Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 22 февралдаги 87-сонли «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг ўз аҳамиятини йўқотган айрим қарорларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида (Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўз аҳамиятини йўқотган қонунчилик ҳужжатларини қайта кўриб чиқиш тизимини жорий этиш орқали мамлакатда ишбилармонлик муҳитини яхшилаш чора-тадбирлари тўғрисида» 2020 йил 27 сентябрдаги ПФ-6075-сон Фармони)»ги қарорига асосан ўз кучини йўқотган.
«Қишлоқ хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги) тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини, 1998 — 2000 йиллардаги даврда қишлоқ хўжалигидаги иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштириш дастурининг бажарилишини таъминлаш, қишлоқда ҳақиқий мулкдорлар синфини шакллантириш, мулкий пайларни жорий қилиш асосида қишлоқ хўжалиги кооперативлари (ширкат хўжаликлари)ни ташкил этиш учун зарур ҳуқуқий шарт-шароитлар яратиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Ўзбекистон Республикасининг Ер кодексига ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг «1998—2000 йиллардаги даврда Қишлоқ хўжалигидаги иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштириш дастури тўғрисида» 1998 йил 18 мартдаги ПФ-1973-сон Фармонига мувофиқ республикада йирик товар Қишлоқ хўжалиги маҳсулоти ишлаб чиқариш, энг аввало пахтачилик ва ғаллачилик пайчиликка ва оила (жамоа) пудратига асосланган Қишлоқ хўжалиги кооперативлари (ширкат хўжаликлари) томонидан амалга оширилади.
Шунга мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги, «Ўзгўштсутсаноат» уюшмаси, «Ўзмевасабзавотузумсаноат-холдинг» компанияси томонидан ишлаб чиқилган жамоа корхоналари (жамоа хўжаликлари)ни тайёрлик даражасига кўра Қишлоқ хўжалиги кооперативлари (ширкат хўжаликлари)га айлантириш жадвали 1-иловага* мувофиқ маъқуллансин.
* 1-илова берилмайди.
2. Қуйидаги норматив ҳужжатлар тасдиқлансин:
Фаолият кўрсатиб турган жамоа хўжаликларини Қишлоқ хўжалиги кооперативлари (ширкат хўжаликлари)га айлантириш Тартиби 2-иловага мувофиқ;
Мулкий пайларни жорий қилиш асосида қишлоқ хўжалиги корхоналарини қайта ташкил этиш комиссияси тўғрисидаги Намунавий низом 3-иловага мувофиқ;
(2-банднинг тўртинчи хатбоши Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарори билан чиқарилган— ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
Қишлоқ хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги)нинг устав жамғармасини шакллантириш ва ундан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги Намунавий низом 5-иловага мувофиқ;
Қишлоқ хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги)нинг бўлинмас жамғармасини шакллантириш ва ундан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги Намунавий низом 6-иловага мувофиқ;
Қишлоқ хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги)да мулкий пайларни шакллантириш, уларни тақсимлаш ва улар бўйича дивидендлар тўлаш тартиби тўғрисидаги Намунавий низом ва мулкий пай тўғрисидаги намунавий гувоҳнома 7-иловага мувофиқ;
Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришида оила (жамоа) пудрати тўғрисидаги Намунавий низом 8-иловага мувофиқ.
3. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ҳокимликлари, Ўзбекистон Республикаси қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги, «Ўзмевасабзавотузумсаноат-холдинг» компанияси, «Ўзгўштсутсаноат» уюшмаси маҳаллий шарт-шароитларни ҳисобга олган ҳолда 2001 йилгача бўлган даврда фаолият кўрсатиб турган жамоа хўжаликларини пайчиликка асосланган Қишлоқ хўжалиги кооперативлари (ширкат хўжаликлари)га айлантириш, фермер хўжаликлари ва уларнинг бирлашмаларини ташкил этиш юзасидан ташкилий чоралар кўрсинлар.
Фаолият кўрсатиб турган жамоа хўжаликлари (колхозлар)ни Қишлоқ хўжалиги кооперативлари (ширкат хўжаликлари)га айлантиришда ходимларнинг чекланган сони экин майдони, маҳсулот бирлигига кетадиган меҳнат сарфининг белгиланган меъёрлари асосида аниқлансин.
4. Қишлоқ хўжалиги корхоналари раҳбарларига оила (жамоа) пудрати тўғрисидаги Намунавий низом асосида ушбу корхоналарнинг мутахассислари ва аъзолари (ходимлари) иштирокида уч ой муддатда Оила (жамоа) пудрати тўғрисидаги низомни ишлаб чиқиш ва белгиланган тартибда тасдиқлаш тавсия этилсин.
5. Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси, Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги, Адлия вазирлиги, Меҳнат вазирлиги, Макроиқтисодиёт ва статистика вазирлиги, «Ўзмевасабзавотузумсаноат-холдинг» компанияси, Товар ишлаб чиқарувчилар ва тадбиркорлар палатаси, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ва вилоятлар ҳокимликлари фаолият кўрсатиб турган жамоа хўжаликларига уларни Қишлоқ хўжалиги кооперативлари (ширкат хўжаликлари)га ва хўжалик юритишнинг бошқа шаклларига айлантириш, янги шарт-шароитларда ишларни ташкил этиш, ер ва мол-мулк қиймат баҳосини аниқлаш, устав, бўлинмас ва пай жамғармалари ҳамда мулкий пайлар миқдорларини белгилаш, оила (жамоа) пудратини жорий қилиш бўйича ҳуқуқий, услубий ва амалий ёрдам кўрсатилишини таъминласинлар.
6. Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси, Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги:
фаолият кўрсатиб турган жамоа хўжаликларини Қишлоқ хўжалиги кооперативлари (ширкат хўжаликлари)га ва хўжалик юритишнинг бошқа шаклларига айлантиришга оид норматив ҳужжатларни, тавсияномаларни ва бошқа нашрларни бир ой муддатда чоп этсинлар ва жойларга етказсинлар;
7. Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ҳокимликлари Қишлоқ хўжалигида иқтисодий ислоҳотлар ўтказилишини мунтазам равишда таҳлил қилиб борсинлар, қишлоқда мулкдорлар синфини шакллантириш бўйича илғор тажрибани умумлаштирсинлар ва кенг ёйсинлар.
8. Ўзбекистон Республикаси Телерадио компанияси, Давлат матбуот қўмитаси Қишлоқ хўжалиги корхоналарини ширкат хўжаликларига айлантириш ва қишлоқда мулкдорлар синфини шакллантириш масалаларини ёритиш юзасидан махсус эшиттиришлар, кўрсатувлар ва рукнлар ташкил этсинлар.
9. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг биринчи ўринбосари И. X. Жўрабеков зиммасига юклансин.
Вазирлар Маҳкамасининг Раиси И. КАРИМОВ
Тошкент ш.,
1998 йил 15 июль,
299-сон
Вазирлар Маҳкамасининг 1998 йил 15 июлдаги 299-сон қарорига 2-ИЛОВА
Фаолият кўрсатиб турган жамоа хўжаликларини Қишлоқ хўжалиги кооперативлари (ширкат хўжаликлари)га қайта ташкил этиш
ТАРТИБИ
1. Ушбу Тартиб фаолият кўрсатиб турган жамоа хўжаликларини (бундан кейин матнда «хўжалик» деб юритилади) Қишлоқ хўжалиги кооперативлари (ширкат хўжаликлари)га* қайта ташкил этиш механизмини белгилайди.
