Ҳужжат кучини йўқотган " " 05.01.2026
Норасмий таржима
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
Ягона электр энергетикаси тизимида технологик бузилишларни текшириш ва ҳисобга олиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
 LexUZ шарҳи
Мазкур қарор Ўзбекистан Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 31 декабрдаги 850-сонли «Электр энергетикаси тизимида технологик бузилишларни текшириш ва ҳисобга олиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорига асосан ўз кучини йўқотган.
Ўзбекистон Республикасининг «Электр энергетикаси тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ, шунингдек, электр қурилмаларини ишлатишда технологик қоидабузарликларни ўз вақтида аниқлаш ва бартараф этиш, ягона электр энергетика тизимининг ишончлилигини таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси фармони:
1. Ягона электр энергетика тизимидан фойдаланишда технологик бузилишларни текшириш ва ҳисобга олиш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. Вазирликлар ва идоралар бир ой муддатда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ушбу қарорга мувофиқлаштирсинлар.
3. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари Г.И. Ибрагимов зиммасига юклатилсин.
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2014 йил 6 март,
54-сон
Вазирлар Маҳкамасининг 2014 йил 6 мартдаги 54-сон қарорига
ИЛОВА
Ягона электр энергетика тизимидан фойдаланишдаги технологик бузилишларни текшириш ва ҳисобга олиш тартиби тўғрисида
НИЗОМ
I. Умумий қоидалар
1. Мазкур Низом «Электр энергетикаси тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ электр энергетика объектларида ва блок станцияларида (кейинги ўринларда электр қурилмалари деб юритилади) технологик бузилишларни текшириш, таснифлаш ва ҳисобга олиш тартибини белгилайди, ягона электр энергетика тизимининг ишончлилигига таъсир кўрсатди.
2. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалар ва атамалар қўлланилади:
электр энергетика объектлари — электр энергияси ишлаб чиқарувчи корхоналар, шунингдек электр тармоқлари объектлари;
оператив ходимлар — оператив бошқарув ва оператив коммутация учун ваколат берилган ходимлар тоифаси ва ушбу ходимларни бевосита бошқариш учун тайинланган шахслар;
технологик бузилиш — электр қурилмалари ёки уларнинг элементларининг техник ҳолати параметрларининг уларни ишдан чиқаришга олиб келган йўл қўйиб бўлмайдиган оғишлари, электр энергияси сифатининг бузилиши, шунингдек электр энергиясини истеъмолчиларга этказиб беришда тўлиқ ёки қисман режалаштирилмаган узилишлар;
электр қурилмалари — энергия ишлаб чиқариш ёки бир турдан бошқа турга узатиш, тўплаш, тақсимлаш ёки истеъмол қилиш учун мўлжалланган ўзаро боғланган ускуналар ва иншоотлар мажмуаси.
3. Ягона электр энергетика тизимининг ишлашидаги қуйидаги технологик бузилишлар текширилиши ва қайд этилиши лозим:
электр қурилмаларининг эксплуатацияси, уларни ишга тушириш ва фойдаланишга қабул қилишдан олдин комплекс синовдан ўтказиш, шунингдек режали таъмирлаш, профилактик кўриклар ва синовлар пайтида аниқланган шикастланишлар;
электр станциялари ва уларнинг элементларининг техник (технологик) ҳолати параметрларида (тебраниш, ҳарорат, босим, частота, кучланиш, атмосферага зарарли моддаларнинг чиқарилиши) йўл қўйиб бўлмайдиган оғишлар;
истеъмолчиларга электр энергиясини этказиб беришнинг тўлиқ ёки қисман режасиз равишда узилиши.
4. Ягона электр энергетика тизимининг ишлашидаги технологик бузилишларни текшириш ва ҳисобга олишнинг асосий вазифалари ташкилий-техник профилактика чора-тадбирларини ишлаб чиқиш ва электр энергетикасининг ишончлилигини баҳолаш учун технологик бузилишларнинг сабабларини аниқлашдан иборат. фойдаланишни ташкил этишни такомиллаштириш, уларни таъмирлаш, модернизация қилиш, реконструкция қилиш ёки алмаштириш бўйича малакали қарорлар қабул қилиш учун фойдаланиладиган ягона электр энергетика тизими.
