshqa komissiyalar bilan hamkorlik qiladi.

7. Komissiya ushbu Nizomda belgilangan vazifalar ijrosini ta’minlashda Komissiya a’zolari tomonidan ommaviy axborot vositalarida chiqishlarni tashkil etishi mumkin.

8. Komissiya quyidagi huquqlarga ega:

faoliyati uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarni tegishli tashkilotlardan belgilangan tartibda olish to‘g‘risida, zarur hollarda ma’lumotlarni joyiga borib o‘rganish haqida fuqarolar yig‘iniga takliflar kiritish;

faoliyat yo‘nalishiga oid u yoki bu masalalar yuzasidan qabul qilgan qarorlarini fuqarolar yig‘ini kengashida ko‘rib chiqish uchun taqdim etish;

O‘zbekiston Respublikasining umumxalq bayramlari, muhim tarixiy sanalari munosabati bilan o‘tkaziladigan tadbirlarni tashkil etish;

vakolatli davlat organlari va nodavlat notijorat tashkilotlari vakillari bilan hamkorlikda yoshlarning ma’naviy tarbiyasiga ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan, milliy mentalityetimizga yot turli adabiyotlar, video-audio va matbaa hamda boshqa mahsulotlar bilan noqonuniy savdo qilishga qarshi chora-tadbirlarni tashkil etish va amalga oshirishda qatnashish;

vakolatli davlat organlari va nodavlat notijorat tashkilotlari tomonidan ma’naviy-ma’rifiy targ‘ibot masalalariga doir o‘tkazilayotgan tadbirlarda, hududda joylashgan tashkilotlarning “Ma’naviyat va ma’rifat” kengashlari yig‘ilishlarida ishtirok etish;

vakolatli davlat organlariga hududda milliy mentalityetimizga yot bo‘lgan hamda ma’naviy hayotimizga xavf soladigan zararli g‘oyalar va mafkuraviy xurujlar, diniy ekstremizm, diniy aqidaparastlik va missionerlik holatlari to‘g‘risida xabarlar yuborish bo‘yicha fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish;

hududdagi mavjud tarixiy va madaniy yodgorliklarning ahamiyatini tushuntirish, fuqarolar yig‘ini hamda homiylar yordami bilan nuroniylar va yoshlarning diqqatga sazovor joylarga sayohatlarini tashkil etish bo‘yicha fuqarolar yig‘iniga takliflar kiritish;

turli ma’naviy-ma’rifiy va madaniy tadbirlar tashkil etish yuzasidan takliflar kiritish hamda amalga oshirilayotgan targ‘ibot-tashviqot tadbirlarining ta’sirchanligini oshirish maqsadida jamoatchilik fikrini o‘rganib borish;

o‘ziga yuklangan vazifalarni amalga oshirish maqsadida o‘z majlislariga davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlarining vakillarini, mutaxassislarni va boshqa shaxslarni jalb qilish bo‘yicha fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish;

ushbu Nizomda belgilangan vazifalarni bajarishda tegishli chora-tadbirlarni amalga oshirish bo‘yicha fuqarolar yig‘iniga takliflar kiritish.

9. Komissiyaning majburiyatlari quyidagilardan iborat:

o‘z faoliyatida qonunchilikka va mazkur Nizom talablariga qat’iy rioya qilish;

mazkur Nizomda belgilangan vazifalarni amalga oshirish;

mahalla va oilalardagi ma’naviy muhit barqarorligining buzilishiga, fuqarolarning qadr-qimmati kamsitilishiga, huquq va erkinliklarining poymol etilishiga yo‘l qo‘ymaslik;

fuqarolar yig‘ini faoliyatida faol ishtirok etish, fuqarolar yig‘ini va kengashining qarorlarini amaliyotga tatbiq etish orqali mahallaning nufuzi, obro‘-e’tiborini mustahkamlash va ta’sirini oshirish;

yo‘nalishi bo‘yicha targ‘ibot ishlarini samarali va maqsadli tarzda muntazam ravishda amalga oshirish;

qonun buzilishi holatlari aniqlangan hollarda tegishli organlarga xabar berish to‘g‘risida fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish.

10. Komissiya qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi hamda majburiyatlarni bajarishi mumkin.

11. Komissiyaga ayon bo‘lgan sirlarning o‘zgalarga oshkor qilinishi qat’iyan taqiqlanadi.

12. Komissiya raisi va uning a’zolari:

o‘z faoliyati davomida fuqarolar bilan xushmuomala va xolis bo‘lishlari;

o‘z bilimlarini, ayniqsa ma’rifat va ma’naviyat targ‘ibot masalalariga doir qonun hujjatlarining mazmun-mohiyati, ular ijrosini hamda targ‘ibotini ta’minlash kabi sohalardagi huquqiy bilimlarini oshirib borishlari zarur.

13. Komissiya fuqarolar yig‘ini tomonidan fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) saylovidan so‘ng bir oy ichida 10 — 15 nafar a’zodan iborat tarkibda tuziladi.

Komissiya a’zolari soni fuqarolar yig‘inidagi aholi soniga hamda ish hajmiga qarab belgilanadi.

14. Komissiya tarkibiga ichki ishlar organlari profilaktika inspektori, hududdagi ta’lim muassasalari rahbarlarining ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha o‘rinbosarlari va o‘qituvchi-murabbiylari, “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakatining boshlang‘ich tashkiloti, diniy tashkilotlar vakillari, tuman (shahar) xotin-qizlar qo‘mitalarining xotin-qizlar bilan ishlash va oilalarda ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash bo‘yicha mutaxassisi, yig‘in huzuridagi “Ota-onalar universiteti”ning rahbari, tashkilotchilik qobiliyatiga ega bo‘lgan, mahallada o‘zining namunali xulqi bilan obro‘-e’tibor qozongan, o‘zining tarbiyaviy ta’sirini o‘tkaza oladigan faol fuqarolar, shu jumladan tashabbuskor yoshlar kiritilishi mumkin.

15. Komissiya a’zolari va raisi fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) tomonidan uch yil muddatga saylanadi.

Komissiyaga rahbarlik, qoida tariqasida, fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli)ning o‘rinbosaridan biri yoki maslahatchisi tomonidan amalga oshiriladi.

Komissiya tarkibiga nomzod sifatida ko‘rsatilgan shaxs, agar fuqarolar yig‘inida (fuqarolar vakillarining yig‘ilishida) hozir bo‘lganlarning yarmidan ko‘pi uni yoqlab ovoz bergan bo‘lsa, saylangan hisoblanadi.

