O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida” va “Qimmatli qog‘ozlar bozori to‘g‘risida”gi qonunlari hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2007-yil 7-noyabrdagi “Bank tizimini yanada rivojlantirish va bo‘sh pul mablag‘larini bank aylanmasiga jalb etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-726-sonli qaroriga muvofiq Markaziy bank Boshqaruvi qaror qiladi:

1. O‘zbekiston Respublikasining davlat qimmatli qog‘ozlari bilan REPO bitimlarini tuzish va ijro etish tartibi to‘g‘risidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur qaror O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan kundan boshlab bir oydan keyin kuchga kiritilsin.

3. Mazkur qaror amalga kiritilgan kundan e’tiboran O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining quyidagi qarorlari o‘z kuchini yo‘qotgan deb topilsin:

“O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan davlat qisqa muddatli obligatsiyalari bilan REPO bitimlarini amalga oshirish tartibi to‘g‘risida muvaqqat nizomni tasdiqlash to‘g‘risida”gi 1998-yil 22-avgustdagi 14/8-sonli qaror (1998-yil 16-oktabr, ro‘yxat raqami 502);

“O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan davlat qisqa muddatli obligatsiyalari bilan REPO bitimlarini amalga oshirish tartibi to‘g‘risida muvaqqat nizomga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi 1999-yil 20-noyabrdagi 21/11-sonli qaror (2000-yil 22-yanvar, ro‘yxat raqami 502-1).

Ushbu Nizom O‘zbekiston Respublikasining davlat qimmatli qog‘ozlari bilan REPO bitimlarini tuzish va ijro etish tartibini belgilaydi.

1. O‘zbekiston Respublikasining davlat qimmatli qog‘ozlari bilan REPO bitimlari faqat O‘zbekiston respublika valyuta birjasining (keyingi o‘rinlarda matnda O‘zRVB deb yuritiladi) Savdo tizimi orqali tuziladi va ijro etiladi.

2. REPO bitimlari bo‘yicha tomonlar sifatida o‘z nomi va o‘z hisobidan hamda investorlarning hisobi va topshirig‘iga ko‘ra qimmatli qog‘ozlar bozorida professional faoliyat yuritish huquqini olgan investitsiya vositachisi va O‘zRVB a’zosi hisoblangan O‘zbekiston Respublikasining davlat qimmatli qog‘ozlar bozorining dilerlari (keyingi o‘rinlarda matnda dilerlar deb yuritiladi) ishtirok etishlari mumkin.

3. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:

davlat qimmatli qog‘ozlari (keyingi o‘rinlarda — DQQ) — O‘zbekiston Respublikasi nomidan chiqarilgan davlat g‘aznachilik obligatsiyalari, xalqaro obligatsiyalar, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining (keyingi o‘rinlarda — Markaziy bank) obligatsiyalari;

REPO bitimi — bitim shartlari bilan belgilangan muddat va bahoda DQQni qayta sotib olish (sotish) (REPO bitimining ikkinchi qismi) sharti bilan sotish (sotib olish) (REPO bitimining birinchi qismi) bo‘yicha ikki tomonlama bitim;

dastlabki sotuvchi — DQQni REPO bitimining birinchi qismi bo‘yicha sotuvchi, shuningdek, REPO bitimining ikkinchi qismi bo‘yicha sotib oluvchi;

dastlabki sotib oluvchi — DQQni REPO bitimining birinchi qismi bo‘yicha sotib oluvchi, shuningdek, REPO bitimining ikkinchi qismi bo‘yicha sotuvchi;

kontragent — REPO bitimining tomonlaridan biri;

tizim doirasidagi (avtomatik) REPO bitimlari — kontragent aniq ko‘rsatilmagan REPO bitimini tuzish bo‘yicha buyurtmalar asosida, O‘zRVBning Savdo tizimida amalga oshiriladigan savdolar natijasida avtomatik tarzda tuzilgan REPO bitimlari;

tizimdan tashqaridagi REPO bitimlari — kontragent aniq ko‘rsatilgan REPO bitimini tuzish bo‘yicha buyurtmalar asosida tuzilgan REPO bitimlari;

amaldagi REPO bitimi — birinchi qismi ijro etilgan, lekin ikkinchi qismining ijro etish muddati yetib kelmagan REPO bitimi;

ta’minot — REPO bitimi bo‘yicha oldi-sotdi predmeti bo‘lgan DQQ;

ta’minot qiymati — ta’minotdagi DQQning sonini bir dona DQQning birja ma’lumotlariga muvofiq bozor narxiga ko‘paytirishdan hosil bo‘lgan kattalik;

sotib olish qiymati — REPO bitimining birinchi qismi bo‘yicha dastlabki sotib oluvchi DQQni sotib olishi uchun dastlabki sotuvchiga to‘lashi lozim bo‘lgan pul mablag‘lari summasi;

REPO stavkasi — REPO bitimi tuzilayotganda o‘rnatiladigan va REPO bitimi bo‘yicha jalb qilingan pul mablag‘lari uchun belgilangan yillik foiz stavkasi;

REPO summasi — REPO bitimi bo‘yicha jalb qilingan (berilgan) pul mablag‘larining joriy sana holatidagi summasini aks ettiruvchi kattalik;

REPO muddati — REPO bitimining birinchi va ikkinchi qismlarini ijro etish sanalari o‘rtasidagi kalendar kunlarida ifodalangan vaqt oralig‘i.

REPO muddati REPO bitimining birinchi qismi ijro etilgan sananing ertasidan REPO bitimining ikkinchi qismi ijro etiladigan kungacha (ikkinchi qism ijro kuni inobatga olinadi) hisoblanadi.

