Кейинги йилларда мамлакатимизда болаларни ижтимоий ҳимоя қилиш тизимини такомиллаштиришга қаратилган бир қатор ишлар амалга оширилди.

Хусусан, янги таҳрирда қабул қилинган Ўзбекистон Республикаси Конституциясида боланинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини таъминлаш ҳамда ҳимоя қилиш, унинг жисмоний, ақлий ва маданий жиҳатдан тўлақонли ривожланиши учун энг яхши шарт-шароитларни яратиш давлатнинг мажбурияти сифатида белгиланди.

Мазкур устувор тамойилни амалда рўёбга чиқариш, болаларнинг, шу жумладан етим болаларнинг ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг давлат томонидан ижтимоий ҳимоя қилинишини янада такомиллаштириш мақсадида Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига қўшимча ва ўзгартиришлар киритиш зарурияти юзага келди.

Ушбу Қонун билан айрим қонун ҳужжатларига давлат томонидан етим болаларнинг ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг ижтимоий ҳимоясини янада кучайтиришга, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигининг ҳамда унинг ҳудудий бўлинмаларининг етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни аниқлаш, уларнинг ҳисобини юритиш ҳамда уларни муқобил жойлаштириш борасидаги ваколатларини белгилашга қаратилган қўшимча ва ўзгартиришлар киритилмоқда.

Мазкур Қонун етим болаларнинг ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг ҳуқуқларини ва қонуний манфаатларини самарали ҳимоя қилишга, уларнинг оила муҳитида тарбияланиши учун зарур шарт-шароитларни яратишга, уларни муқобил жойлаштириш шаклларида олган фуқароларни қўллаб-қувватлаш тизимини такомиллаштиришга хизмат қилади.

1-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 22 сентябрда қабул қилинган 2013-XII-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 2, 5-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 12, 269-модда; 1997 йил, № 2, 56-модда, № 9, 241-модда; 1998 йил, № 5-6, 102-модда, № 9, 181-модда; 1999 йил, № 1, 20-модда, № 5, 124-модда, № 9, 229-модда; 2000 йил, № 5-6, 153-модда, № 7-8, 217-модда; 2001 йил, № 1-2, 11, 23-моддалар, № 9-10, 165, 182-моддалар; 2002 йил, № 9, 165-модда; 2003 йил, № 5, 67-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда, № 9, 171-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 12, 418-модда; 2006 йил, № 6, 261-модда; 2007 йил, № 4, 166-модда, № 6, 248, 249-моддалар, № 9, 422-модда, № 12, 594, 595, 607-моддалар; 2008 йил, № 4, 177, 187-моддалар, № 9, 482, 484, 487-моддалар, № 12, 636, 641-моддалар; 2009 йил, № 1, 1-модда, № 4, 136-модда, № 9, 335-модда, № 12, 469, 470-моддалар; 2010 йил, № 6, 231-модда, № 9, 334, 336, 337, 342-моддалар, № 12, 477-модда; 2011 йил, № 4, 103, 104-моддалар, № 9, 252-модда, № 12/2, 363-модда; 2012 йил, № 1, 3-модда, № 9/2, 244-модда, № 12, 336-модда; 2014 йил, № 9, 244-модда; 2015 йил, № 8, 310, 312-моддалар, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 4, 125-модда, № 9, 276-модда, № 12, 385-модда; 2017 йил, № 3, 47-модда, № 6, 300-модда, № 9, 506, 510-моддалар, № 10, 605-модда; 2018 йил, № 1, 1, 5-моддалар, № 4, 218, 224-моддалар, № 7, 430, 431-моддалар, № 10, 679-модда; 2019 йил, № 1, 3, 5-моддалар, № 2, 47-модда, № 3, 161-модда, № 5, 259, 267-моддалар, № 7, 386-модда, № 8, 469-модда, № 9, 589, 592-моддалар, № 10, 671-модда, № 11, 787, 791-моддалар, № 12, 880, 881, 891-моддалар; 2020 йил, № 3, 204-модда, № 5, 296-модда, № 12, 689-модда; 2021 йил, № 1, 5, 11, 13, 14-моддалар, № 2, 142, 144-моддалар, 4-сонга илова, № 8, 800, 803-моддалар, № 9, 903-модда, № 10, 973-модда, № 12, 1193-модда; 2022 йил, № 2, 81-модда, № 3, 216-модда, № 4, 337-модда, № 6, 575-модда; 2023 йил, № 3, 184, 185-моддалар, № 4, 265, 269-моддалар, № 5, 319-модда, № 9, 713-модда; 2024 йил, № 1, 8-модда, № 2, 115-модда, № 9, 964-модда, № 10, 1070, 1073, 1077, 1083-моддалар, № 12, 1280, 1286, 1292-моддалар; 2025 йил, № 1, 8-модда, № 2, 196, 201-моддалар, № 3, 376-модда, № 6, 727-модда, № 8, 968, 969-моддалар, № 9, 1042-модда) қуйидаги қўшимча ва ўзгартиришлар киритилсин:

1) 19-модданинг ўн иккинчи қисми «бундан ўн саккиз ёшга тўлмаган шахсларнинг жиноятлари тўғрисидаги ишлар кўрилаётган ҳоллар мустасно» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

2) 60-модданинг иккинчи қисмидаги «ҳомийлик қилувчи муассасалар ва ташкилотларнинг» деган сўзлар «васийлик ёки ҳомийлик қилувчи муассасалар ва ташкилотларнинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

3) 218-модданинг биринчи қисмидаги «ҳомийлигига топшириши» деган сўзлар «васийлигига ёки ҳомийлигига топшириши» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

4) 531-модданинг ўн биринчи қисмидаги «ҳомийлигига бериш тўғрисида қарор қабул қилинган бўлса, суд бу ҳақда болалар турган жойдаги васийлик органига» деган сўзлар «васийлигига ёки ҳомийлигига бериш тўғрисида қарор қабул қилинган бўлса, суд бу ҳақда болалар турган жойдаги васийлик ва ҳомийлик органига» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