* Бундан кейин матнда «ширкат хўжалиги» деб аталади.
2. Хўжаликни ширкат хўжалигига қайта ташкил этиш, қоида тариқасида, ўзгартириш шаклида амалга оширилади (ўзгартириш схемаси илова* қилинади).
* Схема берилмайди.
3. Фаолият кўрсатиб турган хўжаликни ширкат хўжалигига ўзгартириш хўжалик аъзоларининг умумий мажлиси қарорига асосан амалга оширилади.
4. Хўжаликни ўзгартириш тўғрисида қарор қабул қилган хўжалик аъзоларининг умумий мажлиси ўзгартирилаётган хўжаликнинг кредиторларини бу ҳақда ёзма равишда хабардор қилишлари шарт.
5. Фаолият кўрсатиб турган хўжаликни ширкат хўжалигига ўзгартириш учун хўжалик аъзоларининг умумий мажлиси қарорига асосан ширкат хўжалигига ўзгартирилаётган хўжалик раҳбарлари, мутахассислари ва аъзоларидан иборат таркибда хўжаликни ширкат хўжалигига қайта ташкил этиш Комиссияси (бундан буён матнда «Комиссия» деб юритилади) тузилади. Туман ҳокимининг қарори билан Комиссия ишида туман ҳокимлиги, молия ва солиқ идоралари, банклар, касаба уюшмаси вакиллари иштирок этадилар. Бу Комиссиянинг Низоми мулкий пайларни жорий қилиш асосида Қишлоқ хўжалиги корхоналарини қайта ташкил этиш Комиссияси тўғрисидаги Намунавий низомга мувофиқ тасдиқланади.
6. Хўжалик аъзоларининг умумий мажлиси хўжаликни ўзгартириш муддатларини белгилайди.
7. Комиссия қуйидагиларни амалга оширади:
ўзгартирилаётган хўжалик аъзолари ўртасида хўжалик юритишнинг янги шаклининг афзалликлари ва моҳияти тўғрисида тушунтириш-тарғибот ишларини олиб боради;
мол-мулкни рўйхат қилиш, унинг қийматини қайта баҳолашни ўтказишни ҳамда ер участкаларининг қиймат баҳосини аниқлашни ташкил қилади;
таъсис мажлиси ўтказилишидан бир ой олдин мол-мулкка бўлган талабгорларнинг рўйхатини аниқлайди ва уни ёзма равишда эълон қилади;
ширкат хўжалиги устави ва бошқа ҳужжатларнинг лойиҳаларини тайёрлайди;
жамловчи далолатномани ва топшириш балансини тузади;
хўжаликни ширкат хўжалигига ўзгартириш тўғрисидаги ахборот хабарлари лойиҳасини тайёрлайди;
ширкат хўжалигининг таъсис мажлисини тайёрлайди ва унинг ўтказилишини ташкил қилади.
8. Комиссия тайёрлаган материаллар дастлаб хўжалик бошқаруви томонидан кўриб чиқилгандан кейин хўжалик аъзоларининг умумий мажлиси муҳокамасига киритилади. Хўжалик аъзолари умумий мажлисда ширкат хўжалиги устави лойиҳасига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш бўйича ўз фикр ва мулоҳазаларини билдиришлари ва келишилган уставни тасдиқлашлари, шунингдек, ширкат хўжалигининг бошқарувини, раисини ҳамда тафтиш комиссиясини (тафтишчини) сайлашлари мумкин. Бу ҳолда бундай мажлис таъсис мажлиси ҳисобланади. Тайёрланган ҳужжатларда жиддий камчиликлар бўлса, улар қайта ишлаб чиқилиши учун муддати кўрсатилган ҳолда Комиссияга қайтарилади.
Топшириш ҳужжати топширилаётган жамоа хўжалигининг моддий жавобгар ходимлари ҳамда ширкат хўжалигининг қабул қилаётган масъул ходимлари томонидан имзоланади ва Комиссия раиси ҳамда ширкат хўжалиги раиси томонидан тасдиқланади.
10. Ширкат хўжалиги раиси уч кун муддатда ширкат хўжалигининг жойлашган жойи бўйича туман ҳокимлигига таъсис ҳужжатларини давлат рўйхатидан ўтказиш учун тақдим этиши лозим.
Ширкат хўжалигини давлат рўйхатидан ўтказиш қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.
11. Ширкат хўжалиги давлат рўйхатидан ўтказилган пайтдан бошлаб хўжалик ширкат хўжалигига ўзгартирилган деб ҳисобланади.
Вазирлар Маҳкамасининг 1998 йил 15 июлдаги 299-сон қарорига 3-ИЛОВА
_______________________ вилояти
________________________ тумани
(номи)
юқори бошқарув органининг
199___ йил « _____ »_______ даги
_____ -сон қарори билан
ТАСДИҚЛАНГАН
Мулкий пайларни жорий қилиш асосида қишлоқ хўжалиги корхоналарини қайта ташкил этиш комиссияси тўғрисида
НАМУНАВИЙ НИЗОМ
I. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом мулкий пайларни жорий қилиш асосида қишлоқ хўжалиги корхоналарини (бундан кейин матнда «хўжалик» деб юритилади) қайта ташкил этиш Комиссиясини (бундан кейин матнда «Комиссия» деб юритилади) тузиш тартиби ва фаолиятини, унинг мақсадини, асосий вазифаларини, ҳуқуқ ва мажбуриятларини белгилаб беради.
2. Комиссия фаолиятининг мақсади мулкий пайларни жорий қилиш асосида қайта ташкил этиш режасини ишлаб чиқиш, амалга ошириш ва унинг бажарилишини таъминлашдан иборатдир.
3. Комиссия қайта ташкил этилаётган хўжаликнинг юқори бошқарув органи қарорига асосан тузилади ва фаолият кўрсатади.
4. Комиссия таркибига қайта ташкил этилаётган хўжаликнинг раҳбарлари, мутахассислари, аъзолари (ходимлари) киритилади. Комиссия ишида туман ҳокимининг қарорига асосан туман ҳокимлиги, молия ва солиқ органлари, банк, касаба уюшмалари вакиллари иштирок этади.
II. Комиссиянинг асосий вазифалари ва ҳуқуқлари
5. Комиссиянинг асосий вазифаларига қуйидагилар киради:
хўжалик аъзолари (ходимлари) ўртасида қайта ташкил қилинаётган хўжалик юритишнинг янги шаклининг моҳияти ва афзаллиги ҳақида тушунтириш-тарғибот ишларини олиб бориш;
мол-мулкини рўйхатдан ўтказишни, унинг қийматини қайта баҳолашни ва ер участкасининг қиймат баҳосини аниқлашни ташкил этиш;
таъсис мажлиси ўтказилишидан бир ой олдин мол-мулкка талабгорлар рўйхатини аниқлаш ва уни эълон қилиш;
янги ташкил этиладиган хўжаликнинг устави ва бошқа ҳужжатларининг лойиҳаларини тайёрлаш;
устав жамғармаси, бўлинмас ва пай жамғармаси, шунингдек, мулкий пайларни аниқлаш бўйича материалларни тайёрлаш;
хўжаликни қайта ташкил этиш тўғрисида хабарнома лойиҳасини тайёрлаш;
ташкил этиладиган ширкатнинг таъсис мажлисини тайёрлаш ва ўтказишни ташкил қилиш.