Birinchi va ikkinchi qismi bir kunda ijro etiladigan REPO bitimlari uchun (keyingi o‘rinda matnda kunlik REPO deb yuritiladi) REPO muddati bir kunga teng, deb qabul qilinadi;

majburiyatlar summasi — joriy sanaga REPO bitimi bo‘yicha hisoblangan foizlar bilan REPO summasining yig‘indisiga teng bo‘lgan kattalik;

diskont — REPO bitimi tuzilayotganda, bitimning sharti sifatida tomonlar o‘rtasida o‘rnatilishi mumkin bo‘lgan, sotib olish qiymati bilan ta’minot qiymati orasidagi farqni foizda ifodalovchi kattalik;

qayta sotib olish qiymati — dastlabki sotuvchi tomonidan dastlabki sotib oluvchiga REPO bitimining ikkinchi qismi bo‘yicha DQQ uchun to‘lanishi lozim bo‘lgan pul mablag‘lari summasi;

REPO bitimi bo‘yicha olingan daromad — qayta sotib olish qiymati bilan sotib olish qiymati orasidagi farq;

qaytarish summasi — REPO bitimining ikkinchi qismi ijro etish kunida dastlabki sotuvchi tomonidan dastlabki sotib oluvchiga to‘lanishi lozim bo‘lgan pul mablag‘lari summasi, ya’ni majburiyatlar summasi;

qoldiq majburiyatlar — REPO bitimining ikkinchi qismi ijro etilmasligi yoki mazkur Nizomda belgilangan tartibda to‘liq ijro etilmasligi natijasida vujudga keladigan REPO bitimi tomonlarining majburiyatlari;

hisob-kitoblarning T_0 kodi — REPO bitimi tuzish jarayonida foydalaniladigan, REPO bitimining birinchi qismi ijrosi bitim tuzilgan kuni amalga oshirilishini bildiruvchi belgi;

hisob-kitoblarning T_n kodi — REPO bitimi tuzish jarayonida foydalaniladigan, REPO bitimining birinchi qismi ijrosi bitim tuzilgan kundan boshlab n — ish kunida amalga oshirilishini bildiruvchi belgi;

Savdo tizimi — REPO bitimi bo‘yicha elektron savdolar amalga oshiriladigan, uning asosida buyurtmalarni ro‘yxatga olish, DQQ va pul mablag‘laridagi pozitsiyalar hisobini yuritish, bitimlarni avtomatik tarzda tuzish, savdo ishtirokchilari tomonidan joriy axborotni bevosita ish o‘rinlarida tezkor ko‘rishlarini ta’minlovchi O‘zRVBning avtomatlashtirilgan elektron tizimi;

Milliy kliring markazi – DQQlar bo‘yicha kliring, markazlashgan kliringni amalga oshiruvchi va markaziy kontragent sifatida faoliyat yurituvchi tashkilot;

Qimmatli qog‘ozlar markaziy depozitariysi (bundan buyon matnda Markaziy depozitariy deb yuritiladi) — depo hisobvaraqlari bo‘yicha qimmatli qog‘ozlarni saqlashning, bunday qimmatli qog‘ozlarga bo‘lgan huquqlarni hisobga olishning va qimmatli qog‘ozlar harakatining yagona tizimini ta’minlovchi tashkilot.

4. REPO bitimi bo‘yicha oldi-sotdi qilinayotgan DQQga bo‘lgan mulk huquqi:

REPO bitimining birinchi qismi ijrosi natijasida dastlabki sotuvchidan dastlabki sotib oluvchiga;

REPO bitimining ikkinchi qismi ijrosi natijasida dastlabki sotib oluvchidan dastlabki sotuvchiga o‘tadi.

5. REPO bitimining ta’minotiga quyidagi talablarga javob beradigan DQQ kiritilishi mumkin:

a) dilerga yoki uning investoriga mulk huquqi asosida tegishli bo‘lgan va ularning boshqa majburiyatlaridan holi bo‘lgan DQQ;

b) so‘ndirish muddati REPO bitimining ikkinchi qismini ijro etish muddatidan keyin keladigan DQQ.

Ta’minotga turli chiqarilishdagi DQQlarni DQQ savati orqali kiritish mumkin.

DQQ savati REPO bitimi tarkibiga kiritilishi mumkin bo‘lgan har xil chiqarilishlardagi DQQ to‘plamidan iborat ro‘yxat bo‘lib, uning tarkibidagi DQQ chiqarilishlari REPO bitimining ikkinchi qismini bajarish sanasiga qadar DQQning boshqa chiqarilishlari bilan REPO bitimi tomonlarining kelishuviga asosan ayirboshlanishi mumkin. Bunda, DQQning har bir ayirboshlanishi natijasida vujudga kelgan ta’minot qiymati REPO bitimining avvalgi shartlari bilan belgilangan ta’minot qiymatidan kam bo‘lmasligi lozim.

6. Markaziy bank diskont kattaligiga chegara o‘rnatishi mumkin.

8. REPO bitimining birinchi qismi ijro etilganda REPO summasi sotib olish qiymatiga teng bo‘ladi.

REPO muddati davomida ta’minot tarkibidagi qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha kupon (foiz) daromadlari emitent tomonidan dastlabki sotib oluvchiga to‘lab beriladi. Bunda, REPO summasi to‘lov amalga oshirilgan kunda ushbu to‘langan kupon (foiz) daromadi miqdoriga kamaytiriladi.

9. REPO bitimini tuzish uchun dilerlar Savdo tizimiga REPO bitimni tuzish bo‘yicha buyurtmani (keyingi o‘rinlarda buyurtma deb yuritiladi) kiritadi.