II. Технологик қоидабузарликларнинг турлари ва рўйхатга олиниши
5. Оқибатларнинг табиати ва оғирлигига қараб (электр таъминотидаги узилишлар, электр тармоғининг барқарорлигини йўқотиш, электр энергияси сифати параметрларининг оғиши, атроф-муҳитга таъсири, электр қурилмаларининг шикастланиш даражаси ва бошқа омиллар); технологик узилишлар аварий, биринчи даражали авариялар ва иккинчи даражали аварияларга бўлинади.
6. Қуйидаги технологик бузилишлар авариялар ҳисобланади:
а) электр станциясининг (қозон, турбин, генератор, қувват трансформатори ва асосий электр занжирининг шина тизими электр узатиш линияси, электр трансформатори, шина) нинг мажбурий ишламай қолишига олиб келадиган ускуналарнинг шикастланиши, бинолар, иншоотларнинг вайрон бўлиши, 220 кВ ва ундан юқори кучланишли подстанция тизими) 25 кун ва ундан ортиқ давом этадиган авариявий таъмирлашда;
б) қуввати 200 т/соат ва ундан ортиқ қозон, турбина, 60 МВт ва ундан ортиқ қувватли генератор, 200 МВА ва ундан ортиқ қувватли трансформаторларни парчаланиши ёки шикастланиши натижасида уларни қайта тиклаб бўлмаса;
в) умумий қуввати 500 МВт ва ундан кўп бўлган истеъмолчиларга электр энергиясини етказиб беришни тўхтатиш, авариявий автоматик бошқарув ёрдамида узилган ёки тикланган, шунингдек чеклаш ва ўчириш жадвалларига мувофиқ узилган юкламалар бундан мустасно;
г) 49,0 Гц дан паст частотали ишлаб чиқарувчи манбаларнинг 1 соат ёки ундан кўпроқ вақт давомида тўсатдан ўчирилиши ёки кун давомида умумий давомийлиги 3 соатдан ортиқ бўлган ягона электр энергетика тизимининг ишлаши;
д) агар бир нечта генератор ишлаётган бўлса ва умумий камайтирилган электр ва иссиқлик юки 500 МВт ёки ундан кўп бўлса, электр станцияси томонидан тўлиқ юкни тўхтатиш;
е) ягона электр энергетика тизимини қисмларга бўлиб, истеъмолчиларга юкнинг 40% дан ортиқ миқдорда, лекин ягона электр энергетика тизимининг ажратилган қисмида камида 300 МВт қувватда узилишларга олиб келадиган;
ж) табиий офат туфайли ягона электр энергетика тизимидаги 6 кВ ва ундан юқори кучланишли электр узатиш линияларининг оммавий тўхтаб қолиши ёки шикастланиши; истеъмолчиларга умумий электр энергетика тизимини қувватидан 20% ёки кўп электр энергиясини этказиб беришнинг тўхтатилишига олиб келиши;
з) электр тармоғининг иш режимида 24 соат ёки ундан кўпроқ вақт давомида шаҳар ёки вилоят марказини электр таъминотида узилишга олиб келадиган технологик бузилиш;
и) электр станциясининг чанг ва газдан тозалаш ёки бошқа жиҳозларининг иш режимининг технологик бузилиши, бу атроф-муҳитга зарарли моддаларнинг суткалик меъёридан икки баравар ва ундан ортиқ миқдорда чиқишига сабаб бўлган;
к) кул ва шлак чиқиндиларининг табиий сув ҳавзаларига оқизилиши билан бирга кул тўғонининг шикастланиши;
л) гидроэлектр станциясининг максимал лойиҳа қувватидан ортиқ сув омборидан сув оқизилишига олиб келадиган гидроэлектростанция объектларининг ишлашининг технологик бузилиши;
м) электр энергетика объектларида технологик бинолар ва иншоотларнинг юк кўтарувчи қисмларининг қулаши билан портлаш ёки ёнғин.
