Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
Қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилиш тизимини жорий этишнинг ташкилий чора-тадбирлари ҳақида
Ўзбекистон Республикасининг «Қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилиш тўғрисида»ги Қонуни ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилиш механизмини самарали ташкил этиш тўғрисида» 2025 йил 21 ноябрдаги ПФ-223-сон Фармони ижросини таъминлаш, шунингдек, қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилиш соҳасидаги муносабатларни тартибга солиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
қишлоқ хўжалиги суғуртасини бошқариш, қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларини турли таваккалчиликлардан ҳимоя қилиш ва зарарнинг ўрнини қоплаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси томонидан қишлоқ хўжалиги суғурталовчиси сифатида Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармаси (кейинги ўринларда — Жамғарма) ташкил этилиши;
Жамғарма суғурталовчи вазифасини ушбу Қонунда белгиланган тартибда лицензиясиз амалга ошириши, бунда ушбу қоида Жамғармани суғурта (қайта суғурта) фаолиятини амалга оширишда лицензия талаблари ва шартларини бажаришдан озод этмаслиги;
Жамғарма нотижорат ташкилоти бўлиб, Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланадиган низомга асосан фаолият кўрсатиши;
Жамғарманинг юқори бошқарув органи Жамғарманинг бошқарув кенгаши ҳисобланиб, унинг фаолиятига умумий раҳбарлик қилиши белгилангани маълумот учун қабул қилинсин.
2. Қуйидагилар:
Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармаси тўғрисидаги низом 1-иловага мувофиқ;
Мустақил экспертлар фаолиятини ташкил этиш тартиби тўғрисидаги низом 2-иловага мувофиқ;
Суғурта қилиш босқичма-босқич жорий этиладиган қишлоқ хўжалиги йўналишлари ва маҳсулотлари рўйхати 3-иловага мувофиқ;
Етиштириладиган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг йўқотилиши (нобуд бўлиши) хавфлари бўйича суғурта қилиш босқичлари 4-иловага мувофиқ;
«Қишлоқ хўжалиги суғуртаси» ахборот тизимига интеграция қилинадиган ахборот тизимлари рўйхати 5-иловага мувофиқ;
Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармасининг бошқарув кенгаши таркиби 6-иловага мувофиқ тасдиқлансин;
Олдинги таҳрирга қаранг.
Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармаси дирекцияси ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш ва уларни моддий рағбатлантириш ҳамда ижтимоий муҳофаза қилиш тартиби тўғрисидаги низом 7-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
(2-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 28 апрелдаги 206-сонли қарорига асосан саккизинчи хатбоши билан тўлдирилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 29.04.2026 й., 09/26/206/0425-сон)
3. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Жамғарма томонидан суғурталанган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқаришда:
Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлиги билан биргаликда қишлоқ хўжалиги экинларининг касалликлари ва зараркунандаларига қарши курашиш, шунингдек, фавқулодда вазиятларда ҳосилни сақлаб қолишни таъминлаш бўйича амалий чора-тадбирларни кўриб борсин;
Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси билан биргаликда қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлардан мақсадли фойдаланиш ҳамда ўз вақтида сифатли экиш ва парваришлаш бўйича амалга оширилган ишлар юзасидан доимий назорат ҳамда мониторинг ишларини олиб борсин;
Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитаси билан биргаликда ветеринария соҳаси ҳамда чорвачиликнинг барча тармоқларини, шу жумладан, қорамолчилик, қўйчилик, қоракўлчилик, эчкичилик, йилқичилик, паррандачилик, балиқчилик, асаларичилик ва қуёнчилик йўналишларида ҳайвонларни юқумли касалликлардан ҳимоя қилиш чораларини кўриб борсин;
Космик тадқиқотлар ва технологиялар агентлиги билан биргаликда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш жараёнларини сунъий йўлдош ва учувчисиз учиш аппаратлари (дронлар) ёрдамида космик мониторинг қилиб борсин.
4. Белгилансинки, ушбу қарорнинг 3-бандида назарда тутилган тадбирлар натижаси бўйича йиғилган маълумотлар ва таҳлилий материаллар тегишли тадбирлар амалга оширилгандан кейин ўн кунлик муддатда «Қишлоқ хўжалиги суғуртаси» ахборот тизимига тадбирни ўтказган ваколатли органлар томонидан мажбурий тартибда киритиб борилади.
5. Космик тадқиқотлар ва технологиялар агентлиги Жамғармага суғурталанган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини мониторинг қилиш учун зарур бўлган маълумотларни бепул тақдим этиб борсин.
6. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги:
Рақамли технологиялар вазирлиги ҳамда манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда жорий йил якунига қадар «Қишлоқ хўжалиги суғуртаси» ахборот тизими билан ушбу қарорга 5-иловага мувофиқ ахборот тизимларини интеграция қилиш чораларини кўрсин;
бир ҳафта муддатда «Агросаноатни рақамлаштириш маркази» МЧЖда «Қишлоқ хўжалиги суғуртаси» ахборот тизимини ишлаб чиқиш ва унинг узлуксиз ишлашини таъминлашга масъул бўлган тузилмани ташкил қилсин ҳамда ушбу тузилма фаолиятини мувофиқлаштириш Жамғармага юклатилишини таъминласин;
Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ва вилоятлар ҳокимликлари билан биргаликда бир ой муддатда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштирувчилар иштирокида жойларда қишлоқ хўжалиги суғуртаси тизими ва унинг афзалликлари бўйича ўқув-семинарлари ташкил қилсин;
ҳар ойда ўзининг расмий веб-сайтида ва ижтимоий тармоқларда қишлоқ хўжалиги суғуртаси тизими бўйича видеороликларни жойлаштириб борсин;
манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни икки ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.
7. Ушбу қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари Ж.А. Ходжаев зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2025 йил 6 декабрь,
772-сон
Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 6 декабрдаги 772-сон қарорига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармаси тўғрисида
НИЗОМ
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармасининг (кейинги ўринларда — Жамғарма) мақоми, асосий вазифалари ва функциялари, ҳуқуқлари ва мажбуриятлари, Жамғарма фаолиятини бошқариш, маблағларини шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш, шунингдек, фаолиятига оид тўловларни амалга ошириш тартибини белгилайди.
2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланади:
ваколатли давлат органи — суғурта фаолиятини тартибга солувчи ваколатли давлат органи;
Жамғарманинг бошқарув кенгаши — Жамғарма фаолиятига умумий раҳбарлик қилувчи юқори бошқарув органи;
мувофиқлаштирувчи давлат органи — қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилишни мувофиқлаштирувчи давлат органи — Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги;
«Қишлоқ хўжалиги суғуртаси» ахборот тизими — қишлоқ хўжалиги суғуртасини электрон тарзда расмийлаштириш, қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасининг иштирокчиларини рўйхатдан ўтказиш ва кўрсатилаётган суғурта хизматлари устидан назорат қилиш имкониятини таъминловчи ахборот тизими;
Ягона автоматлаштирилган ахборот тизими (кейинги ўринларда — Ягона тизим) — манфаатдор вазирликлар ва идораларнинг ахборот тизимлари ҳамда марказий маълумотлар базалари, жисмоний ва юридик шахслар марказий маълумотлар базалари билан интеграция қилинган суғурта бозори маълумотларини ҳисобга олиш ва истеъмолчиларга электрон суғурта хизматларини кўрсатиш имкониятини таъминловчи ягона тизим;
23210 — Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳужжатлари ва Вазирлар Маҳкамасининг қарорларида белгиланган тартибда ҳамда имтиёзли шартлар асосида Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети ёки тегишли жамғармалар томонидан тижорат банкларига жойлаштирилган ресурслар ҳисобидан тижорат банклари томонидан ажратилган кредитлар бўйича ҳисобварақ.
3. Жамғарма ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва қонунларига, Ўзбекистон Республикасининг «Қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилиш тўғрисида»ги Қонунига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қарорларига, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари ва фармойишларига, Вазирлар Маҳкамасининг қарорларига, бошқа қонунчилик ҳужжатларига, шунингдек, ушбу Низомга амал қилади.
4. Жамғарма нотижорат ташкилоти ҳисобланади, мустақил балансга, шахсий ғазна ҳисобварақларига, шу жумладан, хорижий валютадаги ҳисобварақларига, Ўзбекистон Республикаси Давлат гербининг тасвири туширилган ва ўз номи ёзилган думалоқ муҳрга, штампларга ва бланкаларга эга бўлади.
Жамғарма молиявий ёрдам бериш ва хайрия фаолияти билан шуғулланиши, шунингдек, юридик шахсларнинг муассиси (қатнашчиси) бўлиши ҳамда суғурта ташкилотларининг устав капиталида (фондида) иштирок этиши мумкин эмас.
5. Жамғарманинг номи:
давлат тилида:
Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармаси;
инглиз тилида:
Agricultural insurance fund;
рус тилида:
Фонд сельскохозяйственного страхования.
6. Жамғарма ўз мажбуриятлари бўйича ўзининг барча мол-мулки билан жавоб беради.
Бунда Жамғарманинг ўз маблағлари ва қайта суғурта қилишдан олинадиган маблағлар зиммасига олинган мажбуриятларни қоплаш учун етарли бўлмаса, мажбуриятларнинг қопланмаган қисми Жамғармага Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан қопланади.
2-боб. Жамғарманинг асосий вазифалари ва функциялари
7. Қуйидагилар Жамғарманинг асосий вазифалари ҳисобланади:
суғурта соҳасига оид қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ қишлоқ хўжалигини суғурта қилишни ташкил этиш ва бошқариш;
суғурта ҳодисаси юз берганда, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқарувчиларига етказилган зарарнинг қиймати қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси доирасида тўланишини таъминлаш;
қишлоқ хўжалиги суғуртасини амалга ошириш чоғида олинган ахборотнинг махфийлигини таъминлаган ҳолда Жамғарма, мувофиқлаштирувчи давлат органи, воситачилар ҳамда ваколатли давлат органи ўртасида ахборот алмашинувларини ташкил этиш.