Komissiya a’zosi muddatidan avval Komissiya tarkibidan chiqsa, Komissiyaning yangi a’zosi bir oy muddat ichida fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) tomonidan saylanadi.

16. Komissiya raisi:

majlislarni chaqiradi va o‘tkazadi;

Komissiyaning joriy ishlarini tashkil qiladi;

fuqarolar yig‘ini, yig‘in kengashi majlislarida uning nomidan vakil bo‘ladi;

Komissiya nomidan chiqadigan hujjatlarni imzolaydi.

17. Komissiya raisi ushbu Nizomda belgilangan vazifalarni Komissiya a’zolari o‘rtasida taqsimlaydi hamda Komissiya a’zolari tomonidan o‘zlariga yuklangan vazifalarning bajarilishini ta’minlaydi.

Komissiya o‘zining birinchi tashkiliy yig‘ilishida a’zolar ichidan Komissiya raisining o‘rinbosarini saylaydi.

Komissiya raisi o‘rinbosarining vazifalari Komissiya raisi tomonidan fuqarolar yig‘ini kengashi bilan kelishilgan holda belgilanadi. Komissiya raisi uzrli sabablarga ko‘ra bo‘lmagan hollarda rais o‘rinbosari uning vazifasini bajaradi.

18. Komissiya raisi yoki a’zosi quyidagi hollarda fuqarolar yig‘inining (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) qarori bilan Komissiya tarkibidan chiqariladi:

o‘z vakolatlarini zimmasidan soqit qilganda;

ushbu Nizomda nazarda tutilgan o‘z vazifalarini muntazam ravishda uzrli sabablarsiz bajarmaganda;

Komissiya faoliyatiga taalluqli masalalarga doir fuqarolar yig‘ini majlislarida uzrli sabablarsiz ishtirok etmaganda, uning topshiriqlarini bajarmaganda;

fuqarolar yig‘inining obro‘siga putur yetkazuvchi harakatlar, nojo‘ya ishlar sodir etganda;

belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz deb topilganda yoki muomala layoqati cheklanganda;

sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirganda;

sudning qonuniy kuchga kirgan qarori bilan bedarak yo‘qolgan deb topilganda yoxud vafot etgan deb e’lon qilinganda;

O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini yo‘qotganda;

belgilangan tartibda boshqa hududga ko‘chib ketganda;

sog‘lig‘ining holati yoki boshqa uzrli sabablarga ko‘ra uch oy davomida o‘z vazifalarini bajara olmay qolganda;

vafot etgan taqdirda.

Komissiya raisi yoki a’zosi Komissiya tarkibidan chiqarilganda fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) bir oy muddat ichida Komissiyaning yangi raisi yoki a’zosini saylaydi.

19. Vazifalar taqsimoti hamda unga asosan tuzilgan Komissiyaning yillik, choraklik ish rejalari Komissiya yig‘ilishida muhokama qilinadi va fuqarolar yig‘ini kengashi tomonidan tasdiqlanadi.

Komissiya ish rejasi ijrosi yuzasidan Komissiya a’zolarining amalga oshirilgan ishlar bo‘yicha hisobotlari har oyda Komissiya yig‘ilishlarida eshitilib, tegishli qarorlar qabul qilib boriladi.

Komissiya yig‘ilishi, agar uning ishida a’zolarining kamida uchdan ikki qismi qatnashayotgan bo‘lsa, vakolatli hisoblanadi. Komissiya a’zolarining yarmidan ko‘pi yoqlab ovoz bergan qaror qabul qilingan hisoblanadi.

20. Fuqarolar yig‘ini mas’ul kotibi Komissiyaning kotibi hisoblanadi va Komissiya yig‘ilishlarining bayonini yuritadi va qarorlar ijrosini nazorat qiladi.

21. Komissiya o‘z faoliyati to‘g‘risida har oyda fuqarolar yig‘ini kengashiga, yilning har choragida fuqarolar yig‘iniga hisobot berib boradi.

22. Komissiyani zarur jihozlar bilan ta’minlash, shuningdek Komissiya a’zolarini moddiy rag‘batlantirish uchun mahalliy budjet mablag‘lari, yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik xayriyalari, shuningdek qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa mablag‘lardan tashkil topgan fuqarolar yig‘ini mulki hisobidan fuqarolar yig‘ini kengashi qaroriga asosan pul mablag‘lari ajratilishi mumkin.

23. Komissiyani tugatish va uning faoliyatini qayta tashkil etish tegishli fuqarolar yig‘ini birlashtirilganda, bo‘linganda, tugatilganda va chegaralari o‘zgartirilganda fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organi qaroriga muvofiq amalga oshiriladi.

24. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javobgar bo‘ladilar.

1. Ushbu Nizom “Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq Fuqarolar yig‘inining ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha komissiyasi (keyingi o‘rinlarda Komissiya deb ataladi) faoliyatini tartibga soladi.

2. Komissiya o‘z faoliyatini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, qonunlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, Fuqarolar yig‘ini to‘g‘risidagi Nizomga, fuqarolar yig‘ini va uning kengashi qarorlariga hamda ushbu Nizomga muvofiq amalga oshiradi.

3. Komissiya o‘z faoliyatini jamoatchilik asosida amalga oshiradi.

4. Komissiyaning maqsadi fuqarolar yig‘ini hududida aniq yo‘naltirilgan asosda aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlarini qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha chora-tadbirlarning amalga oshirilishiga ko‘maklashishdan iborat.

5. Quyidagilar Komissiyaning asosiy vazifalari hisoblanadi:

oilalarni o‘rganish, kam ta’minlangan oilalar va o‘zgalar parvarishiga muhtoj yolg‘iz fuqarolarni aniqlash va hisobga olish;

aholining ijtimoiy nochor qatlamlarini qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlarini amalga oshirish haqida fuqarolar yig‘iniga taklif kiritish;

qonun hujjatlarida belgilangan tartibda bolali oilalarga nafaqani, bola parvarishi bo‘yicha nafaqani va kam ta’minlangan oilalarga moddiy yordamni tayinlash va to‘lash haqida qaror qabul qilish;

o‘zgalar parvarishiga muhtoj yolg‘iz fuqarolarga homiylik yordamlari ko‘rsatish, ularga ijtimoiy himoyalash, sog‘lomlashtirish, maishiy shart-sharoitlarini yaxshilash tadbirlarini amalga oshirishda ko‘maklashish.

Komissiya qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vazifalarni ham amalga oshirishi mumkin.