6. Комиссия хўжаликни қайта ташкил этиш жараёнида хўжалик аъзолари (ходимлари)нинг хўжаликнинг қайта ташкил этилиши жараёнида иштирок этишини, қайта ташкил этилаётган хўжаликнинг молия-хўжалик аҳволи ҳақидаги ахборотдан эркин фойдаланишни, шунингдек, қабул қилинаётган қарорларнинг ошкоралигини таъминлайди.
7. Хўжалик мол-мулкининг таркиби ва унинг баланс қийматини баҳолаш учун ишлаб чиқариш ҳамда ишлаб чиқариш билан боғлиқ бўлмаган асосий фондлар ва айланма маблағлар, тугалланмаган қурилиш объектлари ҳамда хўжаликнинг балансида акс эттирилган бошқа бойликлар рўйхатдан ўтказилади.
Мол-мулкни рўйхат қилиш ва унинг қийматини қайта баҳолаш хўжалик бухгалтерияси ходимлари томонидан қонун ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.
Мол-мулкни рўйхатга олиш ва унинг қийматини баҳолаш далолатномалари Комиссия томонидан тасдиқланади.
8. Комиссия:
хўжалик бошқаруви зиммасига мол-мулкни рўйхат қилиш ва қайта баҳолаш учун бирламчи ҳужжатларни, бухгалтерия ва статистикага оид ҳисоб ва ҳисобот маълумотларни ҳамда бошқа зарурий маълумотларни белгиланган муддатда тақдим этиш вазифасини юклаш;
ижтимоий инфратузилма объектларидан фойдаланиш тартиблари ва шартлари бўйича таклифлар ишлаб чиқиш ҳуқуқига эга.
III. Комиссия фаолиятини ташкил этиш
9. Комиссия мажлислари заруратга қараб, лекин ҳафтада камида бир маротаба ўтказилади.
10. Комиссия мажлисида Комиссия аъзоларининг камида учдан икки қисми иштирок этган тақдирда, у қарорлар қабул қилишга ваколатли ҳисобланади. Овоз бериш Комиссия аъзолари кўпчилигининг қарорига кўра, очиқ ёки яширин ҳолда амалга оширилади. Комиссиянинг ҳар бир аъзоси битта овозга эга.
Комиссия қарорлари унинг мажлисида қатнашган аъзоларнинг кўпчилиги овоз берган тақдирда қабул қилинади ва баённома шаклида расмийлаштирилиб, Комиссия раиси ҳамда котиби томонидан имзоланади.
11. Комиссия фаолиятига қайта ташкил этилаётган хўжаликнинг юқори бошқарув органи томонидан тасдиқланадиган раис раҳбарлик қилади.
Комиссия раиси ўз ваколатлари доирасида қуйидаги ҳуқуқларга эга:
Комиссия аъзоларига ва қайта ташкил этилаётган хўжаликнинг мансабдор шахсларига бажарилиши мажбурий бўлган кўрсатмалар бериш;
Комиссия аъзолари фаолиятини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш;
Комиссия фаолияти тўғрисида ҳисобот тайёрлаш.
12. Комиссия аъзолари Комиссия ишида ўзларига белгиланган хизмат вазифаларини бажариш вақтида қатнашадилар ва уларнинг ишига қўшимча ҳақ тўланмайди.
13. Комиссия қарори билан жалб этиладиган маслаҳат берувчи, аудиторлик ва бошқа ташкилотлар хизматлари учун ҳақ мазкур ташкилотлар (пудратчилар) билан қайта ташкил этилаётган буюртмачи-хўжалик ўртасида тузилган шартномаларга асосан тўланади.
Комиссия қарорига биноан жалб этиладиган якка тартибдаги экспертлар ва аудиторлар хизмати учун ҳақ тўлаш уларнинг ҳар бири билан буюртмачи-хўжалик ўртасида тузиладиган шартномаларга асосан амалга оширилади.
Шартномада кўрсатилган иш миқдори бажарувчиларга боғлиқ бўлмаган ҳолда белгиланган муддатда бажарилмаса, буюртмачи-хўжалик сарфланган вақт учун ҳақ ёки келишувга кўра қўшимча ҳақ тўлайди.
IV. Комиссиянинг мажбурияти ва жавобгарлиги
14. Комиссия:
Комиссия иши натижаларининг ошкоралигини таъминлаши;
пайчиларнинг сўровлари бўйича уларнинг фаолияти билан боғлиқ маълумотни тақдим қилиши шарт.
15. Комиссия аъзолари пайчилар олдида ўз ишлари натижаларининг тўғрилиги учун масъулдирлар.
V. Комиссиянинг тугатилиши
16. Комиссия қайта ташкил этилган хўжаликнинг юқори бошқарув органи қарорига биноан тугатилади.
17. Комиссия тугатилгандан сўнг унинг фаолиятига тегишли барча ҳужжатлар янги ташкил этилган хўжалик архивига топширилади.
(4-илова Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарорига мувофиқ ўз кучини йўқотган — ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
Вазирлар Маҳкамасининг 1998 йил 15 июлдаги 299-сон қарорига 5-ИЛОВА
_______________________ вилояти
________________________ тумани
________________________ қишлоқ
(номи)
хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги)нинг
199 йил « _____ »_______ даги
таъсис мажлисининг
_____ -сон қарори билан
ТАСДИҚЛАНГАН
Қишлоқ хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги)нинг Устав жамғармасини шакллантириш ва ундан фойдаланиш тартиби тўғрисида
НАМУНАВИЙ НИЗОМ
I. Умумий қоидалар
1. Қишлоқ хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги)* пай жамғармасидан, бўлинмас жамғармадан ҳосил бўлган Устав жамғармасининг ҳамда кейинги фаолияти даврида етиштирилган ва олинган қишлоқ хўжалиги маҳсулотининг ҳамда бошқа мол-мулкнинг эгаси ҳисобланади. У ўзига қарашли мол-мулкка эгалик қилиш, ундан фойдаланиш ва уни тасарруф қилиш ҳуқуқларини амалга оширади.
* Бундан кейин матнда «ширкат хўжалиги» деб аталади.
II. Устав жамғармасини шакллантириш
2. Ширкат хўжалиги ўз фаолиятини амалга ошириш мақсадида Устав жамғармасини ташкил этади, унинг миқдори ширкат хўжалиги уставида кўрсатилади.
Устав жамғармасининг шаклланиш манбалари ва ундан фойдаланиш йўналишлари ширкат хўжалиги аъзоларининг умумий мажлисида қонун ҳужжатлари ҳамда ширкат хўжалиги уставига асосан белгиланади.
3. Устав жамғармасини ўзгартириш тўғрисидаги қарор ширкат хўжалиги аъзоларининг умумий мажлисида қабул қилинади, бунда ширкат хўжалигининг устави белгиланган тартибда қайта рўйхатдан ўтказилиши лозим,
4. Ширкат хўжалигининг Устав жамғармаси унинг мулки ҳисобланади ва уни қонунларда назарда тутилган ҳоллардан ташқари олиб қўйиш мумкин эмас.