8. Жамғарма ўзига юкланган асосий вазифаларни бажариш учун қуйидаги функцияларни амалга оширади:
Жамғарманинг зиммасига юкланган асосий вазифаларни амалга ошириш учун қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ унинг фаолиятини тартибга солувчи қоидаларни ишлаб чиқади;
қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича суғурта мукофотлари маблағларини жамлайди, суғурта захираларини қонунчилик ҳужжатларида белгиланадиган тартибда ва шартларда шакллантиради ҳамда жойлаштиради;
суғурта ҳодисаси юз берганда, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқарувчиларига етказилган зарар суммасини ушбу Низомда ва суғурта шартномасида белгиланган тартибда тўлайди;
мувофиқлаштирувчи давлат органи билан келишувга кўра қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг турлари бўйича суғурта қонунчилигига мувофиқ қишлоқ хўжалиги суғуртасининг намунавий шартномаси ва намунавий полисини ишлаб чиқади ҳамда тасдиқлаш учун Жамғарманинг бошқарув кенгашига тақдим этади;
қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг турларидан, таваккалчиликларидан ва ҳудудларнинг шароитларидан келиб чиққан ҳолда, актуар ҳисобларга асосан суғурта тарифи ставкасини аниқлашга доир тадқиқотлар ўтказади, тадқиқотлар натижаларини мувофиқлаштирувчи давлат органи билан келишувга кўра Жамғарманинг бошқарув кенгашига тақдим этади;
воситачиларга ва мустақил экспертларга Жамғарма маблағлари ҳисобидан хизмат ҳақи тўланишини таъминлайди;
манфаатдор вазирликлар ва идоралар, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқарувчилари ҳамда воситачилар ўртасида қишлоқ хўжалиги суғуртасига оид ахборотлар алмашинуви таъминланишини мувофиқлаштиради;
қишлоқ хўжалиги суғуртаси бўйича статистикани шакллантиради;
қонунчилик ҳужжатларида белгиланган суғурта сирига доир талабларга риоя этган ҳолда, қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси иштирокчилари ҳамда ваколатли давлат органи билан қишлоқ хўжалиги суғуртаси бўйича ахборот алмашинувини амалга оширади;
Жамғарма маблағларининг тушумлари ва харажатлари бўйича йиллик ҳамда чораклик прогнозларни шакллантиради;
қишлоқ хўжалиги таваккалчиликлари суғуртаси тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларини такомиллаштиришга оид таклифларни ишлаб чиқади, илғор хорижий тажрибаларни ўрганади ва уларни мувофиқлаштирувчи давлат органига кўриб чиқиш учун киритади;
суғурта фаолияти тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари талаблари ҳамда Жамғарманинг бошқарув кенгаши томонидан қабул қилинган қарорлар ижросини таъминлайди.
Жамғарма ўзига юкланган вазифаларга ва қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа функцияларни ҳам бажариши мумкин.
3-боб. Жамғарманинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари
9. Жамғарма ўзига юкланган вазифалар ва функцияларни бажариш доирасида қуйидаги ҳуқуқларга эга:
суғурта (қайта суғурта) шартномаларини тузиш;
ўз мажбуриятларини белгиланган тартибда қайта суғурта қилиш, шу жумладан, Ўзбекистон Республикасидан ташқарида қайта суғурта қилиш;
қайтарилиш, ликвидлик, диверсификация ва фойдалилик принципларига асосан маблағларни банк депозитларига жойлаштириш;
воситачилар, суғурта ва қайта суғурта брокерлари ҳамда суғурта бозорининг бошқа профессионал иштирокчилари билан тегишли шартномалар тузиш;
зарурат бўлганда Жамғарманинг бошқарув кенгаши қарори асосида ўзининг алоҳида бўлинмаларини ташкил этиш;
суғурта мукофотларини ва суғурта ҳодисаси юз бергани натижасида етказилган зарарнинг ўрнини қоплаш учун (ўз маблағлари етмаганда) субсидиялар олиш;
қонунчилик ҳужжатларида ва (ёки) суғурта шартномасида белгиланган ҳолларда ҳамда тартибда суғурта товонини тўлашни рад этиш, суғурта (қайта суғурта) шартномасини муддатидан олдин бекор қилиш;
суғурта ҳодисаси юз беришининг сабаблари ва ҳолатларини, шунингдек, суғурта товони миқдорини белгилаш учун зарур бўладиган ахборотни ва ҳужжатларни ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлардан, судлардан, тиббиёт, сейсмология, ветеринария, гидрометеорология ташкилотларидан ҳамда бошқа ташкилотлардан белгиланган тартибда сўраш ва олиш;
қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича суғурта объектини ўрганиш, мониторинг қилиш, аниқланган зарар миқдорини қўшимча равишда ўрганиш;
суғурта объектини ўрганиш учун суғурта қилдирувчидан зарур ахборотни сўраш ва олиш;
қишлоқ хўжалиги суғуртаси соҳасига қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда хорижий ва маҳаллий экспертларни ҳамда маслаҳатчиларни шартнома асосида жалб қилиш;
Жамғарманинг бошқарув кенгаши қарори асосида аутсорсинг хизматлари орқали суғурта объектини мониторинг қилиш.
Жамғарма қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.
10. Жамғарма:
қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқарувчилари томонидан суғурта мукофотлари тўланган қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича суғурта жавобгарлигини зиммасига олиши;
қабул қилинган мажбуриятларни Жамғарманинг бошқарув кенгаши қарори асосида қайта суғурта қилиши;
мустақил экспертларни жалб этиши ва суғурта ҳодисаси юз бергани натижасида етказилган зарар миқдорини аниқлаш бўйича чоралар кўриши;
қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқарувчиларига зарарнинг ўрни ўз вақтида қопланиши бўйича чоралар кўриши;
суғурта ҳодисаси юз берган тақдирда, қонунчилик ҳужжатларида ёки суғурта (қайта суғурта) шартномасида назарда тутилган муддатларда барча зарур ҳисоб-китобларни ва суғурта товони тўловларини амалга ошириши;
қишлоқ хўжалиги суғуртасини амалга ошириш чоғида қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ олинган ахборотнинг махфийлигини таъминлаши;
қонунчилик ҳужжатларида белгиланган ахборотни ваколатли давлат органи ва мувофиқлаштирувчи давлат органининг талабига кўра тақдим этиши;
қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ суғурта захираларини шакллантириш ҳамда жойлаштириш шартларига ва тўлов қобилиятини аниқлаш тартибига амал қилиши;
ҳар йили мажбурий аудиторлик текширувидан ўтиши;
актуар хулосасини ва ҳисоботини бир йилда камида бир марта актуар ташкилотларни жалб этган ҳолда олиши;
бухгалтерия ҳисобини юритиши, молиявий, статистика, солиқ ҳисоботларини ва бошқа ҳисоботларни тузиши;
Жамғармага келиб тушадиган маблағлардан самарали ва мақсадли фойдаланилишини таъминлаши;
ўзи ваколат берган воситачиларнинг реестрини юритиши;
Жамғарма номи, ташкилий-ҳуқуқий шакли ёки жойлашган ери (почта манзили) ўзгарган тақдирда, бу ҳақда ваколатли давлат органи ва суғурта қилдирувчиларни (қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларини) қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда хабардор қилиши;
ваколатли давлат органи томонидан белгиланган шаклда, тартибда ва муддатларда йиллик молиявий ҳисоботни эълон қилиши;
Жамғарма тўлов қобилияти нормативлари ҳисоб-китобини ва активларни жойлаштиришга оид, шунингдек, қайта суғурта операцияларига оид талабларга риоя қилингани тўғрисидаги маълумотларни қонунчилик ҳужжатларида белгиланган муддатларда ваколатли давлат органига тақдим этиши;
суғурта қилдирувчилар (қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар) ва бошқаларнинг шикоятларини ўз вақтида кўриб чиқиш ҳамда ҳал қилиш чораларини кўриши;
суғурта (қайта суғурта) фаолиятини амалга оширишда лицензия талаблари ва шартларига қатъий риоя қилиши (календарь бадал тўлаш мажбурияти бундан мустасно) шарт.
Жамғарманинг зиммасида қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
4-боб. Жамғарма маблағларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш
11. Жамғарманинг устав капитали қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ суғурталовчиларнинг умумий суғурта соҳасидаги ихтиёрий суғурта фаолияти учун белгиланган энг кам миқдорига тенг миқдорда шакллантирилади.
12. Қуйидагилар Жамғарма маблағларини шакллантиришнинг асосий манбалари ҳисобланади:
қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномалари бўйича келиб тушадиган суғурта мукофотлари;
суғурта мукофотларининг бир қисми учун давлат томонидан тўланадиган бюджет субсидияси;
тўланган ва тўланиши лозим бўлган зарарнинг ўрнини қоплаш учун қайта суғурта ташкилотларидан келиб тушадиган маблағлар;
Жамғарманинг вақтинча бўш турган маблағларини тижорат банкларидаги депозитларга жойлаштиришдан олинадиган даромадлар;
халқаро молия институтлари ва хорижий ҳукумат ташкилотларининг грантлари;
жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳомийлик хайриялари;
қонунчилик ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар.
13. Жамғарма маблағлари қуйидаги мақсадлар учун сарфланади:
қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномалари бўйича суғурта ҳодисаси юз берганда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқарувчиларига суғурта товонларини тўлаш;
воситачиларга ва мустақил экспертларга хизмат ҳақини тўлаш;
Жамғарма дирекциясининг фаолиятини таъминлаш, шу жумладан, ходимларига иш ҳақини тўлаш, уларни моддий рағбатлантириш, қўшимча тўловлар, устамалар ва мукофотлар тўлаш, моддий-техник базасини мустаҳкамлаш, хизмат сафарлари билан боғлиқ харажатларни қоплаш;
ахборот тизимини ишлаб чиқиш ҳамда ушбу тизим ишлаши учун зарур инфратузилмани яратиш бўйича харажатларни молиялаштириш;
қайта суғурта қилиш харажатларининг ўрнини қоплаш;
қишлоқ хўжалиги суғуртаси соҳасига хорижий мутахассисларни ва маслаҳатчиларни жалб этиш, шунингдек, Жамғарма ходимларини касбий тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш бўйича харажатларни молиялаштириш.
14. Жамғарма дирекцияси таъминоти Жамғарманинг бошқарув кенгаши томонидан тасдиқланадиган харажатлар сметаси асосида Жамғарма маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
15. Жамғарма маблағларини банк депозитларига жойлаштиришни танловлар натижасидан келиб чиққан ҳолда Жамғарманинг бошқарув кенгаши қарори асосида амалга оширади.
16. Ҳомийлик ва грант маблағлари Жамғарма фаолиятига мувофиқ бўлган мақсадларга сарфланади.
