O‘zbekiston Respublikasining “Pochta aloqasi to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq buyuraman:

1. Pochta aloqasi xizmatlarini ko‘rsatish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Quyidagilar:

O‘zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi bosh direktorining 2003-yil 3-iyundagi 151-son “Pochta aloqasi xizmatlarini ko‘rsatish qoidalarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi buyrug‘i (ro‘yxat raqami 1256, 2003-yil 16-iyul) (O‘zbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qo‘mitalari va idoralarining me’yoriy hujjatlari axborotnomasi, 2003-y., 13-14-son);

O‘zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi bosh direktorining 2006-yil 22-maydagi 151-son “Pochta aloqasi xizmatlarini ko‘rsatish qoidalariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi buyrug‘i (ro‘yxat raqami 1256-1, 2006-yil 23-iyun) (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2006-y., 25-26-son, 242-modda);

O‘zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi bosh direktorining 2008-yil 17-iyuldagi 210-son “Pochta aloqasi xizmatlarini ko‘rsatish qoidalariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi buyrug‘i (ro‘yxat raqami 1256-2, 2008-yil 16-avgust) (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2008-y., 34-son, 340-modda) o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.

3. Mazkur buyruq O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan kundan boshlab o‘n kundan keyin kuchga kiradi.

Mazkur Qoidalar pochta aloqasi xizmatlarini ko‘rsatuvchi pochta aloqasi operatorlari, provayderlari va ushbu xizmatlardan foydalanuvchilar o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga soladi va pochta aloqasi xizmatlarini ko‘rsatish tartibini, pochta aloqasi operatorlari, provayderlari hamda foydalanuvchilarning huquq va majburiyatlarini belgilaydi.

1. Ushbu Qoidalarning amal qilishi qonunchilik hujjatlariga muvofiq pochta aloqasi xizmatlarini ko‘rsatuvchi pochta aloqasi operatorlari va provayderlariga va bunday xizmatlardan foydalanuvchilarga taalluqlidir.

2. Ushbu Qoidalarda O‘z MSt 162:2024 “Pochta aloqasi. Atamalar va ta’riflar”da belgilangan atamalar tegishli ta’riflari bilan qo‘llaniladi.

3. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari pochta aloqasi xizmatlarini (pochta, kuryerlik jo‘natmalarini qabul qilish, qayta ishlash, tashish va yetkazib berish) ko‘rsatish bo‘yicha faoliyatni Umumjahon pochta ittifoqi aktlari, O‘zbekiston Respublikasining qonunchiligi va ushbu Qoidalar asosida amalga oshiradilar.

Pochta aloqasining milliy operatoriga (bundan buyon matnda milliy operator deb yuritiladi) O‘zbekiston Respublikasining butun hududida universal pochta xizmatlarini majburiy ravishda ko‘rsatish bo‘yicha vazifalar yuklatiladi.

Milliy operator pochta aloqasining O‘zbekiston Respublikasi majburiyatlarini Umumjahon pochta ittifoqi hujjatlariga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi hududida bajarish uchun tayinlangan operatori maqomiga ega bo‘ladi.

Umumjahon pochta ittifoqining blanklari va hujjatlari faqat milliy operator tomonidan foydalanilishi mumkin.

Milliy operator oddiy xatlarni, pochta varaqchalarini va pul mablag‘larining pochta o‘tkazmalari (bundan buyon matnda pul o‘tkazmalari deb yuritiladi)ni, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, davlat korxonalari, muassasalari, tashkilotlari, sud va huquqni muhofaza qiluvchi organlarining yozma xat-xabarlarini, bildirishnomalarini, chaqiruv qog‘ozlarini va boshqa yuridik ahamiyatga ega hujjatlarini Elektron pochta jo‘natmalarining yagona milliy tizimi orqali yetkazib berish (topshirish) bo‘yicha pochta xizmatlarini ko‘rsatishda mutlaq huquqga ega.

Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari:

o‘zlariga tegishli transport vositalaridan, shuningdek yuridik va jismoniy shaxslarga tegishli, maxsus farqlash belgilariga ega bo‘lgan transport vositalaridan shartnoma asosida foydalanadi;

belgilangan tartibda tasdiqlanadigan, pochta aloqasi normativlari hisobga olingan holda, pochta aloqasi obyektlari tomonidan ko‘rsatiladigan pochta aloqasi xizmatlari ro‘yxatini mustaqil belgilaydi;

qonunchilik hujjatlariga muvofiq faoliyatning boshqa turlarini amalga oshiradi.

4. Pochta aloqasi obyektiga kiraverishda pochta aloqasi operatorining nomi, pochta aloqasi obyektining nomi va ish tartibi ko‘rsatilgan peshlavha joylashtiriladi. Milliy operator pochta aloqasi obyektiga kiraverishda, bundan tashqari, pochta indeksi ko‘rsatilgan peshlavha joylashtiriladi va pochta qutisi o‘rnatiladi. Shaharlarda joylashgan, o‘zgaradigan grafik, tushlik tanaffus yoki dam olish kuni bilan ishlaydigan milliy operator pochta aloqasi obyektlarida, shuningdek, boshqacha grafik bo‘yicha ishlaydigan eng yaqin pochta aloqasi obyektlarining joylashgan o‘rni va ish tartibi to‘g‘risidagi ma’lumot ham joylashtiriladi.

Peshlavhalar va e’lonlar matni davlat tilida bajariladi va qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa tillarda takrorlanishi mumkin.

5. Pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining pochta aloqasi obyektlari ichida ko‘rinadigan va foydalanuvchilar uchun qulay bo‘lgan joyda zarur bo‘lgan axborot beruvchi material, xususan:

ushbu pochta aloqasi obyektining manzili to‘g‘risidagi;

ko‘rsatiladigan xizmatlar ro‘yxati to‘g‘risidagi;

ichidagi tekshirilgan holda, ochiq ko‘rinishda ro‘yxatga olinadigan pochta jo‘natmalarini qabul qilish to‘g‘risidagi;

pochta jo‘natmalarini yo‘llash, o‘rovlash tartibi, ularning o‘lchamlari hamda cheklangan og‘irligi to‘g‘risidagi;

pochta aloqasi xizmatlari uchun haq to‘lash tartibi to‘g‘risidagi;

kuryerlik jo‘natmalarining miqdori va cheklangan vazni to‘g‘risidagi;

blanklarni to‘ldirish namunalari;

pochta aloqasi xizmatlariga tariflar to‘g‘risidagi;

jo‘natish taqiqlangan predmetlar va moddalar to‘g‘risidagi;

pochta jo‘natmalarining nazorat muddatlari o‘tishi to‘g‘risidagi;

pochta va kuryerlik jo‘natmalarini saqlash muddatlari to‘g‘risidagi;

bahosi ko‘rsatilgan holda, pochta tovarlarining namunalari;

bahosi ko‘rsatilgan holda, pochta, kuryerlik jo‘natmalari uchun tara namunalari;

yuqori turuvchi pochta aloqasi tashkilotining hamda iste’molchilarning huquqlarini himoya qilinishini amalga oshirishga vakolatli tegishli tashkilotlarning nomi, manzili va telefon raqami to‘g‘risidagi;

mazkur Qoidalar bilan, milliy operator pochta aloqa obyektlarida esa bundan tashqari pochta aloqasi obyektlarining pochta indekslari bilan tanishish mumkinligi to‘g‘risidagi. Ushbu hujjatlar pochta aloqasi obyektlarida bo‘lishi va foydalanuvchilarga ularning iltimosiga ko‘ra tanishish uchun berilishi kerak;

pochta aloqasi operatorlari va provayderlarining foydalanuvchilar oldidagi javobgarligi to‘g‘risidagi;

foydalanuvchilarning huquqlari va javobgarligi to‘g‘risidagi ma’lumotlar;

xalqaro pul o‘tkazmalarini qabul qilish amalga oshiriladigan mamlakatlar ro‘yxati bo‘lishi kerak.

Milliy operator pochta aloqasi obyektlarining ichida ko‘rinadigan va foydalanuvchilar uchun qulay joyda ushbu pochta aloqasi obyektining pochta indeksi va pochta qutilaridan yozma xat-xabarlarni olib ketish vaqti normativlari to‘g‘risidagi ma’lumot bo‘lishi kerak.

Pochta jo‘natmalarini tezkor pochta tartibida (keyingi o‘rinlarda tezkor pochtani jo‘natish deb yuritiladi) qabul qilish joyida, ko‘rinadigan va foydalanuvchilar uchun qulay joyda xalqaro tezkor pochta jo‘natmalari qabul qilinadigan mamlakatlar ro‘yxati bo‘lishi kerak.

6. Pochta aloqasi obyektlarining ish tartibi pochta aloqasi operatorlari tomonidan pochta aloqasi texnologiyalari hisobga olingan holda o‘rnatiladi va foydalanuvchilar uchun qulay bo‘lishi kerak.

Pochta aloqasi operatorlari va provayderlar uchun majburiy bo‘lgan pochta jo‘natmalari o‘tishining nazorat muddatlari O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi tomonidan tasdiqlanadi. Pochta aloqasi boshqa xizmatlarini ko‘rsatish muddatlari pochta aloqasi operatorlari tomonidan mustaqil belgilanadi.

7. Milliy operator foydalanuvchilar uchun qulay joylarda oddiy xatlar va pochta varaqchalarini yig‘ish uchun pochta qutilarini mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, binolar va inshootlar mulkdorlari (egalari, foydalanuvchilari) bilan kelishgan holda joylashtiriladi.

Har bir pochta qutisida pochta qutisiga berilgan raqam, oddiy xatlar va pochta varaqchalarini olib ketish soni, birinchi va oxirgi olib ketish vaqti, shuningdek olib ketish amalga oshiriladigan kun ko‘rsatiladi.

Qishloq joylardagi pochta qutilarida, yuqorida sanab o‘tilgan ma’lumotlardan tashqari, tegishli pochta aloqasi obyektining pochta indeksi ham ko‘rsatiladi.

11. Pochta aloqasi operatorlari pochta aloqasi obyektlarini ilova qilinadigan hujjatlarni, pochta va kuryerlik jo‘natmalarini rasmiylashtirish uchun ishlab chiqarish jarayonlarida foydalaniladigan nomli buyumlar bilan ta’minlaydi.

12. Milliy operator pochta aloqasining har bir obyekti o‘zining, standartlashtirishga doir normativ hujjatlar talablariga muvofiq, mintaqaviy pochta aloqasi tashkilotlarining buyurtmasiga ko‘ra tayyorlanadigan nomli buyumlariga ega bo‘lishi kerak.

13. Pochta taqvim shtempellari (keyingi o‘rinlarda taqvim shtempellari deb yuritiladi), maxsus xotira shtempellari, sug‘urta muhrlari, plombir puansoni, frankirlash mashinalarining klishesi milliy operatorning nomli buyumlaridir.

Taqvim shtempeli pochta markalarini hisobdan chiqarish va (yoki) pochta, kuryerlik jo‘natmalariga, pul o‘tkazmalari blanklariga va (yoki) ilova qilinadigan hujjatlarga tegishli obyektning nomini, pochta vagoni, avtotrakt yo‘nalishini, sanani tushirish uchun mo‘ljallanadi. Taqvim shtempeli izlarini foydalanuvchilarning iltimoslariga ko‘ra, turli filatelistik va boshqa materiallarga (konvertlarga, ochiq xat, markalarga) qo‘yish taqiqlanadi.

Maxsus xotira shtempeli muhim davlat hodisalariga, tarixiy va xotira joylariga, sanalariga, ko‘rgazmalarga va shu kabilarga bag‘ishlangan tadbirlarni o‘tkazishda pochta markalarini hisobdan chiqarish uchun qo‘llaniladi.

Sug‘urta muhri qiymati e’lon qilingan xatlarni, qiymati e’lon qilingan banderollarni, posilkalarni, sug‘urta qoplarini, brezent sumkalarni, konteynerlarni, shuningdek, boyliklar saqlanadigan omborlarni surg‘uch bilan muhrlash uchun mo‘ljallanadi.

Plombir puansoni pochta aloqasi obyekti nomining izini pochta buyumlari, pochta, kuryerlik jo‘natmalari, shuningdek, boyliklar saqlanadigan omborlar va magistral pochta yo‘nalishlari bo‘ylab pochta tashiydigan pochta avtomashinalari kuzoviga plombalanadigan plastmassa yoki qo‘rg‘oshin plombalarga tushirish uchun mo‘ljallanadi.

Frankirlash mashinasining klishesi oddiy va buyurtma xatlarga, pochta varaqachalariga va banderollarga pochta aloqasi xizmatlariga haq to‘langanlikni, qabul qilish sanasi va boshqa ma’lumotni tasdiqlovchi klishe izlarini tushirish uchun mo‘ljallanadi.

14. Pochta aloqasi boshqa operatorlari va provayderlarining nomli buyumlari milliy operator uchun belgilangan nomli buyumlardan farq qilishi kerak. Nomli buyumlar ro‘yxati va ulardan foydalanish tartibi pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan belgilanadi.

15. Pochta xizmatlari jumlasiga pochta jo‘natmalarini jo‘natish, shu jumladan tezlashtirilgan pochta rejimida jo‘natish kiradi.

Pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan quyidagi turdagi pochta xizmatlari ham ko‘rsatilishi mumkin:

pochta jo‘natmalarini qo‘shimcha jo‘natish va qaytarish;

yozma xat-xabarlar va posilkalarni o‘rash;

pochta jo‘natmalariga ilova qilinadigan manzil blanklarini, joylanma ro‘yxatlarni, pul mablag‘lari pochta o‘tkazmalarining blankalarini va boshqa blankalarni to‘ldirish;

manzillarni va yozma xabarlarni yozish;

pochta aloqasi xizmatlarini uyda ko‘rsatish;

telegraf xabarlarni va boshqa xabarlarni amalga oshirish;

pochta to‘lovi davlat belgilarini va filateliya mahsulotlarini realizatsiya qilish;

pochta aloqasi sohasidagi boshqa xizmatlar.