2-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 22 сентябрда қабул қилинган 2015-ХII-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 3, 6-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 9, 193-модда, № 12, 269-модда; 1996 йил, № 5-6, 69-модда, № 9, 144-модда; 1997 йил, № 2, 56-модда, № 4-5, 126-модда, № 9, 241-модда; 1998 йил, № 3, 38-модда, № 5-6, 102-модда, № 9, 181-модда; 1999 йил, № 1, 20-модда, № 5, 124-модда, № 9, 229-модда; 2000 йил, № 5-6, 153-модда, № 7-8, 217-модда; 2001 йил, № 1-2, 23-модда, № 9-10, 165, 182-моддалар; 2002 йил, № 1, 20-модда, № 9, 165-модда; 2003 йил, № 1, 8-модда, № 5, 67-модда, № 9-10, 149-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда, № 5, 90-модда, № 9, 171-модда; 2005 йил, № 1, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 9, 312-модда, № 12, 413, 417, 418-моддалар; 2006 йил, № 6, 261-модда, № 9, 498-модда, № 10, 536-модда, № 12, 656, 659-моддалар; 2007 йил, № 4, 158, 159, 164, 165-моддалар, № 9, 416, 421-моддалар, № 12, 596, 604, 607-моддалар; 2008 йил, № 4, 181, 189, 192-моддалар, № 9, 486, 488-моддалар, № 12, 640, 641-моддалар; 2009 йил, № 1, 1-модда, № 9, 334, 335, 337-моддалар, № 10, 380-модда, № 12, 462, 468, 470, 472, 474-моддалар; 2010 йил, № 5, 175, 179-моддалар, № 6, 231-модда, № 9, 335, 339, 341-моддалар, № 10, 380-модда, № 12, 468, 473, 474-моддалар; 2011 йил, № 1, 1-модда, № 4, 104, 105-моддалар, № 9, 247, 252-моддалар, № 12/2, 365-модда; 2012 йил, № 4, 108-модда, № 9/1, 242-модда, № 12, 336-модда; 2013 йил, № 4, 98-модда, № 10, 263-модда; 2014 йил, № 1, 2-модда, № 5, 130-модда, № 9, 244-модда, № 12, 341, 343-моддалар; 2015 йил, № 6, 228-модда, № 8, 310, 312-моддалар, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 1, 2-модда, № 4, 125-модда, № 9, 276-модда, № 12, 383, 385-моддалар; 2017 йил, № 4, 137-модда, № 6, 300-модда, № 9, 510-модда, № 10, 605-модда; 2018 йил, № 1, 1, 4, 5-моддалар, № 4, 224-модда, № 7, 430, 431, 432-моддалар, № 10, 671, 673, 679-моддалар; 2019 йил, № 1, 1, 3, 5-моддалар, № 2, 47-модда, № 3, 161, 165, 166-моддалар, № 5, 259, 261, 267, 268-моддалар, № 7, 386-модда, № 8, 469, 471-моддалар, № 9, 591, 592-моддалар, № 10, 674, 676-моддалар, № 11, 787, 791-моддалар, № 12, 880, 891-моддалар; 2020 йил, № 1, 4-модда, № 3, 203, 204-моддалар, № 7, 449-модда, № 9, 539, 540-моддалар, № 10, 593, 596-моддалар, № 11, 651-модда, № 12, 691-модда; 2021 йил, № 1, 5, 7, 12, 13, 14-моддалар, № 2, 142-модда, № 3, 217-модда, № 4, 290, 293-моддалар, 4-сонга илова, № 8, 800, 802, 803-моддалар, № 9, 903-модда, № 10, 966, 967, 968, 973-моддалар, № 11, 1066-модда; 2022 йил, № 1, 1, 2-моддалар, № 2, 80, 81-моддалар, № 3, 215, 216-моддалар, № 4, 337-модда, № 5, 464, 465, 466, 467-моддалар, № 8, 787-модда, № 10, 981, 984-моддалар, № 12, 1188-модда; 2023 йил, № 3, 184, 185, 188, 189-моддалар, № 4, 265, 266, 268-моддалар, № 5, 319, 320-моддалар, № 7, 533, 534, 535, 537, 539-моддалар, № 8, 634-модда, № 10, 798-модда, № 11, 921, 923, 924-моддалар, № 12, 1004-модда; 2024 йил, № 1, 5, 7, 8, 9-моддалар, № 2, 102, 111, 115, 116-моддалар, № 3, 243, 245-моддалар, № 6, 530, 532-моддалар, № 7, 629-модда, № 8, 826, 829, 831-моддалар, № 9, 954, 964, 965-моддалар, № 10, 1070, 1071, 1073, 1077, 1078, 1083, 1084-моддалар, № 11, 1187, 1188, 1189-моддалар, № 12, 1279, 1280, 1282, 1286, 1287-моддалар; 2025 йил, № 1, 5, 8-моддалар, № 2, 187, 188, 196, 198, 201-моддалар, № 3, 368, 376-моддалар, № 4, 517, 521-моддалар, № 5, 643, 644-моддалар, № 6, 729-модда, № 7, 828, 829, 832-моддалар, № 8, 968, 971-моддалар, № 11, 1233, 1236, 1237-моддалар) қуйидаги ўзгартиришлар ва қўшимча киритилсин:

1) 47-модда:

номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Таълим ташкилотида вояга етмаган болаларни тарбиялаш ва уларга таълим бериш борасидаги мажбуриятлар ўз зиммасига юклатилган шахс томонидан тарбия ва таълим бериш жараёнида вояга етмаган болага нисбатан жисмоний зўравонлик содир этиш, шунингдек уни камситиш ёки хўрлаш каби ҳаракатларда ифодаланган тарзда таҳқирлаш, башарти жиноят аломатлари, шунингдек ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа ҳуқуқбузарликлар аломатлари мавжуд бўлмаса, —

базавий ҳисоблаш миқдорининг бир бараваридан беш бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади»;

иккинчи — олтинчи қисмлари тегишинча учинчи — еттинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

учинчи қисмидаги «Худди шундай» деган сўзлар «Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

бешинчи қисмидаги «учинчи қисмида» деган сўзлар «тўртинчи қисмида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

еттинчи қисмидаги «бешинчи қисмида» деган сўзлар «олтинчи қисмида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

2) 47¹-модданинг:

номидаги «Ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган» деган сўзлар «Етим болалар ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

диспозицияси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Етим болалар ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар тўғрисидаги маълумотларни шундай болалар турган муассаса раҳбари ёки фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи мансабдор шахси томонидан васийлик ва ҳомийлик органига хабар қилмаслик, худди шунингдек улар томонидан етим болалар ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар ҳақида атайин нотўғри маълумотлар бериш»;

3) 47²-модданинг номи ва диспозицияси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

Етим болаларга ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларга васийлик ва ҳомийлик белгилашда, уларни фарзандликка, тутинган (фостер) оилага беришда ёхуд уларга етим болалар ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар учун муқобил жойлаштиришнинг бошқа шаклларини белгилашда қонунчилик талабларини бузиш»;

4) 245-модданинг биринчи қисмидаги «47-моддасининг иккинчи — олтинчи қисмларида» деган сўзлар «47-моддасининг иккинчи — еттинчи қисмларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

5) 247-модданинг матнидаги «47-моддасининг биринчи ва бешинчи қисмларида» деган сўзлар «47-моддасининг биринчи ва олтинчи қисмларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

6) 248-модда тўртинчи қисмининг тўртинчи хатбошисидаги «47-моддаси учинчи ва тўртинчи қисмларида» деган сўзлар «47-моддаси тўртинчи ва бешинчи қисмларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

3-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1996 йил 26 декабрда қабул қилинган «Нотариат тўғрисида»ги 343-I-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 2, 42-модда; 2001 йил, № 1-2, 23-модда; 2003 йил, № 5, 67-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 9, 312-модда; 2006 йил, № 9, 498-модда; 2007 йил, № 12, 608-модда; 2009 йил, № 9, 337-модда; 2010 йил, № 9, 335-модда; 2012 йил, № 4, 105-модда; 2014 йил, № 5, 130-модда; 2017 йил, № 9, 510-модда; 2018 йил, № 4, 224-модда, № 7, 431-модда, № 10, 673-модда; 2019 йил, № 1, 5-модда; 2020 йил, № 1, 3-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 8, 800, 803-моддалар; 2022 йил, № 3, 216-модда, № 5, 464-модда; 2024 йил, № 10, 1076-модда, № 12, 1286-модда; 2025 йил, № 10, 1153-модда) қуйидаги қўшимчалар киритилсин:

1) 6-модда тўртинчи қисмининг олтинчи хатбошиси «васийликдаги шахснинг мол-мулкини тақсимлашга доир битимлар ҳамда унинг тақдирини ҳал қилишга қаратилган бошқа битимлар ҳақидаги» деган сўзлардан кейин «болани фарзандликка бериш (олиш), болани васийликка ёки ҳомийликка бериш ҳақидаги аризада имзонинг ҳақиқийлиги шаҳодатланганлиги тўғрисидаги» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

2) 18-модда биринчи қисмининг ўн учинчи хатбошиси «васийликдаги шахснинг мол-мулкини тақсимлашга доир битимлар ҳамда унинг тақдирини ҳал қилишга қаратилган бошқа битимлар ҳақидаги» деган сўзлардан кейин «болани фарзандликка бериш (олиш), болани васийликка ёки ҳомийликка бериш ҳақидаги аризада имзонинг ҳақиқийлиги шаҳодатланганлиги тўғрисидаги» деган сўзлар билан тўлдирилсин.