5. Устав жамғармаси ширкат хўжалигининг балансида асосий воситалар ва айланма маблағларнинг йиғиндиси сифатида акс эттирилиб, ширкат хўжалиги фаолиятининг асоси бўлиб ҳисобланади.
6. Асосий воситаларга бинолар, иншоотлар, механизмлар, машиналар, транспорт воситалари, ишчи ва маҳсулдор моллар, кўп йиллик дарахтлар, коллектор-дренаж тармоқлари ва бошқа гидротехника иншоотлари, йўллар, ижтимоий-маиший объектлар, номоддий активлар, Узоқ муддатли молиявий ва капитал қўйилмалар, бошқа Узоқ муддатли активлар киради.
7. Айланма маблағларга хом ашё, тайёр маҳсулотлар, уруғ, ем-хашак, ўғит, ёнилғи-мойлаш материаллари, эҳтиёт қисмлар, ҳисоб варақлардаги пул маблағлари, дебитор қарзлар, қисқа муддатли молиявий қўйилмалар ва бошқа маблағлар киради.
III. Устав жамғармасини тақсимлаш ва ундан фойдаланиш
8. Устав жамғармаси пай жамғармаси ва бўлинмас жамғармалардан иборат бўлади.
9. Пай жамғармаси Устав жамғармасининг ширкат хўжалиги аъзолари ўртасида мулкий пайларга тақсимланган қисми ҳисобланади.
Пай жамғармаси ширкат хўжалиги аъзоларининг бошланғич ва қўшимча (кўпайган) мулкий пайларидан иборатдир.
Ширкат хўжалиги пай жамғармасининг ва аъзолар мулкий пайларининг миқдорлари ширкат хўжалиги аъзоларининг умумий мажлисида тасдиқланади ҳамда унинг уставида кўрсатилади.
(9-банднинг тўртинчи хатбоши Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарори билан чиқарилган— ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
10. Ширкат хўжалиги тузилаётган вақтда белгиланган пай жамғармаси бошлангич пай жамғармасидир. У ширкат хўжалиги ҳар бир аъзосининг бошланғич мулкий пайини аниқлашда асос бўлади.
Пай жамғармасининг бошланғич миқдори ширкат хўжалиги устави ва Қишлоқ хўжалиги кооперативида (ширкат хўжалигида) пай жамғармасини шакллантириш, мулкий пайларни тақсимлаш ва улар бўйича дивидендлар тўлаш тартиби тўғрисидаги Намунавий низомда белгиланган тартибда аъзолар ўртасида мулкий пайларга тақсимланади.
11. Пай жамғармаси ширкат хўжалиги аъзолари томонидан қўшимча бадаллар киритилганда ёки умумий йиғилиш қарорига кўра тақсимланмаган фойда ҳисобига кўпаяди.
(11-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
12. Бўлинмас жамғарма — ширкат хўжалиги Устав жамғармасининг бир қисми бўлиб, у пайчи аъзолар ўртасида тақсимланмайди.
13. Бўлинмас жамғарма Устав жамғармасининг қирқ фоизидан кам бўлмаган миқдорда шакллантирилади ҳамда ширкат хўжалиги аъзоларининг умумий мажлиси қарори билан тасдиқланади.
14. Бўлинмас жамғармани яратиш ва ундан фойдаланиш Қишлоқ хўжалиги кооперативининг (ширкат хўжалигининг) бўлинмас жамғармасини шакллантириш ва ундан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги Намунавий низом бўйича белгиланади.
IV. Устав жамғармасининг ҳисоб-китоби ва уни рўйхатдан ўтказиш тартиби
17. Ширкат хўжалиги молия-ҳисоб-китоб марказида ҳар бир аъзо учун шахсий ҳисобварақ очилиб, унда бошланғич мулкий пай, қўшимча пай бадали, мулкий пайнинг қўпайган миқдори ва тўланган дивиденд ёзиб борилади. Ҳамма аъзоларнинг ҳисобварақларидаги маблағлари йиғиндиси ширкат хўжалигининг пай жамғармаси миқдорига тенг бўлиши шарт.
(17-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
18. Бўлинмас жамғарманинг шакллантирилиши, ҳаракати ва ундан белгиланган мақсадда фойдаланилиши ширкат хўжалигининг молия-ҳисоб-китоб марказидаги махсус ҳисоб бўйича амалга оширилади ва реестр китобида алоҳида ёзув билан акс эттирилади.
V. Ширкат хўжалиги тугатилаётганда Устав жамғармасини тақсимлаш тартиби
19. Ширкат хўжалигини тугатиш учун ташкил этилган тугатиш комиссияси (тугатувчи) матбуот органларида кредиторларнинг талабларини қабул қилиш учун ширкат хўжалигини тугатиш тартиби ва муддатини эълон қилади.
20. Кредиторлар талабини қабул қилиш бўйича белгиланган муддат тугагандан сўнг тугатиш комиссияси (тугатувчи) тугатилаётган ширкат хўжалигининг мол-мулки таркиби, кредиторлар талабининг рўйхати, шунингдек, ушбу масалаларни қўриб чиқиш натижалари тўғрисидаги маълумотлардан иборат оралиқ балансини тузиб чиқади.
21. Ширкат хўжалиги тугатилаётганда кредиторлар талаби қаноатлантирилгандан сўнг бўлинмас жамғарманинг қолган қиймати пай жамғармаси. билан биргаликда аъзолар ўртасида уларнинг мулкий пайларига мос равишда тақсимланади.
22. Ширкат хўжалигини тугатиш жараёнида келиб чиқадиган низолар қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳал этилади.
Вазирлар Маҳкамасининг 1998 йил 15 июлдаги 299-сон қарорига 6-ИЛОВА
Қишлоқ хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги)нинг бўлинмас жамғармасини шакллантириш ва ундан фойдаланиш тартиби тўғрисида
НАМУНАВИЙ НИЗОМ
I. Умумий қоидалар
1. Бўлинмас жамғарма қишлоқ хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги)* устав жамғармаси қийматининг бир қисми бўлиб, у ширкат хўжалиги тасарруфида қолади ва пайчи аъзолар ўртасида тақсимланмайди.
* Бундан кейин матнда «ширкат хўжалиги» деб аталади.
2. Ширкат хўжалигининг бўлинмас жамғармаси:
кенгайтирилган такрорий ишлаб чиқариш тадбирларини амалга ошириш;
юқори унумли техника ва бошқа ускуна-жиҳозларни олиш;
технологик босқич яхлитлигини юқори даражада сақлаш;
чет эл инвестицияларини жалб қилиш ва чет эл инвестициялари иштирокидаги корхоналарни ташкил этиш;
тупроқ унумдорлигини ошириш тадбирларини ўтказиш;
ирригация-мелиорация тармоқлари ва иншоотларини барпо этиш, сақлаш;
ижтимоий ва ишлаб чиқариш инфратузилмалари фаолиятининг самарадорлигини таъминлаш;
қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарувчилар учун умумтехнологик ва ширкат жамоаси фойдаланадиган инфратузилмаларга кирувчи объектлардан ҳамкорликда фойдаланиш учун шароитлар яратиш;
бошқа умумий ижтимоий ва хўжалик вазифаларини ҳал этиш мақсадларида ташкил қилинади.
