Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Qarori
AUDITORLIK TAShKILOTLARI FAOLIYATINI YaNADA TAKOMILLAShTIRISh HAMDA ULAR KOʻRSATAYOTGAN XIZMATLAR SIFATI UChUN JAVOBGARLIKNI OShIRISh TOʻGʻRISIDA
Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 10-yanvardagi PF-5620-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek, baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida”gi Farmoniga asosan oʻz kuchini yoʻqotgan.
Respublikada auditorlik faoliyatini amalga oshirish uchun zarur qonuniy-huquqiy baza shakllantirilgani, uni faol rivojlantirish uchun amaliy iqtisodiy ragʻbatlar va soliq imtiyozlari hamda preferensiyalar yaratilgani, litsenziyalar berish tizimi sezilarli darajada soddalashtirilgani va liberallashtirilgani qayd etib oʻtilsin.
Shu bilan birga auditorlik tashkilotlari faoliyatini tashkil etish boʻyicha amaliy chora-tadbirlar sust va baʼzi hollarda sifatsiz tatbiq etilmoqda, audit tizimidagi ishlar holati oshgan talablarga javob bermaydi, audit hali biznes samaradorligini real baholashning amaliy vositasi boʻlib qolgani yoʻq. Auditorlik tekshiruvlari koʻp hollarda yuzaki va past professional darajada oʻtkaziladi, audit tizimining oʻzi moliya bozorida hali yetarlicha ishonch qozongan emas.
Oʻzbekiston Respublikasining “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq hamda mustaqil audit tizimini yanada rivojlantirish, auditorlik xizmatlari sifatini oshirish, auditorlik tashkilotlari faoliyatini samarali boshqarish usullarini qoʻllash, auditorlik tekshiruvlarining natijalari va xolisligi uchun ularning javobgarligini kuchaytirish, shu orqali tadbirkorlik tuzilmalari tomonidan ularga nisbatan ishonchni oshirish maqsadida:
1. Vazirlar Mahkamasining 2000-yil 22-sentabrdagi 365-sonli qarori bilan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi zimmasiga auditorlik faoliyatini litsenziyalash boʻyicha maxsus vakolatli davlat organi sifatida yuklatilgan vazifalarini bajarishi qoniqarsiz deb hisoblansin.
2. Auditorlik tashkilotlari toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Faoliyat yuritayotgan auditorlik tashkilotlari 2008-yilning 1-yanvarigacha mazkur qarorda tasdiqlangan auditorlik tashkilotlari toʻgʻrisidagi nizomda belgilangan ustav kapitali miqdorlariga yetkazish va faoliyatni tashkil etish hamda litsenziya shartlari boʻyicha majburiy talablarni bajarishni taʼminlasin.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va Moliya vazirligi 2008-yilning 1-yanvarigacha:
auditorlik tashkilotlari toʻgʻrisidagi nizom talablari va shartlariga toʻliq javob beradigan faoliyat koʻrsatayotgan auditorlik tashkilotlarini belgilangan tartibda qayta roʻyxatdan oʻtkazsin va auditorlik faoliyatini amalga oshirish uchun litsenziya bersin;
Davlat soliq qoʻmitasi bilan birgalikda auditorlik tashkilotlari toʻgʻrisidagi nizom talablariga javob bermaydigan auditorlik tashkilotlarining faoliyatini belgilangan tartibda toʻxtatish va litsenziyasini bekor qilish boʻyicha chora-tadbirlar koʻrsin.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Moliya vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi bir oy muddatda mamlakatning iqtisodiyot oliy oʻquv yurtlarida ixtisoslashtirilgan guruhlarni tuzish, kontingentni kengaytirish va yuqori malakali auditor mutaxassislarni tayyorlash sifatini oshirish, ularning malakasini muntazam ravishda oshirib borish toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Moliya vazirligi, boshqa vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda xoʻjalik yurituvchi subyektning moliyaviy hisoboti va boshqa moliyaviy axborot haqida notoʻgʻri maʼlumot bayon etilgan auditorlik xulosasini tayyorlashi oqibatida ziyon keltirgani uchun auditorlar va auditorlik tashkilotlarining auditorlik tekshiruvi buyurtmachilari, xoʻjalik yurituvchi subyektlar va boshqa moliyaviy hisobotlardan foydalanuvchilar oldidagi javobgarligini oshirish toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi manfaatdor tuzilmalar bilan birgalikda bir oy muddatda auditorlik tashkilotlari rahbarlarini attestatsiyadan oʻtkazish toʻgʻrisidagi nizomni ishlab chiqsin va tasdiqlasin.
7. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda:
qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin;
vazirliklar va idoralarning meʼyoriy hujjatlarini mazkur qaror talablariga mos ravishda muvofiqlashtirilishini taʼminlasin.
8. Ushbu qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti I. KARIMOV
Toshkent sh.,
2007-yil 4-aprel,
PQ-615-son
Auditorlik tashkilotlari toʻgʻrisida
NIZOM
I. Umumiy qoidalar
1. Mazkur Nizom “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq ishlab chiqilgan va auditorlik tashkilotlarining maqomi, vazifasi, majburiyatlari, huquq va javobgarligini belgilab beradi.
2. Auditorlik tashkilotlari oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlariga, auditorlik faoliyatining standartlari hamda boshqa meʼyoriy-huquqiy hujjatlarga, shuningdek mazkur Nizomga amal qiladilar.
(2-band Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi PQ-2225-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 35-son, 444-modda)
3. Auditorlik faoliyati quyidagi tamoyillar asosida amalga oshiriladi:
auditorlik tekshiruvi oʻtkaziladigan shaxslardan, shuningdek har qanday uchinchi shaxslardan mustaqillik;
auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazishda xolislik;
auditorlik tekshiruvini oʻtkazayotgan auditorlik tashkilotlari mustaqil ravishda ishlash usullari va metodlarini tanlashi;
auditorlik tekshiruvini amalga oshirayotgan shaxslarning professional kompetentligi;
auditorlik tekshiruvini amalga oshirishda olingan axborotlarning maxfiyligi.
4. Auditorlik tashkiloti, auditorlik faoliyatini amalga oshirish litsenziyasi, oʻzining nomiga ega muhri, mustaqil balansi, banklarda hisob raqamlariga ega boʻlgan yuridik shaxs hisoblanadi.
II. Auditorlik tashkilotlarining asosiy vazifalari
5. Quyidagilar auditorlik tashkilotlarining asosiy vazifalari hisoblanadi:
xoʻjalik yurituvchi subyektlar moliyaviy hisobotlarining tahlili va ishonchliligini tasdiqlash;
xoʻjalik faoliyati samaradorligini real va haqqoniy baholash;
mulkdorlar, aksiyadorlar, investorlar, kreditorlar va boshqa moliyaviy hisobotdan foydalanuvchilar huquqlarini himoya qilish;
xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyati samaradorligini oshirish boʻyicha amaliy takliflarni ishlab chiqish.
6. Auditorlik tashkilotlari zimmalariga yuklatilgan vazifalarga muvofiq moliyaviy hisobotlarning ishonchliligini hamda u bilan bogʻliq boʻlgan moliyaviy axborotning buxgalterlik hisob-kitobi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga muvofiqligini auditorlik tekshiruvidan oʻtkazadi, shuningdek professional xizmatlar koʻrsatadi.
(6-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi PQ-2225-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 35-son, 444-modda)
Xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyati samaradorligini tahlil qilish va baholashda auditorlik tashkilotlari, avvalambor daromadlilik (rentabellik), kapitaldan foydalanish darajasi, moliyaviy barqarorligi, toʻlov qobiliyati va oʻzini-oʻzi moliyalash darajasi, ishdagi faollik mezonlaridan kelib chiqadi.