5-боб. Жамғарма фаолиятини ташкил этиш
17. Жамғарма фаолиятини суғурта қонунчилиги, қишлоқ хўжалиги суғуртаси уни амалга оширишнинг умумий шартлари ва тартибини белгиловчи қишлоқ хўжалиги суғурта шартномасига ҳамда қоидаларига асосан амалга оширади.
18. Жамғарма суғурталовчи вазифасини суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) ва суғурта брокерларининг суғурта фаолияти учун лицензиясиз амалга оширади.
Бунда мазкур қоида Жамғармани суғурта (қайта суғурта) фаолиятини амалга оширишда суғурталовчиларнинг (қайта суғурталовчиларнинг) ва суғурта брокерларининг суғурта фаолияти учун лицензия талаблари ва шартларини бажаришдан озод этмайди.
19. Жамғарма суғурталовчи вазифасини бажаришда суғурталовчилар (қайта суғурталовчилар) учун белгиланган пруденциал нормативларга риоя этиши лозим.
20. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси қоидалари Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси, «Суғурта фаолияти тўғрисида»ги ва «Қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларини суғурта қилиш тўғрисида»ги қонунларига ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига риоя қилган ҳолда Жамғарманинг бошқарув кенгаши томонидан қабул қилинади ҳамда тасдиқланади.
21. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг турлари бўйича қишлоқ хўжалиги суғуртасининг намунавий шартномаси ва намунавий полиси, шунингдек, суғурта мукофоти ставкаси қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ белгиланган тартибда Жамғарманинг бошқарув кенгаши томонидан тасдиқланади.
22. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идоралар кадрларининг амалдаги захирасига киритилган ходимлари Жамғармага ишга қабул қилинган тақдирда, ушбу ходимларда кадрларнинг амалдаги захирасига киритилгунига қадар ишлаган лавозимидаги барча устамалар, қўшимча ҳақлар ҳамда ижтимоий ҳимоя қилиш чоралари сақлаб қолинади ва амалдаги қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.
Бунда уларга Жамғарма ходимлари учун белгиланган иш ҳақи тўловларини тўлаш шартлари татбиқ этилади ва ушбу тўловлар Жамғарма маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
6-боб. Жамғарманинг бошқарув кенгаши
23. Жамғарма фаолияти Жамғарманинг бошқарув кенгаши (кейинги ўринларда — Кенгаш) томонидан бошқарилади.
24. Кенгаш Жамғарманинг юқори бошқарув органи бўлиб, унинг фаолиятига умумий раҳбарлик қилади.
25. Кенгаш таркиби етти нафар аъзодан иборат бўлиб, унга Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазирининг ҳамда иқтисодиёт ва молия вазирининг бир нафардан ўринбосари ва ушбу вазирликлардан бир нафардан масъул вакил, Ўзбекистон суғурта бозорининг профессионал иштирокчилари уюшмасидан, Ўзбекистон фермерлари кенгашидан ва Жамғармадан бир нафардан вакил киритилади.
Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазирининг ўринбосари Кенгаш раиси ҳисобланади.
26. Кенгаш аъзолари Вазирлар Маҳкамаси томонидан уч йил муддатга тайинланади ва ваколатлари муддати тугагандан кейин улар янги муддатга қайта тайинланиши мумкин.
27. Кенгаш:
Жамғарма фаолиятининг асосий йўналишларини белгилайди;
Жамғарманинг зиммасига юкланган вазифаларни бажариш бўйича унинг фаолиятини тартибга солувчи қоидаларни, қишлоқ хўжалиги суғуртасининг намунавий шартномаси ва намунавий полисини, шунингдек, актуар ҳисобларга асосан суғурта мукофоти ставкасини тасдиқлайди;
Олдинги таҳрирга қаранг.
(27-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 28 апрелдаги 206-сонли қарорига асосан чиқарилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 29.04.2026 й., 09/26/206/0425-сон)
Жамғарманинг жорий фаолиятига оид харажатлар сметасини тасдиқлайди;
воситачиларга ва мустақил экспертларга тўланадиган хизмат ҳақи миқдорларини тасдиқлайди;
Жамғарманинг ижро этувчи органини шакллантиради ва унинг фаолияти устидан назоратни амалга оширади;
аудиторлик ташкилотини белгилайди, аудит натижаларини кўриб чиқади ва ушбу текширишлар натижалари бўйича чоралар кўради;
Жамғарманинг жорий фаолияти юзасидан ушбу Низомда белгиланган тартибда унинг зиммасига юкланган вазифаларнинг бажарилиши ҳолати тўғрисида ҳар чораклик ва ички аудит натижалари ҳақидаги ҳисоботларни эшитади;
Жамғарманинг ижро этувчи органи ҳисоботларини, шунингдек, ўз вазифаларини бажариш учун зарур бўлган бошқа ҳужжатларни тақдим этишни талаб қилади.
Кенгаш қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга оширади.
28. Кенгаш аъзосининг ваколати қуйидаги ҳолларда муддатидан олдин тугатилиши мумкин:
Кенгаш аъзоси аъзоликдан чиқиш тўғрисида ёзма ариза тақдим этганда;
соғлигига кўра ўз вазифаларини бир йилдан ортиқ муддатда бажара олмаганда;
кетма-кет тўрт маротаба узрли сабабларсиз Кенгаш йиғилишларида иштирок этмаганда;
суд томонидан муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган деб топилганда;
Кенгаш аъзосига нисбатан суднинг айблов ҳукми ёки тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини қўллаш тўғрисидаги қарори қонуний кучга кирганда;
номзодни кўрсатган ташкилотда тузилган меҳнат шартномаси бекор қилинганда.
29. Кенгаш аъзоларини алмаштириш зарур бўлган тақдирда, уларнинг ўрнига тайинланган аъзолар қолган муддатнинг якунига қадар ҳамда янги таркиб кейинги муддатга тайинлангунга қадар фаолиятни амалга оширади.
Мувофиқлаштирувчи давлат органининг таклифига асосан Вазирлар Маҳкамасининг фармойиши билан қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда Кенгаш аъзолари янги муддатга тайинланади ва уларнинг ваколатлари муддатидан олдин тугатилади.
30. Кенгаш мажлиси ҳар чоракда камида бир марта ўтказилади.
Зарур ҳолларда Кенгаш раисининг ёки камида тўрт нафар Кенгаш аъзосининг талабига (таклифига) кўра қўшимча мажлислар ўтказилиши мумкин.
Кенгаш мажлиси, агар унда аъзоларининг камида беш нафари иштирок этса, ваколатли ҳисобланади.
Кенгаш қарори Кенгаш мажлисида иштирок этганларнинг кўпчилик овози билан қабул қилинади.
31. Кенгаш аъзоларига (Жамғарма дирекцияси директоридан ташқари) улар ўз мажбуриятларини бажариб турган давр учун ҳар чорак якунида Жамғарма фаолияти натижаларидан келиб чиққан ҳолда меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг ўн бараваригача бўлган миқдорда ҳақ тўланади.
32. Кенгаш аъзолари ўз ҳуқуқ ва мажбуриятларини амалга оширишда Жамғарманинг қонуний манфаатларини кўзлаб иш тутиши керак ҳамда қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
7-боб. Жамғарманинг ижро этувчи органи
33. Жамғарманинг ижро этувчи органи унинг дирекциясидир.
Жамғарма дирекцияси Жамғарманинг жорий фаолиятига раҳбарлик қилади ва унинг фаолияти учун жавобгар бўлади.
Жамғарма дирекциясига Вазирлар Маҳкамаси билан келишилган ҳолда Кенгаш томонидан тайинланадиган директор раҳбарлик қилади ва у Кенгаш аъзоси ҳисобланади.
Дирекция директори Вазирлар Маҳкамаси билан келишилган ҳолда Кенгаш томонидан лавозимга тайинланадиган ва лавозимидан озод этиладиган икки нафар ўринбосарга, шу жумладан, биринчи ўринбосарга эга бўлади.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Дирекцияга 3 та хизмат енгил автотранспорт воситасини сақлашга лимит ажратилади.
Дирекция директори, унинг биринчи ўринбосари ва ўринбосарига Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрация ҳузуридаги Тиббиёт бош бошқармасида тиббий хизматдан фойдаланишга ва тизимдаги контингентга қўшилишга рухсат этилади.
(33-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 28 апрелдаги 206-сонли қарорига асосан бешинчи ва олтинчи хатбошилар билан тўлдирилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 29.04.2026 й., 09/26/206/0425-сон)
34. Жамғарма дирекцияси ўзига юкланган вазифаларни амалга оширишда қонун устуворлигига, шаффофлик, холислик, тўғрилик ва ҳалоллик тамойилларига амал қилади.
35. Жамғарма дирекцияси:
ўз фаолиятини Ўзбекистон Республикасининг суғурта фаолияти ва жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролларининг тарқалишини молиялаштиришга қарши курашиш, шунингдек, шахсга доир маълумотларни сақлаш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширади;
қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича суғурта товонини қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда тўлайди;
қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқарувчиларини қишлоқ хўжалиги суғуртаси тўғрисида хабардор қилади, жамоатчилик билан алоқалар ўрнатади ва реклама кампанияларини ўтказиш чораларини кўради;
воситачиларга ва мустақил экспертларга хизмат ҳақини тўлайди;
Жамғарма учун Ғазначилик хизмати қўмитасида шахсий ғазна ҳисобварағини очади ва юритади, белгиланган тартибда ушбу ҳисобварақ бўйича тегишли операцияларни амалга оширади;
ҳар чоракда Жамғарманинг жорий фаолияти тўғрисида ҳамда ушбу Низомда зиммасига юкланган вазифаларнинг бажарилиши ҳолати юзасидан Кенгашга ҳисобот беради;
Жамғарманинг фаолиятини такомиллаштириш юзасидан Кенгашга таклифлар киритади;
ҳар йили Жамғарма даромадлари ва харажатлари прогнозини ишлаб чиқади ва тасдиқлаш учун Кенгашга киритади.
Жамғарма дирекцияси қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга оширади.
36. Жамғарма дирекцияси ходимларининг иш ҳақи — лавозим маоши, рағбатлантириш, мукофот, қўшимча тўлов ва устамалардан иборат.