3. Ширкат хўжалигининг бўлинмас жамғармаси қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳоллардан ташқари дахлсиз ҳисобланади.
4. Бўлинмас жамғарманинг қиймати (миқдори) ширкат хўжалиги мол-мулки миқдори, фаолияти ихтисослашуви, унинг инфратузилмалар объектларини ривожлантириш истиқболини ҳисобга олган ҳолда табақали равишда белгиланади ва ширкат хўжалиги уставида акс эттирилади.
5. Ширкат хўжалиги бўлинмас жамғармасининг миқдорига унинг у ёки бу мақсаддаги йўналишларининг устуворлигини ҳисобга олган ҳолда умумий мажлис қарори билан ўзгартирилиши мумкин.
(5-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
6. Бўлинмас жамғарманинг шаклланиши ва фойдаланишини тартибга солиш ҳамда назорат қилиш тафтиш комиссияси (тафтишчи) ва ширкат хўжалиги аъзоларининг умумий мажлиси томонидан амалга оширилади.
(6-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
7. Ширкат хўжалиги аъзолари томонидан дивиденд олиш мақсадида киритилган қўшимча пай бадаллари бўлинмас жамғарма таркибига киритилмайди.
II. Бўлинмас жамғармани шакллантириш ва ундан фойдаланиш
10. Ширкат хўжалиги ўз бўлинмас жамғармасидан белгиланган мақсадга мувофиқ мустақил фойдаланишга ҳақли.
III. Бўлинмас жамғарманинг ҳисоб-китоби
11. Бўлинмас жамғарманинг шакллантирилиши ва ундан фойдаланиш ҳисоби бухгалтерия ҳисоботи тўғрисидаги қонун ҳужжатлари ва қишлоқ хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги)нинг устав жамғармасини шакллантириш ва ундан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги Намунавий низомда белгиланган тартибда амалга оширилади.
12. Ширкат хўжалиги бўлинмас жамғармасининг объектлари ва манбалари рўйхат қилинади ҳамда унинг келгуси ҳисобот йилидаги миқдори ширкат хўжалиги аъзоларининг умумий мажлисида тасдиқланади.
13. Соф фойданинг ширкат хўжалиги бўлинмас жамғармасини кўпайтириш учун ажратилган қисми умумий мажлис қарори билан алоҳида иккиламчи ҳисобвараққа ўтказилади.
IV. Ширкат хўжалигини тугатишда бўлинмас жамғармани тасарруф қилиш
14. Ширкат хўжалиги тугатилганда, унинг кредиторлари талаблари қаноатлантирилгандан сўнг, бўлинмас жамғарманинг қолган қисми қиймати пай жамғармаси билан биргаликда аъзолар ўртасида уларнинг мулкий пайларига мутаносиб равишда тақсимланади ва пайчиларнинг номи ёзилган гувоҳномаларида қайд этилади.
Вазирлар Маҳкамасининг 1998 йил 15 июлдаги 299-сон қарорига 7-ИЛОВА
_______________________ вилояти
________________________ тумани
________________________ қишлоқ
(номи)
хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги)нинг
199 йил « _____ »_______ даги умумий мажлисининг
_____ - сон қарори билан
ТАСДИҚЛАНГАН
Қишлоқ хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги)да пай жамғармасини шакллантириш, мулкий пайларни тақсимлаш ва улар бўйича дивидендлар тўлаш тартиби тўғрисида
1. Ширкат хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги)* пай жамғармаси асосий жамғармаларнинг қийматини ҳамда ширкат хўжалигининг мажбуриятлардан ҳоли бошқа активлари қийматини ўз ичига олади, бўлинмас жамғармани шакллантиришга йўналтирилган маблағлар бундан мустаснодир.
(1-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
* бундан кейин матнда «ширкат хўжалиги» деб аталади.
2. Ширкат хўжалигининг пай жамғармаси ширкат хўжалиги устави ҳамда ушбу Намунавий низомга мувофиқ ширкат хўжалиги аъзоларининг қийматда ифодаланган мулкий пайларига бўлинади.
3. Мулкий пай ҳар бир аъзонинг ширкат хўжалиги пай жамғармасидаги улушидир.
охирги _____ йил мобайнидаги ўртача йиллик иш ҳақи аниқланади.
5. Иш ҳақини ҳисоб-китоб қилиш учун олинадиган давр ширкат хўжалиги аъзоларининг умумий мажлисида тасдиқланади.
6. Ширкат хўжалиги ҳар бир аъзосининг меҳнат стажи кейинги _____йилдаги ўртача йиллик иш ҳақига кўпайтирилиб, унинг йил-сўми аниқланади.
7. Ширкат хўжалигида ишловчи барча аъзоларнинг йил-сўмлари жамланади.
8. Ширкат хўжалигида ишловчи аъзолар ўртасида тақсимланадиган пай жамғармаси ширкат хўжалиги бўйича жами йил-сўмга бўлиниб, бир йил-сўмга тўғри келадиган мулкий пайни акс эттирувчи коэффициент аниқланади.
9. Ширкат хўжалиги ҳар бир аъзосининг мулкий пайи унинг йил-сўмини ушбу Намунавий низомнинг 8-бандида кўрсатилган коэффициентга кўпайтириб аниқланади.
10. Тақсимланадиган пай жамғармасини ширкат хўжалиги аъзоларининг сонига бўлиб бир пайнинг ўртача қиймати аниқланади.
11. Ширкат хўжалиги пенсионерларининг мулкий пайлари умумий мажлис қарори билан пай жамғармасининг ўн фоизигача миқдорда белгиланади ва тақсимланади. Бунда ҳар бир ширкат хўжалигининг ички шароитлари ҳисобга олиниши лозим.
12. Ҳар бир пенсионернинг ширкат хўжалигида ишлаган меҳнат стажи аниқланади ва пенсионерларнинг стажлари йиғиндиси ҳисоблаб чиқилади.
13. Пай жамғармасининг пенсионерларга ажратилган қисми ширкат хўжалигидаги барча пенсионерларнинг умумий меҳнат стажига бўлинади ва бир йиллик стажга тўғри келадиган пай қиймати аниқланади.
Бир йиллик стажга тўғри келадиган мулкий пай қиймати пенсионернинг умумий стажига кўпайтирилиб, унинг мулкий пайи миқдори аниқланади.
III. Ширкат хўжалиги пайчи-аъзолари таркибини ва уларнинг мулкий пайларини аниқлаш тартиби
15. Ширкат хўжалиги аъзосининг мулкий пайи қимматли қоғозлар тоифасига кирмайдиган ва ҳар бир аъзога бериладиган номи ёзилган гувоҳнома билан тасдиқланади (Илова).
16. Мулкий пай миқдори фақат умумий йиғилишнинг қарорига кўра тақсимланмаган фойда ва ширкат аъзоларининг қўшимча пай бадаллари ҳисобига кўпайтирилиши мумкин. Бундай ҳолларда ширкат хўжалигининг уставига устав жамғармасини кўпайтириш тўғрисида ўзгартиришлар киритилади.
(16-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
17. Ширкат хўжалигининг молия-ҳисоб-китоб марказида ҳар бир аъзо учун шахсий ҳисобварақ очилади, унда пайчи-аъзонинг бошланғич мулкий пайи, мулкий пайнинг кўпайган суммаси ҳамда тўланган дивидендлар ҳисобга олиб борилади. Барча аъзоларнинг шахсий ҳисоб варағидаги мулкий пайлари суммаси ширкат хўжалиги пай жамғармаси миқдорига тенг бўлиши шарт.