4-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1997 йил 25 апрелда қабул қилинган 409-I-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-ижроия кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 6, 175-модда; 2003 йил, № 9-10, 149-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 6, 248-модда, № 9, 422-модда, № 12, 595-модда; 2008 йил, № 4, 187-модда, № 12, 636, 641-моддалар; 2009 йил, № 4, 136-модда, № 12, 470-модда; 2010 йил, № 9, 334-модда; 2012 йил, № 9/1, 238-модда; 2014 йил, № 9, 244-модда; 2015 йил, № 8, 310-модда; 2017 йил, № 3, 47-модда, № 10, 605-модда; 2019 йил, № 3, 165-модда, № 5, 267-модда, № 8, 469-модда, № 9, 588, 592-моддалар, № 12, 880-модда; 2020 йил, № 6, 337-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 11, 1061-модда, № 12, 1193-модда; 2022 йил, № 5, 464-модда; 2023 йил, № 2, 104-модда, № 3, 187-модда, № 4, 269-модда; 2024 йил, № 2, 115-модда, № 8, 818, 823, 828-моддалар, № 12, 1285-модда) 132-моддасининг учинчи қисмидаги «ҳомийлик ва васийлик органининг» деган сўзлар «васийлик ва ҳомийлик органининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

5-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1998 йил 30 апрелда қабул қилинган 607-I-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Оила кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 йил, 5-6-сонга илова; 2003 йил, № 1, 8-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 4, 157-модда; 2008 йил, № 4, 189-модда; 2009 йил, № 9, 328-модда; 2010 йил, № 9, 334, 335-моддалар; 2011 йил, № 9, 252-модда, № 12/2, 363-модда; 2013 йил, № 4, 98-модда; 2014 йил, № 1, 2-модда; 2016 йил, № 9, 276-модда; 2017 йил, № 9, 510-модда, № 10, 605-модда; 2018 йил, № 1, 1, 4-моддалар, № 4, 224-модда; 2019 йил, № 8, 469-модда, № 12, 880-модда; 2020 йил, № 1, 1-модда, № 3, 199-модда, № 10, 593-модда, № 12, 691-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 970-модда; 2022 йил, № 3, 216-модда, № 5, 464-модда; 2023 йил, № 4, 265-модда, № 5, 316-модда; 2024 йил, № 2, 105-модда; 2025 йил, № 4, 515-модда, № 10, 1153-модда) қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:

1) 5-модданинг матнидаги «ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни» деган сўзлар «етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

2) 105-модданинг:

номидаги «ёки алимент тўлашдан озод қилиш» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

иккинчи қисмидаги «ёки уни алимент тўлашдан озод қилиш» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

учинчи қисмидаги «ёки уни тўлашдан озод қилиш» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

3) 106-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

Етим болаларга ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларга таъминот бериш, уларни тарбиялаш ва уларга таълим бериш давлат томонидан тўлиқ амалга оширилади»;

4) 146-модда қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Давлат ёки нодавлат муассасаларининг тўлиқ таъминотида бўлган вояга етмаган болага алимент тўлаши шарт бўлган отани ёки онани алимент тўлашдан озод қилишга йўл қўйилмайди»;

5) VI бўлимнинг номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

6) 19-бобнинг номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

7) 148-модданинг:

номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

матни «тарбия, даволаш» деган сўзлардан кейин «соғломлаштириш» деган сўз билан тўлдирилсин;

8) 149 ва 150-моддалар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

Васийлик ва ҳомийлик органлари етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни аниқлайди, бундай болаларни ҳисобга олади ва етим қолишнинг ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлишнинг ҳар бир ҳолатига қараб, болаларни муқобил жойлаштириш шаклларини танлайди, шунингдек бундан буён уларга таъминот бериш, уларни тарбиялаш ва уларга таълим бериш шарт-шароитларини назорат қилиб боради.

Васийлик ва ҳомийлик органидан ташқари бошқа юридик ва жисмоний шахсларнинг етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни аниқлаш ва муқобил жойлаштириш бўйича фаолият юритишига йўл қўйилмайди.

Ташкилотларнинг (ички ишлар органларининг, судларнинг, фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш органларининг, соғлиқни сақлаш муассасаларининг, таълим ташкилотларининг ва бошқа муассасаларнинг), фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг мансабдор шахслари, нотариуслар ва бошқа фуқаролар болалар етим қолганлигидан ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлганлигидан хабардор бўлгач, йигирма тўрт соат ичида бу ҳақда болалар ҳақиқатда турган жойдаги васийлик ва ҳомийлик органларига хабар бериши шарт. Васийлик ва ҳомийлик органи бундай маълумотларни олган кундан эътиборан уч иш куни ичида боланинг турмуш шароитини текшириб чиқиши (бирламчи баҳолаш) ва бунда боланинг етим қолганлиги ёхуд ота-она ёки қариндошлари қарамоғидан маҳрум бўлганлиги аниқланса, уни муқобил жойлаштириш масаласи ҳал бўлгунига қадар боланинг ҳуқуқ ва манфаатлари ҳимоя қилинишини таъминлаши шарт.

Етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар тўғрисидаги маълумотларни васийлик ва ҳомийлик органига хабар қилмаганлик, шунингдек бундай болаларни муқобил жойлаштиришда қонунчилик талабларини бузганлик учун ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган муассасаларнинг раҳбарлари ва органларнинг мансабдор шахслари қонунда белгиланган тартибда жавобгарликка тортилади.

Етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар оилага (фарзандликка олиниши, васийлик, ҳомийлик белгиланиши ёки тутинган (фостер) оилага) берилиши, бундай имконият бўлмаганда эса, етим болалар ёхуд ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар учун мўлжалланган муассасаларга (тарбия, даволаш, соғломлаштириш, аҳолини ижтимоий ҳимоялаш муассасасига ва шунга ўхшаш бошқа муассасаларга) тарбияга берилиши лозим.

Етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган оилага ёки муассасаларга тарбиялаш учун муқобил жойлаштириш масаласи ҳал бўлгунига қадар васийлик (ҳомийлик) мажбуриятларини бажариш вақтинча васийлик ва ҳомийлик органларининг зиммасига юклатилади»;

9) 152-модда:

биринчи қисми:

қуйидаги мазмундаги тўртинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«васийлик ёки ҳомийлик мажбуриятларини бажаришдан четлаштирилган шахслар, шунингдек тутинган ота-оналар, агар болани тутинган (фостер) оилага олиш тўғрисида улар билан тузилган шартнома уларнинг зиммасига юклатилган мажбуриятларни бажаришдан бўйин товлаганлиги, ўз ҳуқуқларини суиистеъмол қилганлиги, тарбиясидаги болалар билан шафқатсиз муносабатда бўлганлиги, сурункали алкоголизмга ёки гиёҳвандликка мубтало бўлганлиги оқибатида бекор қилинган бўлса»;

тўртинчи — тўққизинчи хатбошилари тегишинча бешинчи — ўнинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

саккизинчи хатбошисидаги «ушбу модда биринчи қисмининг олтинчи хатбошисида» деган сўзлар «ушбу модда биринчи қисмининг еттинчи хатбошисида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

тўққизинчи хатбошисидаги «ушбу модда биринчи қисмининг олтинчи ва еттинчи хатбошиларида» деган сўзлар «ушбу модда биринчи қисмининг еттинчи ва саккизинчи хатбошиларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни фарзандликка олиш истагини билдирган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда махсус ўқув курсини тамомлаганлик тўғрисидаги сертификатга эга бўлиши керак»;

иккинчи қисми учинчи қисм деб ҳисоблансин;

10) 161-модданинг матнидаги «маъмуриятининг» деган сўз «жойлашган ҳудуддаги васийлик ва ҳомийлик органининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

11) 174-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Васийлик ва ҳомийлик вояга етмаганларга нисбатан «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг қарори билан, вояга етганларга нисбатан эса туман, шаҳар ҳокимининг қарори билан белгиланади»;

12) 22-бобнинг номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

13) 194 ва 195-моддалар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

Етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган вояга етмаган болалар, шу жумладан тарбия, даволаш ва соғломлаштириш муассасаларидаги, шунингдек аҳолини ижтимоий ҳимоялаш муассасаларидаги ҳамда шунга ўхшаш бошқа муассасалардаги болалар тутинган (фостер) оилага берилади.