REPO bitimlari markaziy kontragent ishtirokida yoki markaziy kontragent ishtirokisiz tuzilishi mumkin.

10. REPO bitimlari ularning birinchi qismi ijrosi bitim tuzilgan kuni amalga oshiriladigan shart bilan (keyingi o‘rinlarda matnda hisob-kitoblari T_0 kodli REPO bitimlari deb yuritiladi) yoki birinchi qismi ijrosi bitim tuzilgan kundan boshlab n — ish kuni amalga oshiriladigan shart bilan (keyingi o‘rinlarda matnda hisob-kitoblari T_n kodli REPO bitimlari deb yuritiladi) tuzilishi mumkin, bu yerda n — ish kunining sonini bildiruvchi raqam.

11. Tizim doirasidagi REPO bitimlarini tuzishda savdo qatnashchilari tomonidan Savdo tizimiga raqobatli va raqobatsiz buyurtmalar kiritiladi.

Dilerning o‘zi tomonidan REPO stavkasi ko‘rsatiladigan raqobatli buyurtmalardan farqli ravishda, raqobatsiz buyurtmalar Savdo tizimiga buyurtma berilgan vaqtda birja qoidalariga muvofiq avtomatik hisoblanadigan REPO stavkasi bo‘yicha kiritiladi.

12. Buyurtmalar REPO bitimining quyidagi majburiy shartlarini o‘z ichiga olishi lozim:

a) REPO stavkasi;

b) REPO muddati;

v) buyurtma bergan diler (investor)ning nomi;

g) buyurtmaning yo‘nalishi (DQQni sotish yoki DQQni sotib olish);

d) REPO summasi (so‘mda);

e) REPO bitimlari uchun hisob-kitoblarning kodi (T_0 yoki T_n, bunda n ≥ 1) ko‘rsatiladi;

j) ta’minot tarkibidagi DQQning identifikatsiya raqami yoki xalqaro kodi;

z) ta’minot tarkibidagi DQQning donalarda ifodalangan miqdori;

i) diskontning qiymati.

Tizimdan tashqaridagi REPO bitimlarini tuzish uchun diler o‘z buyurtmasida, REPO bitimining majburiy shartlariga qo‘shimcha ravishda, ushbu bitimni tuzish bo‘yicha taklifni qabul qiluvchi dilerning nomini ko‘rsatishi lozim.

DQQ savati bilan tuziladigan REPO bitimlari bo‘yicha dastlabki sotib oluvchi tomonidan kiritiladigan buyurtmalarda DQQning identifikatsiya raqami yoki xalqaro kodini ko‘rsatish talab etilmaydi.

14. DQQni sotib olishga berilgan buyurtma DQQni sotishga berilgan buyurtmaga muqobil hisoblanadi va aksincha.

15. Savdo tizimida REPO bitimi tuzilishi uchun mazkur Nizomning 12-bandi “a”, “b”, “d”, “e”, “j”, “z” va “i” kichik bandlarida ko‘rsatilgan REPO bitimlarining shartlari ikkita muqobil buyurtmalarda mos kelishi shart.

16. Tizimdan tashqaridagi REPO bitimi dastlabki sotuvchining (dastlabki sotib oluvchining) Savdo tizimida ro‘yxatdan o‘tgan buyurtmasiga javoban dastlabki sotib oluvchi (dastlabki sotuvchi) tomonidan taqdim etilgan REPO buyurtmasi Savdo tizimida ro‘yxatdan o‘tgan paytda tuzilgan hisoblanadi.

17. Tizim doirasidagi REPO bitimining Savdo tizimiga kiritilgan buyurtmasiga mos muqobil buyurtmani aniqlash uchun uning shartlari uzluksiz ravishda boshqa buyurtmalar shartlari bilan solishtirish jarayonidan o‘tadi. Shartlari bir-biriga mos muqobil buyurtmalar mavjud bo‘lganda, mazkur buyurtmalarni bergan dilerlarning qo‘shimcha roziligini yoki tasdig‘ini talab qilmaydigan tizim doirasidagi REPO bitimi tuziladi.

19. O‘zRVBning birja bitimlari reyestridan ko‘chirma REPO bitimining tuzilganligini tasdiqlovchi hujjat bo‘lib, uning standart shakli birja qoidalariga muvofiq tasdiqlanadi.

20. O‘zRVB, Markaziy depozitariy va (yoki) Milliy kliring markazining har bir REPO bitimi bo‘yicha dastlabki sotuvchi va dastlabki sotib oluvchidan oladigan vositachilik haqi (bundan buyon matnda vositachilik haqi deb yuritiladi) ularning tegishli qoidalariga muvofiq undiriladi.

21. REPO bitimlari bo‘yicha dilerning majburiyatlari ijrosini ta’minlash Markaziy depozitariy yoki Milliy kliring markazi tomonidan taraflar o‘rtasida tuzilgan bitimga asosan uning Markaziy bankda ochilgan vakillik hisobvarag‘idan (investitsiya vositachisining bank hisobvarag‘idan) akseptsiz tartibda hisobdan chiqarish orqali amalga oshiriladi.

24. Har bir REPO bitimi tuzilgan paytda unga Savdo tizimi tomonidan takrorlanmas ro‘yxat raqami beriladi (keyingi o‘rinlarda matnda REPO bitimi raqami deb yuritiladi).

25. Tizim doirasidagi REPO bitimi bo‘yicha buyurtma, u qondirilgunga qadar, uni bergan diler tomonidan bekor qilinishi mumkin.

26. Tizimdan tashqaridagi REPO bitimlari bo‘yicha berilgan buyurtmani bekor qilinishi uni bergan diler tomonidan, ushbu buyurtmaga javoban berilgan muqobil buyurtma Savdo tizimida ro‘yxatdan o‘tgunga qadar, amalga oshirilishi mumkin.