6. Komissiya o‘z vazifalarini amalga oshirishda Bandlikka ko‘maklashish va aholini ijtimoiy muhofaza qilish markazi, davlat organlari va nodavlat notijorat tashkilotlari, tuman (shahar) xotin-qizlar qo‘mitalarining xotin-qizlar bilan ishlash va oilalarda ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash bo‘yicha mutaxassisi, profilaktika (katta) inspektorining jamoat tartibini saqlash bo‘yicha yordamchilari, fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha boshqa komissiyalar bilan, shuningdek zaruriyat bo‘lganda, tuman (shahar) davlat soliq inspeksiyalari va moliya organlari bilan hamkorlik qiladi.

7. Komissiya ushbu Nizomda belgilangan vazifalar ijrosini ta’minlashda Komissiya a’zolari tomonidan ommaviy axborot vositalarida chiqishlarni tashkil etishi mumkin.

8. Komissiya quyidagi huquqlarga ega:

faoliyat yo‘nalishiga oid u yoki bu masalalar yuzasidan qabul qilgan qarorlarini fuqarolar yig‘ini kengashida ko‘rib chiqish uchun taqdim etish;

kam ta’minlangan oilalar, o‘zgalar parvarishiga muhtoj yolg‘iz fuqarolarni qo‘llab-quvvatlash, ushbu maqsadlarda jismoniy va yuridik shaxslarning ixtiyoriylik asosidagi mablag‘larini jalb etish bo‘yicha fuqarolar yig‘iniga taklif kiritish;

kam ta’minlangan oilalar, voyaga yetmagan bolalari bo‘lgan muhtoj oilalar farzandlarini sog‘lomlashtirish oromgohlarida bepul yozgi dam olish masalalarida va boshqa ijtimoiy tadbirlar o‘tkazish bo‘yicha tegishli tashkilotlar hamda nodavlat notijorat tashkilotlariga murojaat qilish to‘g‘risida fuqarolar yig‘iniga takliflar kiritish;

faoliyati uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarni tegishli tashkilotlardan belgilangan tartibda olish to‘g‘risida, zarur hollarda ma’lumotlarni joyiga borib o‘rganish haqida fuqarolar yig‘iniga takliflar kiritish;

o‘ziga yuklangan vazifalarni amalga oshirish maqsadida o‘z majlislariga davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlarining vakillarini, mutaxassislarni va boshqa shaxslarni jalb qilish bo‘yicha fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish;

ushbu Nizomda belgilangan vazifalarni bajarishda tegishli chora-tadbirlarni amalga oshirish bo‘yicha fuqarolar yig‘iniga takliflar kiritish.

9. Komissiyaning majburiyatlari quyidagilardan iborat:

o‘z faoliyatida qonunchilikka va mazkur Nizom talablariga qat’iy rioya qilish;

mazkur Nizomda belgilangan vazifalarni amalga oshirish;

fuqarolarning qadr-qimmati kamsitilishiga, huquq va erkinliklarining poymol etilishiga yo‘l qo‘ymaslik;

fuqarolar yig‘ini faoliyatida faol ishtirok etish, fuqarolar yig‘ini va kengashining qarorlarini amaliyotga tatbiq etish orqali mahallaning nufuzi, obro‘-e’tiborini mustahkamlash va ta’sirini oshirish;

yo‘nalishi bo‘yicha targ‘ibot ishlarini samarali va maqsadli tarzda muntazam ravishda amalga oshirish;

kam ta’minlangan oilalarga ijtimoiy nafaqalar va moddiy yordam tayinlash va to‘lashda qonun hujjatlarida belgilangan tartibga qat’iy rioya etilishini ta’minlash;

qonun buzilishi holatlari aniqlangan hollarda tegishli organlarga xabar berish to‘g‘risida fuqarolar yig‘iniga takliflar kiritish.

10. Komissiya qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi hamda majburiyatlarni bajarishi mumkin.

11. Komissiyaga ayon bo‘lgan sirlarning o‘zgalarga oshkor qilinishi qat’iyan taqiqlanadi.

12. Komissiya raisi va uning a’zolari:

o‘z faoliyati davomida fuqarolar bilan xushmuomala va xolis bo‘lishlari;

o‘z bilimlarini, ayniqsa inson huquq va erkinliklari hamda ijtimoiy muhofaza sohasidagi huquqiy bilimlarini oshirib borishlari zarur.

13. Komissiya a’zolari fuqarolar yig‘ini tomonidan fuqarolar yig‘ini hududida istiqomat qiluvchi obro‘-e’tiborli va hurmatga sazovor fuqarolar orasidan 2 yil muddatga, fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) esa — uning butun vakolati davriga saylanadi. Komissiya tarkibi kamida 15 kishidan iborat bo‘lishi kerak.

Komissiya tarkibiga fuqarolar yig‘ini raisining maslahatchilari, kotibi, fuqarolar yig‘ini hududiga biriktirilgan tuman (shahar) Bandlikka ko‘maklashish va aholini ijtimoiy muhofaza qilish markazi xodimi, shuningdek zaruriyat bo‘lganda, tuman (shahar) davlat soliq inspeksiyalari va moliya organlari vakillari kiritiladi.

Komissiyaga fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) rahbarlik qiladi.

Komissiya tarkibiga nomzod sifatida ko‘rsatilgan shaxs, agar fuqarolar yig‘inida hozir bo‘lganlarning yarmidan ko‘pi uni yoqlab ovoz bergan bo‘lsa, saylangan hisoblanadi.

Komissiya a’zosi muddatidan avval Komissiya tarkibidan chiqsa, Komissiyaning yangi a’zosi bir oy muddat ichida fuqarolar yig‘ini tomonidan saylanadi.

14. Komissiya raisi:

majlislarni chaqiradi va o‘tkazadi;

Komissiyaning joriy ishlarini tashkil qiladi;

fuqarolar yig‘ini, yig‘in kengashi majlislarida uning nomidan vakil bo‘ladi;

Komissiya nomidan chiqadigan hujjatlarni imzolaydi.

15. Komissiya raisi ushbu Nizomda belgilangan vazifalarning Komissiya a’zolari tomonidan bajarilishini ta’minlaydi.

16. Komissiyaning yillik, choraklik ish rejalari Komissiya yig‘ilishida muhokama etiladi va fuqarolar yig‘ini kengashi tomonidan tasdiqlanadi.

