Majburiy sugʻurta shartnomasini tuzish shartlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan Transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish qoidalarida koʻrsatilgan majburiy sugʻurta shartnomasining namunaviy shartlariga mos boʻlishi kerak.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan hollarda trancport vositasi egalarining fuqarolik javobgarligi yuzaga kelgan taqdirda yetkazilgan zararning oʻrni ular tomonidan qonunchilikka muvofiq qoplanishi kerak.

Majburiy sugʻurta shartnomasi bir yil muddatga tuziladi, ushbu moddaning ikkinchi va uchinchi qismlarida, shuningdek ushbu Qonunning 16-moddasida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

Chet davlatlarda roʻyxatdan oʻtkazilgan va Oʻzbekiston Respublikasi hududida vaqtincha foydalanilayotgan transport vositalarining egalari ushbu transport vositalaridan Oʻzbekiston Respublikasi hududida vaqtincha foydalaniladigan butun muddatga, lekin kamida oʻn besh kunga majburiy sugʻurta shartnomasini tuzadi, ushbu Qonun 6-moddasi ikkinchi qismining beshinchi xatboshisida nazarda tutilgan hol bundan mustasno.

ushbu Qonun 16-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan sugʻurta tariflarining koeffitsiyentlari qoʻllanilganidan.

Ushbu modda uchinchi qismining oltinchi—sakkizinchi xatboshilarida nazarda tutilgan holatlarni hisobga oluvchi sugʻurta tariflarining koeffitsiyentlari mazkur harakatlar yoki harakatsizlik toʻgʻrisida sugʻurtalovchiga maʼlum boʻlgan davrdan keyingi davr uchun majburiy sugʻurta shartnomasini tuzishda sugʻurtalovchi tomonidan qoʻllaniladi.

Majburiy sugʻurta shartnomasi boʻyicha sugʻurta mukofotining eng koʻp miqdori transport vositasidan eng koʻp foydalaniladigan hudud inobatga olingan holda tuzatish kiritilgan tegishli sugʻurta tarifi bazaviy stavkasining uch baravaridan, ushbu moddaning uchinchi qismiga muvofiq belgilangan sugʻurta tariflarining barcha koeffitsiyentlari qoʻllanilganda esa, besh baravaridan ortiq boʻlishi mumkin emas.

Majburiy sugʻurta shartnomasining amal qilishi ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilganidan boshqa asoslarga koʻra muddatidan ilgari tugatilganda, sugʻurtalovchi sugʻurta mukofotining qaytariladigan qismidan mazkur majburiy sugʻurta shartnomasi boʻyicha oʻzining isbotlanadigan xarajatlari summasini sugʻurta mukofotining 25 foizidan oshmagan miqdorda chegirib qolishi mumkin.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan sugʻurta qildiruvchilarga sugʻurta mukofoti toʻlashda sugʻurta mukofoti summasining 50 foizi miqdorida siylov beriladi. Sugʻurta mukofoti summasining qolgan 50 foizi Transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurta qilish boʻyicha toʻlovlarni kafolatlash jamgʻarmasi tomonidan (bundan buyon matnda Toʻlovlarni kafolatlash jamgʻarmasi deb yuritiladi) sugʻurtalovchining sugʻurta mukofotiga doir siylovni kompensatsiya qilish masalasi yuzasidan yozma ravishda murojaati olingan kundan eʼtiboran oʻn besh kalendar kun ichida qoplanadi.

Sugʻurta mukofoti boʻyicha siylov ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan sugʻurta qildiruvchining oʻziga tegishli bitta transport vositasi boʻyicha majburiy sugʻurta qilinganda beriladi. Ushbu moddaning birinchi qismiga muvofiq berilgan sugʻurta mukofoti boʻyicha siylov toʻgʻrisida sugʻurta polisiga tegishli belgi qoʻyiladi.