16. O‘zbekiston Respublikasi hududida adresatga pochta jo‘natmalarini jo‘natish uchun qabul qilinadigan pochta jo‘natmalarining quyidagi turlari ichki pochta jo‘natmalariga kiradi:

a) xatlar (oddiy, buyurtma, qiymati e’lon qilingan);

b) pochta varaqchalari (oddiy, buyurtma);

v) banderollar (oddiy, buyurtma, qiymati e’lon qilingan);

g) ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan jo‘natmalar (oddiy, buyurtma);

d) posilkalar (oddiy, qiymati e’lon qilingan);

e) mayda paketlar (oddiy, buyurtma);

j) tezkor pochta jo‘natmalari;

z) pul o‘tkazmalari.

18. Ichki pochta jo‘natmalari uchun cheklangan o‘lchamlar va og‘irlik ushbu Qoidalarning 1-ilovasiga muvofiq o‘rnatiladi.

19. Ichki oddiy va buyurtma xatlarda yozma xabarlar, ish qog‘ozlari, fotosuratlar, badiiy otkritkalar, sxemalar va boshqa qog‘oz mahsulotlari yuboriladi.

20. Qiymati e’lon qilingan ichki xatlarda foydalanuvchi uchun muayyan qiymatga ega bo‘lgan predmetlar va hujjatlar (qimmatli qog‘ozlar, diplomlar, pasportlar, haydovchilik guvohnomalari, pensiya ishlari, lotereya chiptalari, fuqarolik holati dalolatnomalari qayd etilganligi to‘g‘risidagi guvohnoma, yorliqlar, fotosuratlar, badiiy varaqchalar, qo‘lyozmalar, pochta to‘lovi davlat belgilari va boshqalar) jo‘natiladi.

21. Ichki oddiy va buyurtma banderollarda qimmat bo‘lmagan bosma nashrlar (blanklar, broshyuralar, plakatlar, gazetalar, jurnallar, kitoblar va boshqalar), ish qog‘ozlari, qo‘lyozmalar, fotosuratlar, albomlar, daftarlar va boshqalar jo‘natiladi.

Buyurtma banderollarda, bundan tashqari, badiiy adabiyot, tasviriy san’at bo‘yicha adabiyot jo‘natish mumkin.

22. Qiymati e’lon qilingan ichki banderollarda foydalanuvchi uchun muayyan qiymatga ega bo‘lgan predmetlar, mahsulotlar va hujjatlar (madaniy-maishiy va ishlab chiqarishga mo‘ljallangan predmetlar, bosma nashrlar, badiiy adabiyot, tasviriy san’at bo‘yicha adabiyot, ish qog‘ozlari, ovoz yozuvlari, dori vositalari, uzoq muddat saqlanadigan oziq-ovqatlar va boshqalar) jo‘natiladi.

23. Ichki posilkalarda sanoat mollari, uzoq muddat saqlanadigan oziq-ovqat mahsulotlari, madaniy-maishiy mollar, bosma nashrlar, o‘simliklar, tirik asalarilar, dori-darmonlar, tibbiyot preparatlari va boshqalar yuboriladi.

24. Ichki oddiy mayda paketlarda dorivor o‘tlar, urug‘lar, suvenir mahsulotlar (breloklar, magnitlar va boshqalar) yuboriladi.

Ichki buyurtma mayda paketlarda mayda sinmaydigan predmetlar yoki jo‘natuvchi uchun muayyan qiymatga ega bo‘lgan tovarlarning yagona namunalari, mahsulotning reklama namunalari (atirlar, kremlar va boshqalarning sinagichlari), kompakt kassetalar, kompakt disklar yuboriladi. Yuboriladigan qo‘yilmaning qiymati tegishli og‘irlikdagi ichki buyurtma banderol yo‘qolganda o‘rnini qoplaydigan summadan oshib ketmasligi kerak.

Ichki oddiy va buyurtma mayda paketlarga odatdagi yoki shaxsiy yozishmalar tarzidagi istalgan hujjatni, bu hujjatlar adresatga mayda paket jo‘natuvchisidan yuborilayotganligi sharti bilan, joylashga ruxsat etiladi.

25. Xalqaro pochta jo‘natmalariga milliy operator tomonidan O‘zbekiston Respublikasining bojxona hududidan tashqariga jo‘natiladigan, O‘zbekiston Respublikasi hududiga milliy operatorning manziliga keladigan yoki O‘zbekiston Respublikasi hududi orqali tranzit bilan o‘tadigan pochta jo‘natmalariga quyidagilar kiradi:

a) xatlar (oddiy, buyurtma, qiymati e’lon qilingan);

b) pochta varaqchalari (oddiy, buyurtma);

v) “M” belgili qoplar (oddiy, buyurtma);

g) ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan jo‘natmalar (oddiy, buyurtma);

d) mayda paketlar (oddiy, buyurtma);

e) posilkalar (oddiy, qiymati e’lon qilingan);

j) tezkor pochta jo‘natmalari;

z) banderollar (oddiy, buyurtma);

i) pul o‘tkazmalari.

Xalqaro pochta jo‘natmalarini jo‘natish Umumjahon pochta ittifoqi hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

27. Xalqaro pochta jo‘natmalari O‘zbekiston Respublikasi hududida ichki pochta jo‘natmalari uchun belgilangan muddatlarda jo‘natiladi.

Xalqaro pul o‘tkazmalari bilan almashish xizmatlarini taqdim etish uchun belgilangan pochta aloqasi operatori boshqa mamlakatlarning belgilangan pochta aloqasi operatorlari bilan ikki tomonlama va ko‘p tomonlama shartnomalar tuzadi. Xalqaro pul o‘tkazmalari bilan almashish Umumjahon pochta ittifoqining hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi. Xalqaro pul o‘tkazmalarini jo‘natish muddatlari shartnomalarda belgilanadi.

28. Chiquvchi xalqaro pochta jo‘natmalari uchun cheklangan o‘lchamlar va og‘irlik ushbu Qoidalarning 2-ilovasiga muvofiq belgilangan.

29. Oddiy va buyurtma xalqaro xatlarda yozma xabarlar, ish qog‘ozlari, turli kvitansiyalar, hisob-fakturalar, fotosuratlar yuboriladi.

30. Qiymati e’lon qilingan xalqaro xatlarda hujjatlar (tug‘ilganlik to‘g‘risidagi guvohnomalar, diplomlar, ish qog‘ozlari, qo‘lyozmalar va boshqalar), notarial idoralar tomonidan tasdiqlangan hujjatlar va ma’lumotnomalarning nusxalari, hujjatlar (diplomlar, tug‘ilganlik to‘g‘risidagi, nikoh to‘g‘risidagi guvohnomalar va boshqalar) dublikatlari hamda qimmatli qog‘ozlar yuboriladi.

Qiymati e’lon qilingan xalqaro xatlarda pasportlarni faqat ularni olib kirish taqiqlanmagan mamlakatlargagina yuborilishiga ruxsat etiladi.

31. “M” belgili qoplarda gazetalar, davriy nashrlar, kitoblar va boshqa bosma mahsulotlar jumladan, gravyuralar, rasmlar, qo‘lyozmalar, geografik xaritalar, andazalar, kataloglar, prospektlar, turli e’lonlar va bildirishnomalar, mexanik bosishning turli usullarida bajarilgan ottisklar (izlar) va reproduksiyalar jo‘natiladi.

“M” belgili qoplarga bosma nashrlarga qo‘shiladigan yoki birlashadigan boshqa predmetlarni (ishlab chiqaruvchilar va distribyutorlar tomonidan jo‘natiladigan tijoriy namunalar yoki soliq solinmaydigan boshqa tijorat predmetlari yoki qayta sotilishi mumkin bo‘lmagan axborot materiallari) kiritilishi mumkin.

32. Xalqaro mayda paketlarda sinmaydigan mayda predmetlar yoki tovarlarning ayrim namunalari jo‘natiladi. Yuboriladigan joylanmaning qiymati Umumjahon pochta ittifoqi aktlari bilan belgilangan, mayda paket yo‘qolganda o‘rnini qoplaydigan summadan oshib ketmasligi kerak.

Xalqaro mayda paketlarga odatdagi yoki shaxsiy yozishma tarzidagi istalgan hujjatni, bu hujjatlar adresatga mayda paket jo‘natuvchisidan yuborilayotganligi sharti bilan, joylashga ruxsat etiladi.

33. Xalqaro posilkalarda qonunchilik hujjatlariga muvofiq chet elga jo‘natish ruxsat etilgan va belgilangan mamlakatga olib kirish taqiqlanmagan sanoat mollari, uzoq muddat saqlanadigan oziq-ovqat mahsulotlari, madaniy-maishiy ahamiyatga ega bo‘lgan tovarlar jo‘natiladi.

Qiymati e’lon qilingan xalqaro posilkalar faqat ularni qabul qilish ruxsat etilgan mamlakatlarga jo‘natish uchun qabul qilinadi.

34. Ko‘zi ojizlar uchun ichki va xalqaro jo‘natmalarda ularning ko‘zi ojizligi bilan bog‘liq muammolarni bartaraf qilish maqsadida ko‘zi ojizlar tashkiloti va ko‘zi ojizlar, shuningdek ko‘zi ojizlar o‘rtasida o‘zaro bir-biriga ishlab chiqarilgan yoki moslashtirilgan yozma xat-xabarlar, shaklidan qat’i nazar adabiyotlar (shu jumladan, ovoz yozish), har qanday uskunalar va materiallar yuborilishi mumkin.

35. Banderollar belgilangan o‘lcham, og‘irlik va o‘rovdagi bosma nashrlar, ish qog‘ozlari, qo‘lyozmalar, fotosuratlar, albomlar, daftarlarni o‘z ichiga oladi.

36. O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlari, Umumjahon pochta ittifoqi aktlari va ushbu Qoidalarning 3-ilovasi bilan taqiqlangan va cheklangan predmetlar hamda moddalarning ichki va xalqaro pochta jo‘natmalarida jo‘natilishi taqiqlanadi va cheklanadi.

Xalqaro pochta jo‘natmalarida foydalanuvchilar tomonidan ishlab chiqarishga yoki boshqa tijoriy faoliyat uchun mo‘ljallanmagan va O‘zbekiston Respublikasidan olib chiqish taqiqlanmagan predmetlarning jo‘natilishiga ruxsat etiladi.

37. Hujjatlar bo‘lgan ichki va xalqaro tezkor pochta jo‘natmalarida yozma xabarlar, ish qog‘ozlari, turli kvitansiyalar, hisob-fakturalar, fotosuratlar, bosma nashrlar (blanklar, broshyuralar, plakatlar, gazetalar, jurnallar, kitoblar va boshqalar), qo‘lyozmalar, fotosuratlar, albomlar, daftarlar, badiiy adabiyot, tasviriy san’at bo‘yicha adabiyot, hujjatlar (diplomlar, guvohnomalar, shahodatnomalar va boshqalar), notarial idoralar tomonidan tasdiqlangan hujjatlar va ma’lumotnomalar nusxalari, hujjatlar (diplomlar, tug‘ilganlik to‘g‘risidagi, nikoh to‘g‘risidagi guvohnomalar va boshqalar) dublikatlari hamda qimmatli qog‘ozlar jo‘natiladi. Hujjatlar bo‘lgan xalqaro tezkor pochta jo‘natmalarida pasportlarni, faqat ularni olib kirish taqiqlanmagan mamlakatlargagina jo‘natishga ruxsat etiladi.

Tezkor pochtaning xalqaro jo‘natmalarini jo‘natish Umumjahon pochta ittifoqining hujjatlariga muvofiq “EMS” tezkor pochta tizimi bo‘yicha, “EMS” ko‘p tomonlama namunali kelishuvi yoki ikki tomonlama kelishuvlar asosida amalga oshiriladi.

38. Tovarlar bo‘lgan ichki va xalqaro tezkor pochta jo‘natmalarida sanoat mollari, uzoq muddat saqlanadigan oziq-ovqat mahsulotlari, madaniy-maishiy mollar va boshqalar jo‘natiladi.

39. Tezkor pochta jo‘natmalariga, shu jumladan, xalqaro pochta jo‘natmalariga quyidagilar kiradi:

hujjatlar bo‘lgan jo‘natmalar;

tovarlar bo‘lgan jo‘natmalar (oddiy, qiymati e’lon qilingan).

Tovarlar bo‘lgan tezkor pochta jo‘natmalari jo‘natiladigan tovarlarning hujjatlarini ham ichiga olishi mumkin.

40. Ichki va xalqaro pochta jo‘natmalari ishlov berish va tashish tezligiga bog‘liq ravishda ustuvor va ustuvor bo‘lmagan pochta jo‘natmalariga bo‘linadi.

Ustuvor jo‘natmalarga eng tez yo‘l orqali (havo yoki yer) ustuvor tartibda ishlov beriladi va ular uchun birmuncha yuqori tarif belgilanadi. Ustuvor bo‘lmagan jo‘natmalarning tarifi birmuncha past va jo‘natish muddati birmuncha uzoq bo‘ladi.

40¹. Formatiga bog‘liq holda yozma xat-xabarli jo‘natmalar quyidagilarga ajratiladi:

ichida hujjatlar bo‘lgan kichik formatdagi xatlar;

ichida hujjatlar bo‘lgan katta formatdagi xatlar;

ichida hujjatlar bo‘lgan formatga mos bo‘lmagan xatlar va ichida tovarlar bo‘lgan mayda paketlar.

40². Jo‘natuvchi xabarni moddiy yoki elektron shaklda qabul qilinadigan, telekommunikatsiya tarmoqlaridan foydalanib ishlov beriladigan, yozma xat-xabarli jo‘natmaga o‘zgartiriladigan va oluvchiga moddiy ko‘rinishda topshirish imkoniyatini beradigan gibrid pochta orqali jo‘natishi mumkin.