17. Komissiya o‘z faoliyatini olib borishda fuqarolarning murojaatlari, Komissiya raisi va a’zolarining takliflari, hududdagi ijtimoiy muammolarning kelib chiqishiga qarab yig‘ilish o‘tkazadi va tegishli qarorlar qabul qiladi.

18. Komissiya yig‘ilishi, agar uning ishida Komissiya a’zolarining kamida uchdan ikki qismi qatnashayotgan bo‘lsa, vakolatli hisoblanadi. Komissiya yig‘ilishida ishtirok etayotgan a’zolarning yarmidan ko‘pi yoqlab ovoz bergan qaror qabul qilingan hisoblanadi.

19. Fuqarolar yig‘ini mas’ul kotibi Komissiyaning kotibi hisoblanadi va Komissiya yig‘ilishlarining bayonini yuritadi va qarorlar ijrosini nazorat qiladi.

20. Komissiya o‘z faoliyati yuzasidan har oyda fuqarolar yig‘ini kengashiga, yilning har choragida fuqarolar yig‘iniga hisobot berib boradi.

21. Komissiyani zarur jihozlar bilan ta’minlash, shuningdek Komissiya a’zolarini moddiy rag‘batlantirish uchun mahalliy budjet mablag‘lari, yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik xayriyalari, shuningdek qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa mablag‘lardan tashkil topgan fuqarolar yig‘ini mulki hisobidan fuqarolar yig‘ini kengashi qaroriga asosan pul mablag‘lari ajratilishi mumkin.

22. Komissiyasini tugatish va uning faoliyatini qayta tashkil etish tegishli fuqarolar yig‘ini birlashtirilganda, bo‘linganda, tugatilganda va chegaralari o‘zgartirilganda fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organi qaroriga muvofiq amalga oshiriladi.

23. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javobgar bo‘ladilar.

1. Ushbu Nizom “Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq Fuqarolar yig‘inining xotin-qizlar bilan ishlash bo‘yicha komissiyasi (keyingi o‘rinlarda Komissiya deb ataladi) faoliyatini tartibga soladi.

2. Komissiya o‘z faoliyatini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, qonunlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, Fuqarolar yig‘ini to‘g‘risidagi Nizomga, fuqarolar yig‘ini va uning kengashi qarorlariga hamda ushbu Nizomga muvofiq amalga oshiradi.

3. Komissiya o‘z faoliyatini jamoatchilik asosida amalga oshiradi.

4. Komissiya faoliyatining maqsadi fuqarolar yig‘ini hududida xotin-qizlarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, oilalarda ma’naviy-axloqiy muhitni mustahkamlash, yosh avlodni tarbiyalash, xotin-qizlarni ijtimoiy-huquqiy jihatdan qo‘llab-quvvatlash, onalik va bolalikni muhofaza qilish, ularning ijtimoiy hayotdagi, oilada ma’naviy-axloqiy muhitni shakllantirishdagi o‘rnini oshirish bo‘yicha chora-tadbirlarning amalga oshirilishiga ko‘maklashishdan iborat.

5. Quyidagilar Komissiyaning asosiy vazifalari hisoblanadi:

xotin-qizlarni ijtimoiy-huquqiy jihatdan qo‘llab-quvvatlash, ularning ijtimoiy hayotdagi, oilada ma’naviy-axloqiy muhitni yanada yaxshilashdagi o‘rnini oshirish, oilani mustahkamlashga, aholi salomatligi va sog‘lom turmush tarzini milliy qadriyatlarimizga tayangan holda keng targ‘ib qilishga qaratilgan chora-tadbirlarni belgilash va amalga oshirish;

xotin-qizlar hamda yoshlarning ma’naviy va intellektual saviyasini yuksaltirish borasida olib borilayotgan ishlarning samaradorligini oshirishga ko‘maklashish;

xotin-qizlarning sog‘lig‘ini saqlash, sog‘lom oilani shakllantirish, oilaviy va ayollar sportini rivojlantirish, sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish bo‘yicha chora-tadbirlar majmuini amalga oshirish hamda ushbu yo‘nalishda qabul qilingan davlat dasturlari ijrosini ta’minlashda ishtirok etish;

xotin-qizlarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish masalalari bo‘yicha takliflar tayyorlash;

yosh oilalarning ajralish holatlari, notinch oilalarning yuzaga kelish sabablarini chuqur tahlil etish orqali ularni bartaraf etishga oid chora-tadbirlarni amalga oshirishga ko‘maklashish;

oila quradigan yoshlarning oila, jamiyat oldidagi burchi va mas’uliyatini anglab yetishlari, “mustahkam oila” g‘oyasining amaliy ifodasini ta’minlash maqsadida targ‘ibot-tashviqot ishlarini olib borish;

voyaga yetmaganlarning nazoratsizligi, qarovsizligi, ular tomonidan huquqbuzarliklar yoki boshqa g‘ayriijtimoiy xatti-harakatlar sodir etilishining oldini olish, ularni vujudga keltiradigan sabablar va shart-sharoitlarni aniqlash hamda bartaraf etishga ko‘maklashish;

“Oila — mahalla — ta’lim muassasasi” hamkorlik mexanizmini kuchaytirish bo‘yicha tasdiqlangan chora-tadbirlar majmuasining amalga oshirilishiga ko‘maklashish;

oilalarga voyaga yetmaganlarning ma’naviy, axloqiy, huquqiy, estetik, jismoniy, mehnat tarbiyasida ishtirok etishda, ularda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishda ko‘maklashish;

aholi reproduktiv salomatligini mustahkamlashga qaratilgan chora-tadbirlarning amalga oshirilishiga ko‘maklashish;

xotin-qizlarni ish bilan ta’minlashda, ularning mehnat sharoitlarini yaxshilash, hunar o‘rganish, kasanachilik bilan shug‘ullanish, tadbirkorlikni rivojlantirish bo‘yicha dasturlarning ijrosini amalga oshirishda ko‘maklashish;

mahallada, oilalarda ijtimoiy-ma’naviy muhit barqarorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi holatlar (xotin-qizlar o‘rtasida turli jinoyatlar, o‘z joniga qasd qilish, fohishabozlik, giyohvandlik, voyaga yetmagan qizlarni erta turmushga berish kabilar) yuzaga kelishining oldini olish va ularni bartaraf etishga qaratilgan targ‘ibot ishlarini amalga oshirish;

jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilgan xotin-qizlar hamda ixtisoslashtirilgan o‘quv-tarbiya muassasalaridan qaytib kelgan voyaga yetmaganlarni ishga joylashtirish, ularning hayotda o‘z o‘rinlarini topishida ko‘maklashish;