28. Hisob-kitoblari T_0 kodli REPO bitimining birinchi qismi ijrosini amalga oshirish uchun quyidagi yetarlilik shartlari bajarilishi lozim:

a) dastlabki sotuvchining Savdo tizimidagi “depo” pozitsiyasida REPO bitimining birinchi qismi bo‘yicha DQQning yetarliligi;

b) dastlabki sotib oluvchining Savdo tizimidagi pul pozitsiyasida REPO bitimining birinchi qismi bo‘yicha DQQni sotib olish va vositachilik haqini to‘lash uchun pul mablag‘larining yetarliligi.

Bunda Savdo tizimi Markaziy depozitariy va (yoki) Milliy kliring markazidan olingan ma’lumotlarga asosan:

unga kiritilgan buyurtmalarda yetarlilik shartlarini bajarilishini tekshiradi va yetarlilik sharti bajarilmagan dilerning buyurtmasini rad etadi;

dastlabki sotuvchi va dastlabki sotib oluvchining buyurtmalarida mos ravishda yetarlilik shartlari bajarilgan bo‘lsa, ushbu buyurtmalarni ro‘yxatga oladi;

dastlabki sotib oluvchining Savdo tizimidagi pul pozitsiyasini REPO summasiga va vositachilik haqi miqdoriga kamaytiradi;

Dastlabki sotuvchining “depo” pozitsiyasini ta’minotga kiritilayotgan DQQlarning miqdoriga kamaytiradi.

29. Savdo tizimi hisob-kitoblari T_0 kodli REPO bitimi ro‘yxatga olingandan so‘ng:

dastlabki sotib oluvchining “depo” pozitsiyasini ta’minotga kiritilgan DQQning miqdoriga oshiradi;

dastlabki sotuvchining pul pozitsiyasini REPO summasi bilan vositachilik haqi orasidagi farqqa oshiradi.

30. Mazkur Nizomning 29-bandida ko‘rsatilgan operatsiyalarning Savdo tizimi tomonidan Markaziy depozitariy va (yoki) Milliy kliring markazidan olingan ma’lumotlarga asosan to‘liq ijro etilishi hisob-kitoblari T_0 kodli REPO bitimi tuzilganligi va uning birinchi qismi ijro etilganligini bildiradi.

31. Hisob-kitoblari T_0 kodli REPO bitimining birinchi qismi ijro etilganligi to‘g‘risida Markaziy depozitariy va (yoki) Milliy kliring markazidan olingan ma’lumotlarga asosan Savdo tizimi REPO bitimi tomonlariga elektron ma’lumotni taqdim etadi.

32. Hisob-kitoblari T_0 kodli REPO bitimida dastlabki sotuvchining buyurtmasi bekor qilinganda Savdo tizimi bekor qilingan buyurtmaga muvofiq dastlabki sotuvchining “depo” pozitsiyasini REPO bitimining birinchi qismini ijro etish uchun kiritilgan DQQlar miqdoriga oshiradi.

33. Hisob-kitoblari T_0 kodli REPO bitimida dastlabki sotib oluvchining REPO buyurtmasi bekor qilinganda Savdo tizimi dastlabki sotib oluvchining pul pozitsiyasini ushbu buyurtmani to‘liq qanoatlantirish uchun zarur bo‘lgan pul mablag‘lari summasiga (vositachilik haqini to‘lash uchun kerak bo‘lgan mablag‘ni qo‘shgan holda) oshiradi.

36. Hisob-kitoblari T_n kodli REPO bitimining birinchi qismini ijro etish uchun REPO bitimlarining birinchi qismi ijrosi belgilangan kuni dilerlar tomonidan quyidagi yetarlilik shartlari bajarilishi shart:

a) dastlabki sotib oluvchining pul pozitsiyasida REPO bitimining birinchi qismi ijrosi uchun pul mablag‘larining yetarliligi;

b) dastlabki sotuvchining “depo” pozitsiyasida REPO bitimining birinchi qismi ijrosi uchun DQQning yetarliligi.

Bunda Markaziy depozitariy va (yoki) Milliy kliring markazidan olingan ma’lumotlarga asosan Savdo tizimi dastlabki sotuvchi va dastlabki sotib oluvchi tomonidan yetarlilik shartlari bajarilgandan so‘ng:

dastlabki sotib oluvchining pul pozitsiyasini REPO summasiga kamaytiradi;

dastlabki sotuvchining “depo” pozitsiyasini REPO bitimining birinchi qismi ijrosi uchun zarur bo‘lgan DQQ miqdoriga kamaytiradi.

37. Hisob-kitoblari T_n kodli REPO bitimining birinchi qismi ijrosini ta’minlash uchun Markaziy depozitariy va (yoki) Milliy kliring markazidan olingan ma’lumotlarga asosan Savdo tizimi:

dastlabki sotib oluvchining “depo” pozitsiyasini ta’minotga kiritilgan DQQning miqdoriga oshiradi;

dastlabki sotuvchining pul pozitsiyasini REPO summasiga oshiradi.

Ushbu bandda ko‘rsatilgan operatsiyalarning to‘liq amalga oshirilishi hisob-kitoblari T_n kodli REPO bitimining birinchi qismi ijro etilganligini bildiradi.

38. Hisob-kitoblari T_n kodli REPO bitimining birinchi qismi ijro etilganligi to‘g‘risida Markaziy depozitariy va (yoki) Milliy kliring markazidan olingan ma’lumotlarga asosan Savdo tizimi REPO bitimi tomonlariga elektron ma’lumotni taqdim etadi.