8-боб. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси тарифларини белгилаш
37. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси бўйича суғурта тарифларини актуар ҳисоб-китоблар асосида ҳисоблашда зарур бўлган маълумотларни шакллантириш учун «Қишлоқ хўжалиги суғуртаси» ахборот тизими тегишли ахборот тизимларига интеграция қилинади ҳамда Жамғарманинг сўровига кўра тегишли ахборот эгалари томонидан маълумотлар тақдим этилади.
38. Жамланган маълумотлар етарли бўлмаган ҳолларда Жамғарма қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг турларидан, таваккалчиликлардан ва ҳудудларнинг шароитларидан келиб чиққан ҳолда, суғурта тарифи ставкасини аниқлашга доир тадқиқотлар ўтказади ҳамда статистик маълумотлар базасини шакллантиради.
39. Мувофиқлаштирувчи давлат органи «Қишлоқ хўжалиги суғуртаси» ахборот тизимида қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчилари бўлган субъектлар ва уларга тегишли бўлган экин майдонлари тўғрисидаги маълумотлар базасини шакллантиради ҳамда доимий янгилаб боради.
40. Жамғарма қишлоқ хўжалиги таваккалчиликларининг ҳудудлар, табиий ва иқлим шароити, мавжуд хатарлар ҳамда экин ва чорва турлари ҳамда зарарлар даражасидан келиб чиқиб, суғурта тарифларини актуар ҳисоб-китоблар асосида ҳар йили камида бир марта ишлаб чиқади ва Кенгаш томонидан тасдиқланади.
9-боб. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасини тузиш, муддатидан олдин бекор қилиш ва суғурта полисини расмийлаштириш
41. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси «Қишлоқ хўжалиги суғуртаси» ахборот тизими орқали электрон шаклда тузилади, бошқача усулда тузилган қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси ҳақиқий эмас, деб ҳисобланади.
42. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасини тузиш истагида бўлган қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилари «Қишлоқ хўжалиги суғуртаси» ахборот тизимида рўйхатдан ўтади ва воситачи ёки воситачи мавжуд бўлмаган тақдирда, тўғридан-тўғри Жамғарма билан қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасини тузади.
43. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси тузилаётганда қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилари ўзига маълум бўлган, суғурта ҳодисаси юз бериши эҳтимолини ва унинг юз бериши туфайли кутиладиган зарар миқдори (суғурта хавфи)ни аниқлаш учун муҳим аҳамиятга эга бўлган ҳолатларни Жамғармага хабар қилади.
44. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси тузилаётганда суғурта хавфи даражаси юқори бўлган қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларининг суғурта қилинаётган объекти Жамғарма томонидан мустақил экспертни жалб қилган ҳолда мониторинг қилинади.
Бунда суғурта хавфи даражасини аниқлаш ва белгилаш мезонлари Кенгаш томонидан тасдиқланади.
45. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилари қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқаришда қонунчилик ҳужжатларида белгиланган бир ёки бир неча таваккалчиликлар бўйича қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаларини тузади.
46. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилари Жамғарманинг электрон рақамли имзоси билан тасдиқланган қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси шартлари тўғрисидаги офертани (қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасини тузиш ҳақидаги таклифни) қабул қилган ва суғурта мукофотининг белгиланган қисмини тўлаш орқали ўз розилигини берган бўлса, қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси тузилган деб ҳисобланади.
47. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси тузилгандан сўнг Жамғарма (мустақил экспертни жалб қилган ҳолда), заруратга кўра суғурта объектида агротехник тадбирлар ўтказилишини жойига чиққан ҳолда мониторинг қилади.
48. Кўздан кечириш (мониторинг) давомида суғурта шартномасида қайд этилган суғурта объекти мавжуд бўлмаганда, суғурта шартномаси бекор қилинади ҳамда тўланган суғурта мукофоти қайтарилмайди.
49. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилари қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида кўрсатилган суғурта мукофотининг 50 фоизини Жамғармага тўлайди.
50. Суғурта мукофотининг қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилари томонидан тўланиши лозим бўлган қисми қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида белгиланган муддатда тўланганда, қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича Жамғарма суғурта жавобгарлигини зиммасига олади.
51. Қишлоқ хўжалиги суғуртасини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш, суғурта мукофотларининг бир қисмини қоплаш учун бюджет субсидиялари ажратилади. Суғурта мукофотининг қолган 50 фоизи Ўзбекистон Республикасининг республика бюджети маблағлари ҳисобидан Жамғармага тўлаб берилади.
52. «Қишлоқ хўжалиги суғуртаси» ахборот тизими орқали тузилган суғурта шартномаси тўғрисидаги маълумотлар суғурта мукофотларининг бир қисмини қоплаш бўйича субсидиялар миқдорини аниқлаш ҳамда ажратиш учун асос бўлади.
53. Суғурта мукофотининг 50 фоизи учун қуйидаги шартларга риоя этилганда субсидия ажратилади:
қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси қишлоқ хўжалиги суғуртаси қоидаларига мувофиқ тузилганда;
қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида назарда тутилган, қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилари томонидан тўланиши керак бўлган суғурта мукофотининг 50 фоизи тўлиқ тўланганда.
54. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси Ягона тизимда рўйхатдан ўтказилади ва суғурта мукофоти тўлангани Жамғарма томонидан электрон тарзда тасдиқланганидан сўнг суғурта полиси ваколатли давлат органи томонидан Ягона тизим орқали автоматик расмийлаштирилади.
55. Ягона тизим томонидан суғурта полиси расмийлаштирилгани тўғрисида суғурта қилдирувчига суғурта полисига электрон ҳавола қилинган ҳолда хабарнома юборилади ҳамда суғурта қилдирувчи хабарномадаги ҳавола орқали суғурта полисининг электрон шаклини юклаб олади.
56. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси муддатидан олдин бекор қилинган тақдирда, бюджет субсидияси ҳисобидан тўланган суғурта мукофотининг бир қисми Жамғарманинг ҳисоб-китоб варағида қолади ва қишлоқ хўжалиги суғуртаси бўйича янги суғурта шартномаларини тузиш учун сарфланади.
57. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси муддатидан олдин бекор қилинганда «Қишлоқ хўжалиги суғуртаси» ахборот тизими бу ҳақда суғурта полисини бекор қилиш учун Ягона тизимга маълумот юборади.
58. Ягона тизим суғурта полиси бекор қилингани тўғрисида суғурта қилдирувчига хабарнома юборади.
10-боб. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси таваккалчиликларини қайта суғурта қилиш
59. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича суғурта қилинган таваккалчиликлар Жамғарма томонидан қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда Кенгаш қарори асосида қайта суғурта қилинади.
Бунда қайта суғурта шартномалари фақатгина квота улушли қайта суғурта қилиш орқали франшиза қўлламаган ҳолда тузилиши лозим.
60. Жамғарма суғурталовчи сифатида қайта суғурталашни суғурталовчиларга нисбатан қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартиб-қоидалар ҳамда ўзи қабул қилган суғурта таваккалчиликларини қайта суғуртага ўтказишда пруденциал нормативларни ҳисоблаш тартибига доир талабларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширади.
61. Қайта суғурта қилиш шартномаси бўйича суғурта суммаси ва қайта суғурта қилиш мукофоти абсолют миқдор кўринишида ёки томонлар келишувига кўра белгиланган суғурта суммаси ва қайта суғурта қилиш мукофотини ҳисоблаш механизми кўринишида аниқланади.
62. Жамғарма суғурта воситачилари иштирокисиз суғурта мажбуриятларини қайта суғурталаш учун хорижий суғурта ташкилотларига беришдан аввал бериладиган суғурта мажбуриятлари бўйича қайта суғурталаш бўйича офертани (қайта суғурталаш шартномаларини тузиш таклифларини) ваколатли давлат органи таъсисчилигида ташкил этилган қайта суғурта ташкилотларига юборади, кейинчалик (рад этилган ҳолатда ёки қолган қисмини) Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қайта суғурталаш фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқига эга бўлган суғурта ташкилотларига юборади.
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қайта суғурталаш фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқига эга бўлган суғурта ташкилотлари мажбуриятларни қабул қилишни рад этган тақдирда, Жамғарма суғурта мажбуриятларини хорижий суғурта ташкилотларида қайта суғурталайди.
63. Тузилган, ўзгартириш ва/ёки қўшимча киритилган ёхуд бекор қилинган қайта суғурта шартномаси (жумладан, қайта суғурта қилиш слипи ва бошқалар) Ягона тизим орқали рўйхатдан ўтказилади.
11-боб. Суғурта ҳодисасини кўриб чиқиш ҳамда суғурта товонини тўлаш
64. Суғурта ҳодисасини кўриб чиқиш ҳамда суғурта товонини тўлаш иловага мувофиқ схемага асосан амалга оширилади.
65. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилари суғурта ҳодисаси юз бергани тўғрисида уч кун ичида «Қишлоқ хўжалиги суғуртаси» ахборот тизими орқали кўриб чиқиш учун Жамғармага электрон шаклда хабарнома юборади.
66. Жамғармага суғурта ҳодисасини юз бергани тўғрисида электрон хабарнома келиб тушгандан сўнг, Жамғарма томонидан бир иш куни ичида юз берган ҳодисани ўрганиш учун мустақил эксперт тайинланади ва суғурта ҳодисасининг ўрганилишини таъминлайди.
Бунда суғурта ҳодисасини ўрганишда қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиларидан суғурта ҳодисаси юз берганининг сабаблари ва ҳолатларини аниқлаш бўйича ҳужжатлар ахборот тизими орқали сўраб олинади.
67. Мустақил экспертлар томонидан суғурта ҳодисаси натижасида зарар кўрган суғурта объектида қишлоқ хўжалиги суғуртаси қоидаларида ва қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида белгиланган тартибда, бироқ беш иш кунидан кўп бўлмаган муддатда экспертиза ўтказилади.
68. Мустақил экспертлар суғурта ҳодисасининг рўй бериш сабаблари ҳамда ҳолатларини, шунингдек, суғурта товони миқдорларини аниқлаш имкони бўлмаган тақдирда ёки тақдим этилган ахборотни текширишни, қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилари томонидан суғурта шартномаси талаблари ва шартларининг бажарилиши устидан назорат олиб бориш учун уларни хабардор қилган ҳолда экспертизани ўн иш кунигача узайтириши мумкин.