7. Қуйидаги авариялар I босқичдаги носозликлар деб ҳисобланади:
а) электр станциясининг асосий ускунасининг (қозон, турбин, генератор, қувват трансформатори ва электр станциясининг асосий электр занжирининг шина тизими; электр узатиш линияси, электр трансформатори, шунтловчи реактори, 220 кВ ва ундан юқори кучланишли подстанциянинг шина тизими) узилган ҳолатида мажбурий тўхтаб қолишига олиб келадиган шикастланиш, 3 кундан 25 кунгача давом этадиган фавқулодда таъмирлашда;
б) истеъмолчиларни электр энергияси билан таъминлаш шартномада назарда тутилганидан ортиқ муддатга тўхтатилганда;
в) ишлаб чиқарувчи манбаларнинг тўсатдан учиши натижасида 49,5 Гц дан паст частотали ягона электр энергетика тизимининг ишлаши;
г) электр станцияси томонидан юкни тўлиқ бартараф этиш;
д) ягона электр энергетика тизимининг қисмларга бўлиниши, истеъмолчиларга юкнинг 40 фоизигача бўлган миқдорда, лекин ягона электр энергетика тизимининг ажратилган қисмида 300 МВт дан кам бўлган миқдорда электр энергиясини узиб қўйиш;
е) ягона электр энергетика тизимида табиий офат туфайли 6 кВ ва ундан юқори кучланишли электр узатиш линияларининг оммавий узилишлари, агар узилган электр узатиш линиялари сони 10 ва ундан ортиқ бўлса, автоматик равишда муваффақиятли қайта ёқилган? узилган электр узатиш линиялари бундан мустасно. (бундан буён матнда АҚҚ деб юритилади) ва истеъмолчи электр узатиш линиялари;
ж) электр тармоғининг иш режимида 8 соатдан 24 соатгача бўлган вақт давомида шаҳар ёки вилоят марказини электр энергияси билан таъминлашда узилишга олиб келадиган технологик бузилиш;
з) табиий сув ҳавзаларига зарарли моддаларнинг ташланишига олиб келадиган объектнинг тозалаш иншоотларининг функционаллиги ёки иш режимидаги технологик бузилиш.
8. Қуйидаги технологик бузилишлар II босқич авария ҳисобланади:
а) ушбу Қоидаларнинг 7-бандининг «а» кичик бандида кўрсатилган, 35 кВ ва 110 кВ кучланишли ёки 35 кВ, 110 кВ, 220 кВ, 500 кВ кучланишли бошқа ускуналар (ток трансформатори, кучланиш трансформатори, учиргичлар) муддатидан қатъи назар, агар унинг шикастланиши авария ёки биринчи даражали носозлик деб ҳисобланган технологик узилишларга олиб келмаса;
б) автоматик тизимнинг таъсирида кўзда тутилмаган истеъмолчиларга электр энергиясини этказиб беришнинг қисқа муддатли узилиши, узилишлар, АҚҚ томонидан қайта уланишлар, автоматик захира алмаштириш (кейинги ўринларда АЗА деб юритилади) ва қўлда қайта улаш ( бундан кейин ҚҚУ деб юритилади), агар электр энергиясини этказиб беришдаги камчилик 500 кВт*соатдан ортиқ бўлса;
в) электр қурилмалари, электр тармоқлари элементларини мажбурий ёки нотўғри ўчириш натижасида юқори томон кучланиши 35 кВ ва ундан юқори бўлган трансформаторлар ўчирилган бўлса;
г) ишлаб чиқарувчи манбаларнинг учишига олиб келадиган ягона электр энергетика тизимининг қисмларга бўлиниши;
д) электр тармоғининг иш режимида келадиган технологик бузилиш 8 соатгача бўлган муддатга шаҳар ёки вилоят марказини электр энергияси билан таъминлашда узилишга олиб келса;
е) агар узилган электр узатиш линиялари сони 10 дан кам бўлса, табиий офат туфайли ягона электр энергетика тизимида 6 кВ ва ундан юқори кучланишли электр узатиш линияларининг оммавий тўхташлари, автоматик равишда муваффақиятли қайта ёқилган узилган электр узатиш линиялари ва истеъмолчи электр узатиш линиялари бундан мустасно.;
ж) реле ҳимояси ва автоматлаштириш (бундан буён матнда РҲА қурилмалари деб юритилади) ёки авария қарши автоматика (кейинги ўринларда АҚА деб юритилади) мосламаларининг нотўғри ишлаши, агар бу ҳаракатлар сигналга ишлаш учун бўлмаганда, ушбу қурилмаларнинг ишлаши авария ёки 1-даражали носозлик деб ҳисобланган технологик узилишларга олиб келмаса;
з) 35 кВ ва ундан юқори кучланишли электр тармоқлари объектлари ўртасидаги алоқа каналлар ва диспетчерлик ва технологик назорат воситаларининг (бундан буён матнда ДТНВ деб юритилади) ишлашини 24 соатдан ортиқ вақт давомида бузилиши.