xorijga chiqib ketayotgan va xorijdan kelayotgan xotin-qizlar hisobini olib borish, ularning oilalari ahvolidan xabardor bo‘lib turish, xorijda ishlab kelgan xotin-qizlarning tibbiy ko‘rikdan o‘tishi va ishga joylashishiga ko‘maklashish;

ichki ishlar organlari hisobida turuvchi xotin-qizlar bilan ishlashda ichki ishlar organlari profilaktika inspektorlari bilan hamkorlikda ish olib borish;

namunali oilalar, ularda farzand tarbiyasi, oila a’zolari o‘rtasidagi ibratli munosabatlarni ommalashtirish;

to‘ylar va boshqa marosimlarni ixcham, keng aholi manfaatlarini, milliy qadriyatlarimiz va ibratli an’analarimizni hisobga olgan holda o‘tkazish bo‘yicha xotin-qizlar o‘rtasida targ‘ib qilish va ijobiy tajribalarni ommalashtirish.

Komissiya qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vazifalarni ham amalga oshirishi mumkin.

6. Komissiya o‘z vazifalarini amalga oshirishda Xotin-qizlar qo‘mitasi hamda “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakatining tuman (shahar) bo‘linmalari, hududdagi ta’lim muassasalari, korxona va tashkilotlardagi boshlang‘ich tashkilotlari, ichki ishlar organlari profilaktika inspektori, ta’lim va sog‘liqni saqlash muassasalari, fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli)ning maslahatchilari, tuman (shahar) xotin-qizlar qo‘mitalarining xotin-qizlar bilan ishlash va oilalarda ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash bo‘yicha mutaxassisi, profilaktika (katta) inspektorining jamoat tartibini saqlash bo‘yicha yordamchilari, “Ota-onalar universiteti”, fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha boshqa komissiyalar bilan hamkorlik qiladi.

7. Komissiya ushbu Nizomda belgilangan vazifalar ijrosini ta’minlashda Komissiya a’zolari tomonidan ommaviy axborot vositalarida chiqishlarni tashkil etishi mumkin.

8. Komissiya quyidagi huquqlarga ega:

faoliyati uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarni tegishli tashkilotlardan belgilangan tartibda olish to‘g‘risida, zarur hollarda ma’lumotlarni joyiga borib o‘rganish haqida fuqarolar yig‘iniga takliflar kiritish;

faoliyat yo‘nalishiga oid u yoki bu masalalar yuzasidan qabul qilgan qarorlarini fuqarolar yig‘ini kengashida ko‘rib chiqish uchun taqdim etish;

farzand tarbiyasi borasida ibratli bo‘lgan onalarni, iqtidorli qizlarni rag‘batlantirish, shuningdek yosh oilalarni moddiy va ma’naviy jihatdan keng qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha fuqarolar yig‘iniga takliflar kiritish;

xotin-qizlarni ishga joylashtirish, ularning tadbirkorlik, hunarmandchilik va kasanachilik ishlari bilan shug‘ullanishlariga ko‘maklashish yuzasidan tegishli tashkilotlar rahbarlariga murojaat qilishda fuqarolar yig‘ini kengashiga taklif kiritish;

ushbu Nizomda belgilangan vazifalarni bajarishga doir tegishli chora-tadbirlarni amalga oshirish bo‘yicha fuqarolar yig‘iniga takliflar kiritish;

o‘ziga yuklangan vazifalarni amalga oshirish maqsadida o‘z majlislariga davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlarining vakillarini, mutaxassislarni va boshqa shaxslarni jalb qilish bo‘yicha fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish.

9. Komissiyaning majburiyatlari quyidagilardan iborat:

o‘z faoliyatida qonunchilikka va mazkur Nizom talablariga qat’iy rioya qilish;

mazkur Nizomda belgilangan vazifalarni amalga oshirish;

mahalla va oilalardagi ma’naviy muhit barqarorligining buzilishiga, fuqarolarning qadr-qimmati kamsitilishiga, huquq va erkinliklarining poymol etilishiga yo‘l qo‘ymaslik;

fuqarolar yig‘ini faoliyatida faol ishtirok etish, fuqarolar yig‘ini va kengashining qarorlarini amaliyotga tatbiq etish orqali mahallaning nufuzi, obro‘-e’tiborini mustahkamlash va ta’sirini oshirish;

yo‘nalishi bo‘yicha targ‘ibot ishlarini samarali va maqsadli tarzda muntazam ravishda amalga oshirish;

qonun buzilishi holatlari aniqlangan hollarda tegishli organlarga xabar berish to‘g‘risida fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish.

10. Komissiya qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi hamda majburiyatlarni bajarishi mumkin.

11. Komissiyaga ayon bo‘lgan sirlarning o‘zgalarga oshkor qilinishi qat’iyan taqiqlanadi.

12. Komissiya raisi va uning a’zolari:

o‘z faoliyati davomida fuqarolar bilan xushmuomala va xolis bo‘lishlari;

o‘z bilimlarini, ayniqsa inson huquq va erkinliklari hamda oila sohasidagi huquqiy bilimlarini oshirib borishlari zarur.

13. Komissiya fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) tomonidan fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) saylovidan so‘ng bir oy ichida 8 — 12 nafar a’zodan iborat tarkibda tuziladi.

Komissiya a’zolari soni fuqarolar yig‘inidagi aholi soniga hamda ish hajmiga qarab belgilanadi.

14. Komissiya tarkibiga ichki ishlar organlarining profilaktika inspektori, ta’lim muassasalari, qishloq vrachlik punkti (oilaviy poliklinika), Xotin-qizlar qo‘mitasi va “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakatining hududdagi korxona va tashkilotlardagi boshlang‘ich tashkilotlari vakillari, tuman (shahar) xotin-qizlar qo‘mitalarining xotin-qizlar bilan ishlash va oilalarda ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash bo‘yicha mutaxassisi, shuningdek hayotiy tajribaga, aholi o‘rtasida obro‘-e’tiborga ega bo‘lgan hamda o‘zining tarbiyaviy ta’sirini o‘tkaza oladigan faol ayollar, shu jumladan tashabbuskor yoshlar kiritilishi mumkin.

15. Komissiya a’zolari va raisi fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) tomonidan uch yil muddatga saylanadi.

Komissiyaga rahbarlik, qoida tariqasida, xotin-qizlar bilan ishlash va oilalarda ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash bo‘yicha mutaxassis tomonidan amalga oshiriladi.