41. Quyidagilar universal pochta xizmatlari jumlasiga kiradi:

foydalanuvchilarning oddiy yozma xat-xabarlarni (pochta varaqchalarini, xatlarni, banderollarni va mayda paketlarni) jo‘natish bo‘yicha ehtiyojlarini qanoatlantirishga doir pochta xizmatlari;

ko‘zi ojizlar uchun jo‘natmalar almashinuvida ko‘zi ojizlarning va ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan muassasalarning ehtiyojlarini qanoatlantirish bo‘yicha pochta xizmatlari.

Foydalanuvchilarga universal pochta xizmatlari O‘zbekiston Respublikasi doirasida, maqbul narxlar bo‘yicha ko‘rsatiladi.

Universal pochta xizmatlarini ko‘rsatish bo‘yicha namunaviy shartnoma (oferta) milliy operatorning rasmiy veb-saytida joylashtirilishi lozim.

42. Universal pochta xizmatlari belgilangan normativlar va sifat ko‘rsatkichlariga mos kelishi kerak.

Universal pochta xizmatlarni ko‘rsatishda yozma xat-xabarlar o‘tishining nazorat muddatlari, shuningdek, pochta qutilaridan oddiy xatlar va pochta varaqachalarini olib ketish vaqti normativlari O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi tomonidan o‘rnatiladi.

43. Universal pochta xizmatlardan foydalanuvchilar foydalana olishini ta’minlash maqsadida, O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi tomonidan shaharlarda va qishloq joylarda milliy operator pochta aloqasi bo‘limlari va punktlarini joylashtirish normativlari tasdiqlanadi.

44. Universal pochta xizmatlarni ko‘rsatishda jo‘natiladigan yozma xat-xabarlar uning ruxsat etilgan qo‘yilmasiga bo‘lgan talablarga, shuningdek, ushbu Qoidalarning 1-ilovasiga muvofiq cheklangan o‘lchamlar va og‘irlikka javob berishi kerak.

45. Ro‘yxatga olinadigan pochta jo‘natmalarini pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan pochta kuryeri orqali jo‘natish bo‘yicha ko‘rsatiladigan xizmat kuryerlik xizmatidir.

Quyidagilar kuryerlik jo‘natmalariga kiradi:

a) hujjatlar mavjud bo‘lgan jo‘natmalar;

b) tovar joylanmasi mavjud bo‘lgan jo‘natmalar.

46. Ichki kuryerlik jo‘natmalari kuryerlik xizmatlarini ko‘rsatadigan pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan belgilanadigan eng qisqa muddatlarda yuboriladi.

Xalqaro kuryerlik jo‘natmalari ikki tomonlama bitimlar bilan belgilangan muddatlarda jo‘natiladi.

47. Ichki va xalqaro kuryerlik jo‘natmalarini yo‘llash tartibi pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan va ikki tomonlama bitimlar bilan belgilanadi.

48. Ichki va xalqaro kuryerlik jo‘natmalarining cheklangan o‘lchamlari va og‘irligi pochta aloqasi operatorlari va provayderlari tomonidan ushbu Qoidalarning 4 va 5-ilovalariga muvofiq belgilanadi.

49. Pochta aloqasi xizmati uchun haq to‘lash universal xizmatlardan tashqari, shartnoma asosida pochta aloqasi operatori yoki provayderi tomonidan o‘rnatiladigan tariflar bo‘yicha belgilanadi.

Universal pochta aloqasi xizmatlari uchun haq to‘lash narxlarni tartibga soluvchi organ bilan kelishgan holda, O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan tariflar asosida belgilanadi.

50. Pochta xizmatlarining haqi pochta to‘lovi davlat belgilari bilan, naqd pul mablag‘lari yoki naqd pulsiz hisob-kitoblar yo‘li orqali, shu jumladan, bank kartalari orqali terminallardan foydalangan holda to‘lanadi.

Pochta to‘lovi davlat belgilari bilan ichki va xalqaro oddiy va buyurtma xatlarni, pochta varaqchalarini, ichki oddiy va buyurtma banderollarni, ichki pochta jo‘natmalari olinganligi to‘g‘risidagi oddiy va buyurtma bildirishnomalarni jo‘natish haqi to‘lanadi.

Yuridik shaxslar tomonidan jo‘natiladigan xatlar va banderollarni tarozida tortish, tariflash va ularga pochta markalarini yopishtirish jo‘natuvchilarning vazifasi hisoblanadi. Ularning istagiga ko‘ra, bu xizmatlarni qo‘shimcha haq evaziga pochta aloqasi obyekti xizmatchilari ko‘rsatishlari mumkin.

51. Kuryerlik xizmatlari haqi naqd pul yoki naqd pulsiz hisob-kitoblar yo‘li bilan, shu jumladan, bank kartalari orqali terminallardan foydalangan holda to‘lanadi.

52. Pochta to‘lovi davlat belgilari sifatida pochta jo‘natmalariga yopishtiriladigan yoki bosmaxona usulida pochta konvertlariga va pochta varaqchalariga tushiriladigan pochta markalaridan, frankirlash mashinasi izlaridan foydalaniladi.

Pochta to‘lovi davlat belgilarida lotin harflari bilan davlatning nomi, arab raqamlari yoki lotin harflari bilan to‘lov summasi, chiqarilgan yili ko‘rsatiladi.

53. Frankirlash mashinalaridan milliy operatorning pochta aloqasi obyektlarida foydalanish, shuningdek, shartnoma asosida foydalanuvchilar (yuridik shaxslar) tomonidan foydalanilishi mumkin.

Frankirlash mashinalaridan foydalanish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi tomonidan belgilanadi.

54. Agar pochta jo‘natmasining o‘lchamlari unga frankirlash mashinasi klishesining izini tushirish imkonini bermasa, u holda iz alohida qog‘oz varaqqa tushirilishi, keyin pochta jo‘natmasiga yopishtirilishi mumkin.

55. Qalbaki pochta to‘lovi davlat belgilarini sotishda yoki sotish maqsadida tayyorlashda, shuningdek, qalbakiligi oldindan ma’lum bo‘lgan frankirlash mashinalari klishesi izlaridan foydalanishda aybdor deb topilgan shaxslar qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.

56. Pochta to‘lovi davlat belgilari pochta konverti, pochta varaqchasi, banderollar, ichki pochta jo‘natmasi olinganligi oddiy va buyurtma bildirishnomaning yuqori o‘ng burchagiga joylashtiriladi. Jo‘natuvchi jo‘natilayotgan yozma xat-xabarlarga ko‘rsatilayotgan pochta aloqasi xizmatlari uchun to‘lov summasidagi pochta to‘lovining davlat belgilarini tushiradi. Bitta pochta to‘lovining davlat belgisining boshqa davlat belgisini ustiga tushirish taqiqlanadi. Pochta markalari taqvim shtempeli izi bilan, ulardan takror foydalanib bo‘lmaydigan tarzda hisobdan chiqariladi.

Pochta markalarini hisobdan chiqarishda pochta jo‘natmalarini jo‘natish to‘lovining to‘g‘riligi tekshiriladi.

57. Sotilgan pochta to‘lovi davlat belgilari qaytarib olinmaydi va almashtirilmaydi.

Pochta muomalasidan olingan pochta markalaridan, buzilgan (ifloslangan, shikastlangan, yelimlangan, qandaydir yo‘l bilan hisobdan chiqarilgan), shuningdek, chet el pochta markalaridan ichki va xalqaro oddiy va buyurtma xatlar, pochta varaqchalari, ichki oddiy va buyurtma banderollar, ichki pochta jo‘natmalari olinganligi oddiy va buyurtma bildirishnomalarni jo‘natish to‘lovi uchun foydalanilmaydi. To‘lov uchun yaroqsiz bo‘lgan pochta markalari hisobga olinmaydi. Bu holda, qalam bilan doira ichiga olinadigan bunday pochta markalari yoniga nol (0) raqami qo‘yiladi.

58. Xalqaro oddiy va buyurtma xatlar, pochta varaqchalari to‘lovi uchun Umumjahon pochta ittifoqining Xalqaro byurosi tomonidan chiqariladigan xalqaro javob kuponlari qabul qilinishi mumkin. Ular “URU” (“BPI”) harflari yirik shriftda tasvirlangan suv qog‘ozdagi belgilari bo‘lgan maxsus qog‘ozda chop etiladi. Kuponlarda qabul qiladigan mamlakat nomi va Umumjahon pochta ittifoqining standart shtrix kodi chop etiladi.

Pochta jo‘natmasini topshirishda ko‘rsatiladigan xalqaro javob kuponlari qaysi mamlakatga mo‘ljallanganidan qat’i nazar, og‘irligi 20 g gacha bo‘lgan bitta oddiy xalqaro aviaxat tarifiga to‘g‘ri keladigan pochta markalariga almashtiriladi.

Kuponlarda ularning amal qilish muddati ko‘rsatiladi. Bosma matni belgilangan matnga to‘g‘ri kelmaydigan javob kuponlari haqiqiy bo‘lmaganligi tufayli qabul qilinmaydi.

59. Fuqarolarning uyiga yo‘llangan xatlar va qiymati e’lon qilingan banderollar, pul o‘tkazmalari yetkazib berilganligi uchun to‘lovni yoki jo‘natuvchi yoki adresat to‘lashi mumkin.

Posilkalarni yetkazib berish qiymatini (pochta aloqasi obyektlaridan yetkazib berish imkoniyati bo‘lganda) adresat to‘laydi.

60. Frankirlash mashinalari klishesi izlari tushirilgan oddiy va buyurtma xatlar, pochta varaqchalari va banderollar yuridik shaxslar tomonidan jo‘natish uchun ularga xizmat ko‘rsatadigan milliy operator pochta aloqasi obyektiga topshiriladi.

61. Pochta qutisiga tashlangan frankirlash mashinalari klishesi izlari tushirilgan xatlar va pochta varaqchalari belgilangan joyga yuborilmaydi, balki milliy operator pochta aloqasi obyektiga topshirish uchun jo‘natuvchilarga qaytariladi.

62. Haqi to‘lanmagan yoki to‘liq to‘lanmagan, pochta qutisiga tashlangan xatlar, pochta varaqchalari belgilangan joyga yuborilmaydi, balki markalar hisobdan chiqarilmay haqini to‘liq to‘lash uchun jo‘natuvchilarga qaytariladi.

Jo‘natuvchining manzili bo‘lmagan holda, ko‘rsatilgan haqi to‘lanmagan yoki to‘liq to‘lanmagan xatlar, pochta varaqchalari tarqatilmaganlar qatoriga topshiriladi.

63. Milliy operator pochta aloqasi obyektlari quyidagilarni haqi to‘lanmasdan jo‘natadi:

a) yer usti transporti bilan jo‘natiladigan ichki va xalqaro ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan jo‘natmalarni;

g) milliy operator pochta aloqasi obyektlari tomonidan xizmatga oid turkumda jo‘natiladigan ichki pochta jo‘natmalarini;

d) Umumjahon pochta ittifoqiga a’zo mamlakatlar yoki tayinlangan operatorlar va ularning muassasalari, Umumjahon pochta ittifoqining Xalqaro byurosi, aloqa sohasida mintaqaviy hamdo‘stlik va milliy operator pochta aloqasi obyektlari tomonidan xizmatga oid turkumda jo‘natiladigan xalqaro pochta jo‘natmalarini.

64. Jismoniy shaxslar tomonidan jo‘natiladigan, ro‘yxatga olinadigan ichki va xalqaro pochta jo‘natmalari pochta aloqasi obyektlarida ochiq holda qabul qilinadi.

Yuridik shaxslar tomonidan jo‘natiladigan, ro‘yxatga olinadigan ichki va xalqaro pochta jo‘natmalari yuborish uchun yopiq holda topshiriladi. Pochta jo‘natmasida jo‘natilishi taqiqlangan predmetlar yoki moddalar borligi to‘g‘risida shubha paydo bo‘lganda, pochta aloqasi xodimiga jo‘natuvchi ishtirokida ko‘rsatilgan jo‘natmalarni, qo‘yilmalarni tekshirish uchun ochish huquqi beriladi. Jo‘natish taqiqlangan qo‘yilmalar aniqlanganda, ular qabul qilinmaydi. Agar qo‘yilma xususiyati uni pochta jo‘natmasining berilgan ko‘rinishda (toifada) jo‘natishga mos kelmasa, pochta aloqasi xodimi uni pochta jo‘natmasining boshqa turi (toifasi) bilan jo‘natishni tavsiya qiladi.

65. Pochta qutilariga o‘lchami 114x162 mm va 110x220 mm bo‘lgan pochta konvertlaridagi oddiy xatlar va pochta varaqchalari tashlanadi.

Milliy operator pochta aloqasi obyektlarining operatsion zallarida o‘rnatiladigan maxsus pochta qutilariga, shuningdek, o‘lchami 162x229 mm, 229x324 mm bo‘lgan pochta konvertlaridagi oddiy xatlar ham tashlanishi mumkin.

Pochta qutilariga tashlangan o‘rovsiz yozma xabarlar, pochta varaqchalaridan tashqari, jo‘natilmaydi va ishlov berishning birinchi bosqichidan jo‘natuvchiga qaytariladi, yuboruvchining manzili bo‘lmaganda, tarqatilmaganlar qatoriga topshiriladi.

66. Ichki va xalqaro pul o‘tkazmalari pochta aloqasi obyektlarida jo‘natuvchi tomonidan ushbu Qoidalarning 136-bandida ko‘rsatilgan hujjatlardan biri ko‘rsatilgan holda qabul qilinadi.