9. Технологик бузилишлар ушбу Низомнинг 1-иловасига (кейинги ўринларда 16-Энерго шакл деб юритилади) мувофиқ 16-Энерго шакли бўйича электр энергетика объектларида ҳисобга олинади, ушбу Низомнинг 11-бандида кўрсатилган технологик бузилишлар бундан мустасно.
16-Энерго шаклида ҳисобга олинган технологик бузилишлар электр энергияси объектларида бирламчи ҳужжатларда ҳисобга олинмайди.
10. 16-Энерго шакли ҳисобот ойи учун ускуналарни ишлатишда технологик бузилишлар бўйича ҳисобот ҳужжатлари асосида тўлдирилади.
11. Электр энергетика объектларининг бирламчи ҳужжатларида қуйидаги технологик бузилишлар ҳисобга олинади:
а) ушбу Низомнинг 7-бандининг «а» кичик бандида агар авариявий таъмирлаш вақтида электр ускунасининг асосий ускунасининг узилган ҳолатида мажбурий тўхтаб туриш муддати 3 кундан ошмаса;
б) ушбу Низомнинг 7-бандининг «е» кичик бандида агар узилган электр узатиш линиялари сони 10 тадан кам бўлса;
в) 8-банднинг «б» кичик бандида агар ҚҚУ даврида электр энергиясини этказиб берилмаган қиймати 500 кВт*с дан кам бўлса;
г) ушбу Қоидаларнинг 8-бандининг «в» кичик бандида агар кучланиш 35 кВ дан паст бўлган электр тармоқларининг элементлари узилган бўлса;
д) ушбу Низомнинг 8-бандининг «е» кичик бандида;
е) ушбу Қоидаларнинг 8-бандининг «г» кичик бандида агар электр тармоқлари объектлари орасидаги кучланиш 35 кВ дан паст бўлса, узилиш 24 соатгача бўлган вақт давомида бўлса;
г) станцияларининг 0,4 кВ кучланишли электр жиҳозларини узилиши, ГИ Саноатгеоконтехназорат ҳисобида турмайдиган қувур линиялари, идишлар ва 4,5 МПа ва 450°C дан ошмайдиган энергия ташувчиси параметрлари эга иссиқлик механик қурилмаларининг шикастланиши
12. Бирламчи ҳужжатлар қуйидаги маълумотларни ўз ичига олиши керак:
а) технологик бузилишнинг тартиб рақами;
б) технологик бузилиш содир бўлган ва бартараф этилган сана ва вақт;
в) технологик бузилиш объектининг тегишлилиги;
г) технологик носозлик ва шикастланган ускунанинг қисқача тавсифи;
д) технологик бузилиш сабабларини таснифлаш хусусиятлари;
е) муддатлари ва уларни амалга ошириш учун масъул шахсларни кўрсатган ҳолда, бундай технологик бузилишларнинг олдини олиш бўйича режалаштирилган чора-тадбирлар;
ж) тадбирларни тугалланганлиги тўғрисидаги эслатма.
13. Битта электр энергетика объектида бир вақтнинг ўзида икки ёки ундан ортиқ технологик бузилишлар аниқланган тақдирда, юқорироқ оқибатларга олиб келадиган технологик қоидабузарлик ҳисобга олинади.