Komissiya tarkibiga nomzod sifatida ko‘rsatilgan shaxs, agar fuqarolar yig‘inida (fuqarolar vakillarining yig‘ilishida) hozir bo‘lganlarning yarmidan ko‘pi uni yoqlab ovoz bergan bo‘lsa, saylangan hisoblanadi.

Komissiya a’zosi muddatidan avval Komissiya tarkibidan chiqsa, Komissiyaning yangi a’zosi bir oy muddat ichida fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) tomonidan saylanadi.

16. Komissiya raisi:

majlislarni chaqiradi va o‘tkazadi;

Komissiyaning joriy ishlarini tashkil qiladi;

fuqarolar yig‘ini, yig‘in kengashi majlislarida uning nomidan vakil bo‘ladi;

Komissiya nomidan chiqadigan hujjatlarni imzolaydi.

17. Komissiya raisi ushbu Nizomda belgilangan vazifalarni Komissiya a’zolari o‘rtasida taqsimlaydi hamda Komissiya a’zolari tomonidan o‘zlariga yuklangan vazifalarning bajarilishini ta’minlaydi.

Komissiya o‘zining birinchi tashkiliy yig‘ilishida a’zolar ichidan Komissiya raisining o‘rinbosarini va Komissiya kotibini saylaydi.

Komissiya raisi o‘rinbosarining vazifalari Komissiya raisi tomonidan fuqarolar yig‘ini kengashi bilan kelishilgan holda belgilanadi. Komissiya raisi uzrli sabablarga ko‘ra bo‘lmagan hollarda rais o‘rinbosari uning vazifasini bajaradi.

18. Komissiya raisi yoki a’zosi quyidagi hollarda fuqarolar yig‘inining (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) qarori bilan Komissiya tarkibidan chiqariladi:

o‘z vakolatlarini zimmasidan soqit qilganda;

ushbu Nizomda nazarda tutilgan o‘z vazifalarini muntazam ravishda uzrli sabablarsiz bajarmaganda;

Komissiya faoliyatiga taalluqli masalalarga doir fuqarolar yig‘ini majlislarida uzrli sabablarsiz ishtirok etmaganda, uning topshiriqlarini bajarmaganda;

fuqarolar yig‘inining obro‘siga putur yetkazuvchi harakatlar, nojo‘ya ishlar sodir etganda;

belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz deb topilganda yoki muomala layoqati cheklanganda;

sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirganda;

sudning qonuniy kuchga kirgan qarori bilan bedarak yo‘qolgan deb topilganda yoxud vafot etgan deb e’lon qilinganda;

O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini yo‘qotganda;

belgilangan tartibda boshqa hududga ko‘chib ketganda;

sog‘lig‘ining holati yoki boshqa uzrli sabablarga ko‘ra uch oy davomida o‘z vazifalarini bajara olmay qolganda;

vafot etgan taqdirda.

Komissiya raisi yoki a’zosi Komissiya tarkibidan chiqarilganda fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) bir oy muddat ichida Komissiyaning yangi raisi yoki a’zosini saylaydi.

19. Vazifalar taqsimoti hamda unga asosan tuzilgan Komissiyaning yillik, choraklik ish rejalari Komissiya yig‘ilishida muhokama etiladi va fuqarolar yig‘ini kengashi tomonidan tasdiqlanadi.

Komissiya ish rejasi ijrosi yuzasidan Komissiya a’zolarining amalga oshirilgan ishlar bo‘yicha hisobotlari har oyda Komissiya yig‘ilishlarida eshitilib, tegishli qarorlar qabul qilib boriladi.

Komissiya yig‘ilishi, agar uning ishida a’zolarining kamida uchdan ikki qismi qatnashayotgan bo‘lsa, vakolatli hisoblanadi. Komissiya a’zolarining yarmidan ko‘pi yoqlab ovoz bergan qaror qabul qilingan hisoblanadi.

20. Komissiya kotibi yig‘ilishlarning bayonini yuritadi va qarorlar ijrosini nazorat qiladi.

21. Komissiya o‘z faoliyati to‘g‘risida har oyda fuqarolar yig‘ini kengashiga, yilning har choragida fuqarolar yig‘iniga hisobot berib boradi.

22. Komissiyani zarur jihozlar bilan ta’minlash, shuningdek Komissiya a’zolarini moddiy rag‘batlantirish uchun mahalliy budjet mablag‘lari, yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik xayriyalari, shuningdek qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa mablag‘lardan tashkil topgan fuqarolar yig‘ini mulki hisobidan fuqarolar yig‘ini kengashi qaroriga asosan pul mablag‘lari ajratilishi mumkin.

23. Komissiyani tugatish va uning faoliyatini qayta tashkil etish, tegishli fuqarolar yig‘ini birlashtirilganda, bo‘linganda, tugatilganda va chegaralari o‘zgartirilganda fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organi qaroriga muvofiq amalga oshiriladi.

24. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javobgar bo‘ladilar.

1. Ushbu Nizom “Fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq Fuqarolar yig‘inining voyaga yetmaganlar, yoshlar va sport masalalari bo‘yicha komissiyasi (keyingi o‘rinlarda Komissiya deb ataladi) faoliyatini tartibga soladi.

2. Komissiya o‘z faoliyatini O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, qonunlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, Fuqarolar yig‘ini to‘g‘risidagi Nizomga, fuqarolar yig‘ini va uning kengashi qarorlariga hamda ushbu Nizomga muvofiq amalga oshiradi.

3. Komissiya o‘z faoliyatini jamoatchilik asosida amalga oshiradi.

4. Komissiyaning maqsadi hududdagi voyaga yetmaganlar va yoshlarning ma’naviy-ma’rifiy yetuk bo‘lib voyaga yetishlariga, ommaviy ravishda sport bilan shug‘ullanishlariga, ularning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini ta’minlashga ko‘maklashishdan, ular o‘rtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasini amalga oshirishga ko‘maklashishdan iborat.