42. Hisob-kitoblari T_n kodli REPO bitimining birinchi qismi ijro etilmagani uchun REPO bitimining birinchi qismi ijro etiladigan sanada yetarlilik shartini bajarmagan tomon javobgar hisoblanadi.

Agar REPO bitimining birinchi qismi ijro etiladigan sanada savdolar tugagunga qadar ushbu bitim bo‘yicha ikkala tomon ham yetarlilik shartlarini bajarmagan bo‘lsa, hisob-kitoblari T_n kodli REPO bitimining birinchi qismi ijro etilmagani uchun ikkala tomon ham javobgar hisoblanadi.

Savdo tizimida hamda Markaziy depozitariy va Milliy kliring markazining tizimlarida yuzaga kelgan texnik nosozliklar sababli yetarlilik shartlarining bajarilmaslik holatlari bundan mustasno.

43. Savdo tizimi har bir savdo kunining natijalariga ko‘ra dilerlarga, ular tomonidan ushbu savdo kuni REPO bitimlarining ijro etilmagan birinchi qismi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni tayyorlaydi va taqdim etadi.

46. Hisob-kitoblari T_n kodli REPO bitimining birinchi qismi qisman bajarilishiga yoki REPO bitimining birinchi qismini uning shartlarida belgilangan sanadan boshqa sanada bajarilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.

47. Amaldagi REPO bitimi shartlariga o‘zgartirish kiritish dastlabki sotib oluvchi tomonidan REPO bitimi ta’minotiga kiruvchi qimmatli qog‘ozlardan kupon (foiz) daromadi olinganda yoki tomonlarning kelishuvi asosida amalga oshiriladi.

48. Dastlabki sotib oluvchi REPO bitimi ta’minotiga kiruvchi qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha kupon (foiz) daromadi olganda Markaziy depozitariy va (yoki) Kliring markazi ma’lumotlariga asosan Savdo tizimi ushbu REPO bitimi bo‘yicha REPO summasini, qaytarish summasini, majburiyatlar summasini va qayta sotib olish qiymatini avtomatik ravishda qayta hisoblaydi hamda REPO bitimi shartlariga kiritilgan o‘zgartirishlarni ro‘yxatga oladi va bu to‘g‘risida REPO bitimi tomonlariga elektron ma’lumot taqdim etadi.

49. Amaldagi REPO bitimini tuzgan tomonlarning kelishuvi bilan bitimning quyidagi shartlariga o‘zgartirish kiritish mumkin:

REPO muddati;

REPO stavkasi;

ta’minotdagi DQQ chiqarishlari va/yoki DQQning miqdori;

qayta sotib olish qiymati;

Diskont qiymati.

50. Amaldagi REPO bitimi shartlariga o‘zgartirish kiritish bitimni tuzgan dilerlar tomonidan Savdo tizimiga REPO bitimi shartlariga o‘zgartirish kiritish bo‘yicha buyurtma-topshiriqlar kiritish yo‘li bilan amalga oshiriladi.

51. Amaldagi REPO bitimining shartlarini ushbu REPO bitimini tuzgan dilerlarning o‘zgartirish bo‘yicha shartlari bir-biriga muvofiq buyurtma-topshiriqlari Savdo tizimida ro‘yxatdan o‘tgan vaqtdan boshlab REPO bitimi o‘zgartirilgan hisoblanadi.

52. Amaldagi REPO bitimi shartlarini o‘zgartirish bo‘yicha buyurtma-topshiriqlar, mazkur Nizomning 49-bandida belgilangan cheklashlarni inobatga olgan holda, REPO bitimining tuzilgan sanasi va raqami, REPO bitimining amaldagi va kiritilayotgan shartlarini o‘z ichiga olishi lozim.

53. REPO bitimi shartlarini o‘zgartirish bo‘yicha Savdo tizimida ro‘yxatdan o‘tgan buyurtma-topshiriq diler tomonidan muqobil buyurtma-topshiriq Savdo tizimida ro‘yxatdan o‘tgunga qadar bekor qilinishi mumkin.

54. Savdo tizimi REPO bitimiga o‘zgartirishlarni ro‘yxatga olganda:

REPO bitimining tomonlariga ushbu bitimga kiritilgan o‘zgartirishlar ro‘yxatga olinganligi va REPO bitimiga o‘zgartirishlar kiritilganligi to‘g‘risida elektron ma’lumot jo‘natadi;

REPO bitimi shartlariga o‘zgartirishlar kiritilgunga qadar REPO bitimining ijrosi bilan bog‘liq xabarnomalar jo‘natilgan bo‘lsa, ushbu xabarnomalarni bekor qiladi;

REPO bitimi shartlariga kiritilgan o‘zgartirishlardan kelib chiqib, joriy kun davomida REPO bitimining ikkinchi qismi ijrosiga zaruriyat mavjudligini tekshiradi hamda ushbu tekshiruv natijasiga ko‘ra, zaruriyat tug‘ilganda REPO bitimi bo‘yicha tomonlarga, mazkur Nizomning VII-bo‘limi talablariga javob beruvchi xabarnomani yuboradi.

55. REPO bitimining ikkinchi qismi ijrosi bo‘yicha REPO bitimi tomonlarining majburiyati tomonlarning REPO bitimining birinchi qismi bo‘yicha majburiyatlari to‘liq bajarilgandan so‘ng yuzaga keladi.

56. Savdo tizimi amaldagi REPO bitimining ikkinchi qismi amalga oshiriladigan sanadan bir kun oldin ushbu bitim tomonlariga amaldagi REPO bitimining ikkinchi qismi ijro etilishi to‘g‘risida xabarnoma jo‘natadi.