67. Qiymati e’lon qilingan ichki va xalqaro xatlar jo‘natiladigan barcha predmetlar ro‘yxati bilan (ularning miqdori va qiymati ko‘rsatilgan holda) qabul qilinadi. Qiymati e’lon qilingan ichki banderollar jo‘natuvchining xohishiga ko‘ra, qo‘yilma ro‘yxati bilan ham, qo‘yilma ro‘yxatisiz ham qabul qilinishi mumkin.

68. Qiymati e’lon qilingan va (yoki) ustama to‘lovli jo‘natmalar qonunchilikda belgilangan tartibda sug‘urtalanishi mumkin.

69. Qiymati e’lon qilingan pochta jo‘natmalari ustama to‘lov bilan yuborilishi mumkin. Ustama to‘lov summasi pochta jo‘natmasining e’lon qilingan qiymati summasidan oshib ketmasligi kerak.

Ustama to‘lovli pul o‘tkazmasi pochta aloqasi obyekti tomonidan pul o‘tkazmalari uchun belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Ustama to‘lovli pul o‘tkazmalari blanklarida pochta jo‘natmasining shtrixli pochta identifikatorining raqami ham ko‘rsatiladi.

Ustama to‘lovli ichki pochta jo‘natmalari jo‘natish uchun O‘zbekiston Respublikasining butun hududi bo‘ylab qabul qilinadi.

Ustama to‘lovli xalqaro xatlar va posilkalar faqat ikki tomonlama bitim tuzilgan mamlakatlargagina jo‘natishga qabul qilinadi.

70. Ro‘yxatga olinadigan ichki pochta jo‘natmalari jo‘natishga olinganlik to‘g‘risidagi oddiy va buyurtma bildirishnomalar bilan qabul qilinishi mumkin.

Ro‘yxatga olinadigan xalqaro pochta jo‘natmalari jo‘natishga faqat olinganlik to‘g‘risidagi oddiy bildirishnomalar bilan qabul qilinishi mumkin.

71. “O‘z qo’liga topshirilsin. Buyurtma bildirishnoma bilan” — “Vruchit lichno. S zakaznim uvedomleniyem” belgisi bilan fuqarolarning uyiga yo‘llangan, olinganlik to‘g‘risidagi buyurtma bildirishnomalar bilan buyurtma mayda paketlar, qiymati e’lon qilingan xatlar, buyurtma banderollar, buyurtma xatlar va buyurtma pochta varaqchalari qabul qilinishi mumkin. Bunday pochta jo‘natmalari bildirishnoma blankiga imzo qo‘yish bilan adresatga shaxsan topshiriladi.

72. Alohida jo‘natuvchilar va adresatlar uchun ichki pochta jo‘natmalarining quyidagi turkumlari belgilanadi:

a) “NUKUMATGA OID” belgisi bo‘lgan pochta jo‘natmalari, ularga O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil 5-yanvardagi 1-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2010-yil, 1-2-son, 6-modda) bilan tasdiqlangan Pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanishda afzalliklar beriladigan foydalanuvchilarning ayrim toifalari ro‘yxatida ko‘rsatilgan foydalanuvchilarning alohida toifalari tomonidan jo‘natiladigan pochta jo‘natmalari kiradi;

b) harbiy pochta jo‘natmalari, ularga harbiy qismlar va muassasalar, shuningdek, ularning shaxsiy tarkibi tomonidan jo‘natiladigan va olinadigan pochta jo‘natmalari kiradi;

v) xizmatga oid pochta jo‘natmalari, ularga pochta aloqasi operatorlarining, o‘zlarining pochta aloqasi tarmoqlari orqali to‘lovsiz jo‘natiladigan pochta jo‘natmalari kiradi.

73. Xalqaro pochta jo‘natmalari qonunchilik hujjatlariga muvofiq bojxona nazorati va rasmiylashtirilishidan o‘tadi.

74. Keluvchi, chiquvchi va ochiq tranzit bilan jo‘natiladigan xalqaro pochta jo‘natmalariga to‘liq ishlov berish, ularni O‘zbekiston Respublikasi bojxona organlari tomonidan nazorat qilish, shuningdek, tayinlangan joyga jo‘natish xalqaro pochta almashinuvi joylarida amalga oshiriladi.

Xalqaro pochta almashish joylari pochta aloqasi sohasidagi maxsus vakolatli organ tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qo‘mitasi bilan kelishuvga ko‘ra belgilanadi.

75. Chet davlatlarining O‘zbekiston Respublikasidagi diplomatik va konsullik vakolatxonalarining, xalqaro hukumatlararo tashkilotlarning pochta jo‘natmalarini, shuningdek, ko‘rsatilgan tashkilotlar manziliga pochta jo‘natmalarini O‘zbekiston Respublikasi hududida jo‘natish ichki pochta jo‘natmalari kabi to‘lanadi va rasmiylashtiriladi.

76. Xalqaro pochta jo‘natmalari yer usti va havo transporti bilan jo‘natish uchun qabul qilinadi.

Jo‘natuvchi xalqaro pochta jo‘natmalariga (mayda paketlar, oddiy va (yoki) qiymati e’lon qilingan posilkalarga) bojxona deklaratsiyalari to‘ldiradi, deklaratsiyalar soni har bir mamlakat tomonidan alohida, ularda jo‘natiladigan barcha predmetlarni, ularning soni va qiymatini ko‘rsatib sanab o‘tgan holda belgilanadi.

Bojxona deklaratsiyasida oluvchining familiyasi, ismi, otasining ismi, har bir tovarning nomi (tavsifi), og‘irligi, miqdori va e’lon qilingan narxi to‘g‘risidagi ma’lumotlar aniq ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak. Bojxona deklaratsiyalari ingliz, fransuz yoki belgilangan mamlakatda qabul qilingan boshqa tilda tuziladi.

77. Pochta jo‘natmalarini o‘rovlash qo‘yilma xususiyatiga, jo‘natish shartlariga va yo‘lning uzoqligiga mos kelishi, ishlov berish va tashish paytida qo‘yilma shikastlanishi, qobiq, muhrlar, plombalar, bog‘lamlar, tasmalar va shu kabilarni buzmasdan unga bemalol kira olish, boshqa pochta jo‘natmalarining buzilish va pochta aloqasi xodimlariga qandaydir ziyon yetishi mumkinligining oldini olishi kerak.

Pochta konvertlari, pochta varaqchalari O‘z MSt 154:2024 “Pochta konvertlari. Texnik shartlar”, O‘z DSt 1143:2008 “Pochta varaqchalari. Texnik shartlar”, “Pochta aloqasida xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha talablar” maxsus texnik reglamenti va ushbu Qoidalar talablariga mos kelishi kerak.

78. Xatlarni o‘rovlash uchun pochta konvertlaridan foydalaniladi.

79. Banderollar va ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan jo‘natmalarni o‘rab joylash uchun pochta konvertlari, g‘iloflar, karton qutilar, yog‘och (faner) qutilar qo‘llaniladi. Banderollar va ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan jo‘natmalarni o‘rab joylash uchun materiallar sifatida pishiq qog‘oz, poliyetilen plyonka, och rangdagi sidirg‘a gazlamadan va sertifikatlashtirilgan o‘rovlash materiallarining boshqa turlaridan foydalanish mumkin.

Agar banderolda yoki ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan jo‘natmada bir nechta predmet yuboriladigan bo‘lsa, bu predmetlar o‘rovlashdan oldin shpagat bilan bog‘lanadi. Og‘irligi 500 g dan ortiq bo‘lgan oddiy va buyurtma banderollar va ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan jo‘natmalar, bundan tashqari, o‘rov materiali ustidan xochsimon shaklda shpagat bilan bog‘lanadi.

Banderol yoki ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan jo‘natma qo‘yilmasi nay shaklida o‘ralishi va qo‘shimcha ravishda qog‘oz yoki boshqa tasma bilan mahkamlanishi mumkin, uzunligi 45 sm dan ortiq bo‘lgan qo‘yilmalar qattiq asosga o‘raladi.

80. Posilkalar jo‘natuvchilar tomonidan posilka qutilarga (karton, yog‘och, faner va polimer) yoki yumshoq o‘rov materialiga o‘rab joylashtirilishi kerak.

Yumshoq o‘rov materiali (mato) sidirg‘a och rangda bo‘lib, ichki chok bilan (tikuv mashinasida yoki qo‘lda) tikilgan bo‘lishi kerak, tashqi (konvertga o‘xshash) chok bir xil iplar (quyuq baxya) bilan, faqat posilkaning bir tomonidan (manzil yozilgan joydan chapda) bajariladi.

Metall tasmalar yoki sim bilan mahkamlangan, mixlari yaxshi qoqilmagan va yaxshi qayrilmagan qutilardagi, shuningdek, jo‘natish uchun yaroqsiz bo‘lgan posilka qutilaridagi posilkalar qabul qilinmaydi.

Posilka qo‘yilmasi o‘rov ichida siljimasligi kerak.

81. Jo‘natuvchilar posilka joylanmasining o‘ziga xos xususiyatlariga bog‘liq ravishda quyidagi shartlarga rioya qilishlari kerak:

a) shisha yoki boshqa nozik predmetlar tegishli himoya materiali bilan to‘ldirilgan mustahkam qutilarga joylashtirilishi kerak. Tashish paytida predmetlar o‘rtasida yoki predmetlar bilan quti devorlari o‘rtasida ishqalanish yoki urilishlarga yo‘l qo‘yilmasligi kerak;

b) kinofilmlar, kinotasmalar, magnit tasmalar maxsus taraga joylanishi kerak;

v) urug‘lar, pistalar, yong‘oqlar, quruq mevalar, un va boshqa sochiluvchan moddalar pishiq mato, klyonka, plyonkadan tayyorlangan qopchalarga, pishiq qog‘oz paketlarga o‘rovlanadi va qutilarga yoki karton qutilarga joylanadi;

g) suyuqliklar va suyuq holatga oson o‘tadigan moddalar (soklar, siroplar, yog‘lar, murabbo, asal, mevalar va boshqalar) zich berkitilgan idishlarga joylashtirilishi kerak. Har bir idish idish shikastlanganda suyuqlikni shimib olish uchun yetarli miqdordagi tegishli himoya materiali bilan to‘ldiriladigan maxsus mustahkam qutiga joylashtirilishi kerak. Qutining qopqog‘i u oson ochilib ketmaydigan qilib mahkamlanishi kerak;

d) malham dori, yumshoq sovun, mum kabi suyuq holatga qiyin o‘tadigan yog‘li moddalar, shuningdek, ipak qurti urug‘i ichidagisi oqib ketishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun ancha mustahkam materialdan qilingan ikkinchi qutiga keyin solinadigan birlamchi qobiqqa (quti, kanop qop, plastik material va hokazo) bekitilishi kerak;

e) ko‘chatlar usti mato bilan o‘ralgan savatlarga yoki shamollatish uchun teshiklari bo‘lgan qutilarga joylanadi. Savat (quti) tubiga polietilen (plyonka) solinadi;

j) anilin ko‘k bo‘yoq kabi bo‘yovchi quruq kukunlar va shu kabilarni faqat o‘z navbatida, ikkala o‘rov o‘rtasida tegishli himoyalovchi va yutuvchi material bo‘lgan mustahkam qutilarga joylashtiriladigan, metalldan qilingan zich berkiladigan qutilarda jo‘natishga ruxsat etiladi;

z) bo‘yamaydigan quyuq kukunlar mustahkam sig‘imlarga (quti, qop) joylashtirilishi kerak. Bu sig‘imlar mustahkam materialdan qilingan qutiga joylashtirilishi kerak;

i) tirik asalarilar, drozofil (Drosophilidae) oilasiga kiradigan mayda pashshalar, zuluklar va parazitlar tuzilishi joylanmaning xavfliligini va saqlanishi oldini oladigan qutilarga joylashtirilishi kerak;

k) fabrikada ishlov berilmagan mo‘yna va kemiruvchilarning terilari, shuningdek, jun, dag‘al jun, soch, par va patlar solingan posilkalar dastlab matoga (qop matoga, polietilen plyonkaga), so‘ngra qutilarga (karton qutilarga) joylashtirilishi kerak;

l) aniq asboblar (o‘lchash asboblari va boshqalar) jo‘natishda joylanmaning siljishi va shikastlanishini istisno qiladigan qistirmali qattiq taraga o‘rab joylashtirilishi kerak. Bunday posilkalar panjarasimon to‘r ko‘rinishida yasalgan qutilarga o‘rab joylashtirilishi mumkin. Panjarasimon to‘r ichiga asbobni qattiq siqib turadigan va uni karkasga urilib ketishdan saqlaydigan maxsus mahkamlovchi tizim o‘rnatiladi.

m) jonli o‘simliklar (tok novdalari, ko‘chatlar va boshqalar), shuningdek, o‘tkir qirralari va g‘adir-budurliklari bo‘lmagan, o‘z o‘lchamlari tufayli belgilangan o‘lchamdagi posilka tarasiga (og‘irligi yo‘l qo‘yiladigan normadan oshmaydigan) o‘rab joylash mumkin bo‘lmagan yirik gabaritli sinmaydigan predmetlar jo‘natish uchun qop matoga (gazlamaga) o‘rovlangan holda qabul qilinadi;

n) sinmaydigan va ifloslanmagan yaxlit predmetlar, shuningdek, o‘lchamlari va og‘irligi belgilangan normalardan oshmaydigan ajralmaydigan predmetlar (chizmachilik taxtalari, bolalar chanalari, jomadonlar, bidonlar va shu kabilar), o‘tkir qirrali predmetlardan tashqari, qutilarga yoki matolarga o‘ralmasdan jo‘natilishi mumkin;

o) yangi uzilgan sabzavot va mevalarning qattiq navlari solingan posilkalar chetki va yon devorlari shamollatish teshiklari yoki vertikal teshiklar bo‘lgan yog‘och (faner) qutilarda qabul qilinadi;

p) avtopokrishkalar pochta qoplariga joylanadi.