5. Quyidagilar Komissiyaning asosiy vazifalari hisoblanadi:

voyaga yetmaganlar va yoshlarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini ta’minlash bo‘yicha jamoatchilik ishlarini tashkil etish va amalga oshirish;

voyaga yetmaganlar va yoshlarning hududda ma’naviy-ma’rifiy, tarbiyaviy, ijtimoiy, ekologik ishlarning amalga oshirilishidagi ijtimoiy faolligini yanada oshirishga ko‘maklashish;

voyaga yetmaganlar va yoshlarning milliy ma’naviyatimizga zid bo‘lgan salbiy illatlar hamda turli ekstremistik oqim a’zolari ta’siriga tushib qolishlarining oldini olish, ularga imkon tug‘diruvchi sabablar va sharoitlarni aniqlash hamda bartaraf etish;

voyaga yetmaganlar va yoshlar o‘rtasida nazoratsizlik, qarovsizlik, huquqbuzarlik va boshqa g‘ayriijtimoiy xatti-harakatlarning, ommaviy madaniyat salbiy ta’sirlarining oldini olish hamda bunga imkon tug‘diruvchi sabablar va sharoitlarni aniqlash hamda bartaraf etish chora-tadbirlarini amalga oshirish;

voyaga yetmaganlar va yoshlar o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini keng targ‘ib qilish, ularni jismoniy tarbiya va sport bilan shug‘ullanishga keng jalb qilish, sportning ommaviy va milliy turlarini, xalq o‘yinlarini rivojlantirishga qaratilgan ishlarni tashkil etish;

ota-onalar o‘rtasida ta’limning uzluksizligi, umumiy o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limining majburiyligi haqida targ‘ibot-tashviqot ishlarini olib borish, ta’lim muassasalari bilan hamkorlikda mashg‘ulotlarga uzrli sabablarsiz kelmayotgan yoki muntazam ravishda qatnashmayotgan o‘quvchilarni aniqlab, o‘qishga qaytarishga doir chora-tadbirlarni amalga oshirish;

ichki ishlar organlarining profilaktik hisobida turgan barcha toifadagi shaxslar voyaga yetmagan farzandlarining yashash tarzi va xulq-atvorini muntazam ravishda o‘rganib borish;

voyaga yetmaganlar va yoshlar o‘rtasida ma’naviy barkamollikni targ‘ib qilish, ularni fan, madaniyat, san’at to‘garaklariga jalb etish;

voyaga yetmaganlar va yoshlarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini ro‘yobga chiqarishga ko‘maklashish chora-tadbirlarini amalga oshirish;

voyaga yetmaganlar va yoshlarga yoki ularning qonuniy vakillariga uslubiy, axborot va boshqa yordamlar ko‘rsatish;

bola huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini ta’minlash bo‘yicha davlat dasturlari va hududiy dasturlarning amalga oshirilishida ishtirok etish;

“Oila — mahalla — ta’lim muassasasi” hamkorlik mexanizmini kuchaytirish bo‘yicha tasdiqlangan chora-tadbirlar majmuasining amalga oshirilishiga ko‘maklashish;

voyaga yetmaganlar va yoshlarning ma’naviy, axloqiy, huquqiy, estetik, jismoniy, mehnat tarbiyasida ishtirok etish, ularda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishga ko‘maklashish, tarbiyaga oid masalalar yuzasidan ta’lim muassasalari bilan hamkorlik qilish;

qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ijtimoiy jihatdan xavfli ahvolda bo‘lgan voyaga yetmaganlar va yoshlarga yordam ko‘rsatish;

jazoni ijro etish muassasalaridan ozod qilingan yoki ixtisoslashtirilgan o‘quv-tarbiya muassasalaridan qaytib kelgan voyaga yetmaganlar va yoshlarning ijtimoiy-pedagogik reabilitatsiya qilinishi va moslashuviga ko‘maklashish;

ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar haqidagi ma’lumotlarni vasiylik va homiylik organlariga taqdim etish, shuningdek bunday bolalarni tegishli davlat muassasalariga joylashtirishga ko‘maklashish bo‘yicha fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish;

voyaga yetmaganlar o‘rtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasini amalga oshiruvchi organlar hamda muassasalar bilan hamkorlik qilish bo‘yicha fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish;

voyaga yetmaganlar va yoshlarning tibbiy madaniyatini oshirishga qaratilgan keng ko‘lamli targ‘ibot ishlarini olib borish, ular o‘rtasida profilaktika, sanitariya-gigiyena tadbirlarining amalga oshirilishiga ko‘maklashish;

vakolatli davlat organlari hamda boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikda jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga oid davlat dasturlarining amalga oshirilishiga ko‘maklashish, fuqarolar yig‘inining hududda jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga doir dasturlarini bajarish;

vakolatli davlat organlari bilan hamkorlikda voyaga yetmaganlar va yoshlarning huquqiy bilimlarini oshirish orqali ularni O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga hurmat ruhida tarbiyalash, ular ongiga mamlakatimizda amalga oshirilayotgan keng qamrovli islohotlarning mazmun va mohiyatini chuqur singdirish, ularning jamiyatdagi yangilanishlar yo‘lini keng qo‘llab-quvvatlashi va ushbu jarayonlardagi ijtimoiy faolligiga erishishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish;

voyaga yetmaganlar va yoshlar o‘rtasida atrof-muhitni, tabiatni asrab-avaylash, muhofaza qilishga yo‘naltirilgan ekologik tarbiyaning samarali usullaridan muntazam foydalanish;

voyaga yetmaganlar va yoshlarni tadbirkorlik faoliyati subyektlariga, shu jumladan usta-hunarmandlarga biriktirish orqali ularni kasbga yo‘naltirishga, ularning tadbirkorlik qobiliyatini rivojlantirishga, bozor iqtisodiyoti tamoyillarini o‘rganishlariga va o‘z sohasining yetuk mutaxassislari bo‘lib yetishishlariga ko‘maklashish;

voyaga yetmaganlar va yoshlarning hisobini yuritish, ularni o‘qishga hamda belgilangan tartibda ishga jalb etish choralarini ko‘rish;

voyaga yetmaganlar va yoshlarni milliy qadriyatlarimiz, tarixiy-ma’naviy merosimizga hurmat va sadoqat ruhida tarbiyalashga faol ko‘maklashish;

yoshlarni harbiy xizmatga tayyorlash, ularning ongiga ona Vatanni himoya qilish muqaddas burch ekanligini singdirish yuzasidan targ‘ibot-tashviqot ishlarini amalga oshirish.

Komissiya qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vazifalarni ham amalga oshirishi mumkin.

6. Komissiya o‘z vazifalarini amalga oshirishda tuman (shahar) hokimligi huzuridagi voyaga yetmaganlar ishlari bo‘yicha komissiya, ichki ishlar organlari profilaktika inspektori, voyaga yetmaganlar bilan ishlash bo‘yicha inspektor, xotin-qizlar qo‘mitasi hamda “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakatining boshlang‘ich tashkilotlari, fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli)ning maslahatchilari, tuman (shahar) xotin-qizlar qo‘mitalarining xotin-qizlar bilan ishlash va oilalarda ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash bo‘yicha mutaxassisi, profilaktika (katta) inspektorining jamoat tartibini saqlash bo‘yicha yordamchilari, “Ota-onalar universiteti”, fuqarolar yig‘ini faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha boshqa komissiyalar bilan hamkorlik qiladi.