Тутинган (фостер) оила оилага тарбияга бериш (патронат) шаклида ҳамда болаларга оилага яқин муҳитда ғамхўрлик кўрсатишнинг қонунчиликда белгиланган бошқа шаклларида ташкил этилади.

Етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар оилага тарбияга (патронат) фақат уларнинг қариндошларига берилади.

Болаларни тутинган (фостер) оилага олишни истаган шахс васийлик ва ҳомийлик органлари билан келишилган ҳолда болаларни олдиндан танлаб олади, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Болаларни тутинган (фостер) оилага бериш уларнинг хоҳишини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади. Ўн ёшга тўлган болаларни уларнинг розилиги билан тутинган (фостер) оилага бериш мумкин.

Болаларни тутинган (фостер) оилага бериш тартиби ва шартлари қонунчилик билан белгиланади.

Болаларни тутинган (фостер) оилага олиш тўғрисидаги шартнома васийлик ва ҳомийлик органлари билан тутинган ота-она ўртасида тузилади.

Болаларни тутинган (фостер) оилага олиш тўғрисидаги шартномада болаларни таъминлаш, тарбиялаш ва уларга таълим бериш, тарбияга олган тутинган ота-онанинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари, васийлик ва ҳомийлик органларининг болаларни тарбияга олган оилага нисбатан мажбуриятлари, шунингдек бундай шартномани бекор қилиш асослари ва оқибатлари кўрсатилиши керак.

Шартнома тузилишидан олдин болани тарбияга олаётган шахснинг турмуш шарт-шароитлари ва оила аъзоларининг соғлиғи текширилади.

Болаларни оилага тарбияга (патронат) олган шахсларга оилага тарбияга олинган боланинг таъминоти учун ҳар ойда нафақа, шунингдек кийим-бош ва пойабзал олиш учун ҳар йили бир марталик тўлов қонунчиликда белгиланган миқдорда тўлаб борилади.

Болаларга оилага яқин муҳитда ғамхўрлик кўрсатишнинг бошқа шаклида ҳар бир тарбияланувчининг яшаш харажатлари ҳамда парвариш қилиниши учун тутинган ота-онага тўланадиган маблағлар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ тўланади»;

14) 196-модданинг:

номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

биринчи қисмидаги «Болаларни тарбияга олиш тўғрисидаги келишув» деган сўзлар «Болаларни тутинган (фостер) оилага олиш тўғрисидаги шартнома» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи қисмидаги «Болаларни оилага тарбияга олиш тўғрисидаги келишувни» деган сўзлар «Болаларни тутинган (фостер) оилага олиш тўғрисидаги шартномани» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

15) 197-модданинг:

номидаги «Оилага тарбияга» деган сўзлар «Тутинган (фостер) оилага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

биринчи қисмидаги «Оилага тарбияга» деган сўзлар «Тутинган (фостер) оилага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи қисмидаги «Оилага тарбияга» деган сўзлар «Тутинган (фостер) оилага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

16) 198-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Вояга етган ҳар икки жинсдаги шахслар тутинган ота-она бўлиши мумкин, бундан ушбу Кодекс 152-моддаси биринчи қисмининг иккинчи — ўнинчи хатбошиларида назарда тутилган шахслар мустасно.

Етим болаларга ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларга тутинган ота-она бўлиш истагини билдирган шахслар қонунчиликда белгиланган тартибда махсус ўқув курсини тамомлаганлик тўғрисидаги сертификатга эга бўлиши керак.

Тутинган ота-оналарни танлаш васийлик ва ҳомийлик органлари томонидан амалга оширилади.

Тутинган ота-она тарбияга олинган болага нисбатан қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ҳуқуқ ва мажбуриятларга эга бўлади»;

17) 199-модданинг:

номидаги «тарбияга» деган сўз «тутинган (фостер) оилага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

матнидаги «тарбияга» деган сўз «тутинган (фостер) оилага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

18) 200-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

Васийлик ва ҳомийлик органлари тутинган (фостер) оилага берилган болаларнинг турмуш шароитларини ва уларнинг тарбияланишини кузатиб боради ҳамда мониторинг қилади»;

19) 227-модданинг тўртинчи қисми «васийлик ва ҳомийлик органлари» деган сўзлардан кейин «иштирокида суд» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

20) 237-модданинг тўртинчи қисмидаги «Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлигининг» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

6-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1998 йил 24 декабрда қабул қилинган 713-I-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Уй-жой кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 1, 4-модда; 2001 йил, № 5, 89-модда; 2004 йил, № 5, 90-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 6, 260-модда; 2007 йил, № 1, 3-модда, № 4, 156-модда; 2008 йил, № 12, 640-модда; 2009 йил, № 12, 470-модда; 2011 йил, № 12/2, 365-модда; 2013 йил, № 10, 263-модда; 2014 йил, № 1, 2-модда; 2015 йил, № 8, 312-модда; 2016 йил, № 4, 125-модда; 2018 йил, № 1, 1-модда, № 10, 673, 676-моддалар; 2019 йил, № 1, 1-модда, № 4, 199-модда, № 11, 792-модда; 2020 йил, № 9, 539-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 973-модда; 2022 йил, № 3, 216-модда; 2024 йил, № 8, 830, 831-моддалар; 2025 йил, № 2, 188-модда, № 3, 370-модда, № 4, 515-модда) 108-моддасининг номи ва биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

Васийликка ёки ҳомийликка олинган шахснинг фойдаланишида ёхуд мулкида бўлган турар жойни алмаштириш учун тегишли васийлик ва ҳомийлик органининг розилиги талаб қилинади».