82. Bosma nashrlar shaffof polietilen o‘rov materialiga o‘raladi yoki qog‘oz tasma yoki boshqa tasma bilan mahkamlanadi (banderol qilinadi). Bosma nashrlar naychasimon qilib o‘ralishi mumkin, uzunligi 45 sm dan oshganda ular qattiq asosga o‘raladi.

83. Pochta jo‘natmalarida, posilkalariga ilova qilinadigan blanklarda, shuningdek pul o‘tkazmalarining blanklarida jo‘natuvchi tomonidan jo‘natuvchi va adresat manzillari hamda telefon raqamlari (mavjud bo‘lsa) ko‘rsatiladi. Manzilda qisqartirilgan nomlar, shuningdek manzilga taalluqli bo‘lmagan belgilar bo‘lmasligi kerak.

Shaffof manzil oynasi bo‘lgan konvertlarda jo‘natiladigan oddiy yoki buyurtma pochta jo‘natmasining o‘rovi ostida pochta manzilini ko‘rsatishi mumkin.

Manzil rekvizitlari quyidagi tartibda yoziladi:

adresatning nomi (fuqarolar uchun — familiyasi, ismi, otasining ismi, yuridik shaxslar uchun — to‘liq nomi);

ko‘chaning nomi, uy raqami, xonadon raqami;

aholi punktining (shahar, shaharcha va shu kabi) nomi;

tuman nomi;

pochta indeksi, viloyat markazining (Toshkent sh.) nomi yoki viloyat, Qoraqalpog‘iston Respublikasi nomi;

mamlakat nomi (xalqaro pochta jo‘natmalari uchun);

Oluvchining manzili pochta konverti, pochta varaqchasi yoki pochta jo‘natmasi o‘rovining pastki o‘ng qismida, jo‘natuvchining manzili esa, yuqori chap burchakda yoziladi.

Yuridik shaxs tomonidan pul o‘tkazmalari jo‘natilganda, jo‘natuvchining blankdagi manzilida yuridik shaxsning nomi, uning bank rekvizitlari va joylashgan yeri (pochta manzili), uning nomidan qatnashadigan vakolatli shaxsning ma’lumotlari (familiyasi, ismi, otasining ismi, ushbu Qoidalarning 136-bandida ko‘rsatilgan hujjatlardan birining seriyasi va raqami) ko‘rsatiladi.

84. Pochta jo‘natmalari, posilkalarga ilova qilinadigan blanklardagi, shuningdek, pul o‘tkazmalari blanklaridagi barcha manzil ma’lumotlari (agar imkoni bo‘lsa, bosma harflar bilan) aniq qilib yoziladi yoki zarur aniqlik bilan texnik vositalardan foydalanib yoziladi. Pul o‘tkazmasi blankida tuzatish, o‘chirib tashlash, raqamlar va harflarning ustidan takror bo‘yashga, qalam bilan qilingan yozuvlarga, shuningdek, xalqaro pul o‘tkazmalari manzilida qisqartmalarga yo‘l qo‘yilmaydi. Blanklarda blanklar matniga kiritilgan belgilardan tashqari, har qanday belgilarni qo‘yish taqiqlanadi, xizmatga oid ko‘rsatmalar bundan mustasno.

Pochta jo‘natmalariga texnik vositalardan foydalanib bosilgan yoki qo‘lda yozilgan manzil yorliqlarini yopishtirish mumkin. Yorliqlar uchun oq qog‘ozdan yoki och rangdagi qog‘ozdan foydalaniladi.

Pochta jo‘natmalariga bosmaxona usulida yozuv mashinkasida (yirik shrift bilan) yoki boshqa texnik vositalardan foydalanib bosilgan yoki qo‘lda yozilgan manzil yorliqlarini yopishtirish mumkin. Yorliqlar uchun oq qog‘ozdan yoki och rangdagi qog‘ozdan foydalaniladi.

85. O‘zbekiston Respublikasi hududi doirasida yuboriladigan pul o‘tkazmalari blanklaridagi va pochta jo‘natmalaridagi manzillar davlat yoki rus tillarida rasmiylashtiriladi.

86. Xalqaro pochta jo‘natmalarida va xalqaro pul o‘tkazmalari blanklarida manzil lotin harflari va arab raqamlari bilan yoziladi. Manzilni mo‘ljallangan mamlakat va aholi punkti nomini davlat tilida yoki fuqarolarning istagiga ko‘ra, xalqaro tillarning birida — fransuz, ingliz, rus tilida takrorlash sharti bilan mo‘ljallangan mamlakat tilida yozishga ruxsat etiladi.

Xalqaro pul o‘tkazmalari blanklarida pul birligi summasi va nomi qisqartirishlarsiz, ikki tomonlama bitimlar bilan belgilangan tilda ko‘rsatilishi kerak. Xalqaro pul o‘tkazmalari, bundan tashqari, ular o‘tkaziladigan elektron tarmoqning texnik qoidalariga muvofiq tuziladi.

87. Pochta jo‘natmalari adresatning familiyasi, ismi, otasining ismi ko‘rsatilgan holda yo‘qlab olinadigan qilib yo‘llanishi mumkin. Bunday jo‘natmalar uchun initsiallar, raqamlar, faqat nomlar, soxta nomlar yoki biror shartli belgilarning ko‘rsatilishiga ruxsat etilmaydi.

88. Ichki va xalqaro pochta jo‘natmalarida jo‘natuvchining faqat bitta manzili va oluvchining faqat bitta manzili ko‘rsatilishi kerak. Jo‘natuvchining manzili O‘zbekiston Respublikasi aholi punktining manzili bo‘lishi kerak.

89. Jo‘natuvchi ichki pochta jo‘natmalarining manzili tomonida ularning turi, toifasi va turkumiga bog‘liq holda quyidagi belgilarni qo‘yadi:

a) buyurtma xatlarda va pochta varaqchalarida — “Buyurtma” — “Zakaznoye”;

b) oddiy (buyurtma) ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan jo‘natmalarda — “Oddiy (buyurtma) ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan jo‘natma” — “Prostoye (zakaznoye) otpravleniye dlya slepix”;

v) qiymati e’lon qilingan xatlar, banderollar va posilkalarda — “E’lon qilingan qiymati … so‘m” — “Ob’yavlennaya sennost … sum”. Ustama to‘lov bilan yuboriladigan qiymati e’lon qilingan xatlarda, banderollarda va posilkalarda bundan tashqari, — “Ustama to‘lov … so‘m” — “Nalojenniy platej … sum”, joylanma ro‘yxati bilan yuboriladiganlarda — “Ro‘yxati bilan” — “S opisyu”. Bu belgilar, shuningdek, posilkalarga ilova qilinadigan blanklarga ham qo‘yiladi;

g) sog‘lomlashtirish muassasalariga yo‘llanmalar solingan qiymati e’lon qilingan xatlarda, temir yo‘l, aviatsiya chiptalarida va boshqa yo‘l chiptalarida, o‘quv yurtlariga yo‘llanadigan hujjatlarda “Yo‘llanmalar bilan” — “S putevkami”, “Chiptalar bilan” — “S biletami” yoki “Nujjatlar bilan” — “S dokumentami” belgisi qo‘yiladi;

d) olinganlik to‘g‘risidagi bildirishnoma bilan qabul qilingan jo‘natmalarda va pul o‘tkazmalari blanklarida — “Oddiy (buyurtma) bildirishnoma bilan” — “S prostim (zakaznim) uvedomleniyem”. Bu belgi, shuningdek, posilkalarga ilova qilinadigan blanklarda ham qo‘yiladi;

e) yetkazib berish haqi to‘langan jo‘natmalarda va pul o‘tkazmalari blanklarida — “Yetkazib berish bilan” — “S dostavkoy”;

j) tezkor pochta ichki jo‘natmalarida “Tezkor pochta” — “Uskorennaya pochta”;

z) adresatga shaxsan topshirish uchun qabul qilingan, ro‘yxatga olinadigan jo‘natmalarda — “O’z qo’liga topshirilsin. Buyurtma bildirishnoma bilan” — “Vruchit lichno. S zakaznim uvedomleniyem”;

i) nozik predmetlar, shu jumladan aniq asboblar, shuningdek, shunday joylanmali posilkalarga ilova qilinadigan blanklarda — “Ehtiyot qiling” — “Ostorojno”;

k) tanlov komissiyasiga yuborilgan jo‘natmalarda — “Tanlovga” — “Na konkurs”;

l) posilkalar va ularga ilova qilinadigan blanklarda:

og‘irligi 10 kg dan ortiq posilkalarda — “Og‘ir vaznli” — “Tyajelovesnaya”;

tomonlari o‘lchamlardan biri uchun 1,50 m dan oshadigan hamda uzunlik va uzunlikdan boshqa yo‘nalishda olingan eng katta aylana summasi 3 m dan oshadigan posilkalarda — “Yirik gabaritli” — “Gromozdkaya”;

ko‘chatli posilkalarda — “Ko‘chat bilan” — “S rassadoy”;

tirik asalarilar solingan posilkalarda — “Ehtiyot qiling. Asalarilar. Quyoshda tutib turilmasin. Veterinariya sertifikati bilan” — “Ostorojno. Pcheli. Na solnse ne derjat. S veterinarnim sertifikatom”;

mo‘yna va kemiruvchilar terisi solingan posilkalarda — “Mo‘yna. Veterinariya sertifikati bilan” — “Pushnina. S veterinarnim sertifikatom”;

jun, dag‘al jun, soch, pat, momiq solingan posilkalarda — “Jun (dag‘al jun, soch, pat, momiq). Veterinariya sertifikati bilan” — “Sherst (shetina, volosi, pero, pux). S veterinarnim sertifikatom”;

yangi mevalar va sabzavotlar solingan posilkalarda, tegishlicha — “Mevalar” — “Frukti”, “Sabzavotlar” — “Ovoshi”;

m) havo transporti bilan jo‘natiladigan posilkalarda, ularga ilova qilinadigan blanklarda, mayda paketlarda va banderollarda — “Avia” — “Avia”. Yer usti transporti va havo transporti bilan jo‘natiladigan posilkalarda, ularga ilova qilinadigan blanklarda, mayda paketlarda va banderollarda ular qaysi punktdan jo‘natilayotgani ko‘rsatiladi: “…dan avia” — “Avia ot…”;

n) foydalanuvchilarning alohida toifalari tomonidan yuboriladigan pochta jo‘natmalarida va posilkalarga ilova qilinadigan blanklarda “NUKUMATGA OID”;

p) xizmatga oid pochta jo‘natmalarida — “Xizmatga oid” — “Slujebnoye”;

r) ustuvor jo‘natmalarda — “Ustuvor” — “Prioritetnoye”;

c) oddiy (buyurtma) mayda paketlarda — “Oddiy (Buyurtma) mayda paket” — “Prostoy (Zakaznoy) melkiy paket”;

t) oddiy (buyurtma) banderollarda — “Oddiy (Buyurtma)” — “Prostaya (Zakaznaya)”.

90. Jo‘natuvchi xalqaro pochta jo‘natmalarining turi, toifasi va turkumiga bog‘liq ravishda, ularning manzilli tomonida quyidagi belgilarni qo‘yadi:

a) pochta varaqchalarida — “Carte postale” (Pochta varaqchasi);

b) buyurtma xatlarda, pochta varaqchalarida va banderollarda — “Recommande” (Buyurtma);

v) mayda paketlarda — “Recommande. Petit paquet” (Buyurtma. Mayda paket);

g) oddiy (buyurtma) ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan jo‘natmalarda — “Envois pour les aveugles” (Otpravleniye dlya slepix);

d) qiymati e’lon qilingan xatlarda va posilkalarda — “Valeur declaree” (E’lon qilingan qiymati);

e) ustama to‘lov bilan yuboriladigan qiymati e’lon qilingan xatlarda va posilkalarda — “Remboursement” (Ustama to‘lov). Bu belgi, shuningdek, posilkalarga ilova qilinadigan blanklarda ham qo‘yiladi;

j) olinganlik to‘g‘risidagi bildirishnoma bilan qabul qilingan jo‘natmalarda va pul o‘tkazmalari blanklarida — “A.R.”. Bu belgi, shuningdek, posilkalarga ilova qilinadigan blanklarda ham qo‘yiladi;

z) adresatga shaxsan topshirish uchun qabul qilingan buyurtma pochta varaqchalarida, xatlarda, mayda paketlarda, ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan jo‘natmalarda, qiymati e’lon qilingan xatlarda — “A remettre en main propre” (O‘z qo‘liga topshirilsin);

i) tez sinadigan va ular bilan muomala qilish alohida ehtiyotkorlik talab qiladigan predmetlar solingan posilkalarda, shuningdek, shunday joylanmali posilkalarga ilova qilinadigan blanklarda — “Colis fragile” (Mo‘rt posilka);

k) o‘lchamlari ushbu Qoidalarning 2-ilovasida ko‘rsatilgan chegaradan oshadigan posilkalarda va ularga ilova qilinadigan blanklarda — “Encombrant” (Yirik gabaritli);

l) havo transporti bilan jo‘natiladigan jo‘natmalarda va posilkalarga ilova qilinadigan blanklarda — “Par avion” (Avia);

m) yetkazilishi kuzatiladigan pochta jo‘natmalariga — “Avec suivi” (Kuzatiladigan) logotipi yopishtiriladi;

n) ustuvor jo‘natmalarda — “Prioritaire” (Ustuvor);

o) guruhlashtirilgan “Konsignatsiya” jo‘natmalarida (buyurtma pochta varaqchalarida, xatlarda, mayda paketlarda, sekogrammalarda, qiymati e’lon qilingan xatlarda, posilkalarda va ularga ilova qilinadigan manzillarda) — “Consignment” (Konsignatsiya);

p) adresatlarga tariflar va yig‘imlar undirmasdan berilishi zarur bo‘lgan buyurtma pochta varaqchalarida, xatlarda, mayda paketlarda, ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan jo‘natmalarda va posilkalarda — “Franc de taxes et de droits” (Tariflar va yig‘imlar undirmasdan);

r) xizmatga oid turkumda yuboriladigan jo‘natmalarda — “Service des postes” (Xizmatga oid).

91. Xalqaro pochta almashuvida quyidagi qo‘shimcha xizmatlar ko‘rsatiladi:

javobli xalqaro tijoriy xat-xabarlar, u jo‘natuvchilarga ularning chet eldagi korrespondentlari tomonidan beriladigan javobli jo‘natmalar uchun oldindan haq to‘lash imkonini beradi. Ularda faqat yozma xat-xabarlar va bosma nashrlar jo‘natilishi mumkin. Bunday jo‘natmalarning og‘irligi 50 g dan oshmasligi kerak;

bitta jo‘natuvchi tomonidan bir yoki bir nechta oluvchilar manziliga jo‘natiladigan guruhlashtirilgan “Konsignatsiya” jo‘natmalari;

jo‘natuvchilarning pochta jo‘natmasi yetkazib berish muassasasiga kelishi bilan darhol jo‘natmani maxsus kuryer orqali adresat uyiga yetkazib berish iltimosi bilan qabul qilinadigan, yetkazilishi kuzatiladigan pochta jo‘natmalari (buyurtma pochta varaqchalari, xatlar, mayda paketlar, ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan jo‘natmalar va “M” qoplari);

“tovarlarni qaytarish” xizmatiga ega mayda paketlar va posilkalarni oluvchi tomonidan jo‘natuvchining ruxsati bilan jo‘natuvchiga qaytarilishini bildiradi;

adresatga shaxsan topshirilishini bildiradigan “A remettre en main propre” (Shaxsan topshirilsin) belgisi bo‘lgan yozma xat-xabarli buyurtma jo‘natmalar, qiymati e’lon qilingan xatlar va posilkalar;

jo‘natmaning tarif va yig‘imlarni undirmasdan yetkazib berish. Bunda jo‘natuvchi belgilangan muassasasida adresatdan talab qilinishi mumkin bo‘lgan butun summani to‘lash majburiyatini o‘z zimmasiga oladi. Zarur bo‘lganda jo‘natuvchi oldindan to‘lovni amalga oshirishi kerak.

92. Xalqaro pochta almashuvida guruhlashtirilgan “Konsignatsiya” jo‘natmalari, elektron tijoriy posilkalari (“ECOMPRO” posilkalari) va javobli xalqaro tijoriy xat-xabarlar, “tovarlarni qaytarish” xizmatiga ega mayda paketlar va posilkalar faqat ikki tomonlama bitim imzolangan mamlakatlarga jo‘natish uchun qabul qilinadi.

93. Xalqaro xatlar, qiymati e’lon qilingan posilkalar, mo‘rt va katta posilkalar va xalqaro xatlar, yetkazilishi kuzatiladigan pochta jo‘natmalari, yozma xat-xabarlar jo‘natmalari va “Frans de taxes et de droits” (Tariflar va yig‘imlar undirmasdan) belgili posilkalar, shuningdek “A remettre en main propre” (Shaxsan topshirilsin) belgili qiymati e’lon qilingan buyurtma jo‘natmalari, xatlar va posilkalar faqat ularni qabul qilish ruxsat berilgan mamlakatlarga jo‘natish uchun qabul qilinadi. Bu mamlakatlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar Umumjahon pochta ittifoqining Xalqaro byurosi tomonidan xabar qilinadi.

94. Pochta jo‘natmalarida qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan tartibda reklama joylashtirilishi mumkin.

95. Ro‘yxatga olinadigan ichki pochta jo‘natmalari, “Tanlovga” — “Na konkurs” belgisi bo‘lgan pochta jo‘natmalari bundan mustasno, pochta aloqasi obyektlariga jo‘natuvchining manzili albatta ko‘rsatilgan holda topshiriladi.

96. Posilkalarni topshirishda jo‘natuvchi ularga ilova qilinadigan blanklarda o‘z imzosi bilan “Jo‘natishga taqiqlangan joylanmalar yo‘q. O‘rovga qo‘yilgan talablar bilan tanishdim” — “Zapreshennix k peresilke vlojeniy net. S trebovaniyami k upakovke oznakomlen” matnini tasdiqlaydi.

Posilkalar va pul o‘tkazmalarini topshirishda jo‘natuvchi ilova qilinadigan blanklarda va pul o‘tkazmalari blanklarida ushbu Qoidalarning 136-bandida ko‘rsatilgan hujjatlardan biridagi ma’lumotlarni ko‘rsatadi.

97. “Ehtiyot qiling” — “Ostorojno” belgisi bo‘lgan, e’lon qilingan qiymati bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan ko‘p bo‘lgan ichki aviaposilkalar faqat muntazam yer usti aloqasiga ega bo‘lmagan punktlarga jo‘natish uchungina qabul qilinishi mumkin.

98. Tirik asalarilar, drozofil (Drosophilidae) oilasiga mansub mayda pashshalar, zuluklar va parazitlar solingan ichki posilkalarni qabul qilish veterinariya sertifikati bo‘lgandagina amalga oshiriladi.

Yangi mevalar va sabzavotlarning qattiq navlari solingan posilkalar tayinlangan joygacha pochta tashiydigan havo kemalarining to‘g‘ri reyslari bo‘lgandagina, temir yo‘l va avtomobil transporti bilan jo‘natishda — bunday posilkalar uch kundan ortiq bo‘lmagan muddatda o‘tishi sharti bilan, bu muddatdan o‘tib ketganda — jo‘natuvchilarning javobgarligi ostida qabul qilinadi.

Fabrika sharoitida ishlov berilmagan mo‘yna va kemiruvchilar terisi, shuningdek, jun, dag‘al jun, soch, pat va momiq solingan posilkalarni qabul qilish, xom ashyo tayyorlangan joyda berilgan veterinariya sertifikati bo‘lgandagina amalga oshiriladi. Jo‘natuvchi tomonidan bir manzilga bir nechta shunday posilkalar yuborilganda, jo‘natiladigan mo‘yna (kemiruvchilar terisi va shu kabi) miqdori va o‘rinlar soni ko‘rsatilgan umumiy veterinariya sertifikati taqdim etilishiga ruxsat etiladi.

99. Oddiy pochta jo‘natmasi (bundan posilka mustasno) jo‘natuvchiga onlayn nazorat kassa texnikasi cheki berilmasdan qabul qilinadi, unga ilova qilingan hujjatlarga qo‘shimcha yozuvlar yozilmasdan jo‘natiladi va adresatga tilxatsiz topshiriladi.

Ro‘yxatga olinadigan pochta jo‘natmalarini jo‘natish pochta jo‘natmasini qabul qilishni hujjatli yoki elektron tasdiqlash, jo‘natuvchiga tasdiqlovchi hujjatni qog‘oz (taqvim shtempeli izi tushirilgan onlayn nazorat kassa texnikasining cheki) ko‘rinishida yoki pochta jo‘natmasiga pochtani ro‘yxatga olish raqami (shtrixli pochta identifikatorini) berish, shuningdek pochta jo‘natmasini adresatga imzo qo‘ydirib yoki boshqacha tarzda yetkazib berishni tasdiqlovchi avtomatlashtirilgan (elektron) qurilmalar, uskunalar, axborot tizimlaridan foydalangan holda topshirish orqali amalga oshiriladi. Ro‘yxatga olinadigan pochta jo‘natmalari yuboruvchining manzili majburiy tartibda ko‘rsatilgan holda qabul qilinadi.

Ro‘yxat bo‘yicha yuridik va jismoniy shaxslardan qabul qilingan pochta jo‘natmalariga bitta onlayn nazorat kassa texnikasi cheki beriladi. Bitta jo‘natuvchi tomonidan jo‘natiladigan, bir vaqtda bir nechta ro‘yxat bo‘yicha qabul qilinadigan pochta jo‘natmalariga bitta umumiy yoki har bir ro‘yxatga alohida onlayn nazorat kassa texnikasi cheklari beriladi.

Pochta jo‘natmasi qabul qilinganligi to‘g‘risidagi onlayn nazorat kassa texnikasi chekining dublikati berilmaydi.

100. Ichki xatlar, posilkalarning e’lon qilingan qiymatining summasi cheklanmaydi va jo‘natuvchi tomonidan joylanmaning haqiqiy qiymati bo‘yicha to‘liq so‘mlarda belgilanadi. E’lon qilingan qiymati bazaviy hisoblash miqdorining uch barobaridan oshmaydigan joylanma banderol qilib jo‘natilishi mumkin. Bunda qimmatli qog‘ozlar, ma’lumotnomalar, hujjatlarning notarial tasdiqlangan nusxalari, hujjatlar bo‘lgan xatning e’lon qilingan qiymati yo‘qolgan taqdirda bu hujjatlarni tiklash bo‘yicha mumkin bo‘lgan xarajatlardan oshib ketishi mumkin emas.

E’lon qilingan qiymati bazaviy hisoblash miqdorining uch barobaridan ko‘p bo‘lgan posilkalar ushbu Qoidalarning 80-bandiga muvofiq keladigan o‘rovda qabul qilinadi. E’lon qilingan qiymati bu summadan kam bo‘lgan posilkalar qog‘oz o‘rovda qabul qilinishi mumkin.

Tirik asalarilar, drozofil (Drosophilidae) oilasiga mansub mayda pashshalar, zuluklar va parazitlar, o‘simliklar (ko‘chatlardan tashqari), yangi meva va sabzavotlar, shisha yoki tez shikastlanadigan boshqa detallari bo‘lgan aniq asboblar (maishiy texnika buyumlari va maishiy asboblardan tashqari) jo‘natishga joylanma qiymati e’lon qilinmasdan qabul qilinadi.

Xalqaro pochta jo‘natmalarining e’lon qilingan qiymati jo‘natuvchi tomonidan joylanmaning haqiqiy qiymati bo‘yicha belgilanadi, biroq e’lon qilingan qiymatning har bir mamlakat alohida belgilaydigan eng katta summasidan oshib ketmasligi kerak.

101. O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi huzuridagi O‘simliklar karantini va himoyasi agentligi hamda Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qo‘mitasi tomonidan o‘simliklar va hayvonlar karantini e’lon qilingan joylarda sabzavotlar, mevalar, urug‘lar, ko‘chatlar va o‘simliklar, go‘shtdan qilingan tayyor oziq-ovqat mahsulotlari solingan posilkalar qabul qilinmaydi. Bu haqdagi axborot pochta aloqasi obyektlarida joylashtiriladi.

102. Jo‘natuvchi har bir ichki va xalqaro posilkaga ilova qilinadigan blankni to‘ldiradi. Qiymati e’lon qilingan ichki posilkalarni topshirishda jo‘natuvchining istagiga ko‘ra, qiymati e’lon qilingan xatlarni va banderollarni topshirishda bo‘ladigan tartibda, joylanmaning ro‘yxati tuzilishi mumkin.

103. Pul o‘tkazmasi bilan jo‘natish uchun O‘zbekiston Respublikasi hududida muomalada bo‘lgan pul belgilari qabul qilinadi.

Jismoniy shaxslardan pul o‘tkazmalarini, shu jumladan, ustama to‘lovli pul o‘tkazmalarini qabul qilish naqd pullar yoki naqd pulsiz hisob-kitoblar yo‘li bilan, shu jumladan, bank kartalaridan foydalangan holda, yuridik shaxslardan esa, banklar orqali to‘lov topshiriqnomalari vositasida amalga oshiriladi.

Naqd pulsiz hisob-kitob bo‘yicha pul o‘tkazmalarini qabul qilish faqat o‘tkaziladigan pul mablag‘lari va jo‘natish uchun to‘lov pochta aloqasi obyektining o‘tkazma hisobvarag‘iga kelib tushgandan so‘ng amalga oshiriladi.

Pul o‘tkazmalarini jo‘natish xizmatlari uchun haq to‘lash naqd pul bilan hamda naqd bo‘lmagan hisob-kitoblar yo‘li bilan, shu jumladan bank kartalaridan foydalanib amalga oshiriladi. Ustama to‘lovli pul o‘tkazmalarini jo‘natish xizmatlari uchun haq to‘lash pochta jo‘natmasining jo‘natuvchisi tomonidan ustama to‘lovi bilan ushbu pochta jo‘natmasi qabul qilingan joyda amalga oshiriladi.

Bank kartalardan foydalanib, jismoniy shaxslardan qabul qilingan pul o‘tkazmalari yuborilayotgan summani naqd pul bilan yoki oluvchining bank kartasiga o‘tkazish yo‘li bilan to‘lanadi.

Yuridik shaxslardan qabul qilingan pul o‘tkazmalari, oluvchining arizasiga binoan oluvchining bank kartasiga o‘tkazib berilishi mumkin;

Ichki pul o‘tkazmalari bilan jo‘natish uchun qabul qilinadigan pullarning umumiy summasi, shuningdek, bitta pul o‘tkazmasining summasi cheklanmaydi.

Bitta xalqaro pul o‘tkazmasining maksimal summasi ikki tomonlama bitimlar bilan o‘rnatiladi.

104. “NUKUMATGA OID” belgisi bo‘lgan pochta jo‘natmalarini jo‘natish ushbu Qoidalar va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil 5-yanvardagi 1-son qarori bilan tasdiqlangan Pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanishda afzalliklar beriladigan foydalanuvchilarning ayrim toifalariga pochta aloqasi xizmatlari ko‘rsatish tartibi to‘g‘risidagi nizom bilan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

104¹. Muddatli harbiy xizmatni o‘tayotgan harbiy xizmatchilar va rezervchilarning harbiy yig‘inlarda qatnashish davrida, harbiy qismlar tomonidan jo‘natiladigan, og‘irligi 20 grammgacha bo‘lgan oddiy xatlari belgilangan namunadagi maxsus markalangan pochta konvertlarida jo‘natiladi.

104². Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, davlat korxonalari, muassasalari, tashkilotlari, sud va huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan yuridik va jismoniy shaxslar nomiga yo‘llanuvchi xat-xabarlar, xabarnomalar, chaqiruv qog‘ozlari va boshqa yuridik hujjatlarni yetkazib berish O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 9-oktabrdagi 637-son “Davlat organlari va tashkilotlari tomonidan yo‘llanuvchi xat-xabarlarni yetkazib berish, yetkazilganligini tasdiqlash, ma’lumotlarni saqlash va hisobga olishning yagona milliy tizimini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq amalga oshiriladi.

105. Harbiy xizmatchilar nomiga yo‘llanadigan harbiy pochta jo‘natmalarini qabul qilish pochta aloqasi obyektlari tomonidan quyidagi shartlar asosida amalga oshiriladi:

harbiy qismlar va muassasalar uchun tayinlangan joy va harbiy qism raqami ko‘rsatilgan holda — pochta jo‘natmalarining barcha turlari;

ro‘yxatga olinadigan harbiy pochta jo‘natmalari olinganlik to‘g‘risidagi oddiy va buyurtma bildirishnomalar bilan qabul qilinishi mumkin.

106. Jazoni ijro etish muassasalarida jazoni o‘tayotgan shaxslarning pochta jo‘natmalari bu muassasalarning vakolatli shaxslari tomonidan tegishli pochta aloqasi obyektiga topshiriladi.

107. Quyidagilar yetkazib berish to‘lovi bilan qabul qilinmaydi:

a) bazaviy hisoblash miqdorining o‘n baravaridan ko‘p bo‘lgan summadagi pul o‘tkazmalari (pensiyalar, nafaqalar va boshqa ijtimoiy to‘lovlarni to‘lash uchun mo‘ljallangan pul o‘tkazmalaridan tashqari);

b) bazaviy hisoblash miqdorining o‘n baravaridan ko‘p bo‘lgan summadagi qiymati e’lon qilingan xatlar;

v) yuridik shaxslarga yo‘llangan qiymati e’lon qilingan xatlar va banderollar;

g) posilkalar;

d) ustama to‘lovli pochta jo‘natmalari;

e) yo‘qlab olinadigan va harbiy qismlarga yo‘llangan pochta jo‘natmalari.

108. Jismoniy yoki yuridik shaxs tomonidan topshiriladigan besh dona va undan ortiq bo‘lgan miqdordagi ro‘yxatga olinadigan ichki pochta jo‘natmalari jo‘natuvchi tomonidan belgilangan shakldagi ro‘yxat rasmiylashtirish sharti bilan pochta aloqasi obyekti tomonidan jo‘natish uchun qabul qilinadi. Jo‘natuvchi tomonidan bitta ro‘yxatga nomma-nom bir turdagi 40 tadan ko‘p bo‘lmagan pochta jo‘natmalari, 20 tagacha pul o‘tkazmalari yoziladi. Bunday jo‘natmalarni topshirayotganda ular jo‘natuvchi tomonidan ro‘yxat bo‘yicha shakllantirilishi kerak.

109. Bir vaqtda beshta va undan ortiq mayda paketlar (buyurtma), banderollar (buyurtma va qiymati e’lon qilingan), posilkalar doimiy ravishda qabul qilingan va (yoki) jo‘natilganda, pochta aloqasi operatorlari, provayderlari va jo‘natuvchilar o‘rtasida ular orasidagi tegishli munosabatlarni qat’iy tartibga soladigan shartnomalar tuzilishi mumkin.

Ko‘rsatilgan pochta jo‘natmalari shartnomaning ajralmas qismi bo‘lgan grafikka muvofiq qabul qilinadi.

O‘z kuchlari va vositalari bilan jo‘natuvchi pochta tashilishini amalga oshiruvchi pochta aloqasi obyektiga shunday pochta jo‘natmalari topshirilishini va olib ketilishini ta’minlaydi.

110. Ro‘yxatga olinadigan xalqaro pochta jo‘natmalari, ularning miqdoridan qat’i nazar, yuridik shaxslar tomonidan belgilangan shakldagi ro‘yxat bo‘yicha pochta aloqasi obyektlariga topshiriladi.

Bir vaqtda beshta va undan ortiq xalqaro buyurtma xatlar, qiymati e’lon qilingan xatlar, banderollar, “M” belgili qoplar, mayda paketlar, posilkalar, pul o‘tkazmalari topshiradigan jismoniy shaxslar belgilangan shakl bo‘yicha ikki nusxada ro‘yxat tuzishlari va uni shaxsiy imzo bilan tasdiqlashlari shart.

111. Mayda paketlarni, qiymati e’lon qilingan banderollarni va posilkalarni jo‘natish usuli jo‘natuvchi tomonidan tanlanadi. Tayinlangan joydagi aholi punktlari bilan yer usti aloqasi bo‘lmaganda, pochta jo‘natmalari, mayda paketlar, qiymati e’lon qilingan banderollar va posilkalar aralash, yer usti va havo transportlari bilan jo‘natish uchun qabul qilinishi mumkin.

112. Pochta jo‘natmalari uyga yetkazib beriladi yoki pochta aloqasi obyektlarida topshiriladi.

Pul o‘tkazmalari uyga yetkazib beriladi, pochta aloqasi obyektlarida yoki yuborilayotgan summani oluvchining bank kartasiga o‘tkazish yo‘li bilan to‘lanadi.

113. Turar joy bo‘yicha yo‘llangan quyidagi jo‘natmalar adresatlarga yetkazib berilishi kerak:

a) pochta varaqchalari, oddiy va buyurtma xatlar va banderollar, og‘irligi 500 g gacha bo‘lgan oddiy va buyurtma mayda paketlar, pochta jo‘natmalarini olinganligi to‘g‘risidagi bildirishnomalar;

b) yetkazib berish to‘lovi bilan qabul qilingan pul o‘tkazmalari, buyurtma mayda paketlar, qiymati e’lon qilingan xatlar va banderollar;

v) ro‘yxatga olinadigan pochta jo‘natmalari to‘g‘risidagi xabarnomalar;

g) tezkor pochta jo‘natmalari.

114. Abonent pochta javonlari ko‘p qavatli uylarning birinchi qavatlarida qurilish tashkilotlari tomonidan o‘rnatiladi. Abonent pochta javonlarini sotib olish va o‘rnatish xarajatlari ushbu ko‘p qavatli uylarni qurish smetasiga kiritiladi.

Aholi punktlarining yakka tartibdagi imoratlar qurilgan hududlarida pochta jo‘natmalarini yetkazib berish uchun qulay bo‘lgan joylarda yakka tartibdagi pochta qutilari yakka tartibda qurilgan uylarning mulkdorlari tomonidan o‘z hisobidan o‘rnatiladi.

Abonent pochta javonlarini, yakka tartibdagi pochta qutilarini yaroqli holatda saqlab turish tegishincha uy-joy fondi tasarrufida bo‘lgan tashkilotlar va (yoki) boshqaruvchi tashkilotlar (boshqaruvchi) tomonidan, uy-joy mulkdorlari shirkatlari yoki uylarning (ko‘p kvartirali uylarning turar joylari) mulkdorlari tomonidan amalga oshiriladi.

115. Yakka tartibdagi pochta javonlari qutichalariga va yakka tartibdagi pochta qutilariga uyga yo‘llangan quyidagilar tashlanadi:

a) oddiy xatlar;

b) oddiy pochta varaqchalari;

v) oddiy banderollar;

g) oddiy mayda paketlar;

d) pochta jo‘natmalari olinganligi to‘g‘risidagi oddiy bildirishnomalar;

e) ro‘yxatga olinadigan pochta jo‘natmalari to‘g‘risidagi dastlabki xabarnomalar;

j) o‘lchamlari yakka tartibdagi pochta javonlarining qutichalariga va (yoki) yakka tartibdagi pochta qutilariga tashlash imkonini bermaydigan oddiy pochta jo‘natmalari to‘g‘risidagi dastlabki xabarnomalar.

116. Yakka tartibdagi pochta javoni yoki yakka tartibdagi pochta qutisi pochta jo‘natmalarining saqlanishiga ta’sir etadigan darajada buzilganda, oddiy xatlar, pochta varaqchalari, banderollar va mayda paketlar ularga tashlanmaydi, adresat esa ularni yetkazib berish mumkin emasligi to‘g‘risida xabardor qilinadi. Bunda oddiy xatlar, pochta varaqchalari, banderollar va mayda paketlar adresatga pochta aloqasi obyektida beriladi.

117. Oddiy pochta jo‘natmalari, pochta jo‘natmalari olinganligi to‘g‘risidagi bildirishnomalar, yuridik shaxs manziliga yo‘llangan ro‘yxatga olinadigan pochta jo‘natmalari to‘g‘risidagi xabarnomalar pochta aloqasi obyektlarida yuridik shaxs tomonidan pochtani qabul qilish uchun vakolatlangan shaxsga beriladi yoki pochtalyon tomonidan yuridik shaxs joylashgan binoning birinchi qavatida yuridik shaxs tomonidan o‘rnatilgan tayanch punkt pochta javoniga tashlanadi. Yetkazib berish tartibi yuridik shaxsning xati yoki pochta aloqasi operatori, provayderi bilan tuzilgan shartnoma asosida belgilanadi. Fuqarolarga, ularning ish (o‘qish) joylari bo‘yicha, yotoqxonalarda, internatlarda, bolalar uylarida, mehmonxonalarda yashovchi yoki sog‘lomlashtirish va davolash muassasalarida bo‘lgan fuqarolarga yo‘llangan ko‘rsatib o‘tilgan pochta ham aynan shu tartibda yetkazib beriladi. Pochta jo‘natmalari, ro‘yxatga olinadigan pochta jo‘natmalari to‘g‘risidagi xabarnomalar va pochta jo‘natmalari olinganligi to‘g‘risidagi bildirishnomalarning bevosita adresatlarga berilishi ushbu yotoqxonalar, internatlar, bolalar uylari, mehmonxonalar, sog‘lomlashtirish va davolash muassasalari ma’muriyatlarining kuchi va vositalari bilan amalga oshiriladi.

118. Buyurtma xatlar, pochta varaqchalari, banderollar, mayda paketlar, ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan jo‘natmalari, “M” qoplari, pochta jo‘natmalarini olish to‘g‘risidagi bildirishnomalar adresatning imzosini qo‘ydirib adresatga topshiriladi.

Buyurtma xatlar, pochta varaqchalari, banderollar, mayda paketlar, pochta jo‘natmalari olinganligi to‘g‘risidagi bildirishnomalar (“O‘z qo‘liga topshirilsin. Buyurtma bildirishnoma bilan” — “Vruchit lichno. S zakaznim uvedomleniyem” belgisi bo‘lgan xatlar va pochta varaqchalaridan tashqari), tezkor pochta jo‘natmalari oilaning voyaga yetgan a’zolariga ishonchnomasiz, ushbu Qoidalarning 136-bandida ko‘rsatilgan hujjatlardan biri va ularning adresatga aloqadorligini tasdiqlovchi hujjatlar taqdim qilinganda berilishi, adresatning yozma murojaati bo‘yicha esa — uy bo‘yicha qo‘shnilarga berilishi yoki abonent pochta javoni qutichalariga yoki yakka tartibdagi pochta qutilariga tashlanishi mumkin.

Adresat va oilaning voyaga yetgan a’zolari bo‘lmaganda, abonent pochta javoni qutichasida yoki yakka tartibdagi pochta qutisida adresat pochta jo‘natmasini olish uchun pochta aloqasi obyektiga taklif qilingan xabarnoma qoldiriladi.

119. “O’z qo’liga topshirilsin. Vuyurtma bildirishnoma bilan” — “Vruchit lichno. S zakaznim uvedomleniyem” belgisi bo‘lgan buyurtma xatlar, pochta varaqchalari, banderollar va mayda paketlar adresatga shaxsan topshiriladi. Adresat bo‘lmaganda, yakka tartibdagi pochta javoni qutichasida yoki yakka tartibdagi pochta qutisida adresat pochta jo‘natmasini olish uchun pochta aloqasi obyektiga taklif qilingan xabarnoma qoldiriladi.

121. Talab qilib olinguncha manzillangan oddiy pochta jo‘natmalarini, ro‘yxatdan o‘tgan pochta jo‘natmalarini topshirish ushbu Qoidalarning 136-bandida ko‘rsatilgan hujjatlardan biri taqdim etilganda yoki pochta operatori tomonidan belgilanadigan, pochta aloqasi xizmatlaridan foydalanuvchisi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni ishonchli aniqlashni ta’minlaydigan, shu jumladan axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, axborotning elektron tashuvchilaridan foydalanib kodlar, parollar asosida, shuningdek boshqa texnik vositalardan foydalangan holda yoki ushbu Qoidalarning 137-138-bandlarida belgilangan tartibda boshqa usul yordamida amalga oshiriladi.

122. Baliqchilik xo‘jaliklari, geologik partiyalar (ekspeditsiyalar) ishchilariga, fermalarda, ishlab chiqarish uchastkalarida va brigadalardagi qishloq xo‘jalik tashkilotlarining ishchilariga, yaylovlardagi cho‘ponlarga, o‘rmon uchastkalari va yog‘och-sanoat xo‘jaliklari, temir yo‘l razyezdlari ishchilariga, jazoni ijro etish muassasalarida jazoni o‘tayotgan shaxslarga va aholi punktlaridan tashqarida bo‘lgan boshqa adresatlarga pochta jo‘natmalarini yetkazib berish adresatlar ishlayotgan (ta’minlanayotgan) tashkilotlarning kuchlari va vositalari bilan amalga oshiriladi.