69. Жамғарма ва мустақил экспертлар суғурта ҳодисасининг рўй бериши сабаблари ҳамда ҳолатларини, шунингдек, суғурта товони миқдорларини аниқлаш учун зарур бўлган ахборотни Гидрометеорология, фавқулодда вазиятлар, қишлоқ хўжалиги, сув хўжалиги, ўсимликларни ҳимоя қилиш, сейсмология, ветеринария бўйича ташкилотлар ҳамда бошқа тегишли ташкилотлардан ахборот тизими орқали олади.
70. Экспертиза якуни бўйича суғурта объектида юз берган ҳодиса юзасидан мустақил экспертларнинг хулосаси бир иш кунида қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиси иштирокида тузилади.
71. Мустақил экспертлар қишлоқ хўжалиги суғуртасининг объекти билан содир бўлган ҳодиса тафсилотлари, фотосурати ва (ёки) видеоёзуви ҳамда етказилган зарар тўғрисидаги хулоса тузилган кунда унга тегишли ҳужжатлар билан ахборот тизимига киритади.
72. Ушбу Низом, қонунчилик ҳужжатлари ва қишлоқ хўжалиги суғуртаси қоидаларига мувофиқ мустақил экспертларнинг хулосаси ва суғурта товони учун зарур бўлган ҳужжатлар тақдим этилганидан кейин Жамғарма суғурта ҳодисасини тан олиш ёки тан олишни рад этиш тўғрисида ўн иш куни ичида қарор қабул қилади ҳамда қабул қилинган қарор ҳақида қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчисини ахборот тизими орқали хабардор қилади.
Суғурта ҳодисасини тан олишни рад этиш тўғрисидаги қарорда рад этиш асосларини Жамғарма қонунчилик ҳужжатларига ҳавола қилган ҳолда, шунингдек, қишлоқ хўжалиги суғуртаси қоидаларидан ва қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасидан келиб чиққан ҳолда аниқ кўрсатиши шарт.
73. Суғурта объектига етказилган зарар базавий ҳисоблаш миқдорининг 4000 баробарига тенг ёки ундан ошадиган сумма миқдорида ёхуд ушбу миқдорга тенг ёки ундан ошадиган эквивалентдаги хорижий валютадаги суммада суғурта ҳодисасини тан олиш ёки тан олишни рад этиш тўғрисидаги қарорлар Кенгаш билан келишиш учун киритилади.
Кенгаш суғурта ҳодисасининг рўй бериш сабаблари ҳамда ҳолатларини, шунингдек, суғурта товони миқдорларини аниқлаш бўйича қайта экспертиза ўтказишни тайинлаши мумкин.
74. Жамғарма томонидан қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида кўрсатилган суғурта ҳодисаси юз бергани тегишли далиллар асосида тасдиқланганда, қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида белгиланган муддатда суғурта товонини тўлашни рад этишга йўл қўйилмайди.
75. Суғурта ҳодисаси юз берган тақдирда, суғурта қилдирувчи (қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиси) мустақил экспертнинг суғурта товонини тўлаш учун тузган хулосаси билан келишганда имзолайди. Мазкур хулоса билан келишилмаган ҳолларда Жамғарма икки кун давомида суғурта ҳодисаси юз бергани тўғрисида хабарномани ўрганиш учун бошқа мустақил экспертни тайинлаши шарт.
76. Мустақил экспертнинг хулосаси ва суғурта ҳодисаси юз бергани тўғрисидаги далилларни қайта ўрганиб чиқиш зарур деб топилса, Жамғарма томонидан қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасининг тарафлари иштирокида қўшимча ўрганиш ўтказилади ва зарар қасддан қилинган ҳаракатлар натижасида етказилган деб ҳисобланса, суғурта товонини тўлаш рад этилади.
Бунда ушбу Низомнинг 71-бандида кўрсатилган муддат ичида Жамғарма томонидан қўшимча ўрганиш ўтказилади.
77. Суғурта ҳодисасини тан олиш тўғрисида қарор қабул қилинганидан кейин Жамғарма суғурта товонини қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчисига уч иш куни ичида:
ушбу қишлоқ хўжалиги маҳсулотини етиштириш учун Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳужжатлари ва Вазирлар Маҳкамасининг қарорларида белгиланган тартибда ва имтиёзли шартлар асосида Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети ёки тегишли жамғармалар томонидан тижорат банкларига жойлаштирилган ресурслар ҳисобидан тижорат банклари томонидан кредитлар ажратилган ҳолатда қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчининг 23210 ҳисобварағига;
бошқа ҳолатларда қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчининг тижорат банкларидаги асосий ҳисобрақамига тўлаб берилади.
78. Жамғарма қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномаси бўйича суғурта таваккалчилигини тўлиқ ёки қисман қайта суғурталаган бўлса, қайта суғурталовчини суғурта товонини тўлаш мажбуриятини бажариши юзасидан хабардор қилади.
79. Қайта суғурталовчи Жамғармадан суғурта товонини тўлаш ҳақидаги талаби бўйича аризани барча зарур ҳужжатлар билан биргаликда олган кундан бошлаб ўн иш куни ичида бундай ариза бўйича қарор қабул қилиши ва қайта суғурта қилиш шартномаси бўйича суғурта товонини тўлаш ҳақида қарор қабул қилган тақдирда, суғурта товонини тўлаш ҳақида қарор қабул қилган кундан бошлаб беш иш куни ичида суғурта товонини Жамғармага ўтказади.
80. Жамғарма суғурта ҳодисаси юз бергани тўғрисида қабул қилинган электрон хабарномани кейинги иш кунидан кечиктирмай Ягона тизимда рўйхатдан ўтказади.
81. Жамғарма суғурта даъволарини кўриб чиқиш натижаси юзасидан кейинги иш кунидан кечиктирмай Ягона тизимга ижро ҳолатини белгилаб, ижро ҳужжатларини юклайди.
82. Жамғарманинг ўз маблағлари ва қайта суғурта қилишдан олинган маблағлар зиммасига олинган мажбуриятларни қоплаш учун етарли бўлмаса, мажбуриятларнинг қопланмаган қисми Жамғармага Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан қопланади.
12-боб. Жамғарма маблағларидан фойдаланиш учун ҳисобдорлик, назорат ва жавобгарлик
83. Дирекция:
Жамғарма маблағларидан Кенгаш томонидан тасдиқланган харажатлар сметаси доирасида мақсадли фойдаланиш;
Жамғарма маблағлари ҳисобининг ҳаққоний ва шаффоф юритилиши учун жавобгар ҳисобланади.
84. Жамғармага ажратилаётган бюджет субсидиялари бўйича ҳисоблар ва ҳисоботларнинг юритилишини назорат қилиш мувофиқлаштирувчи давлат органи томонидан амалга оширилади.
Жамғарма маблағларидан мақсадли фойдаланилиши устидан назорат ҳар йил якуни бўйича Ўзбекистон Республикаси Ҳисоб палатаси томонидан амалга оширилади.
13-боб. Якунловчи қоидалар
85. Қишлоқ хўжалиги суғуртаси соҳасида юзага келадиган низолар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳал этилади.
86. Ушбу Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўлади.
Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармаси тўғрисидаги низомга
ИЛОВА
ИЛОВА
Суғурта ҳодисасини кўриб чиқиш ҳамда суғурта товонини тўлаш
СХЕМАСИ
Босқичлар | Субъектлар | Тадбирлар | Бажариш муддатлари | |||
1-босқич | Қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилари | Қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномалари бўйича суғурта ҳодисаси юз бергани тўғрисида «Қишлоқ хўжалиги суғуртаси» ахборот тизими орқали кўриб чиқиш учун Жамғармага электрон шаклда хабарнома юборади. | Ҳодиса содир бўлгандан кейин 3 иш кун ичида | |||
2-босқич | Жамғарма | Жамғармага суғурта ҳодисаси юз бергани тўғрисида электрон хабарнома келиб тушгандан сўнг юз берган суғурта ҳодисасини ўрганиш учун мустақил эксперт тайинлайди ва суғурта ҳодисасининг ўрганилишини таъминлайди. | 1 иш куни ичида | |||
3-босқич | Мустақил эксперт | Суғурта ҳодисаси натижасида зарар кўрган суғурта объектида қишлоқ хўжалиги суғуртаси қоидаларида ва қишлоқ хўжалиги суғуртаси шартномасида белгиланган тартибда экспертиза ўтказади. | 5 иш кундан кўп бўлмаган муддатда | |||
Экспертиза якуни бўйича суғурта объектида юз берган ҳодиса юзасидан хулосани қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчиси иштирокида тузади. Қишлоқ хўжалиги суғуртасининг объекти билан содир бўлган ҳодиса тафсилотлари ҳамда етказилган зарар тўғрисидаги хулоса тузилган кунда унга тегишли ҳужжатлар билан ахборот тизимига киритади. | 1 иш куни ичида | |||||
4-босқич | Жамғарма | Суғурта ҳодисасини тан олиш ёки тан олишни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилади ҳамда қабул қилинган қарор ҳақида қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчисини ахборот тизими орқали хабардор қилади. | 10 иш куни ичида | |||
Суғурта ҳодисасини тан олиш тўғрисида қарор қабул қилинганидан кейин суғурта товонини қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчисига тўлаб беради | 3 иш куни ичида |
Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 6 декабрдаги 772-сон қарорига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Мустақил экспертлар фаолиятини ташкил этиш тартиби тўғрисида
НИЗОМ
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом мустақил экспертлар фаолиятини ташкил этиш ва гувоҳнома бериш тартибини, уларнинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари ҳамда жавобгарлигини белгилайди.
2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланади:
мустақил эксперт — суғурта ҳодисаси юз бериш эҳтимолини, суғурта ҳодисаси юз бергандан кейин қишлоқ хўжалиги суғуртаси объектини ўрганадиган, суғурта ҳодисаси мавжудлигини, шунингдек, суғурта ҳодисаси сабабли етказилган зарар миқдорини аниқлайдиган, тегишли ваколатларга ва мустақил эксперт гувоҳномасига эга бўлган жисмоний шахс;
талабгор — мустақил экспертлик гувоҳномасига эга бўлиш учун ариза топширган жисмоний шахс;
реестр — мустақил экспертлик гувоҳномасига эга бўлган шахсларнинг ахборот тизимида юритиладиган рўйхати;
хизмат ҳақи — қишлоқ хўжалиги суғуртаси бўйича мустақил экспертга тўланадиган тўлов.
3. Мустақил экспертлар фаолияти тадбиркорлик фаолияти ҳисобланмайди.