7-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2001 йил 29 августда қабул қилинган «Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида»ги 258-II-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2001 йил, № 9-10, 169-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 8, 367-модда, № 12, 598-модда; 2008 йил, № 4, 184, 187-моддалар; 2009 йил, № 1, 1-модда; 2010 йил, № 9, 337, 340-моддалар; 2012 йил, № 12, 336-модда; 2014 йил, № 5, 130-модда; 2015 йил, № 8, 312-модда, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 9, 276-модда; 2017 йил, № 9, 510-модда; 2018 йил, № 1, 1, 4, 5-моддалар; 2019 йил, № 2, 47-модда, № 5, 267-модда, № 7, 389-модда, № 8, 469-модда, № 10, 671-модда, № 12, 880-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 8, 800, 803-моддалар; 2022 йил, № 4, 337-модда, № 6, 570-модда; 2023 йил, № 4, 269-модда; 2024 йил, № 2, 111-модда, № 8, 827-модда, № 10, 1073-модда; 2025 йил, № 4, 522-модда, № 6, 729-модда, № 8, 970-модда, № 10, 1153-модда) 36-моддаси биринчи қисмининг 1-бандидаги «ҳомийлик ва васийлик органлари» деган сўзлар «васийлик ва ҳомийлик органлари» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

8-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2008 йил 7 январда қабул қилинган «Бола ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида»ги ЎРҚ-139-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2008 йил, № 1, 1-модда; 2009 йил, № 12, 471-модда; 2016 йил, № 12, 383-модда; 2017 йил, № 6, 300-модда; 2018 йил, № 7, 431-модда; 2019 йил, № 12, 881-модда; 2020 йил, № 3, 199-модда; 2021 йил, 4-сонга илова; 2022 йил, № 5, 464-модда; 2023 йил, № 3, 185-модда, № 4, 265-модда; 2024 йил, № 9, 958-модда; 2025 йил, № 2, 198-модда) қуйидаги қўшимча ва ўзгартиришлар киритилсин:

1) 3-модданинг тўртинчи хатбошиси «шунингдек «Инсон» ижтимоий хизматлар марказлари» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

2) 24-модда:

олтинчи қисмининг тўртинчи хатбошисидаги «оилага тарбияга олиш (патронат)» деган сўзлар «тутинган (фостер) оилага олиш» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

қуйидаги мазмундаги саккизинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Етим болаларга ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларга ғамхўрлик кўрсатиш ҳамда уларни тарбиялаш хизматига нодавлат ташкилотлар давлат ижтимоий буюртмаси, аутсорсинг ёки бошқа турдаги шартномалар асосида жалб этилиши мумкин»;

саккизинчи қисми тўққизинчи қисм деб ҳисоблансин;

3) 29-модданинг учинчи қисмидаги «Тиббий-психологик-педагогик комиссиянинг» деган сўзлар «Психологик-тиббий-педагогик комиссиянинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

9-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2008 йил 17 апрелда қабул қилинган «Одам савдосига қарши курашиш тўғрисида»ги ЎРҚ-154-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 17 августда қабул қилинган ЎРҚ-633-сонли Қонуни таҳририда) (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 8, 490-модда; 2021 йил, 4-сонга илова; 2022 йил, № 6, 575-модда) 31-моддасига қуйидаги ўзгартиришлар киритилсин:

биринчи қисмдаги «ҳомийлик ҳамда васийлик органининг» деган сўзлар «васийлик ва ҳомийлик органининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи қисмдаги «ҳомийлик ҳамда васийлик органи» деган сўзлар «васийлик ва ҳомийлик органи» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

10-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2014 йил 2 январда қабул қилинган «Васийлик ва ҳомийлик тўғрисида»ги ЎРҚ-364-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2014 йил, № 1, 1-модда; 2016 йил, № 12, 383-модда; 2017 йил, № 6, 300-модда; 2018 йил, № 7, 431-модда; 2020 йил, № 1, 3-модда, № 9, 539-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 970-модда; 2023 йил, № 4, 265-модда) қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:

1) 3-модданинг:

иккинчи хатбошисидаги «жойлаштиришнинг» деган сўз «муқобил жойлаштиришнинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

учинчи хатбошисидаги «жойлаштиришнинг» деган сўз «муқобил жойлаштиришнинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

2) 7-модда:

биринчи қисмининг учинчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи қисмининг иккинчи хатбошисидаги «туманлар (шаҳарлар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбалари» деган сўзлар «Инсон» ижтимоий хизматлар марказлари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

тўртинчи қисми «Ўзбекистон Республикасидан ташқарида яшайдиган» деган сўзлардан кейин «етим қолган ёки» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

бешинчи қисмидаги «жойлаштириш бўйича» деган сўзлар «муқобил жойлаштириш бўйича» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

3) қуйидаги мазмундаги 8¹-модда билан тўлдирилсин:

Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги ўз ваколатлари доирасида:

васийлик ва ҳомийлик соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширишда иштирок этади;

васийлик ва ҳомийлик соҳасидаги давлат дастурларини ишлаб чиқади ҳамда уларни амалга оширишда иштирок этади;

болаларни оилада тарбиялаш шаклининг устуворлигини таъминлайди;

васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган болаларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари ҳимоя қилинишини таъминлайди;

васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган болаларга муносиб турмуш ва таъминот шароитларини таъминлайди;

оила ва болаларни қўллаб-қувватлаш муассасалари тармоқларини, хизматларини, васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган шахсларга ҳамда уларнинг оилаларига маслаҳат ёрдами, ҳуқуқий, ижтимоий, психологик ёрдам ва хизматлар кўрсатиш марказларини ривожлантириш бўйича чора-тадбирлар кўради;

ахборот тизимини юритади;

ижтимоий ҳимояга муҳтож болаларни ва уларнинг оилаларини қўллаб-қувватлаш масалаларини ҳал этади;

етим болаларга ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларга ғамхўрлик қилаётган шахсларни рағбатлантириш механизмларини яратади ҳамда такомиллаштиради;

муқобил жойлаштириш шаклларига берилган болаларнинг турмуш шароитларини ва уларнинг тарбияланишини мониторинг қилади;

васийлик ва ҳомийлик соҳасида халқаро ҳамкорликни белгиланган тартибда амалга оширади.

Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин»;

4) 9-модда:

номидаги «Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг ҳамда» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

биринчи қисмининг:

биринчи хатбошисидаги «Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

тўртинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;

бешинчи — ўнинчи хатбошилари тегишинча тўртинчи — тўққизинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

саккизинчи хатбошисидаги «оила ва болаларни қўллаб-қувватлаш муассасалари тармоқларини, хизматларини» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

иккинчи қисмидаги «Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда» деган сўзлар чиқариб ташлансин;

5) 10-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ўз ваколатлари доирасида:

васийлик ва ҳомийлик соҳасидаги давлат дастурларини амалга оширишда иштирок этади;

васийлик ва ҳомийлик соҳасидаги ҳудудий дастурларни ишлаб чиқади, уларни маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органига тасдиқлаш учун киритади ҳамда амалга оширади, бундан васийлик ва ҳомийлик соҳасининг вояга етмаганларга доир қисми мустасно;

васийлик ва ҳомийлик соҳасидаги вазифаларни бажарувчи туман, шаҳар тиббиёт бирлашмалари фаолиятини назорат қилишни ҳамда мувофиқлаштириб боришни амалга оширади;

васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган шахсларнинг, шунингдек васийликдаги ёки ҳомийликдаги шахсларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишга доир тадбирларни ишлаб чиқади ҳамда амалга оширади;

ахборот тизимини юритади.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

Туманлар, шаҳарлар ҳокимлари васийликни ёки ҳомийликни белгилаш ва тугатиш бўйича, шунингдек васийларни ёки ҳомийларни ўз мажбуриятларини бажаришдан озод этиш ёхуд четлаштириш тўғрисида қарорлар қабул қилади, бундан вояга етмаганларга нисбатан васийлик ва ҳомийликка оид қарорлар мустасно»;

6) 12-модданинг:

номидаги «Туманлар (шаҳарлар) ҳокимликлари болаларни ҳимоя қилиш шуъбаларининг» деган сўзлар «Инсон» ижтимоий хизматлар марказларининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

биринчи қисми:

биринчи хатбошисидаги «Туманлар (шаҳарлар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбалари» деган сўзлар «Инсон» ижтимоий хизматлар марказлари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

тўртинчи хатбошисидаги «жойлаштирилганлиги» деган сўз «муқобил жойлаштирилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

тўққизинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«етим болаларга ва ота-онасининг қарамоғидан маҳрум бўлган болаларга нисбатан васийлик ёки ҳомийлик белгиланиши зарурлигини аниқлаб, васий ёки ҳомий этиб тайинлаш тўғрисида қарор қабул қилади»;

ўн иккинчи хатбошисидаги «жойлаштиришни» деган сўз «муқобил жойлаштиришни» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

ўн учинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;

ўн тўртинчи — йигирманчи хатбошилари тегишинча ўн учинчи — ўн тўққизинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

қуйидаги мазмундаги йигирманчи — йигирма олтинчи хатбошилар билан тўлдирилсин:

«етим болаларнинг ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг ижтимоий ҳолати ва турмуш шароитларини баҳолашдан ўтказади ҳамда баҳолаш натижалари асосида болаларнинг ижтимоий мақомини белгилайди;

етим болаларнинг ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг қонуний вакили сифатида ҳар қандай жисмоний ва юридик шахслар билан бўлган муносабатларда, шу жумладан судда муқобил жойлаштириш шакллари бўйича тарбияга олинган (бундан фарзандликка олинган болалар мустасно) болаларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилади, уларнинг номидан ҳамда уларнинг энг устун манфаатларини кўзлаб ҳаракат қилади;

етим болаларни ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни муқобил жойлаштириш шакллари бўйича тарбияга олган шахслар, ташкилотлар томонидан болаларга ғамхўрлик кўрсатилишининг, тарбия берилишининг ва қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа хизматлар кўрсатилишининг мониторингини олиб боради;

етим болаларнинг, ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг моддий таъминот олиш ҳуқуқларини таъминлашда алимент тўловларини, боланинг соғлиғини тиклаш ва реабилитацияси учун қўшимча харажатларни ота-онадан ёки ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилинган шахслардан бола фойдасига ундириш бўйича судга ариза (даъво аризаси) киритади;

боланинг ота-онасини бедарак йўқолган деб топиш ва (ёки) вафот этган деб эълон қилиш бўйича судга ариза киритади;

етим болаларга ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларга мерос асосида ёки мол-мулкка эгалик қилишнинг бошқа шакллари асосида тегишли бўлган, давлат рўйхатидан ўтказилган кўчар ва кўчмас мол-мулк улар вояга етгунига қадар бошқа шахсларга берилишининг олдини олиш чораларини кўради;

етим болаларнинг ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг ҳуқуқлари ва манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича ўз вазифаларини амалга ошириш учун зарур бўлган ахборотни, ҳужжатларни ҳамда уларнинг кўчирма нусхаларини барча давлат органлари, ташкилотлар ва муассасалардан сўров асосида бепул олади»;

иккинчи қисмидаги «Туманлар (шаҳарлар) ҳокимликларининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбалари» деган сўзлар «Инсон» ижтимоий хизматлар марказлари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

7) 15-модданинг:

биринчи қисмидаги «жойлаштирилганлиги» деган сўз «муқобил жойлаштирилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган шахснинг яшаш жойи ва унинг мулкий аҳволи ўзгарган тақдирда, «Инсон» ижтимоий хизматлар марказлари уч иш куни ичида ахборот тизимига тегишли ўзгартиришларни киритиши шарт. Туман, шаҳар тиббиёт бирлашмалари мазкур ўзгартиришлар тўғрисида етти иш куни ичида туман (шаҳар) ҳокимликларини хабардор этиши ҳамда унинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдини мазкур шахснинг янги яшаш жойидаги туман, шаҳар тиббиёт бирлашмасига юбориши шарт. Бунда шахсий ҳужжатлар йиғмажилдининг кўчирма нусхаси туман, шаҳар тиббиёт бирлашмасининг архивида қолиши шарт»;

8) 16-модданинг:

биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган шахслар аниқланганда, суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар, фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш органлари, таълим ташкилотлари ва соғлиқни сақлаш муассасалари, нотариуслар, шунингдек фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари мазкур шахслар аниқланган кундан эътиборан йигирма тўрт соат ичида улар ҳақидаги маълумотларни ахборот тизими орқали ёки ёзма шаклда болалар ҳақиқатда турган жойдаги васийлик ва ҳомийлик органларига юборади»;

иккинчи қисми «қонунчиликда белгиланган тартибда текширувдан» деган сўзлардан кейин «(бирламчи баҳолашдан)» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

9) 17-модда биринчи қисмининг:

иккинчи хатбошисидаги «туман (шаҳар) ҳокимлигининг болаларни ҳимоя қилиш шуъбасига» деган сўзлар «туман (шаҳар) ҳокимлигига ҳамда «Инсон» ижтимоий хизматлар марказига (вояга етмаганларга оид қисми бўйича)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

тўртинчи хатбошиси «тасдиқловчи ҳужжатларни» деган сўзлардан кейин «ёхуд мазкур ҳужжатлар тўғрисидаги маълумотларни тегишли ахборот тизимларидан мустақил равишда» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

10) 18-модданинг биринчи ва иккинчи қисмлари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ахборот тизимини тегишлилиги бўйича туманлар (шаҳарлар) ҳокимликлари ҳамда «Инсон» ижтимоий хизматлар марказлари юритади.

Ахборот тизимига ушбу Қонун 16-моддасининг биринчи қисмида назарда тутилган органлар ва шахслар, шунингдек васийлик ва ҳомийлик органларидан келиб тушадиган васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига муҳтож бўлган шахслар тўғрисидаги, шу жумладан уларнинг муқобил жойлаштирилганлиги ҳамда давлат рўйхатидан ўтказилган кўчар ва кўчмас мол-мулки ҳақидаги маълумотлар киритилади»;

11) 19-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Васийлик ва ҳомийлик вояга етмаганларга нисбатан «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг қарори, вояга етганларга нисбатан эса туман, шаҳар ҳокимининг қарори билан белгиланади»;

12) 21-модданинг:

биринчи қисми «туман, шаҳар ҳокимининг» деган сўзлардан кейин «ёки «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

учинчи қисми «Туман, шаҳар ҳокими» деган сўзлардан кейин «ёхуд «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директори» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

13) 22-модданинг:

биринчи қисми:

қуйидаги мазмундаги бешинчи хатбоши билан тўлдирилсин:

«узрсиз сабабларга кўра ўз боласини туғуруқхонадан ёки бошқа даволаш муассасасидан, тарбия, соғломлаштириш, аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш муассасасидан ва шунга ўхшаш бошқа муассасалардан олишдан бош тортган ҳолда ўзининг ота-оналик мажбуриятларини бажармаган шахслар»;

бешинчи — тўққизинчи хатбошилари тегишинча олтинчи — ўнинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

саккизинчи хатбошисидаги «ушбу модда биринчи қисмининг олтинчи хатбошисида» деган сўзлар «ушбу модда биринчи қисмининг еттинчи хатбошисида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

тўққизинчи хатбошисидаги «ушбу модда биринчи қисмининг олтинчи ва еттинчи хатбошиларида» деган сўзлар «ушбу модда биринчи қисмининг еттинчи ва саккизинчи хатбошиларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

14) 23-модданинг тўртинчи қисмидаги «жойлаштиришнинг» деган сўз «муқобил жойлаштиришнинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

15) 24-модданинг биринчи қисмидаги «туман, шаҳар ҳокими қарори» деган сўзлар «туман, шаҳар ҳокимининг ёки «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг қарори» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

16) 25-модданинг:

биринчи қисмидаги «туман, шаҳар ҳокими қарори» деган сўзлар «туман, шаҳар ҳокимининг ёки «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг қарори» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи қисмидаги «туман, шаҳар ҳокими қарорида» деган сўзлар «туман, шаҳар ҳокимининг ёки «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг қарорида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