123. “NUKUMATGA OID” belgisi bo‘lgan pochta jo‘natmalari birinchi navbatda yetkazib beriladi.

124. Yuridik shaxslarga yo‘llangan pul o‘tkazmalari tegishli mablag‘larni ushbu yuridik shaxslarning hisob raqamiga o‘tkazish yo‘li bilan to‘lanadi.

Pul o‘tkazmalari, shu jumladan xalqaro pul o‘tkazmalari pochta aloqasi obyektlarida O‘zbekiston Respublikasi hududida muomalada bo‘lgan pul belgilari bilan to‘lanadi.

125. Pochta aloqasi obyektlarida quyidagilar beriladi:

a) bazaviy hisoblash miqdorining o‘n baravaridan oshadigan summadagi pul o‘tkazmalari, shuningdek, yetkazib berish haqi to‘lanmasdan qabul qilingan pul o‘tkazmalari;

b) bazaviy hisoblash miqdorining o‘n baravaridan oshadigan summadagi qiymati e’lon qilingan xatlar, shuningdek, yetkazib berish haqi to‘lanmasdan qabul qilingan, qiymati e’lon qilingan xatlar va banderollar;

v) ustama to‘lov bilan jo‘natilgan pochta jo‘natmalari;

g) posilkalar;

d) “M” belgili qoplar;

e) qiymati e’lon qilingan xalqaro xatlar va mayda paketlar (“Avec suivi” (Kuzatiladigan) belgisi bo‘lgan pochta jo‘natmalaridan tashqari);

j) nuqsonli pochta jo‘natmalari;

z) yuridik shaxslarga yo‘llangan qiymati e’lon qilingan xatlar va banderollar;

i) yetkazib berish paytida topshirish imkoni bo‘lmagan pochta jo‘natmalari.

126. Adresatning iltimosiga ko‘ra va pochta aloqasi operatori, provayderida ushbu Qoidalarning 125-bandi “a”, “b” va “g” kichik bandlarida ko‘rsatilgan imkoniyatlar bo‘lganda, pochta jo‘natmalari qo‘shimcha haq evaziga uyga yetkazib berilishi mumkin.

127. Adresatlar pochta jo‘natmasini olish uchun kelmaganlarida, ularga ikkinchi marta xabarnoma yetkaziladi va tilxat orqali topshiriladi:

a) dastlabki xabarnomalar yetkazilgandan keyin uch ish kuni mobaynida:

yangi mevalar (sabzavotlar) solingan posilkalar uchun;

“Yo‘llanmalar bilan” — “S putevkami”, “Chiptalar bilan” — “S biletami”, “Nujjatlar bilan” — “S dokumentami” belgilari bo‘lgan xatlar uchun;

b) dastlabki xabarnomalar yetkazilgandan keyin besh ish kuni mobaynida — pochta jo‘natmalarining qolgan barcha turlari uchun.

Buyurtma xatlar, banderollar, og‘irligi 500 g dan ko‘p bo‘lgan mayda paketlar, tezkor pochta jo‘natmalari, “M” qoplari va posilkalar pochta aloqasi obyektida bir ish kunidan ortiq saqlanganligi uchun, ikkinchi xabarnoma topshirilgandan keyin (topshirilgan kun hisoblanmaydi) adresatdan o‘rnatilgan tariflarga muvofiq haq olinadi.

Ushbu Qoidalarning 186-bandida ko‘rsatilgan saqlash muddati tugagandan keyin, adresatlar tomonidan olinmagan oddiy xatlar, pochta varaqchalari, ko‘zi ojizlar uchun mo‘ljallangan jo‘natmalari, “M” qoplari, banderollar tarqatilmagan pochta jo‘natmalari qatoriga topshiriladi. Adresatlar tomonidan olinmagan ro‘yxatga olinadigan pochta jo‘natmalari jo‘natuvchilarning hisobidan ularga qaytarib yuboriladi. Belgilangan saqlash muddati o‘tgandan keyin yoki jo‘natuvchi qaytarib yuborilgan pochta jo‘natmasini olish va qaytarib jo‘natish haqini to‘lashni rad etganda, ular vaqtincha saqlash uchun tarqatilmagan pochta jo‘natmalari qatoriga topshiriladi.

128. Adresat kelib tushgan pochta jo‘natmalarini olishdan voz kechganda, u pochta jo‘natmasida va (yoki) xabarnomada bu to‘g‘rida belgi qo‘yishi kerak. Adresat bunday belgi qo‘yishni rad etganda, uni pochta aloqasi xodimi amalga oshiradi. Bunday jo‘natmalar qaytarilganligi uchun haq jo‘natuvchidan qaytarilgan pochta jo‘natmasini unga berish paytida olinadi.

129. Pul o‘tkazmalari, buyurtma mayda paketlar, qiymati e’lon qilingan pochta jo‘natmalari, shuningdek, posilkalar shaxsan adresatlarga yoki ularning ishonchnomasi bo‘lgan vakillariga beriladi.

130. 16 yoshgacha bo‘lgan voyaga yetmagan shaxslarga yoki belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz deb topilgan yoki muomala layoqati cheklangan shaxslarga yo‘llangan pochta jo‘natmalari ushbu Qoidalarning 136-bandida ko‘rsatilgan hujjatlardan birini va ularning voyaga yetmagan, muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan shaxslarga aloqadorligini tasdiqlovchi hujjatlar (bolaning tug‘ilganlik to‘g‘risidagi guvohnomasi, tegishli davlat organi tomonidan berilgan guvohnoma yoki ushbu davlat organining shu shaxsni vasiy yoki homiy qilib tayinlash to‘g‘risidagi qarorining nusxasi) taqdim etilganda ota-onalarga (farzand qilib olganlarga, vasiylarga, homiylarga) beriladi.

Maktab-internatlarda, bolalar uylarida va boshqa shunga o‘xshash muassasalarda bo‘lgan (yashaydigan) 16 yoshgacha bo‘lgan voyaga yetmagan shaxslarga yo‘llangan pochta jo‘natmalari ishonchnomalar orqali ushbu muassasalarning vakolatli shaxslariga beriladi.

131. Qiymati e’lon qilingan pochta jo‘natmasini, pul o‘tkazmasini, posilkani, buyurtma mayda paketni olishda adresat taqdim etilgan hujjatdagi ma’lumotlarni xabarnomada ko‘rsatadi.

Ro‘yxatga olingan manzil pochta jo‘natmasida ko‘rsatilgan manzil bilan mos kelmaganda va pochta jo‘natmasi fuqarolarga ularning ish, o‘qish joyi bo‘yicha yoki yotoqxonalarda, internatlarda, bolalar uylarida, mehmonxonalarda yashovchi yoki sog‘lomlashtirish va davolash muassasalarida bo‘lgan fuqarolarga yo‘llanganda, adresat xabarnomada o‘zining ro‘yxatdan o‘tgan manzilini, olingan sanani ko‘rsatishi va imzo qo‘yishi kerak.

132. Joylanmalarning ro‘yxati bo‘lgan pochta jo‘natmalari va nuqsonli ro‘yxatga olinadigan pochta jo‘natmalari adresatga topshirish vaqtida pochta aloqasi xodimi tomonidan ochilishi kerak.

Joylanma tekshirilganda u butun bo‘lsa yoki ro‘yxatga mos kelsa, pochta jo‘natmasi adresatga belgilangan tartibda beriladi, bunda dalolatnoma tuzilmaydi.

Pochta jo‘natmasi ochilganda joylanmaning yetishmasligi, almashtirilganligi, to‘liq yoki qisman shikastlanganligi yoki buzilganligi aniqlansa, pochta aloqasi xodimi tomonidan dalolatnoma tuziladi, dalolatnoma pochta aloqasi obyekti rahbari (boshlig‘i), pochta aloqasi xodimi va adresat tomonidan imzolanadi. Dalolatnomaning bir nusxasi pochta jo‘natmasi joylanmasi bilan birga adresatga beriladi.

Xalqaro pochta jo‘natmalariga nisbatan tuzilgan dalolatnomaning bir nusxasi ushbu jo‘natmalarning bojxona rasmiylashtirilishi amalga oshirilgan xalqaro pochta almashinuvi joyiga beriladi (yuboriladi).

Adresat pochta jo‘natmasini ochishdan bosh tortishi mumkin, bunda u xabarnoma blankida joylanmaning yetishmasligi, almashtirilganligi, to‘liq yoki qisman buzilganligi to‘g‘risidagi da’volar qondirilishini rad etishda asos bo‘ladigan tegishli belgini qo‘yadi.

133. Ustama to‘lov bilan jo‘natilgan pochta jo‘natmalari, adresatlar ustama to‘lovning to‘liq summasini to‘laganidan keyin adresatga beriladi. To‘lovni to‘lagunga qadar adresat jo‘natuvchining manzili to‘g‘risida ma’lumot olish huquqiga ega bo‘ladi. Ustama to‘lov bilan yuborilgan pochta jo‘natmasi adresatga berilgandan so‘ng ko‘rsatilgan pochta jo‘natmasi qaytarib olinmaydi, ustama to‘lov summasi qaytarilmaydi.

Ustama to‘lov bilan yuborilgan, nuqsonli va joylanma ro‘yxati bo‘lgan pochta jo‘natmalari adresatga topshirish paytida pochta aloqasi xodimi tomonidan ochilishi kerak. Bunday hollarda, ustama to‘lov summasi pochta jo‘natmasi ochilgunga qadar undirilmaydi.

Joylanmani tekshirish paytida uning butligi aniqlansa yoki ro‘yxatga mos kelsa, dalolatnoma tuzilmaydi. Adresat ustama to‘lov summasini to‘laydi, shundan keyin pochta jo‘natmasi belgilangan tartibda beriladi.

Pochta jo‘natmasi ochilganda, joylanmaning yetishmasligi, almashtirilganligi, to‘liq yoki qisman buzilganligi aniqlansa, pochta xodimi tomonidan dalolatnoma tuziladi, dalolatnoma pochta aloqasi obyektining rahbari (boshlig‘i), pochta aloqasi xodimi va adresat tomonidan imzolanadi. Dalolatnomaning bir nusxasi adresatga beriladi. Pochta jo‘natmasi dalolatnomaning bir nusxasi bilan jo‘natuvchiga qaytariladi.

134. Xalqaro pochta jo‘natmalarining bojxona nazorati qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

135. Bojxona organi tomonidan bojxona to‘lovlari hisoblangan tovarlarni o‘z ichiga olgan xalqaro pochta jo‘natmalari adresatlarga pochta aloqasi obyektlarida faqat hisoblangan bojxona to‘lovlari va bojxona nazoratiga taqdim qilish uchun yig‘imlar to‘langandan so‘ng beriladi.

136. Pochta jo‘natmalarini yuborish va (yoki) olish uchun zarur bo‘lgan shaxsni tasdiqlovchi hujjatlar bo‘lib:

a) O‘zbekiston Respublikasi fuqarosining biometrik pasporti (yoki identifikatsiya ID-kartasi) yoxud diplomatik pasporti;

b) muddatli harbiy xizmat harbiy xizmatchisi va oliy harbiylashtirilgan ta’lim muassasalarining kursanti (tinglovchisi)ning harbiy guvohnomasi yoki tegishli vazirliklar va idoralar bilan shartnoma bo‘yicha xizmat qiladigan zobitlarning shaxsiy guvohnomasi;

v) xorijiy fuqaroning milliy yoki diplomatik pasporti;

g) O‘zbekiston Respublikasida doimiy yashaydigan xorijiy fuqaro yoki fuqaroligi bo‘lmagan shaxsning yashash guvohnomasi (identifikatsiya ID-kartasi);

d) milliy haydovchilik guvohnomasi hisoblanadi.

137. Adresat yoki jo‘natuvchi boshqa shaxsni, unga belgilangan tartibda ishonchnoma rasmiylashtirib, pochta jo‘natmalarini olishga, pul o‘tkazmalarini yuborish yoki olishga vakolat berishi mumkin.

138. Vakolatli shaxs pochta jo‘natmasini olishda, pul o‘tkazmasini jo‘natish yoki olishda ishonchnomani va ushbu Qoidalarning 136-bandida ko‘rsatilgan hujjatlardan birini taqdim etadi. Ishonchnoma ko‘pi bilan uch yil muddatga berilishi mumkin. Agar ishonchnomada muddat ko‘rsatilgan bo‘lmasa, u berilgan kundan boshlab bir yil mobaynida o‘z kuchini saqlaydi. Berilgan kuni ko‘rsatilmagan ishonchnoma haqiqiy emas.

Taqdim etilgan ishonch qog‘ozi pochta aloqasi obyektida saqlanadi.

139. Ro‘yxatga olinadigan pochta jo‘natmalari (pul o‘tkazmalaridan tashqari) yetkazib beriladigan yuridik shaxslar bu pochta jo‘natmalarini olish uchun ishonchnomani pochtani olishga vakolati bo‘lgan shaxs nomiga rasmiylashtiradi. Pochta jo‘natmalari birinchi marta berilgandan so‘ng ishonchnoma pochta aloqasi obyektida qoladi.

140. Harbiy qismlarga va muassasalarga hamda ularning shaxsiy tarkibiga yo‘llangan oddiy va buyurtma pochta jo‘natmalari, qiymati e’lon qilingan xatlar va banderollar to‘g‘risidagi xabarnomalar, posilkalar pochta aloqasi obyektlarida shaxsan adresatlarga yoki harbiy pochtalyonlarga yoki ishonchnoma bo‘yicha boshqa vakolatli shaxslarga beriladi.

Harbiy qismlarga va muassasalarga hamda ularning shaxsiy tarkibiga yo‘llangan pul o‘tkazmalari harbiy qism yoki muassasa hisob raqamiga o‘tkaziladi yoki pochta aloqasi obyektlarida shaxsan adresatlarga yoki ishonchnoma bo‘yicha harbiy pochtalyonlarga beriladi.