Majburiy sugʻurta shartnomalari boʻyicha majburiyatlarni qabul qilib oluvchi sugʻurtalovchi majburiy sugʻurta boʻyicha sugʻurta faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlishi lozim. Sugʻurtalovchining majburiy sugʻurta shartnomasi boʻyicha oʻziga oʻtkazilayotgan majburiyatlarni qabul qilib olishi qonunchilikka muvofiq belgilangan, bajarilishi majburiy boʻlgan toʻlovga qobiliyatlilik normativlarining buzilishiga sabab boʻlmasligi kerak.

yoʻl-transport hodisasi toʻgʻrisidagi xabarnoma tuzilgan vaqtdan eʼtiboran uch ish kuni ichida mazkur xabarnomani ushbu Qonun 20²-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan materiallar va hujjatlarni ilova qilgan holda sugʻurtalovchiga taqdim etishi;

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan asoslardan bittasi mavjud boʻlmagan taqdirda, tuzilgan yoʻl-transport hodisasi haqidagi xabarnoma haqiqiy emas deb hisoblanadi.

Yoʻl-transport hodisasi toʻgʻrisidagi xabarnomani koʻrib chiqish chogʻida aybdor taraf oʻzgarganligi fakti aniqlanishi va boshqa tarafning aybini tasdiqlovchi materiallar yoki videoyozuvlar yoxud ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan koʻrik va (yoki) mustaqil ekspertiza natijalari boʻlmaganda sugʻurtalovchining yigʻilgan hujjatlarni ichki ishlar organlariga yuborishi sugʻurtalovchi sugʻurta tovonini toʻlashni asossiz rad etgan deb baholanadi.

Yoʻl-transport hodisasi toʻgʻrisidagi xabarnomaning koʻchirma nusxasi sugʻurtalovchiga ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan materiallar va hujjatlar ilova qilingan holda, sugʻurtalovchining dasturiy taʼminoti (mobil ilovasi) orqali elektron shaklda yuborilishi mumkin.

Sugʻurtalovchi yoʻl-transport hodisasi toʻgʻrisidagi xabarnoma ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan materiallar va hujjatlar ilova qilingan holda taqdim etilgan kundan eʼtiboran oʻn besh kalendar kun ichida sugʻurta tovonini toʻlash toʻgʻrisida yoki uni toʻlashni rad etish haqida qaror qabul qiladi.

Transport vositalarini koʻzdan kechirish, mustaqil ekspertizani hamda oʻrni qoplanishi lozim boʻlgan zararning miqdorini belgilash uchun baholashni tashkil etish ushbu moddaning yettinchi qismida koʻrsatilgan muddatda, sugʻurtalovchi tomonidan amalga oshiriladi.

Yoʻl-transport hodisasi toʻgʻrisida xabarnoma tuzilganda jabrlanuvchining transport vositasiga yetkazilgan zarar ushbu Qonun 22-moddasining uchinchi qismida belgilangan sugʻurta tovoni miqdoridan oshmasligi kerak. Bunda yetkazilgan zarar miqdori yoʻl-transport hodisasi haqidagi xabarnoma sugʻurtalovchiga taqdim etilganidan soʻng oshgan taqdirda, sugʻurtalovchi sugʻurta summasining faqat ushbu Qonun 22-moddasining uchinchi qismida koʻrsatilgan miqdordan ortiq boʻlmagan qismini sugʻurta tovoni sifatida toʻlaydi.

Jabrlanuvchining hayoti yoki sogʻligʻiga yetkazilgan hamda majburiy sugʻurta shartnomasi boʻyicha oʻrni qoplanadigan zararning miqdori Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda aniqlanadi. Jabrlanuvchi (uning merosxoʻri) oʻz tashabbusi bilan yoki sugʻurtalovchining soʻroviga binoan sugʻurtalovchiga ushbu Qonun 19-moddasining toʻrtinchi qismida koʻrsatilgan barcha hujjatlarni taqdim etishi, shuningdek unga hayoti yoki sogʻligʻiga yetkazilgan zararning hajmi hamda xususiyatini tasdiqlovchi barcha maʼlum boʻlgan maʼlumotlarni yozma shaklda xabar qilishi shart.

Agar shikastlanishlarning xususiyati yoki shikastlangan mol-mulkning yoxud uning qoldiqlarining oʻziga xos xususiyatlari mol-mulkni sugʻurtalovchi, ekspert va (yoki) baholovchi tashkilot joylashgan yerda koʻzdan kechirish, mustaqil ekspertizani va baholashdan oʻtkazishni tashkil etish uchun taqdim etilishini istisno etsa (transport vositasining yoʻl harakatida ishtirok etishini istisno etadigan tarzda shikastlanganligi va boshqa hollarda), koʻzdan kechirish, mustaqil ekspertiza va baholashdan oʻtkazish shikastlangan mol-mulk yoki uning qoldiqlari turgan yerda ushbu moddaning toʻrtinchi qismida belgilangan muddatda amalga oshiriladi.