7. Komissiya ushbu Nizomda belgilangan vazifalar ijrosini ta’minlashda Komissiya a’zolari tomonidan ommaviy axborot vositalarida chiqishlarni tashkil etishi mumkin.

8. Komissiya quyidagi huquqlarga ega:

faoliyati uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarni tegishli tashkilotlardan belgilangan tartibda olish to‘g‘risida, zarur hollarda ma’lumotlarni joyiga borib o‘rganish haqida fuqarolar yig‘iniga takliflar kiritish;

faoliyat yo‘nalishiga oid u yoki bu masalalar yuzasidan qabul qilgan qarorlarini fuqarolar yig‘ini kengashida ko‘rib chiqish uchun taqdim etish;

voyaga yetmaganlar va yoshlar o‘rtasida sport va sog‘lomlashtirish ishlarini amalga oshirish bo‘yicha fuqarolar yig‘iniga takliflar kiritish;

voyaga yetmaganlar qarovsizligi va nazoratsizligi, ular o‘rtasida huquqbuzarlik va jinoyatchilikning oldini olish, voyaga yetmaganlarni jinoyat va g‘ayriijtimoiy xatti-harakatlarga jalb qilayotgan shaxslarni, ota-onalik burchlarini bajarmasdan, farzand tarbiyasiga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi ota-onalar yoki ularning o‘rnini bosuvchi shaxslarni aniqlash, ularga nisbatan vakolatli davlat organlari tomonidan qonuniy choralar ko‘rish bo‘yicha fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish;

ijtimoiy jihatdan xavfli ahvolda bo‘lgan voyaga yetmaganlar, yoshlar va oilalar bilan yakka tartibdagi profilaktika ishlarini olib borishda ishtirok etish, ushbu ishlarni yanada samarali olib borish uchun takliflar ishlab chiqish;

o‘ziga yuklangan vazifalarni amalga oshirish maqsadida o‘z majlislariga davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlarining vakillarini, mutaxassislarni va boshqa shaxslarni jalb qilish bo‘yicha fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish;

kam ta’minlangan, yordamga muhtoj voyaga yetmaganlar va yoshlarni ishga joylashtirishga ko‘maklashish, ularning maishiy yashash sharoitlarini yaxshilash, davlat tomonidan moddiy va ijtimoiy yordam ko‘rsatish yuzasidan tashkilotlarga murojaat qilish bo‘yicha fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish;

ta’lim, madaniy-ko‘ngilochar, sport-sog‘lomlashtirish muassasalarida, boshqa tashkilotlarda, to‘garaklarda, voyaga yetmaganlar va yoshlar bilan olib borilayotgan tarbiyaviy ishlarning ahvolini o‘rganish hamda ularning ishlarini yanada samarali tashkil etish yuzasidan takliflar tayyorlash;

voyaga yetmaganlarning restoranlar, kafelar, barlar, klublar, diskotekalar, kinoteatrlar, kompyuter zallari, Internet tarmog‘idan foydalanish xizmatlari ko‘rsatish uchun jihozlangan xonalarda yoxud boshqa ko‘ngilochar (dam olish) joylarda tungi vaqtda ota-onasidan biri yoki uning o‘rnini bosuvchi shaxsning kuzatuvisiz bo‘lishi holatlarini aniqlash va ularni bartaraf etish choralarini ko‘rish;

voyaga yetmaganlar va yoshlar bandligini ta’minlash, ularni o‘qishga yuborish, ishga joylashtirish masalalari yuzasidan tashkilotlarga murojaat etish to‘g‘risida fuqarolar yig‘ini kengashiga taklif kiritish;

ta’lim, madaniyat va sport muassasalarida tashkil qilingan to‘garaklarga voyaga yetmaganlar va yoshlarni jalb etish bo‘yicha mazkur muassasalar rahbarlariga takliflar kiritish;

ushbu Nizomda belgilangan vazifalarni bajarishga doir chora-tadbirlarni amalga oshirish bo‘yicha fuqarolar yig‘iniga takliflar kiritish.

9. Komissiyaning majburiyatlari quyidagilardan iborat:

o‘z faoliyatida qonunchilikka va mazkur Nizom talablariga qat’iy rioya qilish;

mazkur Nizomda belgilangan vazifalarni amalga oshirish;

mahalla va oilalardagi ma’naviy muhit barqarorligining buzilishiga, voyaga yetmaganlar va yoshlarning qadr-qimmati kamsitilishiga, huquq va erkinliklarining poymol etilishiga yo‘l qo‘ymaslik;

fuqarolar yig‘ini faoliyatida faol ishtirok etish, fuqarolar yig‘ini va kengashining qarorlarini amaliyotga tatbiq etish orqali mahallaning nufuzi, obro‘-e’tiborini mustahkamlash va ta’sirini oshirish;

yo‘nalishi bo‘yicha targ‘ibot ishlarini samarali va maqsadli tarzda muntazam ravishda amalga oshirish;

qonun buzilishi holatlari aniqlangan hollarda tegishli organlarga xabar berish to‘g‘risida fuqarolar yig‘ini kengashiga takliflar kiritish.

10. Komissiya qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi hamda majburiyatlarni bajarishi mumkin.

11. Komissiyaga ayon bo‘lgan sirlarning o‘zgalarga oshkor qilinishi qat’iyan taqiqlanadi.

12. Komissiya raisi va uning a’zolari:

o‘z faoliyati davomida fuqarolar bilan xushmuomala va xolis bo‘lishlari;

o‘z bilimlarini, ayniqsa inson huquq va erkinliklari, voyaga yetmagan va yoshlarning qonuniy manfaatlari hamda qabul qilinayotgan yangi qonun hujjatlarining mazmun-mohiyati, ular ijrosini ta’minlash kabi sohalardagi huquqiy bilimlarini oshirib borishlari zarur.

13. Komissiya fuqarolar yig‘ini (fuqarolar vakillarining yig‘ilishi) tomonidan fuqarolar yig‘ini raisi (oqsoqoli) saylovidan so‘ng bir oy ichida 8 — 15 nafar a’zodan iborat tarkibda tuziladi.