III. Auditorlik tashkilotlarining huquq va majburiyatlari
7. Auditorlik tashkilotlari:
auditorlik tekshiruvini oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilish uchun xoʻjalik yurituvchi subyektning taʼsis hujjatlari va buxgalteriya hisobi hamda moliyaviy hisobotlari bilan oldindan tanishib chiqish;
auditorlik tekshiruvini olib borish shakllari va uslublarini mustaqil ravishda belgilash;
auditorlik tekshiruvini oʻtkazishda xoʻjalik yurituvchi subyektning moliya-xoʻjalik faoliyatini amalga oshirish bilan bogʻliq hujjatlari bilan toʻliq tanishib chiqish, shuningdek ushbu hujjatda hisobga olingan har qanday mulkning aniq mavjudligi yoki har qanday majburiyatlarning aniq holatini tekshirish;
auditorlik tekshiruvi davomida yuzaga kelgan savollar boʻyicha xoʻjalik yurituvchi subyektning moddiy javobgar shaxslaridan ogʻzaki va yozma tushuntirishlar hamda auditorlik tekshiruvi uchun zarur boʻlgan qoʻshimcha maʼlumotlarni olish;
xoʻjalik yurituvchi subyektdan uchinchi shaxslar axborotining yozma tasdiqnomasini olish;
xoʻjalik yurituvchi subyekt ishonchli auditorlik xulosasini tayyorlash uchun barcha zarur boʻlgan axborotni bermagan taqdirda auditorlik tekshiruvini oʻtkazishdan bosh tortish;
auditorlik tekshiruvini oʻtkazishda auditorlar va boshqa mutaxassislarni ishtirok etishga belgilangan tartibda jalb etish;
auditorlik tekshiruvini olib borish davrida xoʻjalik yurituvchi subyektga buxgalteriya hisobini yoʻlga qoʻyish, tiklash, olib borish hamda moliyaviy hisobotni tayyorlashdan tashqari professional xizmatlar koʻrsatish va xoʻjalik yurituvchi subyektning taftish komissiyasi (taftishchisi) funksiyasini amalga oshirish;
(7-bandning toʻqqizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi PQ-2225-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 35-son, 444-modda)
respublika auditorlar jamoat birlashmasiga aʼzo boʻlish huquqiga egadir.
auditorlik xizmatlarini koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomaga muvofiq auditorlik tekshiruvini oʻtkazish chogʻida xalqaro audit standartlarini qoʻllash;
(7-band Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi PQ-2225-sonli qaroriga asosan oʻn birinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2014-y., 35-son, 444-modda)
Auditorlik tashkilotlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishlari mumkin.
8. Auditorlik tashkilotlari:
auditorlik faoliyatini amalga oshirishda qonun hujjatlarida belgilangan litsenziya talablari va shartlariga amal qilishi;
auditorlik tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha shartnoma tuzishdan avval buyurtmachining talabiga koʻra auditorlik faoliyatini amalga oshirishga tegishli litsenziya, auditor (auditorlar)ning malaka sertifikatini koʻrsatishi;
xoʻjalik yurituvchi subyektning talabiga koʻra auditorlik tekshiruvini oʻtkazish boʻyicha qonun hujjatlaridagi talablar, auditorning fikr-mulohazalari asoslanadigan huquqiy normalar toʻgʻrisida axborot taqdim etishi;
auditorlik tekshiruvini amalga oshirishda olingan axborotlarni sir saqlashi;
auditorlik hisobotida moliya-xoʻjalik operatsiyalarining qonuniyligini buzish holatlari va ularni bartaraf etish boʻyicha takliflarni aks ettirishi;
auditorlik xulosalari va hisobotlarining nusxalari auditorlik tashkilotida besh yildan kam boʻlmagan muddat saqlanishini taʼminlashi;
(8-bandning yettinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi PQ-2225-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 35-son, 444-modda)
xoʻjalik yurituvchi subyektning mansabdor shaxslari va boshqa xodimlari mazkur subyektga zarar keltirganligiga yaqqol guvohlik beruvchi holatlarni aniqlagan taqdirda bu toʻgʻrida rahbariyat (mulkdor)ni xabardor qilishi hamda auditorlik xulosasida tegishli ravishda qayd etishi shart. Zarur hollarda auditorlik tekshiruvining natijalarini aksiyadorlarga yetkazish uchun ularning qonun hujjatlarida belgilangan tartibda umumiy majlisini chaqirishni talab qilishi;
auditorlarning har yili bir marta malaka oshirish kurslaridan oʻtishlarini taʼminlashi;
(8-bandning toʻqqizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi PQ-2225-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 35-son, 444-modda)
respublika auditorlar jamoat birlashmasining talabiga koʻra auditorlik tashkilotlarini majburiy reyting baholash uchun axborot taqdim etishi shart.
