1.07.00.00.00 Молия ва кредит тўғрисидаги қонунчилик. Банк фаолияти / 07.22.00.00 Кредитлаш / 07.22.06.00 Кредитлашнинг алоҳида турлари / 07.22.06.02 Микрокредитлаш. Кичик бизнес субъектларини кредитлаш;
2.07.00.00.00 Молия ва кредит тўғрисидаги қонунчилик. Банк фаолияти / 07.23.00.00 Бошқа кредит муассасалари / 07.23.02.00 Ломбардлар;
3.21.00.00.00 Ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш бўйича комплекс тусдаги ҳужжатлар / 21.04.00.00 Идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар]
[ТСЗ:
1.Молия / Банклар ва бошқа кредит муассасалари. Кредитлар]
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг
Қарори
«Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорга қўшимча ва ўзгартиришлар киритиш тўғрисида
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 17 октябрда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3412-1]
1. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2022 йил 6 декабрдаги 28/2-сон «Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорига (рўйхат рақами 3412, 2023 йил 11 январь) (Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 13.01.2023 й., 10/23/3412/0021-сон) иловага мувофиқ қўшимча ва ўзгартиришлар киритилсин.
2. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ойдан кейин кучга киради.
Раис Т. ИШМЕТОВ
Тошкент ш.,
2025 йил 15 сентябрь,
21/4-сон
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2025 йил 15 сентябрдаги 21/4-сон қарорига ИЛОВА
«Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорга киритилаётган қўшимча ва ўзгартиришлар
1. Қарорнинг номи ва 1-банди «Микромолия ташкилотлари» деган сўзлардан кейин «, факторинг ташкилотлари» деган сўзлар билан тўлдирилсин.
«Мазкур Низом микромолия ташкилотлари, факторинг ташкилотлари (бундан буён матнда ташкилотлар деб юритилади) ва ломбардлар томонидан фаолиятни амалга оширишда уларга қўйиладиган талаблар, шу жумладан ташкилотларнинг активлари сифатини таснифлаш, активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларга қарши захираларни яратиш ҳамда улардан фойдаланиш, пруденциал нормативлар, ломбардлар томонидан фаолият ва операцияларни амалга ошириш, ташкилотлар ва ломбардлар томонидан молиявий ҳисоботларни тақдим этиш тартибини белгилайди.»;
3) 1-бобнинг номи, 5-бобнинг 1 ва 2-параграфларининг номи, 59-банднинг биринчи хатбошиси ҳамда 60 ва 61-бандлардаги «Микромолия ташкилотлари» деган сўзлар «Ташкилотлар» деган сўз билан алмаштирилсин;
«2. Ташкилотлар ўз фаолияти давомида вужудга келадиган зарарларни қоплаш учун захира фондининг яратилишини кўзда тутишлари мумкин ва унинг миқдори ташкилотларнинг таъсис ҳужжатларида кўрсатилади.»;
6) 1-бобнинг 2-параграфи номидаги «Микромолия ташкилотларининг» деган сўзлар «Ташкилотларнинг» деган сўз билан алмаштирилсин;
7) 3-банддаги «Микромолия ташкилотининг» ва «захираси» деган сўзлар тегишли равишда «Ташкилотларнинг» ҳамда «захиралар» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
8) 4, 29 ва 67-бандлардаги «Микромолия ташкилотининг» деган сўзлар «Ташкилотларнинг» деган сўз билан алмаштирилсин;
«11. Активлар сифатини таснифлаш ва уларни ташкилотларнинг балансларида акс эттириш ташкилотлар ва қарздор ёки пул талабномасидан воз кечувчи ўртасида тузилган шартнома шартларини ўзгартирмайди, шу жумладан шартнома шартларига мувофиқ ташкилотлар томонидан асосий қарз ва унга ҳисобланган фоизларни, шунингдек шартнома шартларини бажармаганлиги учун жарима ва пеняларни тўлиқ миқдорда қарздордан ундириш ҳуқуқини бекор қилмайди.»;