(17-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
IV. Мулкий пайни ажратиб чиқариш ва мерос қилиб қолдириш тартиби
18. Фермер хўжалиги ёки янги ширкат хўжалиги ташкил этиш мақсадида ширкат хўжалигидан чиқилган ҳолларда мулкий пайлар умумий йиғилишнинг қарорига кўра пул ёки натура шаклида қонун ҳужжатларига мувофиқ ажратиб берилади.
(18-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
(21-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарорига мувофиқ ўз кучини йўқотган— ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
22. Ширкат хўжалиги тугатилаётганда кредиторлар талаби қондирилгандан сўнг қолган мол-мулк ширкат хўжалиги аъзолари ўртасида уларнинг мулкий пайларига мутаносиб равишда тақсимланади.
V. Дивидендларни шакллантириш ва тўлаш тартиби
23. Дивиденд — соф фойданинг солиқлар, йиғимлар ва бошқа тўловлар тўланганидан кейин ширкат хўжалиги ихтиёрида қоладиган, ширкат хўжалиги аъзолари ўртасида тақсимланиши лозим бўлган қисмидир.
24. Ширкат хўжалигининг ҳар бир аъзосига тегишли дивиденд миқдори умумий мажлис томонидан белгиланади ҳамда иш ҳақи, мукофот ва бошқа тўловлар миқдорига боғлик бўлмайди.
25. Бир сўмлик мулкий пайга тўғри келадиган дивиденд миқдори соф фойданинг дивидендлар тўлаш учун ажратилган қисмини пай жамғармасига бўлиш йўли билан аниқланадиган коэффициент тариқасида ҳисоблаб чиқарилади.
26. Ширкат хўжалиги ҳар бир аъзосининг мулкий пай бўйича дивиденди ушбу Намунавий низомнинг 25-бандида белгиланган коэффициентга кўпайтириш йўли билан аниқланади.
(26-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
27. Ширкат хўжалиги аъзолари дивидендларини ҳисоблаш ва тўлаш ширкат хўжалиги молия-ҳисоб-китоб маркази томонидан амалга оширилади.
28. Дивидендларни ҳисоблаш ва тўлаш тўғрисидаги ҳисобот бир йилда бир марта тузилади ва ширкат хўжалиги аъзоларининг умумий мажлиси тасдиғига тақдим этилади.
29. Мулкий пайлар бўйича дивидендларнинг тўғри ҳисобланганлиги ва тўланганлигини назорат қилиш ширкат хўжалигининг тафтиш комиссияси (тафтишчиси) томонидан амалга оширилади.
30. Мулкий пайлар ва дивидендлар юзасидан келиб чиқадиган келишмовчиликлар қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳал этилади.
Қишлоқ хўжалиги ширкатида пай жамғармасини шакллантириш, мулкий пайларни тақсимлаш ва улар бўйича дивидендлар тўлаш тартиби тўғрисидаги Намунавий низомга ИЛОВА
Мулкий пай ва соф фойдадан тўланган дивидендлар ҳаракати
Вазирлар Маҳкамасининг 1998 йил 15 июлдаги 299-сон қарорига 8-ИЛОВА
_______________________ вилояти
________________________ тумани
______________________________
(номи)
умумий мажлиснинг
199 йил « _____ »_______ даги
_____ - сон қарори билан
ТАСДИҚЛАНГАН
Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришида оила (жамоа) пудрати тўғрисида
НАМУНаВИй НИЗОМ
I. Умумий қоидалар
1. Оила (жамоа) пудратидан келиб чиқадиган муносабатлар Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси, Ўзбекистон Республикасининг Ер кодекси, Ўзбекистон Республикасининг «Қишлоқ хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги) тўғрисида»ги Қонуни ва бошқа қонун ҳужжатлари ҳамда ушбу Намунавий низом билан тартибга солинади.
2. Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришида оила (жамоа) пудрати оила (жамоа)га вақтинча фойдаланишга бериб қўйилган ер участкаларида оила (жамоа) аъзоларининг* бевосита иштирок этишига асосланади.
* Бундан кейин матнда «пудратчилар» деб аталади.
3. Оила (жамоа) пудрати хўжалик юритишнинг қишлоқ хўжалиги кооперативи (ширкати)* аъзоларининг бошқарув номига берилган аризасига мувофиқ танлов асосида ташкил этилади. Аризада пудратчиларга бериладиган ер участкасининг ўлчами, етиштириладиган маҳсулот тури, оила (жамоа)даги меҳнатга лаёқатли аъзоларнинг сони кўрсатилади.
* Бундан кейин матнда «буюртмачи-хўжалик» деб аталади.
Аризалар танлов эълон қилингандан кейин бир ой ичида қабул қилиниб, улар бўйича ўн кунлик муддатда хўжалик бошқаруви томонидан қарор қабул қилинади. Танловда ширкат хўжалиги аъзоларининг Қишлоқ хўжалигида тегишли малака ва иш тажрибаси ҳамда экин майдони, маҳсулот бирлигига кетадиган меҳнат сарфларининг белгиланган меъёрлари ҳисобга олинади.
Танлов натижаси бўйича хўжалик бошқарувининг қарори чиқарилади. Бошқарув қарорида пудратчиларга ажратиладиган ер участкасининг ўлчами, унинг жойлашган манзили, ариза берувчиларнинг талаби қондирилмаганда эса унинг асосланган сабаби кўрсатилади.
(3-банд хатбоши билан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарорига мувофиқ тўлдирилган— ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
4. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини етиштириш бўйича оила (жамоа) пудрати шартномаси ҳар йили тузилади ва ширкат хўжалиги раиси ҳамда оила бошлиғи (жамоанинг ваколат берган вакили) томонидан имзоланади. Шартномада унинг имзоланиш санаси кўрсатилади ҳамда шартнома буюртмачи-хўжаликнинг муҳри билан тасдиқланади.
5. Буюртмачи-хўжалик ер участкаларини қишлоқ хўжалиги маҳсулоти етиштирувчи пудратчиларга қишлоқ хўжалиги учун мўлжалланган ерлардан далолатнома асосида беради.
Далолатнома ер участкасининг ўлчами, унинг жойлашган манзили, ҳолати ва ер участкасидаги мавжуд кўп йиллик дарахтлар кўрсатилган ҳолда икки нусхада тузилади, буюртмачи-хўжалик вакили ва оила бошлиғи (жамоанинг ваколат берган вакили) томонидан имзоланади ҳамда буюртмачи-хўжаликнинг муҳри билан тасдиқланади. Далолатноманинг битта нусхаси бошқарувда, иккинчиси эса пудратчида шартнома муддати тугагунгача сақланади.
ер участкасининг ўлчами, жойлашган манзили ва ҳолати;
ер участкасидан фойдаланиш шартлари, томонларнинг алмашлаб экиш схемасига мувофиқ қишлоқ хўжалиги экинлари ҳосилдорлигини ва ер сифатини ошириш, тупроқ унумдорлигини сақлаш ва ошириш бўйича мажбуриятлари;
етиштириладиган қишлоқ хўжалиги маҳсулотининг миқдори ва турлари, сифати;
етиштирилган қишлоқ хўжалиги маҳсулотининг баҳоси, унга ҳақ тўлаш ва уни сотиш шартлари;
суғориш учун сув ва моддий-техника ресурслари билан пудратчини таъминлаш;
томонларнинг шартнома мажбуриятларини бажармаганлик учун жавобгарлиги ва уларнинг хоҳишига кўра бошқа шартлар.