Agar sugʻurtalovchi shikastlangan mol-mulkni yoki uning qoldiqlarini ushbu moddaning toʻrtinchi qismida belgilangan muddatda koʻzdan kechirmagan, mustaqil ekspertizani va baholashdan oʻtkazishni tashkil etmagan boʻlsa, jabrlanuvchi (uning merosxoʻri yoki huquqiy vorisi) shikastlangan mol-mulkni yoki uning qoldiqlarini sugʻurtalovchiga koʻzdan kechirish uchun taqdim etmagan holda ekspertizani va baholashdan oʻtkazishni tashkil etish uchun mustaqil tarzda yozma shaklda murojaat qilishga haqli. Bu holda sugʻurtalovchi mustaqil ekspertiza va baholash natijalari yuzasidan nizolashishga haqli emas.

Bir nechta jabrlanuvchining hayoti yoki sogʻligʻiga zarar yetkazilganda har bir jabrlanuvchiga (uning merosxoʻriga) tegadigan sugʻurta tovoni miqdori har bir jabrlanuvchining hayoti yoki sogʻligʻiga yetkazilgan zararning darajasiga mutanosib ravishda, ushbu moddaning birinchi qismida belgilangan summa doirasida aniqlanadi.

Bir nechta jabrlanuvchining mol-mulkiga zarar yetkazilganda har bir jabrlanuvchiga (uning merosxoʻriga yoki huquqiy vorisiga) tegadigan sugʻurta tovoni miqdori har bir jabrlanuvchining mol-mulkiga yetkazilgan zararning darajasiga mutanosib ravishda, ushbu moddaning uchinchi qismida belgilangan summa doirasida aniqlanadi.

Agar sugʻurta hodisasi sodir boʻlishi natijasida jabrlanuvchi halok boʻlgan yoki uning sogʻligʻiga zarar yetkazilgan boʻlsa, sugʻurta tovoni ushbu Qonunning 22-moddasi talablari inobatga olinmagan holda, shunday hodisa uchun toʻlovni nazarda tutuvchi barcha turdagi sugʻurta shartnomalariga muvofiq toʻlanadi.

Ushbu Qonun 21-moddasi qoidalarining jabrlanuvchining mol-mulkiga yetkazilgan zarar miqdorini aniqlash tartibiga doir qismi Toʻlovlarni kafolatlash jamgʻarmasining yoki shartnoma asosida ushbu maqsadda jalb qilingan sugʻurta bozori professional ishtirokchisining harakatlariga nisbatan tatbiq etiladi.

Kompensatsiya toʻlovlarining miqdori ushbu Qonun 22-moddasining talablariga rioya etilgan holda aniqlanadi.

Ushbu Qonun 25-moddasi birinchi qismining toʻrtinchi xatboshisiga muvofiq jabrlanuvchiga (uning merosxoʻriga yoki huquqiy vorisiga) toʻlangan kompensatsiya toʻlovi summasi jabrlanuvchiga yetkazilgan zarar uchun javobgar shaxsdan Toʻlovlarni kafolatlash jamgʻarmasining daʼvosiga koʻra regress tartibida undirib olinadi. Toʻlovlarni kafolatlash jamgʻarmasi mazkur shaxsdan kompensatsiya toʻlovi haqidagi jabrlanuvchining (uning merosxoʻri yoki huquqiy vorisining) talabini koʻrib chiqish uchun qilingan xarajatlar qoplanishini talab qilishga ham haqli.

Jabrlanuvchining (uning merosxoʻri yoki huquqiy vorisining) sugʻurtalovchiga nisbatan majburiy sugʻurta boʻyicha sugʻurta toʻlovini talab qilish huquqi jabrlanuvchiga (uning merosxoʻriga yoki huquqiy vorisiga) ushbu Qonun 25-moddasi birinchi qismining ikkinchi xatboshisiga muvofiq toʻlangan kompensatsiya toʻlovi summasi doirasida Toʻlovlarni kafolatlash jamgʻarmasiga oʻtadi.

Toʻlovlarni kafolatlash jamgʻarmasi notijorat tashkilot boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydigan Nizom asosida faoliyat koʻrsatadi.