14) 12-банддаги «микромолия ташкилоти» деган сўзлар «ташкилотлар» деган сўз билан алмаштирилсин;
«14. Актив сифати «умидсиз» деб таснифланиши билан ташкилотлар уч иш кунида ушбу активни захира эвазига ҳисобдан чиқаришлари («Кўзда тутилмаган ҳолатлар» ҳисобварағига ўтказишлари) лозим.»;
«15. Ташкилотлар қарздор мажбуриятининг тўлиқ суммасини тўғри акс эттириш учун мазкур активга фоизлар ёки неустойка ҳисоблаб ёзишни уни балансдан ташқари моддаларга ўтказганларидан кейин ҳам давом эттирадилар, қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда қарздор ва кафилнинг мажбуриятлари бекор бўладиган ҳолатлар бундан мустасно.»;
«16. Ташкилотлар захираларни активларни таснифлаш учун мазкур Низомда назарда тутилган асослар вужудга келган санадан бошлаб шакллантиришлари ва улар бўйича бухгалтерия ўтказмаларини дастурлашган ҳолда амалга оширишлари лозим.»;
«19. Ташкилотларнинг ижро этувчи органлари молиявий йил якуни бўйича ташкилотлар иштирокчилари (акциядорлари) умумий йиғилишида сифати «умидсиз» деб таснифланган активларни ундириш бўйича қўлланган чора-тадбирлар ҳақида ҳисобот беришлари лозим.»;
«26. Ташкилотларнинг бир қарз олувчи ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар гуруҳи ҳамда ташкилотларга алоқадор бўлган шахслар бўйича таваккалчиликлари тегишлилиги бўйича қуйидагиларни ўз ичига олади:»;
қуйидаги мазмундаги олтинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
тўққизинчи хатбошидаги «микромолия ташкилотига» деган сўзлар «ташкилотларга» деган сўз билан алмаштирилсин;
24) қуйидаги мазмундаги 261-банд билан тўлдирилсин:
«261. Факторинг хизмати бўйича ташкилотларнинг бир қарз олувчи ва ўзаро алоқадор қарз олувчилар гуруҳи ҳамда ташкилотларга алоқадор бўлган шахсларга доир таваккалчилиги:
ташкилотлар томонидан мижозга нисбатан регресс талабини қўйиш ҳуқуқи мавжуд бўлмаса ёки мавжуд бўлиб, ушбу ҳуқуқдан фойдаланиш зарурати юзага келмаган бўлса, қарздорга;
мазкур регресс талабини қўйиш ҳуқуқи мавжуд бўлса ва ушбу ҳуқуқдан фойдаланиш зарурати вужудга келган бўлса, мижозга нисбатан ҳисобланади.»;
25) 27 ва 28-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«27. Ташкилотлар капиталининг етарлилик коэффициенти ташкилотлар жами хусусий капиталининг жами активларига нисбати орқали ҳисобланади ва ушбу коэффициент 10 фоиздан кам бўлмаслиги лозим.
28. Ташкилотлар капиталининг етарлилик коэффициентини ҳисоблашда ташкилотлар томонидан юридик шахсларнинг устав фондига (устав капиталига) қилинган барча инвестициялар жами активлар ҳамда хусусий капиталдан чегирилади.»;
26) 31 ва 32-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«31. Ташкилотларнинг бир қарз олувчига ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар гуруҳига доир таваккалчилигининг энг кўп миқдори ташкилот хусусий капиталининг 25 фоизидан ошмаслиги лозим.
32. Ташкилотлар барча йирик таваккалчиликларининг (жами суммаси хусусий капиталнинг 10 фоизи ва ундан юқори бўлган бир қарз олувчи ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар гуруҳига доир таваккалчиликлар) умумий миқдори ташкилот хусусий капиталининг 5 баробаридан ошмаслиги лозим.»;
27) 2-бобнинг 5-параграфи номидаги «Микромолия ташкилотига» деган сўзлар «Ташкилотларга» деган сўз билан алмаштирилсин;
28) 33 ва 34-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«33. Ташкилотларга алоқадор бўлган битта шахсга тўғри келувчи таваккалчиликнинг энг кўп миқдори ташкилот хусусий капиталининг 25 фоизидан ошмаслиги лозим.
34. Ташкилотларга алоқадор бўлган барча шахсларга тўғри келувчи таваккалчиликнинг энг кўп миқдори ташкилот хусусий капиталининг 50 фоизидан ошмаслиги лозим.»;
29) 35-банддаги «Микромолия ташкилотининг» ва «микромолия ташкилоти» деган сўзлар тегишли равишда «Ташкилотларнинг» ҳамда «ташкилот» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
30) 2-бобнинг 7-параграфи номидаги «микромолия ташкилотига» деган сўзлар «ташкилотларга» деган сўз билан алмаштирилсин;
«36. Мазкур Низом кучга кирган санада бир қарз олувчининг ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар гуруҳининг ҳамда ташкилотларга алоқадор бўлган шахсларнинг ташкилот олдида мажбурияти мавжуд бўлиб, мазкур мажбуриятларнинг миқдори ушбу Низомнинг 31 ва 33-бандларида белгиланган меъёрлардан ошиши, бундай мажбурият бўйича тузилган шартнома шартларини ўзгартиришга олиб келмайди.
37. Бир қарз олувчига ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар гуруҳига ҳамда ташкилотларга алоқадор бўлган шахсларга тўғри келувчи таваккалчиликнинг умумий суммаси шартнома тузиш вақтида мазкур Низомда назарда тутилган чекловлар доирасида бўлиб, кейинчалик белгиланган меъёрлардан ошса (хусусий капитал даражаси тушиши ёки бошқалар сабабли), ташкилотлар мазкур ҳолат ҳақида Марказий банкка ўн кун мобайнида маълум қилишлари ва Марказий банк билан келишилган муддатларда, бироқ олти ойдан кўп бўлмаган муддатда таваккалчиликнинг умумий суммасини мазкур Низомнинг 31 ва 33-бандларида белгиланган талабларга мувофиқлаштириш бўйича чоралар кўришлари лозим.
38. Қарз олувчи шартнома тузилган даврда ташкилотларга алоқадор ҳисобланмасдан, кейинчалик унга алоқадор шахсга айланса, таваккалчилик миқдорининг мазкур Низомнинг 33 ва 34-бандларида белгиланган талаблардан ошиши пруденциал нормативга номувофиқ деб тан олинмайди, башарти ташкилотлар Марказий банкка ўн кун мобайнида бу ҳақида маълум қилиб, Марказий банк билан келишилган муддатларда, бироқ олти ойдан кўп бўлмаган муддатда пруденциал нормативга мувофиқлаштиришни ўз зиммаларига олган бўлсалар.
39. Ташкилотлар бир қарз олувчи ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар гуруҳи, шунингдек ташкилотларга алоқадор бўлган шахслар учун таваккалчиликлар ҳисобини юритишлари ва бу тўғрисидаги маълумотларни ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 5-санасигача ҳар ойда Марказий банкка тақдим этиб боришлари лозим.»;
«52. Ташкилотлар ва ломбардлар тегишлилигига кўра мазкур Низомнинг 53, 531 ва 54-бандларига мувофиқ Марказий банкка қуйидаги молиявий ва назоратга оид ҳисоботларни ҳамда уларнинг электрон маълумотларини тақдим этади:»;
қуйидаги мазмундаги ўн биринчи — ўн саккизинчи хатбошилар билан тўлдирилсин:
«53. Микромолия ташкилотлари томонидан мазкур Низомнинг 52-банди иккинчи — ўн тўққизинчи хатбошиларида кўрсатилган ҳисобот ва маълумотлар тақдим этилади. Бунда ушбу Низомнинг 52-банди тўртинчи, олтинчи — ўн тўртинчи хатбошиларида кўрсатилган ҳисобот ва маълумотлар молиявий натижалар ёки ушбу хизматлар бўйича қолдиқ мавжуд бўлганда, ўн бешинчи — ўн тўққизинчи хатбошиларида кўрсатилган ҳисобот ва маълумотлар микромолия ташкилоти мазкур Низомнинг 24-бандида кўрсатилган маблағлар ҳисобидан фаолият кўрсатганда тақдим этилади.»;
34) қуйидаги мазмундаги 531-банд билан тўлдирилсин:
«531. Факторинг ташкилотлари томонидан мазкур Низомнинг 52-банди иккинчи — бешинчи, еттинчи — тўққизинчи ва ўн бешинчи — ўн тўққизинчи хатбошиларида кўрсатилган ҳисобот ва маълумотлар тақдим этилади.
Бунда, ушбу Низомнинг 52-банди тўртинчи, еттинчи — тўққизинчи хатбошиларида кўрсатилган ҳисобот ва маълумотлар молиявий натижалар ёки ушбу хизматлар бўйича қолдиқ мавжуд бўлганда, ўн бешинчи — ўн тўққизинчи хатбошиларида кўрсатилган ҳисобот ва маълумотлар факторинг ташкилоти мазкур Низомнинг 24-бандида кўрсатилган маблағлар ҳисобидан фаолият кўрсатганда тақдим этилади.»;
35) 56-банддаги «микромолия ташкилотлари» ва «икки иш кунида» деган сўзлар тегишли равишда «ташкилотлар» ҳамда «беш кунда» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
36)57-банддаги «микромолия ташкилотларининг» деган сўзлар «ташкилотларнинг» деган сўз билан алмаштирилсин;
«58. Ташкилотлар ва ломбардлар автоматлаштирилган ахборот тизими орқали молиявий ҳисоботларнинг электрон маълумотларини шакллантириб, Банк тизими маълумотлар омборхонасига (бундан буён матнда БТМО деб юритилади) ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 10-санасигача алоқа каналлари орқали юбориши шарт. Агар ойнинг 10-санаси дам олиш ёки байрам кунига тўғри келса, бунда молиявий ҳисоботларнинг электрон маълумотлари дам олиш ёки байрам кунидан кейинги иш кунида тақдим этилиши лозим.»;
38) 62-банднинг биринчи хатбошиси ва 78-банддаги «микромолия ташкилотининг» деган сўзлар «ташкилотларнинг» деган сўз билан алмаштирилсин;
39) 63-банднинг биринчи хатбошисидаги «Микромолия ташкилотининг» ва «микромолия ташкилотининг» деган сўзлар тегишли равишда «Ташкилотларнинг» ҳамда «ташкилотнинг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
40) 64-банднинг тўққизинчи хатбошисидаги «микромолия ташкилотида» деган сўзлар «ташкилотларда» деган сўз билан алмаштирилсин;
иккинчи хатбошидаги «микромолия ташкилоти» деган сўзлар «ташкилотлар» деган сўз билан алмаштирилсин;
тўртинчи хатбошидаги «микромолия ташкилотининг» деган сўзлар «ташкилотларнинг» деган сўз билан алмаштирилсин;
43) 74-банднинг бешинчи хатбошиси ва 77-банднинг биринчи хатбошисидаги «микромолия ташкилотининг» деган сўзлар «ташкилотларнинг» деган сўз билан алмаштирилсин;
44) 1 — 6, 8, 11 ва 12-иловаларнинг илова белгилари «Микромолия ташкилотлари» деган сўзлардан кейин «, факторинг ташкилотлари» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
45) 7-илова мазкур ўзгартириш ва қўшимчаларнинг 1-иловасига мувофиқ таҳрирда баён этилсин;
илова белгиси «Микромолия ташкилотлари» деган сўзлардан кейин «, факторинг ташкилотлари» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
матнидаги «Микромолия ташкилоти» ва «микромолия ташкилоти» деган сўзлар тегишли равишда «Ташкилотларнинг» ҳамда «ташкилотлар» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
илова белгиси «Микромолия ташкилотлари» деган сўзлардан кейин «, факторинг ташкилотлари» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
11-устун чиқариб ташлансин;
48) мазкур ўзгартириш ва қўшимчаларнинг 2 — 9-иловаларига мувофиқ таҳрирда 111 — 118-иловалар билан тўлдирилсин.
«Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорга киритилаётган қўшимча ва ўзгартиришларга 1-ИЛОВА
«Микромолия ташкилотлари, факторинг ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомга 7-ИЛОВА
_________________________________________________________________ томонидан (ташкилотнинг номи) берилган кредитлар ва кўрсатилган лизинг хизматлари тўғрисида маълумот
минг сўмда
Т/р
Ҳ/в
Ҳудуд коди
Туман/шаҳар коди
Қарздорнинг тўлиқ номи
Қарздорнинг СТИРи/ ЖШШИР
Субъект тури:
1-юридик шахс, 2-ЙТТ, 3-ўзини ўзи банд қилган шахс, 4-жисмоний шахс
«Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорга киритилаётган қўшимча ва ўзгартиришларга 2-ИЛОВА
«Микромолия ташкилотлари, факторинг ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомга 111-ИЛОВА
«Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорга киритилаётган қўшимча ва ўзгартиришларга 3-ИЛОВА
«Микромолия ташкилотлари, факторинг ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомга 112-ИЛОВА
«Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорга киритилаётган қўшимча ва ўзгартиришларга 4-ИЛОВА
«Микромолия ташкилотлари, факторинг ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомга 113-ИЛОВА
Салам объектини етказиб бериш муддатининг узайтирилган санаси
Муддати узайтирилганидан сўнг
салам объектини етказиб бериш санаси
Таъминотнинг қиймати
Муддати ўтган қарздорлик
шундан, қарздорлик муддати
1-30 кун
31-90 кун
91-180 кун
181 кун ва ундан юқори
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
».
«Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорга киритилаётган қўшимча ва ўзгартиришларга 5-ИЛОВА
«Микромолия ташкилотлари, факторинг ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомга 114-ИЛОВА
«Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорга киритилаётган қўшимча ва ўзгартиришларга 6-ИЛОВА
«Микромолия ташкилотлари, факторинг ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомга 115-ИЛОВА
«Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорга киритилаётган қўшимча ва ўзгартиришларга 7-ИЛОВА
«Микромолия ташкилотлари, факторинг ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомга 116-ИЛОВА
«Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорга киритилаётган қўшимча ва ўзгартиришларга 8-ИЛОВА
«Микромолия ташкилотлари, факторинг ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомга 117-ИЛОВА
алоқадор шахслар билан тузилган битимлар тўғрисида ҳисоботи
минг сўм
Т/р
Мижоз номи
СТИРи
Фаолият тури
(ИФУТ)
Валюта коди
Гуруҳ рақами
Жорий қарздорлик,
брутто
Шундан
Кредит ёки лизинглар бўйича шартлари қайта кўрилганлиги сони
Таснифи
(сонда)
Яратилган захиралар
Жорий қарздорлик,
соф
баланс активлари
балансдан ташқари активлар
Кредитлар
Инвестициялар
Бошқа активлар
кафолатлар, кафилликлар ва улардан олинган даромадлар
1
2
3
4
5
6
6.1
6.2
6.3
6.4
7
8
9
10
1.
2.
3.
4.
Ташкилотга алоқадор бўлган барча шахсларга тўғри келувчи таваккалчиликнинг энг кўп миқдори
Ташкилотнинг бир қарз олувчи ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар гуруҳи учун таваккалчиликнинг энг кўп миқдори
».
«Микромолия ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорга киритилаётган қўшимча ва ўзгартиришларга 9-ИЛОВА
«Микромолия ташкилотлари, факторинг ташкилотлари ва ломбардлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва тартибга солиш тўғрисидаги низомга 118-ИЛОВА