17) 26-модданинг:

биринчи қисмидаги «Туман, шаҳар ҳокими» деган сўзлар «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

бешинчи қисмидаги «туман, шаҳар ҳокими» деган сўзлар «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

олтинчи қисмидаги «Туман, шаҳар ҳокими» деган сўзлар «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директори» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

18) 29-модданинг:

учинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Васийни ёки ҳомийни ўз мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш тўғрисидаги қарор вояга етганларга нисбатан туман, шаҳар ҳокими томонидан васийлик ва ҳомийлик органининг илтимосномаси асосида, вояга етмаганларга нисбатан эса «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директори томонидан қабул қилинади»;

тўртинчи қисмидаги «жойлаштиришнинг» деган сўз «муқобил жойлаштиришнинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

19) 30-модданинг:

биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Васий ёки ҳомий ўз мажбуриятларини бажармаган ёки лозим даражада бажармаган ёхуд ўз ҳуқуқларини суиистеъмол қилган ҳолларда, уларни ўз мажбуриятларини бажаришдан четлаштириш тўғрисидаги қарор вояга етганларга нисбатан туман, шаҳар ҳокими томонидан васийлик ва ҳомийлик органининг илтимосномаси асосида, вояга етмаганларга нисбатан эса «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директори томонидан қабул қилинади»;

учинчи қисмидаги «жойлаштиришнинг» деган сўз «муқобил жойлаштиришнинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

20) 32-модданинг иккинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ўз васийлигидаги ёки ҳомийлигидаги шахс билан бирга яшаётган васийнинг ёки ҳомийнинг яшаш жойини ўзгартириши, шунингдек васийнинг ёки ҳомийнинг, шу жумладан васийликдаги ёки ҳомийликдаги шахснинг Ўзбекистон Республикасидан чиқиши васийлик ва ҳомийлик органининг ёзма рухсати ва ўн ёшга тўлган вояга етмаганнинг розилиги билан амалга оширилади»;

21) 36-модда:

бешинчи қисмининг иккинчи жумласи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Рўйхатнинг бир нусхаси васийга ёки ҳомийга топширилади, иккинчи нусхаси васийликдаги ёки ҳомийликдаги шахснинг васийлик ва ҳомийлик органи томонидан юритиладиган шахсий ҳужжатлар йиғмажилдида сақланади, учинчи нусхаси эса, ахборот тизимига васийлик ёки ҳомийлик белгиланган вояга етганларга тегишли маълумотларни киритиш учун туман (шаҳар) ҳокимлигига юборилади, бундан вояга етмаган мол-мулкининг рўйхати мустасно»;

қуйидаги мазмундаги олтинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Вояга етмаган мол-мулкининг рўйхати икки нусхада тузилади ва бир нусхаси васийга ёки ҳомийга топширилади, иккинчи нусхаси эса ахборот тизимига киритилади»;

олтинчи, еттинчи ва саккизинчи қисмлари тегишинча еттинчи, саккизинчи ва тўққизинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

22) 37-модда биринчи қисмининг олтинчи хатбошиси «бундан вояга етмаганларнинг васийлари мустасно» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

23) 45-модданинг матни «Туман, шаҳар ҳокимининг» деган сўзлардан кейин «Инсон» ижтимоий хизматлар маркази директорининг» деган сўзлар билан тўлдирилсин.

11-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 22 январда қабул қилинган ЎРҚ-460-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, 1-сонга 1-илова, № 10, 672-модда; 2019 йил, № 3, 166-модда, № 5, 261-модда, № 9, 592-модда, № 10, 671-модда, № 11, 791, 792-моддалар, № 12, 880-модда; 2020 йил, № 1, 1, 3-моддалар, № 3, 198, 199-моддалар; 2021 йил, № 1, 8-модда, 4-сонга илова, № 8, 803-модда, № 9, 903-модда; 2022 йил, № 3, 216-модда, № 8, 787-модда; 2023 йил, № 4, 269-модда, № 12, 1007-модда; 2024 йил, № 2, 115-модда, № 8, 827-модда, № 9, 964, 969-моддалар, № 11, 1191-модда, № 12, 1280, 1286-моддалар; 2025 йил, № 1, 8-модда, № 3, 373-модда, № 6, 729-модда, № 9, 1042-модда, № 10, 1153-модда) қуйидаги қўшимча ва ўзгартиришлар киритилсин:

1) 42-модда:

қуйидаги мазмундаги тўртинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган бола фойдасига ота-онадан ёки уларнинг биридан ундирилиши белгиланган алимент миқдорини камайтириш бўйича ишларда «Инсон» ижтимоий хизматлар марказлари жалб этилади»;

тўртинчи ва бешинчи қисмлари тегишинча бешинчи ва олтинчи қисмлар деб ҳисоблансин;

2) 303-модданинг бешинчи қисмидаги «ушбу ҳал қилув қароридан кўчирма нусхасини» деган сўзлар «ушбу ҳал қилув қарорининг кўчирма нусхасини тегишли васийлик ва ҳомийлик органига ҳамда» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

12-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 17 январда қабул қилинган ЎРҚ-517-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Консуллик устави (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 1, 6-модда; 2021 йил, 4-сонга илова; 2022 йил, № 3, 216-модда; 2023 йил, № 11, 923-модда) 30-моддасининг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Консуллик муассасалари Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарида яшаётган, етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар, ижтимоий жиҳатдан хавфли аҳволда бўлган вояга етмаган шахслар, Ўзбекистон Республикасининг муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган фуқаролари устидан, шунингдек соғлиғининг ҳолатига кўра ўз ҳуқуқларини мустақил равишда амалга оширишга ҳамда ўз мажбуриятларини бажаришга қодир бўлмаган вояга етган Ўзбекистон Республикаси фуқароларига нисбатан васийлик ёки ҳомийлик белгилаш чораларини кўради.

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида яшаётган етим қолган ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган, ижтимоий жиҳатдан хавфли аҳволда бўлган вояга етмаган Ўзбекистон Республикаси фуқаросини фарзандликка, васийликка ва ҳомийликка олишни хоҳлайдиган, консуллик округи ҳудудида доимий яшаётган Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг, чет эл фуқароларининг ёки фуқаролиги бўлмаган шахсларнинг илтимосига кўра консулликнинг мансабдор шахси уларни фарзандликка, васийликка ва ҳомийликка олишнинг Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида белгиланган тартиби тўғрисида хабардор қилади.

Консулликнинг мансабдор шахси ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган фуқаролар ҳақида хабар беришни сўраб консуллик муассасаси жойлашган давлатнинг ваколатли органларига мурожаат қилади.

Ўзбекистон Республикасининг фуқароси консуллик округи ҳудудида етим ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлиб қолганлиги, ижтимоий жиҳатдан хавфли аҳволда бўлганлиги, муомалага лаёқатсизлиги ёки муомала лаёқати чекланганлиги, шунингдек соғлиғининг ҳолатига кўра ўз ҳуқуқларини мустақил равишда амалга оширишга ҳамда ўз мажбуриятларини бажаришга қодир бўлмай қолганлиги ҳолатлари тўғрисидаги маълумотларни қабул қилиб олган ёхуд мазкур ҳолатлар ўзига маълум бўлиб қолган консулликнинг мансабдор шахси бу ҳақда Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлигини хабардор қилади, Ўзбекистон Республикасининг бундай фуқароси устидан васийлик ёки ҳомийлик белгиланишига кўмаклашади ҳамда унинг мулкий ва шахсий номулкий ҳуқуқларини ҳимоя қилиш чораларини кўради».