57. Savdo tizimi kunlik REPO bitimining birinchi qismi ijro etilishida REPO bitimi tomonlari nomidan ishtirok etayotgan dilerlarga REPO bitimining ikkinchi qismi ijro etilishi to‘g‘risida xabarnoma jo‘natadi.

58. Amaldagi REPO bitimining ikkinchi qismi ijrosi to‘g‘risidagi xabarnoma quyidagi ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi:

Savdo tizimi tomonidan beriladigan xabarnomaning ro‘yxat raqami;

REPO bitimining raqami;

REPO bitimi tuzilgan sana;

REPO bitimining ikkinchi qismini ijro etish sanasi;

REPO bitimini tuzgan dilerlarning nomi;

to‘lovning yo‘nalishi (DQQni sotib olish va sotish);

qaytarish summasi (so‘mda);

ta’minot tarkibidagi DQQning identifikatsiya raqami yoki xalqaro kodi;

ta’minot tarkibidagi DQQning donada ifodalangan miqdori;

Dilerlarning pul va “depo” pozitsiyasi.

Xabarnomaning standart shakli O‘zRVBning hujjatlari bilan belgilanadi.

60. Kunlik REPO bitimining ikkinchi qismi ushbu REPO bitimining birinchi qismi ijro etilgan savdo kuni tugagunga qadar amalga oshiriladi.

61. REPO bitimining ikkinchi qismi ijrosi nosavdo kuniga to‘g‘ri kelsa, REPO bitimining ikkinchi qismi belgilangan sanadan keyingi birinchi savdo kunida amalga oshiriladi. Bunda qaytarish summasi REPO bitimi shartlarida belgilangan uning ikkinchi qismi amalga oshiriladigan sanadan kelib chiqib hisoblanadi.

62. Savdo tizimi REPO bitimining ikkinchi qismi ijrosi bo‘yicha Markaziy depozitariy va (yoki) Milliy kliring markazidan olingan ma’lumotlarga asosan REPO bitimining ikkinchi qismi ijro etiladigan sanada dastlabki sotuvchining pul pozitsiyasida REPO bitimining ikkinchi qismi bo‘yicha majburiyatlarning to‘liq ijrosi uchun yetarli darajada mablag‘ borligini tekshiradi.

Tekshirish natijalariga ko‘ra, dastlabki sotuvchining pul pozitsiyasida REPO bitimining ikkinchi qismi bo‘yicha majburiyatlarning to‘liq ijrosi uchun yetarli darajada mablag‘ bo‘lgan holda, dastlabki sotuvchining pul pozitsiyasini qaytarish summasiga kamaytiradi.

63. Savdo tizimi REPO bitimining ikkinchi qismi ijrosi bo‘yicha Markaziy depozitariy va (yoki) Milliy kliring markazidan olingan ma’lumotlarga asosan REPO bitimining ikkinchi qismi ijro etiladigan sanada dastlabki sotib oluvchining “depo” pozitsiyasida REPO bitimining ikkinchi qismini to‘liq ijrosi uchun yetarli miqdorda DQQ borligini tekshiradi.

Tekshirish natijalariga ko‘ra, dastlabki sotib oluvchining “depo” pozitsiyasida REPO bitimining ikkinchi qismini to‘liq ijrosi uchun yetarli miqdorda DQQ mavjud bo‘lgan holda, dastlabki sotib oluvchining “depo” pozitsiyasini REPO bitimi bo‘yicha ta’minot tarkibidagi DQQ miqdoriga kamaytiradi.

64. Savdo tizimi REPO bitimining ikkinchi qismini ijro etish uchun, dastlabki sotib oluvchining pul pozitsiyasini qaytarish summasiga, dastlabki sotuvchi “depo” pozitsiyasini REPO bitimi ikkinchi qismining to‘liq ijrosi uchun zarur bo‘lgan DQQ miqdoriga oshiradi. Ushbu holatda REPO bitimining ikkinchi qismi ijro etilgan hisoblanadi.

66. REPO bitimining ikkinchi qismi ijro etilmaganda, REPO bitimining ikkinchi qismi ijro etiladigan sanada mazkur Nizomning 62 yoki 63-bandida belgilangan yetarlilik shartini bajarmagan tomon o‘z majburiyatlarini bajarmaganligi uchun javobgar hisoblanadi.

Agar REPO bitimining ikkinchi qismi ijro etiladigan sanada bitimdagi ikkala tomon ham mazkur Nizomning 62 va 63-bandlarida belgilangan yetarlilik shartini bajarmagan bo‘lsa, u holda REPO bitimining ikkinchi qismi bo‘yicha o‘z majburiyatlarini bajarmaganligi uchun ikkala tomon ham javobgar hisoblanadi.

Savdo tizimida hamda Markaziy depozitariy va Milliy kliring markazining tizimlarida yuzaga kelgan texnik nosozliklar sababli yetarlilik shartlarining bajarilmaslik holatlari bundan mustasno.

69. REPO bitimining ikkinchi qismini qisman bajarilishiga, shuningdek REPO bitimi shartida belgilangan sanadan boshqa sanada REPO bitimining ikkinchi qismini ijro etilishiga yo‘l qo‘yilmaydi, mazkur Nizomda keltirilgan holatlar bundan mustasno.

70. REPO bitimining ikkinchi qismi ushbu bitim shartlarida belgilangan vaqtda ijro etilmasa, Savdo tizimi REPO bitimi bo‘yicha dastlabki sotuvchining dastlabki sotib oluvchi oldidagi majburiyatlarini bajarish uchun DQQlarni sotish yoki dastlabki sotib oluvchining dastlabki sotuvchi oldidagi majburiyatlarini bajarish uchun DQQlarni sotib olish bo‘yicha auksion tashkil qiladi.