(8-bandning oʻninchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi PQ-2225-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 35-son, 444-modda)
auditorlar faoliyati sifatini nazorat qilishni taʼminlash;
(8-band Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi PQ-2225-sonli qaroriga asosan oʻn birinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2014-y., 35-son, 444-modda)
Auditorlik tashkilotlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlarga ham ega boʻlishlari mumkin.
9. Auditorlar nazorat yoki huquqni muhofaza qilish organlarining topshiriqlariga binoan faqat auditorlik tashkiloti bilan nazorat yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlar oʻrtasida tuzilgan shartnoma asosida turli tekshiruvlarni oʻtkazishda mutaxassislar sifatida ishtirok etishlari mumkin.
IV. Auditorlik tashkilotlari faoliyatini tashkil etish
10. Auditorlik tashkilotlari ochiq aksiyadorlik jamiyati shaklidan tashqari barcha tashkiliy-huquqiy shaklda tashkil etilishi va faoliyat yuritishi mumkin, bunda ustav kapitalining kamida 51 foizi mazkur auditorlik tashkilotining bir yoki bir nechta shtatdagi auditorlariga tegishli boʻlishi shart. Auditor oʻzi ishlayotgan faqat bitta auditorlik tashkilotining muassisi (ishtirokchisi) boʻlishi mumkin.
Auditorlik tashkiloti boshqa auditorlik tashkilotining muassisi (ishtirokchisi) boʻlishi mumkin emas.
(10-band Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi PQ-2225-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 35-son, 444-modda)
11. Mazkur auditorlik tashkiloti oʻzining asosiy ish joyi boʻlgan auditorgina auditorlik tashkilotining rahbari boʻlishi mumkin.
(11-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi PQ-2225-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 35-son, 444-modda)
Attestatsiyadan oʻtmagan rahbar ikki yil mobaynida auditorlik tashkiloti rahbari sifatida faoliyat yuritish huquqiga ega emas.
12. Quyidagilar:
faqat tashabbuskorlik asosida auditorlik tekshiruvini amalga oshiruvchi auditorlik tashkilotlari eng kam oylik ish haqining 1500 barobari miqdoridan kam boʻlmagan ustav kapitaliga va shtatida kamida 2 nafar auditorga ega boʻlishi;
aksiyadorlik jamiyatlari, banklar va sugʻurta tashkilotlaridan tashqari xoʻjalik yurituvchi subyektlarda tashabbuskorlik asosida va majburiy auditorlik tekshiruvlarini amalga oshiruvchi auditorlik tashkilotlari eng kam oylik ish haqining 3000 barobari miqdoridan kam boʻlmagan ustav kapitaliga va shtatida kamida 4 nafar auditorga, ularning bittasi xalqaro buxgalter sertifikatiga ega boʻlishi;
(12-bandning uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi PQ-2225-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 35-son, 444-modda)
barcha xoʻjalik yurituvchi subyektlarda auditorlik tekshiruvini oʻtkazuvchi auditorlik tashkilotlari eng kam oylik ish haqining 5000 barobari miqdoridan kam boʻlmagan ustav kapitaliga va shtatida kamida 6 nafar auditorga, ularning ikkitasi xalqaro buxgalter sertifikatiga ega boʻlishi shart.
Mazkur bandning auditorlik tashkilotiga uning shtatidagi auditorlarning eng kam soniga nisbatan qoʻyilgan talabi mazkur auditorlik tashkiloti asosiy ish joyi hisoblangan auditorlik shtati auditorlarning belgilangan eng kam soni bilan toʻliq toʻldirilishini nazarda tutadi.
Auditorlik tashkiloti ustav kapitalining kamida ellik foizi muassislar (ishtirokchilar)ning pul mablagʻlaridan, qolgan qismi esa auditorlik tashkiloti faoliyatini amalga oshirishda bevosita foydalaniladigan moddiy boyliklardan shakllantiriladi.
(12-band Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 2-iyuldagi PQ-907-sonli qarori asosida beshinchi-oltinchi xatboshilari bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2008-y., 28-son, 264-modda)
13. Xususiy korxona shaklidagi auditorlik tashkilotlari Oʻzbekiston Respublikasining “Xususiy korxonalar toʻgʻrisida”, “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunlari hamda mazkur Nizom talablariga muvofiq tashkil etiladi.
14. Masʼuliyati cheklangan jamiyat shaklidagi auditorlik tashkilotlari Oʻzbekiston Respublikasining “Masʼuliyati cheklangan va qoʻshimcha masʼuliyatli jamiyatlar toʻgʻrisida”, “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunlari hamda mazkur Nizom talablariga muvofiq tashkil etiladi.
Oldingi tahrirga qarang.
(15-band Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi PQ-2225-sonli qaroriga asosan oʻz kuchini yoʻqotgan — OʻR QHT, 2014-y., 35-son, 444-modda)
16. Auditorlik tashkilotlari Davlat xizmatlari markazlarida davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi lozim.
(16-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 15-yanvardagi PF-5302-sonli Farmoni tahririda)
Auditorlik tashkilotining firma nomlanishida “auditorlik tashkiloti” soʻz birikmasi mavjud boʻlib, boshqa auditorlik tashkilotlarining firma nomlanishlari bilan aynan oʻxshash yoki bir xil boʻlmasligi kerak. Auditorlik tashkiloti boʻlmagan yuridik shaxs, oʻz nomlanishida “auditorlik tashkiloti” soʻz birikmasidan foydalanishga haqli emas.
(16-band Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi PQ-2225-sonli qaroriga asosan xatboshi bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2014-y., 35-son, 444-modda)
17. Auditorlik tashkilotlari auditorlik xizmatini koʻrsatish toʻgʻrisida tuzilgan shartnoma asosida auditorlik faoliyatini amalga oshiradi. Auditorlik xizmatini koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma faqat auditorlik tashkilotining masʼuliyatini sugʻurta qilish polisi mavjud boʻlgan taqdirdagina tuziladi.
(17-band Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi PQ-2225-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 35-son, 444-modda)
18. Auditorlik tashkilotlari bitta xoʻjalik yurituvchi subyektning auditorlik tekshiruvini uch yildan ortiq ketma-ket oʻtkazish huquqiga ega emas.
19. Auditorlik tashkilotlari auditorlik tekshiruvini oʻtkazish uchun shtatdagi auditorlar yoki auditorlik tashkiloti bilan fuqarolik-huquqiy xarakterdagi shartnoma tuzgan auditorlarni jalb etadi.
Auditor sifatsiz auditorlik tekshiruvi oʻtkazishi natijasida keltirgan zarari, tijorat sirlarini oshkor etganligi va auditorlik tashkilotiga zarar keltirgan boshqa xatti-harakatlari uchun auditorlik tashkiloti oldida qonun hujjatlariga muvofiq ravishda javobgar boʻladi.
Qoidabuzarlikka yoʻl qoʻyilgani uchun malaka sertifikati bekor qilingan yoki amal qilishi toʻxtatilgan auditorlar bekor qilingan yoki toʻxtatilgan vaqtdan boshlab uch yil davomida auditorning malaka sertifikatini takror olish uchun malaka imtihonlari topshirishga qoʻyilmaydi.
20. Qoidabuzarlikka yoʻl qoʻyilgani uchun auditorlik tashkiloti litsenziyasining amal qilishini toʻxtatish hollarida mazkur auditorlik tashkiloti rahbarining malaka sertifikatining amal qilishi ham litsenziyaning amal qilishini toʻxtatish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan sanadan boshlab toʻxtatiladi. Auditorlik tashkiloti litsenziyasining amal qilishini toʻxtatishga olib kelgan qoidabuzarliklarga yoʻl qoʻygan oʻsha auditorning malaka sertifikatining amal qilishi ham toʻxtatiladi.
V. Auditorlik tashkilotiga nisbatan qoʻyiladigan litsenziya talablari va shartlari
21. Quyidagilar auditorlik faoliyatini amalga oshirishda litsenziya talablari va shartlari hisoblanadi:
Oʻzbekiston Respublikasining “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuniga, auditorlik faoliyatining standartlari, shuningdek boshqa qonun hujjatlari talablariga rioya qilish;
litsenziya olish va auditorlik faoliyatini amalga oshirishda mazkur Nizomda nazarda tutilgan miqdorlarda toʻliq shakllantirilgan ustav kapitaliga ega boʻlish;
faqat auditorlik faoliyatini amalga oshirish;
auditorlik tashkiloti masʼuliyatini sugʻurta qilish polisiga ega boʻlish;
auditor tomonidan auditorlik faoliyatini faqat bitta auditorlik tashkilotida amalga oshirish;
shtatda auditorlar soni mazkur Nizomda nazarda tutilgan miqdorda boʻlishi;
litsenziya turiga muvofiq shtatdagi auditorlarda buxgalterning xalqaro sertifikati boʻlishi;
auditorlik tekshiruvi oʻtkazish chogʻida olingan axborotning sir saqlanishini taʼminlash;
auditorlik xizmatlarini koʻrsatish chogʻida shartnoma majburiyatlarini oʻz vaqtida bajarish;
auditorlik tashkilotining rahbari lavozimiga faqat shu auditorlik tashkiloti asosiy ish joyi boʻlgan auditorni tayinlash;
auditorlik tashkiloti rahbarining uch yilda bir marotaba Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligida attestatsiyadan oʻtishi;
auditorlik faoliyatini amalga oshirishda mustaqillikni taʼminlash;
auditorlik faoliyati standartlariga muvofiq auditorlik hisobotini tuzish va auditorlik xulosasini berish;
auditorlik tashkilotlarida ichki standartlarning mavjudligi;
oʻz pochta manzili oʻzgargani toʻgʻrisida 10 kun muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligini xabardor qilish;
auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yiliga bir marta belgilangan shaklda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga taqdim etish, shuningdek, auditorlik faoliyati bilan bogʻliq boshqa axborotlarni Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining talabi boʻyicha taqdim etish;
auditorlar faoliyati sifatini nazorat qilishni taʼminlash;
auditorlarning har yili bir marta malaka oshirish kurslaridan oʻtishlarini taʼminlashi;
auditorlik tashkilotining rahbari va (yoki) auditorlar tarkibi oʻzgargani toʻgʻrisida 5 kun muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligini xabardor qilish;
auditorlik tekshiruvlarni oʻtkazishda qonun hujjatlarida nazarda tutilgan cheklanishlarga rioya qilish.
(21-band Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi PQ-2225-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 35-son, 444-modda)
22. Auditorlik tashkiloti litsenziyasining amal qilishini toʻxtatish uchun asos boʻladigan litsenziya talablarini bir marta qoʻpol ravishda buzishga quyidagilar kiradi:
auditorlik faoliyati bilan bogʻliq boʻlmagan boshqa faoliyat turlarini amalga oshirish;
auditorlik faoliyatini amalga oshirishda mustaqillikni taʼminlamaslik;
ishonchsiz yoxud shak-shubhasiz yolgʻon auditorlik xulosasi tuzish;
auditorlik tekshiruvi oʻtkazish chogʻida olingan maxfiy axborotni auditorlik tekshiruvi buyurtmachisining ruxsatisiz oshkor qilish, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno;
auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazishda qonun hujjatlarida nazarda tutilgan cheklanishlarga rioya qilinmaslik;
auditorlik faoliyatini amalga oshirishda auditorlik tashkiloti masʼuliyatini sugʻurta qilish polisining yoʻqligi.
(22-bandning yettinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi PQ-2225-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 35-son, 444-modda)
litsenziya talablari va shartlariga rioya etilishini Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining tekshiruvlaridan boʻyin tovlash.
23. Auditorning malaka sertifikati amal qilishini toʻxtatish uchun asos boʻladigan auditorlik faoliyatini amalga oshirishda qonun hujjatlari talablarini qoʻpol ravishda bir marotaba buzishga quyidagilar kiradi:
auditorlik tekshiruvini amalga oshirishda mustaqillikni taʼminlamaslik;
ishonchsiz yoxud shak-shubhasiz yolgʻon auditorlik xulosasi tuzish;
auditorlik tekshiruvi oʻtkazish chogʻida olingan maxfiy axborotni auditorlik tekshiruvi buyurtmachisining ruxsatisiz oshkor qilish, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno;
auditorlik tekshiruvi oʻtkazishda aniqlangan xoʻjalik yurituvchi subyektning buxgalteriya hisob-kitobi yuritish, moliya hisobotini tuzish boʻyicha belgilangan talablarni buzganligi faktlarining auditor tomonidan yashirilishi;
auditorning malaka sertifikatini oʻz nomidan auditorlik faoliyatida qatnashish uchun ushbu hujjatdan foydalanish maqsadida, boshqa shaxsga berilishi fakti aniqlanganda;
auditorlik tashkilotining shtatida turgan auditorning mazkur tashkilotning tegishli ruxsati (buyrugʻi)siz nazorat yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlar topshirigʻi boʻyicha turli tekshiruvlarni oʻtkazish uchun mutaxassis sifatida qatnashishi.
24. Auditorning har yilgi malaka oshirish talablarini muntazam ravishda buzishi auditorlik malaka sertifikatining amal qilishini toʻxtatish uchun asos boʻladi.
VI. Auditorlik tashkilotlarining javobgarligi
25. Auditorlik tashkilotlari, auditorlik tekshiruvni buyurtmachisi, xoʻjalik yurituvchi subyektlar va moliyaviy hisobot boshqa foydalanuvchilar, shu jumladan tijorat banklari, moliya tuzilmalari hamda investorlar oldida xoʻjalik yurituvchi subyektning moliyaviy hisoboti va boshqa moliyaviy axboroti haqida notoʻgʻri auditorlik xulosalarini tuzishi oqibatida ularga keltirilgan zarar uchun qonun hujjatlarida nazarda tutilgan javobgarlikka tortiladi.
26. Sifatsiz yoki batafsil boʻlmagan auditorlik tekshiruvi natijasida xoʻjalik yurituvchi subyekt va (yoki) auditorlik tekshiruvi buyurtmachisiga keltirilgan zarar, shu jumladan boy berilgan foyda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda qoplanadi.
VII. Hisob, hisobot va auditorlik tashkilotlarining litsenziya talablari va shartlariga rioya qilishi ustidan nazorat
27. Auditorlik tashkilotlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda buxgalteriya hisobi va hisobotlarini olib boradi.
28. Auditorlik tashkilotlari litsensiya talablari va shartlariga rioya qilishini Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi har uch yilda kamida bir marotaba tekshirib turadi.
29 Auditorlik tashkilotlarini qayta tashkil etish va tugatish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2007-y., 15-son, 155-modda; 2008-y., 28-son, 264-modda; 2009-y., 52-son, 560-modda; 2012-y., 40-son, 466-modda; 2014-y., 35-son, 444-modda; 2017-y., 22-son, 411-modda)