7. Шартнома икки нусхада тузилади ва имзоланган пайтдан бошлаб кучга киради. Шартноманинг бир нусхаси бошқарувда, иккинчи нусхаси пудратчида сақланади.
8. Пудратчиларга берилган ер участкаларидан қатъий белгиланган мақсадда фойдаланилади, бунда ҳайдаладиган ер майдонлари ўлчамларининг камайтирилишига йўл қўйилмайди.
9. Ер участкасининг ўлчамлари ва унинг чегаралари томонларнинг келишувига кўра ўзгартирилиши мумкин.
10. Алоҳида иш турларини бажариш учун ходимлар жалб қилинганда, уларга пудратчиларнинг иш ҳақи фондидан ҳақ тўланади.
11. Ишлаб чиқариш шароитлари ўзгарган тақдирда, томонларнинг келишувига биноан, шартнома шартлари ҳам ўзгариши мумкин.
12. Пудратчиларга берилган ер участкасида ер участкаси эгасининг розилигисиз бинолар ва бошқа иншоотлар қуриш ман этилади.
13. Оила (жамоа) пудрати бошқа қишлоқ хўжалиги корхоналари, муассасалари ва ташкилотларида ҳам қўлланилиши мумкин.
шартномада кўрсатилган миқдордан ортиқ етиштирилган (пахтадан ташқари) маҳсулотни шартнома бўйича (эркин) нархда сотишга ёки шу нархда буюртмачи-хўжаликка топширишга;
(14-банднинг иккинчи хатбоши Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
ижтимоий таъминот бўйича ҳуқуқлардан, ижтимоий суғурта ва қонунда белгиланган бошқа имтиёзлардан фойдаланишга;
ер участкаси давлат ва жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйилган тақдирда уларга етказилган зарар ва бошқа харажатларнинг тўланишини, шу жумладан, бой берилган фойданинг, қонун ҳужжатларига мувофиқ қопланишини талаб қилиш ҳуқуқига эга.
15. Пудратчилар:
берилган ер участкасидан белгиланган мақсадга кўра ва шартнома шартларига асосан фойдаланишлари, ер унумдорлигининг пасайишига, атроф муҳитнинг ёмонлашувига йўл қўймасликлари, агротехника қоидаларига риоя қилишлари;
берилган ер участкаларидаги ирригация ва коллектор-дренаж тармоқларини ўз вақтида тозалашлари, ҳудуддаги кўп йиллик дарахтларни парвариш қилишлари ва сақлашлари;
шартномада назарда тутилган муайян қишлоқ хўжалиги маҳсулотини етиштиришлари ва уни келишилган муддатларда буюртмачи-хўжаликка топширишлари;
моддий-техника ресурсларидан фойдаланишда тежамкорликни таъминлашлари, техника хавфсизлиги ва меҳнатни муҳофаза қилиш қоидаларига риоя қилишлари шарт.
III. Буюртмачи-хўжаликнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
16. Буюртмачи-хўжалик бошқарув орқали:
пудратчининг фаолиятига аралашмаган ҳолда исталган вақтда бажарилаётган қишлоқ хўжалиги ишларининг ўз вақтида амалга оширилишини ва сифатини текширишга;
агар пудратчи оила (жамоа) пудрати шартномасини бажаришга ўз вақтида киришмаса ёки ишни суст бажариши натижасида уни белгиланган муддатда тугатиш мумкин эмаслиги аниқ бўлиб қолса, оила (жамоа) пудрати шартномасини бекор қилишни ва етказилган зарарларни қоплашни талаб қилишга;
(16-банднинг учинчи хатбоши Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
қишлоқ хўжалиги ишларини бажариш вақтида уларнинг тегишли даражада бажарилмаслиги аниқ бўлиб қолса, пудратчига камчиликларни йўқотиш учун одилона муддат белгилашга ва бу талабни пудратчи белгиланган муддатда бажармаган тақдирда бу ишларни пудратчи ҳисобидан бажаришни бошқа шахсга топширишга, шунингдек етказилган зарарни қоплашни талаб қилишга ҳақли.
(16-банднинг тўртинчи хатбоши Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
17. Буюртмачи-хўжалик бошқарув орқали:
ер участкасини ва шартномада кўрсатилган бошқа мол-мулкларни пудратчига далолатнома асосида бериши;
ердан фойдаланиш ва уни муҳофаза қилиш устидан назоратни амалга ошириши;
пудратчини уруғ, ўғит, химикатлар ва бошқа моддий-техника ресурслари, зарур техника воситалари билан белгиланган муддатларда таъминлаши, унга пуллик хизмат кўрсатиши;
агротехника тадбирларини ўз вақтида самарали ўтказиш бўйича малакали мутахассислар томонидан маслаҳатлар берилишини ташкил этиши, техника хавфсизлигига риоя қилиниши устидан назоратни таъминлаши;
пудратчи етиштирган, топширган ва сотган маҳсулотларнинг ҳисобини олиб бориш учун даромад ва харажатлар ҳисоб-китоби бўйича хўжалик молия-ҳисоб-китоб марказида унинг шахсий ҳисоб варағини очиши, ўзаро ҳисоб-китоб ишларининг чек ва бошқа ҳужжатлар асосида олиб борилишини таъминлаши;
ҳар бир пудратчига ойлик миқдори белгиланган меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан кам бўлмаган иш ҳақини ўз вақтида тўлашни таъминлаши;
(17-банднинг еттинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 28 декабрдаги 1046-сонли қарори таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 29.12.2019 й., 09/19/1046/4242-сон)
шартнома мажбуриятлари хўжалик томонидан бажарилганда пахта етиштирувчиларга шартномада назарда тутилганидан ортиқча етиштирилган ҳар бир тонна пахта хом ашёси учун пахта ёғи, кунжара ва шелухани белгиланган тартибда беришни таъминлаши шарт.
IV. Якунловчи қоидалар
18. Буюртмачи-хўжалик ва пудратчи оила (жамоа) пудрати шартномаси шартлари билан белгиланган ҳуқуқ ва мажбуриятлар доирасида жавобгар бўладилар.
20. Томонлар шартномада назарда тутилмаган масалалар бўйича жамоа шартномаларига ҳамда қонун ҳужжатларига риоя қиладилар. Буюртмачи-хўжалик билан пудратчи ўртасида шартнома мажбуриятларини бажариш юзасидан вужудга келадиган низолар судда ҳал қилинади.
Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришида оила (жамоа) пудрати тўғрисидаги Намунавий низомга 1-ИЛОВА
Қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштириш ва хизматлар кўрсатиш учун оила (жамоа) пудрати тўғрисида
НАМУНАВИЙ ШАРТНОМА
_______________________________ вилояти____________________________ тумани ________________________________________ номли қишлоқ хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги) Бошқаруви орқали бир томондан ва оила бошлиғи (жамоанинг ваколат берилган вакили)
иккинчи томондан, ушбу Шартномани қуйидагилар тўғрисида туздилар:
I. Шартнома предмети
1. Оила (жамоа) (бундан кейин матнда «пудратчи деб аталади) 199 йилдан 199 йилга қадар қишлоқ хўжалиги кооперативи (ширкат хўжалиги)нинг (бундан кейин матнда «буюртмачи- хўжалик» деб аталади қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларидан ________________ гектар ер участкасини оила (жамоа) пудрати шартномаси шартларига мувофиқ далолатнома асосида ернинг сифат кўрсаткичлари кўрсатилган ҳолда олади.
2. Пудратчи ўзига бириктирилган ер участкасида буюртмачи-хўжалик томонидан буюртма қилинган қуйидаги қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ҳар йили етиштириш ва уларни келишилган нархда буюртмачи-хўжаликка топшириш мажбуриятини олади:
Экин турлари
Экин майдони, га
Ҳосилдорлик
Ялпи маҳсулот қиймати, сўм
Жами маҳсулот учун тўланадиган иш ҳақи, сўм
Шунинг 70 фоизи йил давомида аванс тариқасида тўланади, сўм
1 гектар ҳисобига тўғри келадиган аванс миқдори, сўм
гекдаридан цент.
жами т.
II. Пудратчининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
3. Пудратчи:
ер участкасини ушбу Шартноманинг 1-бандига биноан ўз вақтида олиш;
суғориш учун сув олиш;
белгиланган муддатларда ва ҳажмларда уруғлик, экиш материаллари ва бошқа моддий ресурсларни олиш;
Шартномада кўрсатилган миқдордан етиштирилган (пахтадан ташқари) маҳсулотни ўз ихтиёрига кўра келишилган нархда сотиш ёки шу нархда буюртмачи-хўжаликка топшириш;
(3-банднинг бешинчи хатбоши Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
буюртмачи-хўжалик айби билан етказилган зарарни, шу жумладан, бой берилган фойданинг қопланишини талаб қилиш ҳуқуқига эга
4. Пудратчи:
ўзига бириктирилган ер участкасидан белгиланган мақсадда ва шартнома шартлари бўйича фойдаланиши, тупроқ унумдорлигининг пасайишига йўл қўймаслиги, экинларни буюртмачи-хўжалик ихтисосига мувофиқ равишда етиштириши;
ажратилган моддий-техника ресурсларини сарфлашда тежамкорликни таъминлаши, техника хавфсизлиги ва меҳнатни муҳофаза қилиш талабларига риоя этиши шарт.
III. Буюртмачи-хўжаликнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
5. Буюртмачи-хўжалик:
пудратчидан ишларни ўз вақтида ва сифатли бажарилишини талаб қилиш;
ер участкасидан ва моддий-техника ресурсларидан белгиланган мақсадда фойдаланилишини назорат қилиш;
пудратчи томонидан иш бажарилиши пайтида йўл қўйилган камчиликларни бартараф этишни талаб қилиш ҳуқуқига эга.
6. Буюртмачи-хўжалик:
олинган ер участкасини ва бошқа мол-мулкни ушбу Шартноманинг 1-бандида кўрсатилган муддатга далолатнома асосида пудратчига бериши;
пудратчини уруғлик, минерал ўғит, химикатлар ва бошқа моддий-техника ресурслари билан белгиланган муддатларда таъминлаши;
Пудратчининг талабномасига кўра ўз ихтиёридаги техника ҳисобидан ёки ташкилотлар билан тузилган шартномага мувофиқ ер участкаларидан сифатли фойдаланиши ва ишлов бериши, экинларни экиши ва ҳосилни йиғиб олиши, ҳосилни йиғиб олиш даврида пудратчини яшик ва бошқа идишлар билан таъминлаши, пуллик хизмат кўрсатишни ташкил этиши;
пудратчи томонидан етиштирилган маҳсулотни тайёрлов ташкилотларига ва сотиш жойига етказиб бериш чора-тадбирларини қўриши;
ҳар бир пудратчига ойлик миқдори белгиланган меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдоридан кам бўлмаган иш ҳақини ўз вақтида тўлашни таъминлаши;
(6-банднинг олтинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 28 декабрдаги 1046-сонли қарори таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 29.12.2019 й., 09/19/1046/4242-сон)
агротехника тадбирларини ўз вақтида самарали ўтказиш бўйича малакали мутахассисларнинг маслаҳатларини ташкил этиши, техника хавфсизлиги қоидаларига риоя этилиши устидан назоратни таъминлаши;
етиштирилган, топширилган ва сотилган маҳсулотнинг ҳисобини олиб бориш учун даромад ва харажатлар ҳисоби бўйича буюртмачи-хўжаликнинг молия-ҳисоб-китоб марказида пудратчига шахсий ҳисобварақ; очиши, ўзаро ҳисоб-китоб ишларини чек ва бошқа ҳужжатлар асосида олиб борилишини таъминлаши;
шартномада кўрсатилган маҳсулот ҳажми учун маҳсулот қийматидан_____фоиз; шартномада кўрсатилган маҳсулот ҳажмидан ортиқ ишлаб чиқарилган маҳсулот учун____фоиз миқдорида иш ҳақи тўлаши;
шартнома шартлари бажарилганда унда назарда тутилганига нисбатан тежалган моддий сарф-харажатларнинг қийматидан 70 фоизини пудратчига иш ҳақи тариқасида беришни таъминлаши;
шартномада назарда тутилганидан ортиқ маблағ сарфланганида иш ҳақидан ушлаб қолишни амалга ошириш;
хўжалик режани бажарган тақдирда пахта етиштирувчиларга шартномадан ортиқ етиштирилган ҳар бир тонна пахта хом ашёси учун_____кг пахта ёғи,___ кг кунжара,__кг шелухани беришини таъминлаши шарт.
IV. Якунловчи қоидалар
7. Буюртмачи-хўжалик ва пудратчи улар ўртасида тузилган Шартнома шартлари юзасидан ўзларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари доирасида жавобгар бўладилар.
8. Маҳсулот етиштириш мажбурияти пудратчининг айби билан бажарилмаганда буюртмачи-хўжалик етиштирилмаган маҳсулот қийматини унинг тўланишини пудратчидан талаб қилиш ҳуқуқига эга.
(8-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 5 ноябрдаги 486-сонли қарори таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2003 й., 21-сон, 207-модда)
9. Маҳсулот етиштириш шартлари ўзгарган (моддий-техника ресурслари ва маҳсулотлар нархи, ишлаб чиқариш технологияси, иш ҳақи ошиши) тақдирда томонларнинг келишувига биноан Шартноманинг шартлари ҳам ўзгариши мумкин.
10. Ушбу Шартномада назарда тутилмаган масалаларни тартибга солишда томонлар қонун ҳужжатларига, жамоа шартномаларига, хўжаликнинг меҳнатга ҳақ тўлаш Низомига амал қиладилар. Буюртмачи-хўжалик билан пудратчи ўртасида Шартнома мажбуриятларини бажариш юзасидан келиб чиқадиган низолар судда ҳал қилинади.
11. Ушбу Шартнома икки нусхада тузилади ва имзоланган пайтдан бошлаб кучга киради. Шартноманинг бир нусхаси буюртмачи-хўжалик бошқарувида, иккинчи нусхаси эса пудратчида сақланади.