Markaziy kontragent ishtirokida tuzilgan REPO bitimlarining ijrosi Milliy kliring markazi qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.

71. Ta’minotning sotilishi yoki sotib olinishi tegishli REPO bitimining ikkinchi qismi ijro etish sanasida yoki ijro etish sanasidan keyingi savdo kunida amalga oshiriladi.

DQQning auksiondagi sotilish yoki sotib olinish narxi birja qoidalariga muvofiq belgilanadi.

72. O‘zRVB DQQ bozori dilerlariga auksionni o‘tkazish, auksionda sotiladigan (sotib olinadigan) DQQning tarkibi, sotishdan kutilayotgan tushum hajmi va auksionda sotishning (sotib olishning) minimal (maksimal) narxi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni auksion o‘tkaziladigan sanadan avvalgi savdo kuni ma’lum qiladi.

73. Auksion natijalari bo‘yicha qayta hisoblangan REPO bitimining qaytarish summasi nolga teng bo‘lmay, DQQ esa to‘la hajmda sotilmay yoki sotib olinmay qolgan taqdirda navbatdagi auksion o‘tkazilishi e’lon qilinadi. Bunda, DQQning auksiondagi sotish yoki sotib olish narxiga birja qoidalariga muvofiq o‘zgartirishlar kiritilishi mumkin.

74. Savdo tizimi tegishli REPO bitimi bo‘yicha hisob-kitoblarni yakunlash uchun ta’minotdagi qimmatli qog‘ozlarni yetarli hajmda sotadi yoki sotib oladi.

75. Dastlabki sotuvchining dastlabki sotib oluvchi oldidagi majburiyati so‘ndirilganidan so‘ng ta’minot tarkibidagi sotilmay qolgan DQQ va ta’minot tarkibidagi DQQni sotishdan tushgan tushumning qoldig‘i dastlabki sotuvchiga qaytariladi.

Dastlabki sotib oluvchining dastlabki sotuvchi oldidagi majburiyati so‘ndirilganidan so‘ng DQQni sotib olishdan ortib qolgan pul mablag‘larining qoldig‘i dastlabki sotib oluvchiga qaytariladi.

76. Savdo tizimi REPO bitimi bo‘yicha hisob-kitoblar yakunlangandan so‘ng REPO bitimi bo‘yicha hisob-kitoblar yakuniga yetganligi to‘g‘risida dilerlarga xabarnoma jo‘natadi.

77. Savdo tizimining REPO bitimi bo‘yicha hisob-kitoblar yakuniga yetganligi to‘g‘risidagi xabarnomasi tomonlarning REPO bitimi bo‘yicha o‘z majburiyatlarini ijro etganliklari dalili hisoblanadi.

78. Ta’minotni sotish davrida ta’minot tarkibidagi qimmatli qog‘ozlar so‘ndirilgan bo‘lsa, va/yoki ular bo‘yicha kupon to‘lovi bo‘lgan bo‘lsa, REPO bitimi bo‘yicha hisob-kitoblarni yakunlash maqsadida, so‘ndirish va/yoki kupon to‘lovidan tushgan mablag‘lar ta’minotni sotishdan tushgan tushum sifatida qabul qilinadi.

79. Ta’minotni to‘liq hajmda sotishdan tushgan pul mablag‘lari yoki sotib olingan DQQ REPO bitimi bo‘yicha hisob-kitoblarni yakunlash uchun yetarli bo‘lmasa, Savdo tizimi REPO bitimining tomonlari hisoblangan dilerlarga dastlabki sotuvchining dastlabki sotib oluvchi oldidagi bajarilmagan majburiyati to‘g‘risida xabarnoma yuboradi.

80. Xabarnoma olingan kundan boshlab bir ish kuni ichida xabarnomada ko‘rsatilgan majburiyatlar bajarilmagan taqdirda, ushbu majburiyatlar summasi taraflar o‘rtasida tuzilgan bitimga asosan majburiyatlarni bajarmagan dilerning Markaziy bankda ochilgan vakillik hisobvarag‘idan (investitsiya vositachisining bank hisobvarag‘idan) akseptsiz tartibda hisobdan chiqarish orqali amalga oshiriladi.

81. Markaziy bank tijorat banklari, shu jumladan mikromoliya banklari (bundan buyon matnda banklar deb yuritiladi) bilan ularning likvidliligini tartibga solish hamda O‘zbekiston Respublikasi Hukumati va davlat boshqaruvi organlarining fiskal agenti vazifasini bajarish maqsadida REPO bitimlarini amalga oshiradi.

82. Markaziy bank tomonidan REPO bitimlari mazkur Nizomga hamda bank bilan tuziladigan REPO bitimi bo‘yicha Bosh bitimga muvofiq amalga oshiriladi.

83. Markaziy bank va banklar o‘rtasida REPO bitimlari overnayt REPO va REPO auksionlari shaklida o‘tkaziladi. Bunda, REPO bitimlarini o‘tkazish tartibi va shartlari Markaziy bank boshqaruvining qarori va birja qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.

84. REPO bitimlari Markaziy bank Boshqaruvi tomonidan tasdiqlangan umumiy limit doirasida amalga oshiriladi.

85. Buyurtma berish vaqtida quyidagi talablarga javob beradigan bank Markaziy bank bilan REPO bitimini amalga oshirish huquqiga ega:

a) davlat qimmatli qog‘ozlar bozori dileri maqomiga ega bo‘lgan bank;

b) Markaziy bank bilan REPO bitimi bo‘yicha Bosh bitimni tuzgan bank;

v) Markaziy bankning majburiy zaxira talablarini o‘z vaqtida va to‘liq hajmda ijro etayotgan bank;

g) Markaziy bank tomonidan berilgan kreditlar va ularga doir foiz to‘lovlari bo‘yicha muddati o‘tkazib yuborilgan qarzdorligi bo‘lmagan bank;

d) so‘nggi 3 oy davomida REPO bitimlarining ikkinchi qismini o‘z vaqtida ijro etgan bank.