III. Технологик бузилишларни уларнинг пайдо бўлиш ва ривожланиш сабаблари бўйича таърифи ва таснифи
14. Технологик бузилишларнинг сабаблари ва шароитларини текширишда қуйидагилар ўрганилиши ва баҳоланиши керак:
хизмат кўрсатувчи ходимларнинг ҳаракатлари, электр энергетикаси объектларининг техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги меъёрий ҳужжатларга мувофиқлиги ва улардан фойдаланишни ташкил этиш;
таъмирлаш сифати ва муддатлари, профилактик текширувлар ва жиҳозларнинг ҳолатини назорат қилиш;
таъмирлаш ишларини бажаришда технологик интизомга риоя қилиш;
авария ҳолатлари ва ускунанинг нуқсонларини бартараф этиш бўйича чора-тадбирларни ўз вақтида кўриш, меъёрий ҳужжатлар, авария циркулярлари ва жиҳозларнинг ишончлилигини оширишга қаратилган чора-тадбирлар талабларига риоя қилиш;
ускуналар ва иншоотларни ишлаб чиқариш сифати, лойиҳалаш, қуриш, монтаж қилиш ва ишга тушириш ишларини бажариш;
табиий ҳодисалар параметрларининг (муз деворининг қалинлиги, шамол тезлиги) электр станцияларининг лойиҳа ҳужжатларида қабул қилинган ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларда белгиланган қийматларга мувофиқлиги.
15. Текширув жараёнида технологик бузилишнинг барча сабаблари, унинг шарт-шароитлари, шунингдек, улар ўртасидаги сабаб-оқибат муносабатлари аниқланиши ва тавсифланиши керак.
16. Технологик бузилишларнинг техник (технологик) сабабларини таснифлаш хусусиятлари қуйидагилардан иборат:
а) ўрнатиш материалининг тузилишига, унинг қисмига ёки бирлигига шикаст этказиш;
б) пайвандлаш, леҳимлашнинг бузилиши;
в) механик уланишнинг бузилиши;
г) механик эскириш;
д) кулнинг таъсиридан эскириши;
е) коррозиядан эскириши ;
ж) эрозивдан эскириши;
з) зичланишнинг бузилиши;
и) нормал тебраниш ҳолатининг бузилиши;
к) портлаш;
л) термал шикастланиш, қизиб кетиш, ёниш;
м) электр ёйинидан шикастланиши;
н) электр изоляциясининг бузилиши;
о) электр контактининг бузилиши;
п) механик парчаланиш (зарар);
р) ёниш ёки олов;
с) электр тармоғининг барқарорлигини бузиш.
17. Технологик бузилишларнинг ташкилий сабабларини таснифлаш хусусиятлари қуйидагилардан иборат:
а) тезкор ходимларнинг нотўғри ҳаракатлари;
б) тезкор бўлмаган ходимларнинг нотўғри ҳаракатлари;
в) техник хизмат кўрсатишнинг қониқарсиз ташкил этилиши;
г) бошқа эксплуатая камчиликлари;
д) лойиҳадаги нуқсонлар;
е) ишлаб чиқаришдаги нуқсонлар;
ж) монтаж ва созлаш ишларидаги нуқсонлар;
з) таъмирлаш ишларидаги нуқсонлар;
и) қурилиш ишларидаги нуқсонлар;
к) такрорланувчи табиат ҳодисаларининг (шамол, ёмғир, қор, муз ва бошқалар) таъсири;
л) табиий офатларнинг таъсири (зилзилалар, кўчкилар, тошқинлар, бўронлар ва бошқалар);
м) учинчи шахслар ва ташкилотларнинг таъсири.
IV. Технологик бузилишлар ҳақида хабар бериш тартиби
18. Электр энергетика объектлари авария ёки биринчи даражали носозлик белгиларини ўз ичига олган ҳар қандай технологик бузилишлар тўғрисида ягона электр энергетика тизимининг тизим операторига (кейинги ўринларда тизим оператори), «Миллий электр тармоқлари» АЖга зудлик билан хабар бериши шарт. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Электр энергияси ва нефт маҳсулотлари ҳамда газдан фойдаланишни назорат қилиш инспекцияси (кейинги ўринларда Ўзенергоинспекция) авария белгилари ёки I босқичда носозликлар юзага келган тақдирда. асбоб-ускуналарни назорат қилинадиган — Ўзбекистон Республикаси Саноат хавфсизлиги давлат қўмитасига (кейинги ўринларда Давлат саноат хавфсизлиги деб юритилади).
19. Мазкур Низомнинг 6-бандининг «е» бандида назарда тутилган тегишли мезонлардан ошиб кетадиган миқёсдаги оғир оқибатларга олиб келган авариялар содир бўлган тақдирда, Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги бу ҳақда дарҳол хабар бериши шарт. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси Саноатни ва унинг асосий тармоқларини ривожлантириш, шунингдек, кооператив алоқалар бошқармасига.