13-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 2 июлда қабул қилинган «Шахсга доир маълумотлар тўғрисида»ги ЎРҚ-547-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 7, 385-модда; 2021 йил, 4-сонга илова; 2023 йил, № 11, 923-модда) 25-моддаси учинчи қисмининг ўн тўртинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«етим болаларнинг ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг шахсга доир маълумотларига ишлов берилаётганда, бу болалар муқобил жойлаштирилаётганда ҳамда васийлик ва ҳомийликни таъминлаш бўйича бошқа чора-тадбирлар амалга оширилаётганда».

14-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2019 йил 16 декабрда қабул қилинган «Мактабгача таълим ва тарбия тўғрисида»ги ЎРҚ-595-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2019 йил, № 12, 889-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 4, 290-модда, № 10, 968-модда; 2023 йил, № 3, 185-модда; 2024 йил, № 9, 958-модда) қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:

1) 33-модданинг иккинчи қисмидаги «Қорақалпоғистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар мактабгача ва мактаб таълими бошқармалари ҳузуридаги тиббий-руҳий-педагогик комиссия» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда психологик-тиббий-педагогик комиссия» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

2) 34-модда қуйидаги мазмундаги ўн иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги билан келишувга кўра, кўп тармоқли ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотида, инклюзив гуруҳларга эга мактабгача таълим ташкилотида ҳамда қўшма турдаги мактабгача таълим ташкилотида ривожланишида жисмоний ёки руҳий нуқсонлари бўлган болалар учун гуруҳларни санитария-гигиена талаблари ҳисобга олиниб, мазкур гуруҳларни тўлдиришнинг энг кўп миқдори қисқартирилган ёки оширилган ҳолда ташкил этишга йўл қўйилади»;

3) 44-модда:

қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Педагогик фаолиятни амалга ошириш жараёнида болаларга нисбатан жисмоний ва (ёки) руҳий зўравонликка оид ҳуқуқбузарликни содир этганлик учун маъмурий жавобгарликка тортилган шахслар бир йил муддат давомида мактабгача таълим ташкилотларида педагогик фаолият билан шуғулланиши мумкин эмас»;

иккинчи ва учинчи қисмлари тегишинча учинчи ва тўртинчи қисмлар деб ҳисоблансин.

15-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 6 январда қабул қилинган «Давлат божи тўғрисида»ги ЎРҚ-600-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 1, 1-модда, № 3, 201-модда, № 5, 298-модда, № 10, 593-модда, № 12, 691-модда; 2021 йил, № 1, 13-модда, 4-сонга илова, № 7, 661-модда, № 8, 800, 803-моддалар, № 10, 968-модда; 2022 йил, № 2, 76-модда, № 3, 214, 216-моддалар, № 4, 340-модда, № 5, 463, 464, 467-моддалар, № 12, 1186-модда; 2023 йил, № 2, 103-модда, № 3, 186-модда, № 4, 265, 269-моддалар, № 6, 444, 445-моддалар, № 7, 538-модда, № 9, 710-модда; 2024 йил, № 1, 5, 6, 7-моддалар, № 2, 101, 105, 107, 108, 111, 112-моддалар, № 7, 628-модда, № 8, 819, 823, 831-моддалар, № 9, 958-модда, № 10, 1076, 1079-моддалар, № 11, 1191-модда, № 12, 1279, 1280, 1285-моддалар; 2025 йил, № 1, 4, 6-моддалар, № 2, 188, 189, 195, 197-моддалар, № 4, 520-модда, № 5, 648-модда, № 7, 828-модда, № 8, 968, 971-моддалар, № 10, 1153-модда, № 11, 1237-модда) қуйидаги қўшимчалар ва ўзгартириш киритилсин:

1) 8-модда биринчи қисми:

45-бандининг учинчи хатбошиси «болаларни ота-оналаридан уларни ота-оналик ҳуқуқларидан маҳрум этмасдан олиб қўйиш ҳақидаги» деган сўзлардан кейин «боланинг соғлиғини тиклаш ва реабилитация қилиш учун қўшимча харажатларни ота-онадан ёки ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилинган шахслардан бола фойдасига ундириш ҳақидаги» деган сўзлар билан тўлдирилсин;

қуйидаги мазмундаги 45¹-банд билан тўлдирилсин:

«45¹) Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигининг ҳудудий бўлинмалари — нафақа олувчилардан ортиқча (ноқонуний) тўланган нафақаларнинг суммаларини ундириш билан боғлиқ даъволар юзасидан»;

2) 15-модда:

қуйидаги мазмундаги тўртинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Туғилган болага фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш органлари томонидан туғилганлик тўғрисидаги гувоҳномани расмийлаштириш чоғида ушбу бола отаси ёки онасининг яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтган манзилига рўйхатга қўйилаётганда, шунингдек етим бола ёки ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган бола васийсининг (ҳомийсининг), тутинган ота-онасининг яшаш жойи бўйича рўйхатдан ўтган манзилига рўйхатга қўйилаётганда давлат божи ундирилмайди»;

тўртинчи — тўққизинчи қисмлари тегишинча бешинчи — ўнинчи қисмлар деб ҳисоблансин.

16-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 23 сентябрда қабул қилинган «Таълим тўғрисида»ги ЎРҚ-637-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2020 йил, № 9, 538-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 968-модда; 2023 йил, № 11, 923-модда; 2024 йил, № 2, 101-модда, № 9, 958, 964-моддалар, № 11, 1188-модда; 2025 йил, № 2, 188-модда, № 10, 1155-модда) 38-моддасининг учинчи қисмидаги «тиббий-психологик-педагогик комиссиянинг» деган сўзлар «психологик-тиббий-педагогик комиссиянинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

17-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 12 майда қабул қилинган «Психиатрия ёрдами тўғрисида»ги ЎРҚ-690-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2021 йил, № 5, 415-модда; 2024 йил, № 2, 115-модда) 41-моддасига қуйидаги ўзгартиришлар киритилсин:

биринчи қисмдаги «тиббий-психологик-педагогик комиссиянинг» деган сўзлар «психологик-тиббий-педагогик комиссиянинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

иккинчи қисмдаги «Тиббий-психологик-педагогик комиссиянинг» деган сўзлар «Психологик-тиббий-педагогик комиссиянинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

18-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2022 йил 29 июнда қабул қилинган «Ер участкаларини компенсация эвазига жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйиш тартиб-таомиллари тўғрисида»ги ЎРҚ-781-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2022 йил, № 6, 576-модда; 2024 йил, № 8, 830-модда, № 10, 1072-модда) 25-моддасининг тўққизинчи қисмидаги «тутинган оилага» деган сўзлар «тутинган (фостер) оилага» деган сўзлар билан алмаштирилсин.

19-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 1 февралда қабул қилинган «Педагогнинг мақоми тўғрисида»ги ЎРҚ-901-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2024 йил, № 2, 101-модда; 2025 йил, № 10, 1155-модда) 15-моддаси қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Педагогик фаолиятни амалга ошириш жараёнида вояга етмаганларга нисбатан жисмоний ва (ёки) руҳий зўравонликка оид ҳуқуқбузарликни содир этганлик учун маъмурий жавобгарликка тортилган шахсларнинг бир йил муддат давомида қуйидаги таълим ташкилотларида педагогик фаолият билан шуғулланишига йўл қўйилмайди:

мактабгача таълим ташкилотлари;

умумий ўрта ва ўрта махсус таълим ташкилотлари;

профессионал таълим ташкилотлари;

болалар учун қўшимча таълим ташкилотлари»;

иккинчи, учинчи ва тўртинчи қисмлар тегишинча учинчи, тўртинчи ва бешинчи қисмлар деб ҳисоблансин.

20-модда. Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

21-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

22-модда. Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.