86. Markaziy bank banklarga REPO bitimi shartlari aniq ko‘rsatilgan xabarnomani O‘zRVB orqali yetkazadi.

87. REPO buyurtmasi mazkur Nizomning 12-bandida ko‘rsatilgan REPO bitimining barcha majburiy shartlarini o‘z ichiga olishi lozim.

88. Bank buyurtmada, REPO bitimining ikkinchi qismini ijro etish sanasi Bosh bitimning amal qilish muddatidan o‘tib ketmaydigan REPO muddatini ko‘rsatishi lozim.

93. Bank va Markaziy bank REPO bitimining birinchi qismi tuzilgan vaqtdan boshlab, o‘z zimmalariga REPO bitimining ikkinchi qismini ijro etish majburiyatlarini oladi.

95. Bank REPO bitimining ikkinchi qismini muddatidan avval ijro etish huquqiga ega. Ushbu holda bank Markaziy bankka buyurtma beradi.

96. Bitimning ikkinchi qismi bo‘yicha majburiyatlar bank tomonidan bajarilmagan yoki noto‘g‘ri bajarilgan holda, Markaziy bank bitimning ikkinchi qismi bo‘yicha majburiyatlarni bajarishdan bir tomonlama bosh tortish huquqiga ega. Bunda, Markaziy bank tomonidan likvidlilikni taqdim etish maqsadida tuzilgan REPO bitimi bo‘yicha sotib olingan DQQ Markaziy bank tasarrufida, pul mablag‘lari esa bankda qoladi.

Markaziy bank tomonidan likvidlilikni olib qo‘yish maqsadida tuzilgan REPO bitimi bo‘yicha sotilgan DQQ bank tasarrufida, pul mablag‘lari esa Markaziy bankda qoladi.

Yuqoridagi hollarda Markaziy bank zarar qoplanishini talab qilish huquqiga ega.

97. Markaziy bank, bitimning ikkinchi qismi bo‘yicha majburiyatlarni bank tomonidan bajarilmagan yoki noto‘g‘ri bajarilganidan so‘ng, bitimning birinchi qismi bo‘yicha sotib olingan DQQni ikkilamchi bozorda sotishi mumkin.

99. Dilerlar REPO bitimining ikkinchi qismi ijro muddati uning Markaziy bank bilan dilerlik funksiyasini bajarish bo‘yicha tuzgan shartnomasi amal qilish muddatidan o‘tadigan REPO bitimlarini tuza olmaydi.

100. Dilerlar amaldagi REPO bitimining shartlariga REPO bitimining ikkinchi qismi ijro muddati uning Markaziy bank bilan dilerlik funksiyasini bajarish bo‘yicha tuzgan shartnomasining amal qilish muddatidan o‘tadigan holda o‘zgartirishlarni kiritishi mumkin emas.

101. Markaziy bank bilan dilerlik funksiyalarini bajarish bo‘yicha shartnoma bekor qilinganda:

ushbu to‘g‘risida Savdo tizimi Markaziy bankdan tegishli xabarnoma olgan kundan keyin o‘tkaziladigan birinchi savdo kuni amaldagi REPO bitimlarining ikkinchi qismi bajarilishi shart hisoblanadi.

Hisob-kitoblari T_n kodli REPO bitimlari, agar ushbu REPO bitimining birinchi qismi ijro etilmagan bo‘lsa, bekor qilinadi.

102. REPO bitimini tuzish va ijro etish hamda REPO bitimi bo‘yicha qoldiq majburiyatlarni tartibga solish bilan bog‘liq nizolar belgilangan tartibda hal qilinadi.

103. Markaziy bank dilerlarga va Savdo tizimiga REPO bitimini tuzish va ijro etish bilan bog‘liq qo‘shimcha kiritilgan shartlar va cheklashlarni, ularning amal qilinishidan 7 kun avval jo‘natadi.

104. Markaziy bank qonunchilik hujjatlariga muvofiq Markaziy bank REPO bitimi qatnashchilari ro‘yxatiga cheklashlar kiritishi hamda ayrim dilerlarni REPO bitimi tuzishda ishtirok etishini to‘xtatib qo‘yishi mumkin.

105. Tuzilgan REPO bitimlarining birinchi va ikkinchi qismi ijro natijasida pul mablag‘lari va DQQga oid vujudga kelgan dilerlarning majburiyatlari DQQni oldi-sotdi operatsiyalari bo‘yicha savdo ishtirokchilarining yakuniy netto-majburiyatlari hisob-kitobiga kiritiladi.

106. REPO bitimi tomonlarining kelishuviga muvofiq ta’minotga kiritilgan DQQning bozor narxi o‘zgarishi munosabati bilan REPO bitimining tomonlari DQQ bilan yoki pul shaklida oldindan to‘lovni amalga oshirishi mumkin.

107. Savdo tizimi tomonidan dilerlarga REPO bitimi tuzilganligi, ijro etilganligi, REPO bitimi shartlariga o‘zgartirishlar kiritilganligi, REPO bitimi bo‘yicha yakuniy hisob-kitoblar tugatilganligi, REPO bitimlari bo‘yicha qoldiq majburiyatlarning bajarilishi (bajarilmasligi) to‘g‘risida beriladigan tegishli hisobot hujjatlari ularning bajarilganligining tasdig‘i hisoblanadi.

108. Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishilgan.