Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi qaror qiladi:

1992-yil 3-iyulda qabul qilingan “Mudofaa toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1992-yil, № 10, 398-modda) oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritilib, uning yangi tahriri tasdiqlansin (ilova qilinmoqda).

Ushbu Qonun mudofaani tashkil etishning hamda Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarini (bundan buyon matnda Qurolli Kuchlar deb yuritiladi) boshqarishning huquqiy asoslarini belgilaydi, mamlakat mudofaasini taʼminlashda davlat organlarining vakolatlarini, shuningdek fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolar ishtirokini aniqlab beradi.

Ushbu Qonunda mudofaa deganda Oʻzbekiston Respublikasining suvereniteti, hududiy yaxlitligini, aholining tinch hayoti va xavfsizligini himoya qilishni taʼminlashning siyosiy, iqtisodiy, harbiy, ijtimoiy-huquqiy, axborot, tashkiliy va boshqa tadbirlari majmui tushuniladi.

Mudofaa toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Mudofaa sohasidagi davlat siyosatining asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

boshqa davlatga qarshi harbiy kuch ishlatmaslik, tajovuzning oldini olish va uni daf etish, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi tegishli shartnomalar bilan bogʻlangan davlatlarga yordam koʻrsatish hollari bundan mustasno;

xalqaro huquq normalariga muvofiq ravishda kollektiv xavfsizlik tizimlarida ishtirok etish;

harbiy-siyosiy bloklarda qatnashmaslik;

harbiy qurilishning zamonaviy urushlar va qurolli mojarolarning xususiyatiga monand boʻlishi;

yadroviy va boshqa turdagi yalpi qirgʻin qurollarini ishlab chiqarishni, qayta ishlashni, olishni, saqlashni, tarqatishni va joylashtirishni rad etish;

Qurolli Kuchlarning, iqtisodiyotning, aholining, hududning tajovuzni daf etishga doim shay turishi;

mudofaaning yetarli darajada boʻlishi;

harbiy xizmat sharafli ekanligini taʼminlash.

Mudofaani tashkil etish quyidagilarni qamrab oladi:

tajovuzning oldini olish va qaytarishga, Oʻzbekiston Respublikasiga tajovuzlardan uyushgan holda qurolli himoyalanishga qaratilgan zarur sharoitlar yaratish;

mudofaa sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshirish, davlat harbiy tuzilishini zamonaviy talablarga muvofiq takomillashtirish;

mudofaa vazifalarini hal etish uchun kerakli barcha kuchlar va vositalarning muvofiqlashtirib borilishini va hamkorlikda harakat qilishini taʼminlash;

harbiy-siyosiy vaziyat, milliy xavfsizlikka boʻlgan aniq va potensial tahdidlar monitoringini yuritish;

Oʻzbekiston Respublikasi urushga va qurolli mojarolarga tortilishining oldini olish yuzasidan siyosiy, iqtisodiy, harbiy, ijtimoiy-huquqiy, axborot, tashkiliy va boshqa chora-tadbirlar koʻrish;

Qurolli Kuchlarning qurilishi, tayyorgarligi, doim shay holda saqlab turilishi, ularning soni, tuzilishi va tarkibining maqbullashtirilishi;

Qurolli Kuchlarni tegishli ravishda zamonaviy qurol-yarogʻlar, harbiy texnika, harbiy-texnikaviy va ashyoviy mol-mulklar, oziq-ovqat, boshqa moddiy-texnik vositalar, energetika va boshqa resurslar bilan taʼminlash, ularning zaxiralarini vujudga keltirish;

Qurolli Kuchlar qoʻllanilishini rejalashtirish;

mudofaa vazifalarini hal etish uchun tashqi siyosiy yoʻnalishdagi chora-tadbirlarni koʻrish;

aholini va hududni mudofaaga tayyorlash;

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat chegarasining qoʻriqlanishi va himoyalanishini taʼminlash;

aholini, iqtisodiyot va hayot kechirish uchun zarur boʻlgan obyektlarni yalpi qirgʻin qurollaridan muhofaza qilishga doir tadbirlarni oʻtkazish;

Qurolli Kuchlarning, mamlakat iqtisodiyotining, davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning, shuningdek aholining safarbarlik tayyorgarligi;

davlat va safarbarlik zaxiralari uchun moddiy boyliklar zaxiralarini vujudga keltirish;

mudofaaning ilmiy, ilmiy-texnikaviy, maʼrifiy, harbiy-sanoat, iqtisodiy, axborot va qonunchilik bazasini takomillashtirish;

aholini maʼnaviy-axloqiy va harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash hamda Qurolli Kuchlar shaxsiy tarkibini davlatni himoya qilishga axloqiy-ruhiy jihatdan tayyorlash;

mamlakat mudofaasini tashkil etishga doir boshqa tadbirlar.

Qurolli Kuchlar urushlar va qurolli mojarolarni qaytarish hamda oldini olish, Oʻzbekiston Respublikasining milliy manfaatlarini, suvereniteti, hududiy yaxlitligini hamda aholining tinch hayotini himoya qilish uchun davlat tomonidan tashkil etilgan va saqlab turilgan harbiy birlashmalar, qoʻshilmalar va qismlarni, shuningdek boshqa harbiy tuzilmalarni oʻz ichiga oladi.

Qurolli Kuchlar oʻz faoliyatini qonun ustunligi, markazlashgan rahbarlik va yakkaboshchilik, jangovar va safarbarlik borasida doimiy shaylik hamda harbiy intizomga rioya etish asosida quradi va amalga oshiradi.

Harbiy obyektlar, binolar va inshootlar, qurol-yarogʻ, harbiy texnikaning barcha turlari, boshqa harbiy mol-mulklar davlat mulki hisoblanadi va Qurolli Kuchlar tasarrufida boʻladi.

Qurolli Kuchlarning komplektlanishi qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Mudofaaga va Qurolli Kuchlarga rahbarlikni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti — Qurolli Kuchlar Oliy bosh qoʻmondoni amalga oshiradi.

Urush davrida Oʻzbekiston Respublikasi mudofaa vaziri bir paytning oʻzida Qurolli Kuchlar Oliy bosh qoʻmondoni oʻrinbosari hisoblanadi.

Qurolli Kuchlarning kundalik faoliyatiga rahbarlikni oʻz boʻysunuvida Qurolli Kuchlarning tarkibiga kiradigan harbiy tuzilmalari boʻlgan vazirliklar va idoralarning rahbarlari amalga oshiradilar.

Qurolli Kuchlar oldiga qoʻyilgan vazifalarni bajarish yuzasidan ularga tezkor rahbarlikni Qurolli Kuchlar Bosh shtabining boshligʻi amalga oshiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti — Qurolli Kuchlar Oliy bosh qoʻmondoni:

Oʻzbekiston Respublikasi mudofaa siyosati va harbiy qurilishining asosiy yoʻnalishlarini belgilaydi;

davlat boshqaruv organlarining mudofaa sohasidagi faoliyatiga rahbarlik qiladi;

Oʻzbekiston Respublikasining mudofaa qobiliyati taʼminlanishi, uning suvereniteti, xavfsizligi va hududiy yaxlitligi muhofaza etilishi yuzasidan zarur chora-tadbirlar koʻradi;

Qurolli Kuchlarni qurish, qoʻllash va rivojlantirish rejalarini, shuningdek mudofaani tashkil etish yuzasidan davlatning boshqa reja va dasturlarini tasdiqlaydi;

Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari va boshqa harbiy tuzilmalarining tinchlik va urush davriga moʻljallangan tuzilishi, tarkibi va joylashuvini tasdiqlaydi;

harbiy harakatlar olib borish toʻgʻrisida, shu jumladan xalqaro tinchlikparvarlik tadbirlarida qatnashish toʻgʻrisida, shuningdek Qurolli Kuchlarni oʻzlariga bevosita taalluqli boʻlmagan vazifalarni bajarishga jalb etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi va Qurolli Kuchlarga buyruq beradi;

Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasida belgilangan tartibda: Oʻzbekiston Respublikasiga hujum qilinganda yoki tajovuzdan bir-birini mudofaa qilish yuzasidan tuzilgan shartnoma majburiyatlarini bajarish zaruriyati tugʻilganda urush holati, umumiy yoki qisman safarbarlik eʼlon qiladi hamda Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida yoki uning ayrim joylarida favqulodda holat joriy etadi;

Qurolli Kuchlarning oliy qoʻmondonlarini tayinlaydi va vazifasidan ozod qiladi, oliy harbiy unvonlarni beradi;

harbiy va muqobil xizmatga chaqirilishi lozim boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining sonini, ularning harbiy va muqobil xizmatni oʻtash tartibini, harbiy xizmatga majburlarni va chaqiriluvchilarni harbiy hisobga olish ishining yuritilish tartibini, mudofaa va Qurolli Kuchlar ehtiyojlari uchun qurol-yarogʻlar, harbiy texnika, harbiy-texnikaviy va ashyoviy mol-mulklar, oziq-ovqat hamda boshqa moddiy-texnika vositalarining normalari hamda hajmini belgilaydi;

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini muddatli harbiy xizmatga chaqirish, muddatli harbiy xizmat harbiy xizmatchilarini rezervga va muqobil xizmat xizmatchilarini zaxiraga boʻshatish toʻgʻrisida, shuningdek harbiy xizmatga majburlarni harbiy yigʻinlarga chaqirish toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi, fuqarolarni safarbarlik boʻyicha va urush davrida harbiy xizmatga chaqirish, safarbarlikdan boʻshatish toʻgʻrisida farmonlar chiqaradi;

mamlakat iqtisodiyotining safarbarlik tayyorgarligi, shuningdek safarbarlik va strategik davlat zaxiralarini shakllantirish hamda ulardan foydalanish rejalarini tasdiqlaydi;

harbiy oliy va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlim muassasalarini, oliy taʼlim muassasalari qoshida harbiy taʼlim fakultetlarini, shuningdek harbiy tayyorgarlik oʻquv markazlarini (harbiy kafedralar yoki sikllarni) tashkil etadi, qayta tashkil etadi va tugatadi;

qonunga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

davlat harbiy buyurtmalarini shakllantirish va mudofaa ahamiyatiga molik ishlab chiqarishlarni tashkil etish sohasida yagona davlat siyosati oʻtkazilishini taʼminlaydi;

mamlakat iqtisodiyotining safarbarlik tayyorgarligi, shuningdek safarbarlik va strategik davlat zaxiralarini shakllantirish hamda ulardan foydalanish rejalarini ishlab chiqadi, mazkur rejalarning ijrosi ustidan nazorat olib boradi;

Qurolli Kuchlar harbiy xizmatchilarining moddiy va ijtimoiy-maishiy taʼminoti masalalarini hal etadi;

Qurolli Kuchlarning tegishli ravishda qurol-yarogʻlar, harbiy texnika, harbiy-texnikaviy va ashyoviy mol-mulklar, oziq-ovqat hamda boshqa moddiy-texnika vositalari bilan jihozlanishi va taʼminlanishini tashkil etadi;

qurol-yarogʻlar va harbiy texnika, strategik materiallar eksporti hamda importi ustidan nazorat olib boradi;

korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolar mudofaa ehtiyojlariga doir vazifalarni bajarganligi munosabati bilan ular sarf qilgan moddiy xarajatlarning oʻrnini qoplash tartibini belgilaydi;

qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi oʻz tasarrufidagi qoʻshinlarga boshqaruvni amalga oshiradi, mudofaa va harbiy qurilish sohasidagi davlat siyosati yuritilishini, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi qoʻshinlarining zamonaviy qurol-yarogʻlar, harbiy texnika va moddiy-texnika vositalari bilan jihozlanishini, harbiy hamkorlik kengaytirilishini, chaqiruvning va Qurolli Kuchlar kadrlari tayyorlashning tashkil etilishini taʼminlaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshiradi.

Qurolli Kuchlarning Bosh shtabi Oʻzbekiston Respublikasining suvereniteti va hududiy yaxlitligini qurolli himoya qilish sohasidagi qarorlarni ishlab chiquvchi va amalga oshiruvchi yagona qoʻmondonlik organi hisoblanadi.

Qurolli Kuchlarning Bosh shtabi:

milliy harbiy strategiya, Qurolli Kuchlar qurilishi va rivojlantirilishining konseptual asoslarini ishlab chiqish uchun masʼul boʻladi;

Qurolli Kuchlarni, harbiy okruglarni, vazirliklar va idoralarning harbiy tuzilmalarini tezkor-strategik boshqarishning bosh organi vazifasini bajaradi;

qoʻshinlarning jangovar harakatlari strategik jihatdan va tezkor rejalashtirilishini hamda ularga rahbarlikni amalga oshiradi;

qoʻshinlarning tezkor va jangovar tayyorgarligiga, ular tashkiliy-shtat tuzilishining qoʻshinlarni qoʻllash shakl va usullariga koʻnikma hosil qilishiga doir tadbir-choralar ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;

oʻz vakolatlari doirasida barcha vazirliklar va idoralar tomonidan, Qurolli Kuchlarning shakl va turdagi qoʻshinlarining, birlashmalari, qoʻshilmalari va boʻlinmalarining qoʻmondonlari tomonidan ijro etilishi majburiy boʻlgan direktivalar va buyruqlar chiqaradi;

qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

Harbiy okrug operatsion yoʻnalishlarda Oʻzbekiston Respublikasining xavfsizligi va hududiy yaxlitligini taʼminlovchi asosiy harbiy-maʼmuriy birlik hamda umum qoʻshin tezkor-strategik hududiy birlashmasidir.

Harbiy okruglar zimmalariga yuklangan vazifalarni bajaradilar hamda qonunchilikka muvofiq qarorlar qabul qiladilar.

Vazirliklar va idoralar qonunchilikka muvofiq mamlakat mudofaa qobiliyatini, Qurolli Kuchlarning jangovar va safarbarlik tayyorgarligini, shuningdek jangovar qobiliyatini taʼminlashda qatnashadilar hamda zimmalariga yuklangan vazifalar bajarilishi uchun masʼuldirlar.

Harbiy buyurtmalarni bajaruvchi vazirliklar va idoralar mudofaa ehtiyojlariga zarur boʻlgan mahsulotlar yetkazib berilishi, tarmoqning safarbarlik tayyorgarligi uchun masʼuldirlar, safarbarlik tayyorgarligi rejasiga muvofiq tarmoqning urush davrida barqaror ishlashini taʼminlashga doir chora-tadbirlarni amalga oshiradilar.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:

tegishli safarbarlik topshiriqlari bajarilishini taʼminlaydilar;

oʻz hududlarida joylashgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlarda safarbarlik rejalari hamda davlat va safarbarlik zaxiralari moddiy boyliklarini jamlash topshiriqlari bajarilishi ustidan nazorat olib boradilar;

harbiy hisobga olish ishini, harbiy va muqobil xizmatga chaqirishni, safarbarlik, harbiy yigʻinlarni tashkil etishda, shuningdek safarbarlik va urush davrida Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga bron berishda qatnashadilar;

fuqaro muhofazasi tadbirlari bajarilishini taʼminlaydilar;

hududiy mudofaa tadbirlarini rejalashtirishda va ularning bajarilishini taʼminlashda qatnashadilar;

Qurolli Kuchlarning zarur mahalliy ishlab chiqarish mahsulotlariga, issiqlik va elektr energiyasiga boʻlgan ehtiyojlarini taʼminlaydilar, ularga aloqa vositalarini beradilar, kommunal-maishiy va boshqa xizmatlar koʻrsatadilar;

harbiy qismlar, Qurolli Kuchlarning korxona, muassasa va tashkilotlari ehtiyojlari uchun belgilangan tartibda yer, xizmat xonalari hamda turar joy beradilar;

fuqarolarning harbiy xizmatni oʻtashi, jangovar harakatlarda qatnashishi munosabati bilan ularga, shuningdek ularning oila aʼzolari uchun belgilangan ijtimoiy kafolatlar amalga oshirilishini taʼminlaydilar;

qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradilar.

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari:

harbiy xizmatga majburlarni va chaqiriluvchilarni xabardor etish va mudofaa ishlari boʻlimlariga chaqirishni tashkil etishda koʻmaklashadilar;

shaharchalar, qishloqlar va ovullarda harbiy xizmatga majburlarni va chaqiriluvchilarni birlamchi shaxsiy hisobga olish ishini yuritadilar, shuningdek fuqarolarni maʼnaviy-axloqiy va harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda qatnashadilar;

fuqaro muhofazasi va hududiy mudofaa tadbirlarida qatnashadilar;

oʻz mulkidagi binolar, inshootlar, transport va aloqa vositalari hamda boshqa mol-mulklarni urush davrida mudofaa ehtiyojlari uchun qonunda belgilangan tartibda berib turadilar, qilingan xarajatlarning oʻrni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda keyinchalik qoplanadi;

qonunchilikka muvofiq boshqa tadbirlarda qatnashadilar.

Korxonalar, muassasalar va tashkilotlar:

safarbarlik rejalari hamda davlat va safarbarlik zaxiralari moddiy boyliklarini jamlash topshiriqlarida nazarda tutilgan tadbirlarni;

fuqaro muhofazasi va hududiy mudofaa tadbirlarini;

harbiy xizmatga majburlar va chaqiriluvchilarni hisobga olish va ularga bron berish tadbirlarini;

qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa tadbirlarni bajaradilar.

Korxonalar, muassasalar, tashkilotlar oʻz mulkidagi binolar, inshootlar, transport va aloqa vositalari hamda boshqa mol-mulklarni mudofaa ehtiyojlari uchun qonunchilikka muvofiq berib turgan taqdirda ular qilgan xarajatlarning oʻrni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda qoplanadi.

Oʻzbekiston Respublikasini, uning hududiy yaxlitligi va mustaqilligini himoya qilish — Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining konstitutsiyaviy burchidir.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari qonunda belgilangan tartibda harbiy yoki muqobil xizmatni oʻtashga, shuningdek oʻz mulkidagi binolar, inshootlar, transport va aloqa vositalari hamda boshqa mol-mulklarini urush davrida mudofaa ehtiyojlari uchun qonunda belgilangan tartibda berib turishga majburdirlar, qilingan xarajatlarning oʻrni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda keyinchalik qoplanadi.

Fuqarolar mamlakat mudofaa qobiliyatini mustahkamlashga koʻmaklashuvchi jamoat birlashmalari tuzish huquqiga ega.

Urush holati Oʻzbekiston Respublikasiga hujum qilinganda yoki tajovuzdan bir-birini mudofaa qilish yuzasidan tuzilgan shartnoma majburiyatlarini bajarish zaruriyati tugʻilganda qonunda belgilangan tartibda eʼlon qilinadi.

Oʻzbekiston Respublikasi hududiga qoʻshinlar toʻsatdan hujum qilgan yoki bostirib kirgan taqdirda harbiy okruglar qoʻshinlarining qoʻmondonligi va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari urush holati eʼlon qilinishini kutmay hujumni yoki bosqinni daf etishning barcha chora-tadbirlarini koʻrishlari shart.

Urush davri urush holati eʼlon qilingan vaqtdan yoki harbiy harakatlar amalda boshlanib ketgan paytdan eʼtiboran boshlanadi hamda harbiy harakatlar toʻxtatilganligi eʼlon qilingan vaqtdan eʼtiboran, lekin bunday harakatlar amalda toʻxtatilganidan keyin tugaydi.

Urush davri sharoitida Qurolli Kuchlar Oliy bosh qoʻmondoni tomonidan Qurolli Kuchlarga va mamlakat iqtisodiyotiga rahbarlikni amalga oshiradigan vakolatli organ tuzilishi mumkin.

Urush holati eʼlon qilinishi yoki favqulodda holat joriy etilishi bilanoq umumiy yoki qisman safarbarlik eʼlon qilinishi mumkin.

Safarbarlik tadbirlariga tayyorgarlik koʻrish va ularni oʻtkazish tartibi qonunchilik bilan belgilanadi.

Hududiy mudofaa Oʻzbekiston Respublikasi Davlat chegarasini himoyalash va mudofaa qilish, aholini, obyektlar va kommunikatsiyalarni dushman xurujlaridan, qoʻporuvchilik va terrorchilik harakatlaridan himoya qilish maqsadida, shuningdek favqulodda holat rejimini saqlab turish uchun tashkil etiladi va amalga oshiriladi.

Hududiy mudofaani taʼminlashga jalb etiladigan kuchlarning vazifalari, hamkorlikdagi harakatlarining tashkil etilishi va tartibi qonunchilik bilan belgilanadi.

Cheklangan doiradagi harbiy nizolar (harakatlar va qurolli toʻqnashuvlar) qurolli mojarolar deb hisoblanadi, bunda urush holati eʼlon qilinmaydi.

Qurolli mojarolar kelib chiqqan va Oʻzbekiston Respublikasi bu mojarolarga tortilgan taqdirda Qurolli Kuchlar darhol ularni bartaraf etish chora-tadbirlarini koʻradilar.

Oʻzbekiston Respublikasi xalqaro huquqning yakka tartibda va kollektiv tarzda mudofaalanishdan iborat boʻlgan huquqni mustahkamlovchi umum eʼtirof etilgan normalari va prinsiplariga asoslanib, harbiy qurilish, tinchlik va xavfsizlikni saqlab turish sohasida boshqa davlatlar bilan hamkorlikni amalga oshiradi.

Mudofaa ehtiyojlarining moliyalashtirilishi va moddiy-texnika taʼminoti qonunchilikka muvofiq davlat budjeti mablagʻlari hamda boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Mudofaaga ajratiladigan mablagʻlardan belgilangan maqsadda foydalanilishi ustidan nazorat qonunga muvofiq amalga oshiriladi.

Mudofaa toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.