2-боб. Мустақил экспертлар фаолиятини ташкил этиш бўйича аризаларни қабул қилиш ва кўриб чиқиш
4. Талабгор мустақил эксперт гувоҳномасини олиш учун тегишли аризани Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг ахборот тизимига юборади.
Аризага қуйидаги маълумотлар илова қилинади:
фамилияси, исми ва отасининг исми;
жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами (ЖШШИР);
туғилган санаси;
яшаш манзили;
телефон рақами.
Агар талабгорнинг илмий даражага ва (ёки) илмий унвонга эгалигини тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд бўлса, улар давлат ахборот тизимлари ва (ёки) маълумотлар базаларидан автоматик тарзда олинади.
Илова қилинадиган ҳужжатлар PDF, PNG ёки JPEG форматда бўлиши лозим.
Талабгор ўзи томонидан тақдим этилган ҳужжатларнинг ишончлилиги, ҳаққонийлиги ва қонунчилик ҳужжатларига мувофиқлиги учун жавобгар ҳисобланади.
5. Мустақил экспертликка номзодлар қуйидаги талабларга жавоб бериши лозим:
деҳқончилик ва боғдорчилик бўйича мустақил экспертликка номзодлар — қишлоқ хўжалиги, иқтисодиёт ёки юридик олий таълим йўналишлари, шунингдек, чорвачилик, паррандачилик, аквакультура (балиқчилик) ва асаларичилик бўйича мустақил экспертликка номзодлар — ветеринария бўйича Ўзбекистон Республикаси олий таълим ташкилотларида олинган олий маълумот ёки хорижий давлатларнинг олий таълим ташкилотларида олинган ҳамда қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ Ўзбекистон Республикасида тан олинган олий маълумот тўғрисидаги ҳужжатга эга бўлиши;
сўнгги ўн йил ичида аграр, баҳолаш, юридик ёки суғурта соҳаларида камида икки йиллик иш стажига (шу жумладан, ўриндошлик асосида) эга бўлиши.
6. Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги талабгорнинг олий маълумоти тўғрисидаги диплом маълумотлари ҳамда иш стажини тасдиқловчи маълумотларни масъул давлат органлари ва ташкилотларидан мустақил равишда «Электрон ҳукумат» тизими идоралараро интеграциялашув платформаси орқали сўраб олади (олиш имкони мавжуд бўлмаган ҳолатлар бундан мустасно).
7. Муомала лаёқати чекланган ёки муомалага лаёқатсиз деб топилгани тўғрисида суднинг қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори мавжуд бўлган шахслар, шунингдек, шахсга қарши жиноятларни, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризм, оммавий қирғин қуролларини тарқатиш ва молиялаштириш, уюшган жиноятчилик, гиёҳванд моддалар ноқонуний савдоси, коррупция ва ахборот технологиялари билан боғлиқ иқтисодий жиноятларни содир этгани учун судлангани олиб ташланмаган ёки судланганлик муддати ўталмаган шахслар мустақил эксперт бўлиши мумкин эмас.
8. Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг масъул ходими ариза келиб тушган кундан бошлаб ўн беш иш куни ичида тақдим этилган ҳужжатларга асосан талабгорнинг ушбу Низом талабларига мувофиқлигини ўрганиб чиқади.
Талабгор томонидан тақдим этилган ҳужжатларда камчиликлар аниқланмаганда ҳамда талабгор кўрсатиб ўтилган талабларга мувофиқ бўлганда, тўпланган ҳужжатлар Тошкент давлат аграр университетига юборилади ва бу ҳақида талабгор бир иш куни ичида хабардор қилинади.
9. Талабгор томонидан тақдим этилган ҳужжатлар тегишли равишда расмийлаштирилмаган ҳолда тақдим этилганда ёки ҳужжатлар тўлиқ тақдим этилмаганда, аризани қабул қилиш рад этилади ва уч иш куни ичида талабгорга рад этиш асосларини кўрсатган ҳолда хабарнома юборилади.
10. Талабгор хабарномани олган кундан бошлаб рад этишга асос бўлган ҳолатларни ўн беш иш куни ичида бартараф этган ҳолда ариза билан такроран мурожаат қилиши мумкин.
Бунда хабарномада кўрсатилмаган рад этиш асосларига кўра аризани такроран рад этишга йўл қўйилмайди.
3-боб. Мустақил экспертларни ўқитиш
11. Тошкент давлат аграр университети томонидан мустақил экспертликка талабгорлар ҳар чоракда ўқитилади.
Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ва Тошкент давлат аграр университети ўқиш бошланишидан камида ўн беш кун олдин ўзларининг расмий веб-сайти ва электрон алоқа воситалари орқали талабгорларни хабардор қилади.
12. Ўқув дастури ва тўлов миқдори Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги билан келишилган ҳолда Тошкент давлат аграр университети томонидан белгиланади. Ўқиш учун тўлов талабгорлар томонидан амалга оширилади.
13. Ўқув дастурларига кўра қуйидаги йўналишларда мустақил экспертлар тайёрланади:
деҳқончилик ва боғдорчилик;
чорвачилик;
паррандачилик;
балиқчилик;
асаларичилик.
14. Ўқишга ажратилган умумий соатларнинг 10 фоизидан кўпроғига узрли сабабларсиз кела олмаган талабгорларга имтиҳонда қатнашишга рухсат берилмайди.
15. Ўқув курслари якуни билан икки босқичда имтиҳон топширилади.
Биринчи босқичда тест синови (уч академик соат давомида компьютер орқали) топширилади. Тест синови якунлангач, унинг натижаси шу вақтнинг ўзида маълум қилинади. Унинг натижасига кўра талабгорга ёзма ва оғзаки имтиҳонни топшириш учун рухсат берилади.
Иккинчи босқичда имтиҳон билетлари бўйича ёзма ва оғзаки имтиҳон (масалаларни ечиш ва оғзаки жавобга тайёрланиш учун уч академик соат берилади) топширилади.
16. Имтиҳоннинг иккала босқичини бир кун давомида ўтказишга рухсат берилмайди.
17. Тест топшириқлари ушбу Низомнинг 13-бандида белгиланган йўналишлардан келиб чиқиб, 40 та назарий саволдан иборат бўлади. Ҳар битта тўғри жавоб учун бир балл берилади.
Тест синовлари натижаларини ижобий деб эътироф этиш учун асос бўладиган тўпланган баллар йиғиндиси 30 баллдан кам бўлмаслиги керак.
Тест синовлари натижалари салбий деб эътироф этилганда (30 баллдан кам тўпланган балл), талабгор имтиҳоннинг иккинчи босқичини топширишга қўйилмайди.
18. Имтиҳонни ташкил этиш ва ўтказиш учун Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан имтиҳон комиссияси ташкил қилинади. Имтиҳон комиссияси таркиби раис, раис ўринбосари, котиб ва камида тўрт нафар аъзодан иборат бўлади.
19. Имтиҳон комиссияси таркибига Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг тегишли йўналишлар бўйича малакали ходимлари ҳамда суғурта ва баҳолаш соҳаларидаги мутахассислар киритилади. Имтиҳон комиссиясининг таркиби ҳар бир малака имтиҳони учун алоҳида тузилади.
20. Имтиҳон комиссияси аъзоларининг учдан икки қисми ҳамда раиси ёки унинг ўринбосари иштирок этганда, имтиҳон комиссияси ваколатли ҳисобланади.
21. Имтиҳон натижалари имтиҳон ўтказилган кундан сўнг уч иш кунида имтиҳон комиссиясининг баённомаси билан расмийлаштирилади. Баённома имтиҳон комиссиясининг раиси томонидан тасдиқланади ва иштирок этган барча аъзолар томонидан имзоланади ҳамда қишлоқ хўжалиги вазирининг буйруғи билан тасдиқланади.
Имтиҳон натижалари Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг расмий веб-сайтида жойлаштирилади.
22. Имтиҳондан ўта олмаган талабгорлар қайта имтиҳон топшириш ҳуқуқига эга.
Қайта имтиҳондан ўта олмаган талабгорларга ўқув курсларида такрорий ўқигандан кейин имтиҳон топширишга рухсат этилади.
Бунда талабгорлар ўқув курсларида ўқишга қабул қилиш тартибида қайта ўқитилади.
23. Имтиҳондан муваффақиятли ўтган талабгорлар бўйича маълумотлар имтиҳон натижалари эълон қилинган кундан бошлаб уч иш куни ичида Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳамда Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармасига (кейинги ўринларда — Жамғарма) юборилади.
4-боб. Мустақил эксперт гувоҳномаси
24. Имтиҳондан муваффақиятли ўтган талабгорларга Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан беш иш куни ичида мустақил эксперт гувоҳномаси берилади ва мустақил эксперт ахборот тизимида юритиладиган реестрга киритилади.
Мустақил эксперт гувоҳномаси уч йил муддатга берилади.
25. Қуйидагилар мустақил эксперт гувоҳномасининг бекор қилинишига асос бўлади:
хизматлар кўрсатиш давомида мустақил эксперт томонидан жамланган маълумотларни буюртмачининг рухсатисиз учинчи шахсга тақдим этиш (қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган ҳолатлар бундан мустасно);
мустақил эксперт гувоҳномасини бошқа шахсга ўз номидан хизматлар кўрсатишда фойдаланиш учун бериш (мустақил эксперт гувоҳномасини йўқотиб қўйиш ҳолатлари бундан мустасно).
Мустақил эксперт гувоҳномани йўқотиб қўйган ҳолларда реал вақтда Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ва Жамғармани хабардор қилиши керак.
Ушбу банднинг иккинчи ва учинчи хатбошиларида келтирилган ҳолатлар аниқланганда, мустақил эксперт гувоҳномаси суд қарори билан бекор қилинади.
Мустақил эксперт гувоҳномаси бекор қилинган шахснинг суд қарори қонуний кучга кирган кундан бошлаб уч йил мобайнида мустақил эксперт гувоҳномасини қайта олиш учун малака имтиҳонини топширишига йўл қўйилмайди.
26. Мустақил эксперт гувоҳномасига эга бўлган шахслар реестрда рўйхатдан ўтган кундан бошлаб ўз фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқига эга бўлади.
5-боб. Мустақил экспертнинг вазифалари, ҳуқуқлари ва мажбуриятлари
27. Мустақил эксперт қуйидаги вазифаларни бажаради:
суғурта ҳодисаси юз бериш эҳтимолини ўрганиш;
экинларни экиш ва вегетация даврида суғурта объектини кўздан кечириш ва текшириш;
чорвачилик, паррандачилик, аквакультура (балиқчилик) ва асаларичилик йўналишларида суғурта шартномаси тузилгунига қадар суғурта объектини кўздан кечириш ва текшириш;
суғурта ҳодисаси юз берганидан кейин қишлоқ хўжалиги суғуртаси объектини кўздан кечириш;
суғурта ҳодисаси мавжудлигини, шунингдек, суғурта ҳодисаси сабабли етказилган зарар миқдорини аниқлаш.
Мустақил эксперт қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа вазифаларга ҳам эга бўлиши мумкин.
28. Мустақил эксперт қуйидаги ҳуқуқларга эга:
суғурта ҳодисасини ўз ваколати доирасида ўрганиш;
суғурта ҳодисаси юз берган ҳудудни ўрганишда тўсиқларсиз ҳаракат қилиш ҳамда ўрганиш учун зарур бўладиган маълумотларни тегишли ташкилотлардан сўраш ва олиш;
тузилган шартномалар доирасида кўрсатган хизматлари учун ҳақ олиш.
Мустақил эксперт қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.
29. Мустақил эксперт қуйидаги мажбуриятларни бажаради:
суғурта ҳодисаси юз бергани тўғрисида хабар берилгандан сўнг 72 соат ичида қишлоқ хўжалиги суғуртаси объектининг кўздан кечирилишини таъминлайди;
суғурта объектини у жойлашган манзил (локация) бўйича жойига чиққан ҳолда ўрганади ва объект фотосуратини «Қишлоқ хўжалиги суғуртаси» ахборот тизимига жойлаштиради;
суғурта ҳодисаси юз бериш эҳтимолини ва юз берган суғурта ҳодисасини ўрганишга жалб этилганда, кечиктирмасдан ўрганиш ишларини ташкил этади;
ўз фаолиятини виждонан ва холислик тамойилларига таянган ҳолда амалга оширади, қонунчилик ҳужжатларига ҳамда ушбу Низом талабларига қатъий риоя қилади;
манфаатлар тўқнашувига йўл қўйилмаслигини таъминлайди ҳамда ушбу ҳолатлар юзага келган тақдирда, ўзини-ўзи рад этади;
учинчи шахс фаолиятига оид бўлган маълумотларни ошкор қилмайди (қонунчилик ҳужжатларида белгиланган ҳолатлар бундан мустасно);
ўз малакасини доимий равишда ошириб боради.
Мустақил экспертда қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
6-боб. Якунловчи қоидалар
30. Мустақил экспертга хизмат ҳақи Жамғарма маблағлари ҳисобидан тўлаб берилади ва унинг миқдори Жамғарма бошқарув кенгаши қарори билан белгиланади.
31. Мустақил эксперт фаолиятини ташкил этиш жараёнида юзага келадиган низолар ва келишмовчиликлар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳал этилади.
32. Ушбу Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўлади.
Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 6 декабрдаги 772-сон қарорига
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Суғурта қилиш босқичма-босқич жорий этиладиган қишлоқ хўжалиги йўналишлари ва маҳсулотлари
РЎЙХАТИ
Босқичлар | Йўналишлар ва маҳсулот тури | Муддати* |
1-босқич | 1) пахта**; 2) дон*** ва дуккакли экинлар; 3) олма, гилос, ўрик ва узум; 4) иссиқхона хўжаликлари экинлари. | 2026 йил ҳосилидан бошлаб |
2-босқич | 1) картошка, пиёз ва полиз экинлари; 2) чорвачилик. | 2027 йил ҳосилидан бошлаб |
3-босқич | 1) паррандачилик, аквакультура (балиқчилик), асаларичилик; 2) бошқа деҳқончилик маҳсулотлари. | 2028 йил ҳосилидан бошлаб |
Изоҳ:
* қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари учун уларни етиштириш тадбирлари бошланган даврдан; чорвачилик, паррандачилик, аквакультура (балиқчилик), асаларичилик йўналишларида — кўрсатилган йилдан; олма, гилос, ўрик ва узум ва бошқа меваларда — кўрсатилган йилда ҳосил йиғиб олинадиган даврдан бошлаб суғурта қилиш амалга оширилади;
Олдинги таҳрирга қаранг.
** 2026 йил ҳосили учун тижорат банклари орқали имтиёзли кредит белгиланган тартибда ажратилади, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқарувчиларига 2026 йил 1 июлга қадар суғурта қилишга рухсат берилади;
(3-илова изоҳ қисмининг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 10 июндаги 295-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 10.06.2026 й., 09/26/295/0578-сон)
*** 2026 йил ҳосилидаги дон экинлари учун, истисно тариқасида, суғурта қилиш ихтиёрий тарзда амалга оширилади.
Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 6 декабрдаги 772-сон қарорига
4-ИЛОВА
4-ИЛОВА
Етиштириладиган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг йўқотилиши (нобуд бўлиши) хавфлари бўйича суғурта қилиш
БОСҚИЧЛАРИ
Босқичлар | Таваккалчиликлар турлари | Муддати |
1-босқич | 1) табиий ва техноген офатлар (сел, дўл, сув тошқини, кучли қор ёғиши, совуқ уриши, бўрон, баҳор ойидаги кучли совуқ ёки қор ёғиши); 2) ёнғин ҳолатлари (яшин уриши, ёнғин, портлаш, ёнғиндан кўрилган зарар). | 2026 йил |
2-босқич | 1) ўсимликларнинг касаллик ва зараркунандалар билан зарарланиши; 2) қишлоқ хўжалиги ҳайвонларида юқумли касалликларнинг тарқалиши ва заҳарланиши; 3) учинчи шахсларнинг хатти-ҳаракатлари. | 2027 йил |
3-босқич | 1) экинларнинг қишлоқ хўжалиги ҳайвонлари ва ёввойи ҳайвонлар томонидан пайҳон қилиниши; 2) қишлоқ хўжалиги ҳайвонларига зарар етказилиши. | 2028 йил |
Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 6 декабрдаги 772-сон қарорига
5-ИЛОВА
5-ИЛОВА
«Қишлоқ хўжалиги суғуртаси» ахборот тизимига интеграция қилинадиган ахборот тизимлари
РЎЙХАТИ
Т/р | Ахборот тизими номи | Бепул тақдим этиладиган маълумотлар номи | Ваколатли орган |
1. | Гидрометеорология хизмати агентлигининг тегишли ахборот тизимлари | Об-ҳаво ва иқлим маълумотлари, шу жумладан, ёмғир ва қор аномалиялари, қурғоқчилик прогнозлари, ҳарорат тенденциялари, ноқулай об-ҳаво ҳодисалари тўғрисидаги маълумотлар | Гидрометеорология хизмати агентлиги |
2. | Космик тадқиқотлар ва технологиялар агентлиги ахборот тизимлари | Қишлоқ хўжалиги ерлари ҳолати, экин экилган ер майдонлари ҳажми, экинлар ва ўсимликлар ҳолати ҳамда суғурталаш жараёнларида зарур бўладиган бошқа маълумотлар | Космик тадқиқотлар ва технологиялар агентлиги |
3. | Сув хўжалиги вазирлигининг ахборот тизимлари | Сув танқислиги ва суғоришга таъсир қилувчи сув ресурсларининг камайиши тўғрисидаги маълумотлар | Сув хўжалиги вазирлиги |
4. | Кадастр агентлигининг тегишли ахборот тизимлари | Қишлоқ хўжалиги ерларининг контурлар кесимида маълумотлари ва уларнинг ҳолати тўғрисидаги маълумотлар | Кадастр агентлиги |
5. | Солиқ қўмитасининг тегишли ахборот тизимлари | Юридик шахслар тўғрисидаги маълумотлар | Солиқ қўмитаси |
Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг тасниф кодлари ва тасниф кодларига асосан сотилган товарларнинг ўртача нархи тўғрисидаги маълумотлар | |||
6. | «Ўзбекистон республика товар-хомашё биржаси» АЖнинг тегишли ахборот тизимлари | Биржа савдоларига асосан кунлик сотилган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг ҳафталик котировка нархлари тўғрисидаги маълумотлар | «Ўзбекистон республика товар-хомашё биржаси» АЖ |
7. | Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлигининг ахборот тизимлари | Ўсимлик касалликлари ва зараркунандалари тўғрисидаги маълумотлар | Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлиги |
8. | Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг тегишли ахборот тизимлари | Ҳайвонларда кузатилиши мумкин бўлган касалликлар ва зарарли организмлар тўғрисидаги маълумотлар | Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитаси |
9. | Миллий статистика қўмитасининг тегишли ахборот тизимлари | Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш прогноз кўрсаткичлари тўғрисидаги маълумотлар | Миллий статистика қўмитаси |
10. | Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг тегишли ахборот тизимлари | Савдо чекловлари туфайли глобал озиқ-овқат таъминотидаги узилишлар бўйича прогноз кўрсаткичлари | Қишлоқ хўжалиги вазирлиги |
11. | Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг тегишли ахборот тизимлари | Табиий ва техноген офатлар бўйича олдиндан хабардор қилиш ва бундай офатлар эҳтимоли кўп бўлган жойлар харитаси | Фавқулодда вазиятлар вазирлиги |
12. | Энергетика вазирлигининг тегишли ахборот тизимлари | Ёқилғи таъминоти занжири узилишлари | Энергетика вазирлиги |
13. | Истиқболли лойиҳалар миллий агентлигининг Ягона автоматлаштирилган ахборот тизими | Лицензия талаблари ва шартларига мувофиқ маълумот алмашиш | Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги |
Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 6 декабрдаги 772-сон қарорига
6-ИЛОВА
6-ИЛОВА
Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармасининг бошқарув кенгаши
ТАРКИБИ
1. | А.М. Қосимов | — | қишлоқ хўжалиги вазири ўринбосари — Кенгаш раиси |
2. | а.Я. Хайдаров | — | иқтисодиёт ва молия вазири ўринбосари — Кенгаш раиси ўринбосари |
3. | Лавозими бўйича | — | Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг Қишлоқ хўжалиги суғуртасини мувофиқлаштириш бошқармаси бошлиғи |
4. | Т.Э. Мирзаев | — | Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг Қишлоқ хўжалигидаги ислоҳотларни молиявий қўллаб-қувватлаш департаменти директори ўринбосари |
5. | З.Х. Мустафақулов | — | ўзбекистон фермерлари кенгаши раисининг юридик масалалар бўйича ўринбосари |
6. | К.А. Абдурахимов | — | Ўзбекистон суғурта бозори профессионал иштирокчилари уюшмасининг бош директори |
7. | Лавозими бўйича | — | Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармаси директори |
Изоҳ. Кенгаш аъзолари бошқа ишга ўтган тақдирда, уларнинг ўрнига тайинланган ходим Кенгаш аъзоси ҳисобланади ва янги таркиб кейинги муддатга тайинлангунга қадар фаолиятни амалга оширади.
Кенгаш аъзоларининг ваколатлари муддати тугагандан кейин улар янги муддатга қайта тайинланиши мумкин.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 6 декабрдаги 772-сон қарорига
7-ИЛОВА
7-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармаси дирекцияси ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш ва уларни моддий рағбатлантириш ҳамда ижтимоий муҳофаза қилиш тартиби тўғрисида
НИЗОМ
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармаси дирекцияси (кейинги ўринларда — Жамғарма дирекцияси) ходимларининг меҳнатига ҳақ тўлаш ва уларни моддий рағбатлантириш ҳамда ижтимоий муҳофаза қилиш тартибини белгилайди.
2. Ушбу Низом талаблари 2026 йил 1 январдан бошлаб амалиётга жорий қилинади ҳамда Жамғарма дирекциясининг раҳбар, мутахассис, техник ва хизмат кўрсатувчи ходимларига нисбатан татбиқ этилади.
2-боб. Жамғарма дирекцияси ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш ва уларни моддий рағбатлантириш ҳамда ижтимоий муҳофаза қилиш
3. Жамғарма дирекцияси ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш ва уларни моддий рағбатлантириш ҳамда ижтимоий муҳофаза қилиш Жамғарма маблағлари ҳисобидан молиялаштирилади.
4. Жамғарма дирекцияси ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш, уларни моддий рағбатлантириш ва уларнинг кўп йиллик меҳнати учун ҳар ойлик устамалар, моддий ёрдам кўрсатиш, лавозим маошига белгиланган коэффициентлар, шунингдек, қўшимча ҳақ, устамалар, мукофотлар, ижтимоий муҳофаза қилиш ва бошқа тўловлардан иборат.
5. Жамғарма дирекцияси ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш разрядлари Ягона тариф сеткаси бўйича ушбу Низомга иловага мувофиқ белгиланади.
6. Жамғарма ҳисобидан Жамғарма дирекцияси ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш ва уларни моддий рағбатлантириш қуйидагича амалга оширилади:
Ягона тариф сеткаси бўйича тасдиқланган меҳнатга ҳақ тўлаш разрядларига мувофиқ лавозим маоши;
тасдиқланган меҳнатга ҳақ тўлаш разрядларига мувофиқ лавозим маошини белгилашда тариф коэффициентларини 1,6 бараварга ошириш миқдори (техник ва хизмат кўрсатувчи ходимлар бундан мустасно);
лавозим маошининг 40 фоизи миқдорида устама (меҳнатни рағбатлантириш коэффициенти);
ўз вазифаларини виждонан, шунингдек, алоҳида муҳим ва масъулиятли ишларни бажараётган ходимларни лавозим маошининг (рағбатлантирувчи коэффициентни ҳисобга олган ҳолда) икки баравари миқдорида мукофотлаш;
кўп йиллик хизмати учун лавозим маошига 30 фоиздан 100 фоизгача миқдорда устама (рағбатлантирувчи коэффициентни ҳисобга олган ҳолда) тўланади. Иш стажи рағбатлантириладиган кўп йиллик хизмати учун устамалар белгилаш ҳуқуқини беради. Бунда:
1 йилдан 5 йилгача — 30 фоиз;
5 йилдан 10 йилгача — 40 фоиз;
10 йилдан 15 йилгача — 60 фоиз;
15 йилдан 20 йилгача — 80 фоиз;
20 йилдан ортиқ — 100 фоиз.
Жамғарма дирекцияси ходимларига ўз хизмат вазифаларини виждонан бажарганликлари учун Жамғарма директори томонидан лавозим маошининг (рағбатлантирувчи коэффициентни ҳисобга олган ҳолда) 300 фоизгача миқдорда ҳар ойлик устамалар;
алоҳида ўрнак кўрсатган Жамғарма дирекцияси ходимларига лавозим маошининг (рағбатлантирувчи коэффициентни ҳисобга олган ҳолда) қўшимча 100 фоизгача миқдорда ойлик устамалар;
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ахборот технологиялари ва коммуникациялари соҳасини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2018 йил 19 февралдаги ПФ-5349-сон Фармонига асосан замонавий ахборот технологиялари ва коммуникацияларини жорий қилиш ҳамда ривожлантиришга масъул бўлган Жамғарма дирекцияси ходимларига лавозим маошининг 100 фоизи миқдорида устама тўланиши мумкин;
Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Юридик хизмат фаолиятини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2017 йил 19 январдаги ПҚ-2733-сон қарорини амалга ошириш чора-тадбирлари ҳақида» 2017 йил 1 майдаги 250-сон қарорига асосан Жамғарма дирекцияси юридик хизмати ходимларининг лавозим маошларига мартаба даражалари учун қўшиладиган ҳар ойлик устамалар тўланиши мумкин;
расман байрам деб эълон қилинган кунлар (1 январь — Янги йил, 8 март — Халқаро хотин-қизлар куни, 21 март — Наврўз байрами, 9 май — Хотира ва қадрлаш куни, 1 сентябрь — Мустақиллик куни, 8 декабрь — Ўзбекистон Республикаси Конституцияси куни, диний байрамлар — Рўза ҳайити (Ийд-ал-Фитр) ва Қурбон ҳайити (Ийд-ал-Адҳа)) ҳамда қишлоқ хўжалиги ходимларининг касб байрамлари муносабати билан лавозим маошининг (рағбатлантирувчи коэффициентни ҳисобга олган ҳолда) бир баравари миқдорида мукофотлар;
йил якунлари бўйича Жамғарма фаолияти кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда ходимларни лавозим маошининг (рағбатлантирувчи коэффициентни ҳисобга олган ҳолда) 200 фоизигача мукофотлаш;
ходимларни ижтимоий муҳофаза қилиш ва уларнинг меҳнати самарадорлигини ошириш мақсадида ҳар ойда (жамоа шартномасига мувофиқ) транспорт харажатлари учун базавий ҳисоблаш миқдорининг бир баравари ҳамда овқатланиш харажатларини қоплаш учун базавий ҳисоблаш миқдорининг икки бараваригача миқдордаги тўловлар;
қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини харид қилиш учун ходимларга бир йилда бир маротаба базавий ҳисоблаш миқдорининг ўн бараваригача миқдоридаги тўловлар;
йилда бир маротаба лавозим маошининг (рағбатлантирувчи коэффициентни ҳисобга олган ҳолда) бир баравари миқдорда моддий ёрдам.
Заруратга кўра ходимлар ва (ёки) уларнинг оила аъзоларига қуйидаги ҳолларда базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 бараваригача миқдордаги моддий ёрдам тўлаб берилади:
ходим вафот этганда — бунда моддий ёрдам хотинига (эрига) тўлаб берилади, агар ходимнинг хотини (эри) бўлмаса, моддий ёрдам фарзандларига ёки қонуний вакилларига (васийлари ва ҳомийларига) ёхуд уларнинг вояга етмаган фарзандларини асраб олган шахсларга тўлаб берилади, шунингдек, ходим турмуш қурмаган бўлса, моддий ёрдам ота-онаси ёки боқимандалар ўртасида тенг улушларда тақсимланади;
яқин қариндоши (ота, она, турмуш ўртоғи, фарзанди) вафот этганда (вафоти тўғрисида гувоҳнома нусхаси тақдим этилганда);
турмуш қурганда, 50, 55, 60 юбилей ёши муносабати билан, шунингдек, пенсияга чиққанда;
алоҳида заруратга кўра (бахтсиз ҳодиса, фалокат, узоқ муддатли касаллик сабабли даволаниш ва соғлиғини тиклаш, оиланинг кам таъминлангани ва молиявий ҳолатининг оғирлиги учун).
7. Жамғарма дирекцияси ходимларининг йиллик меҳнатига ҳақ тўлаш фондининг 5 фоизи миқдорида моддий рағбатлантириш махсус фонди ташкил этилади.
Ушбу фонд маблағлари ҳисобидан хизмат вазифаларини ташаббускорлик билан ҳамда виждонан бажарган юқори малакали ходимларни рағбатлантириш мақсадида, қонунчиликда белгиланган тартибда ишда эришган ютуқлари учун лавозим маошининг (рағбатлантирувчи коэффициентни ҳисобга олган ҳолда) 50 фоизидан ошмаган миқдорларда шахсий устамалар белгиланади.
8. Ўзбекистон Республикаси норезидентлари бўлган Жамғарманинг жалб этилган ходимлари, экспертлари ва маслаҳатчилари хизматларига тузилган шартнома шартларига мувофиқ қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳақ тўланади.
3-боб. Якунловчи қоида
9. Ушбу Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.
Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармаси дирекцияси ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш ва уларни моддий рағбатлантириш ҳамда ижтимоий муҳофаза қилиш тартиби тўғрисидаги низомга
ИЛОВА
ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалиги суғуртаси жамғармаси дирекцияси ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш разрядлари
Т/р | Лавозими | Меҳнатга ҳақ тўлаш разряди |
1. | Директор | 18 |
2. | Директорнинг биринчи ўринбосари | 18-5% |
3. | Директор ўринбосари | 17 |
4. | Бошқарма бошлиғи | 14 |
5. | Бош ҳисобчи | 14-3% |
6. | Бош юрисконсульт | 14 |
7. | Бош аудитор | 13 |
8. | Бўлим бошлиғи | 13 |
9. | Бош мутахассис (мустақил бўлинма) | 13-3% |
10. | Бош мутахассис | 12 |
11. | Етакчи мутахассис | 11 |
Изоҳ. Жамғарма дирекциясида 2 нафар раҳбар котиби, 1 нафар фаррош ҳамда балансда мавжуд автотранспорт воситаларига мутаносиб равишда ҳайдовчи лавозимлари сақлашга йўл қўйилади.
(7-илова Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 28 апрелдаги 206-сонли қарорига асосан киритилган — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 29.04.2026 й., 09/26/206/0425-сон)
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 10.12.2025 й., 09/25/772/1141-сон; 29.04.2026 й., 09/26/206/0425-сон; 10.06.2026 й., 09/26/295/0578-сон)