20. Мазкур Низомда белгиланган технологик бузилишлар тўғрисида хабар бериш тартибига риоя қилмаган электр энергетика объектларининг ходимлари қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.
21. Ҳар бир авария ёки 1-даражали носозлик комиссия томонидан текширилади, унинг таркиби содир бўлган технологик бузилишнинг хусусияти ва оғирлигига қараб Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги томонидан ёки технологик қоидабузарлик содир этилган электр энергетика объекти ёки электр энергетика объектининг мулкдорлилига қараб «Ўзбекистон Миллий электр тармоқлари» АЖ, «Иссиқлик электр станциялари» АЖ, «Ҳудудий электр тармоқлари» АЖ ёки «Ўзбекгидроэнерго» АЖ томонидан тузилади.
Ушбу Низомнинг 6-банди «е» кичик банди талабларидан ошиб кетадиган даражада оғир оқибатларга олиб келган, истеъмолчиларнинг электр таъминоти узилиб қолган айрим ҳолларда аварияларни текширишда Республика Вазирлар Маҳкамаси томонидан комиссия тузилиши мумкин. Ўзбекистон.
22. Ушбу Низомнинг 11-бандида кўрсатилган II даражадаги носозликлар ва технологик бузилишларни текшириш технологик бузилиш содир бўлган электр энергетикаси объекти томонидан тайинланган ёки тузилган алоҳида мутахассислар ёки комиссиялар томонидан амалга оширилади.
23. Аварияни текшириш комиссияси таркибига авариянинг табиати ва оқибатларининг оғирлигига қараб «Ўзенергоинспекция», Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлигининг ёки электр энергетикаси объектининг, шунингдек давлат саноат қўмитасининг вакили киритилиши шарт,бунда аварий унинг назорати остидаги ускунада содир бўлса.
24. Электр ўрнатиш ускуналарини лойиҳалаш, ишлаб чиқариш, қурилиш, монтаж қилиш ва ишга тушириш ишлари ёки таъмирлаш ишларини бажаришдаги нуқсонлар сабаб бўлган ишдаги барча технологик узилишлар тегишли ташкилотларнинг ваколатли мутахассисларини жалб қилган ҳолда текширилиши шарт.
25. Электр энергиясининг кам ишлаб чиқарилишини аниқлаш ишлаб чиқарувчи ускунанинг мажбурий тўхтаб қолиши вақтида электр станциясининг иш қувватини камайтириш катталигидан келиб чиққан ҳолда амалга оширилади.
26. Технологик қоидабузарликларни текшириш улар аниқлангандан кейин дарҳол бошланиб, ўн кун ичида якунланиши керак.
Технологик қоидабузарликларни текшириш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тайинланадиган комиссия томонидан ўтказиладиган муддат мазкур комиссия томонидан белгиланади.
27. Зарарланган ускунани очиш ёки демонтаж қилиш фақат комиссия раисининг рухсати ёки кўрсатмаси билан ҳамда комиссия таркибига киритилган манфаатдор ташкилотлар вакиллари иштирокида амалга оширилиши керак.
28. Қурилиш-монтаж, таъмирлаш, лойиҳалаш ва бошқа ташкилотлардан комиссия аъзолари кечикиб келмаган тақдирда, комиссия раиси текшириш муддатини уч кунгача узайтириши мумкин.
29. Айрим ҳолларда комиссия раисининг тақдимномасига кўра текшириш муддати ушбу Низомнинг 21-бандида назарда тутилган ҳолда комиссияни тузган органлар томонидан узайтирилиши мумкин.
30. Технологик қоидабузарликларни текшириш натижаларининг қонунийлигини таъминлаш учун уларнинг юзага келиш ҳолатлари ва боришини акс эттирувчи материалларнинг ишончлилигини аниқлаш бўйича қуйидаги чоралар кўрилиши керак:
авариядан кейинги вазиятни сақлаб қолиш (агар иложи бўлса), технологик бузилиш объектларини суратга олиш ёки тавсифлаш;
рўйхатга олиш ёзувлари, оператив музокаралар ёзувлари ва технологик бузилишнинг бошқа ашёвий далилларини олиб қўйиш ва қабул қилиш далолатномаси бўйича Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги вакилига ёки бошқа ваколатли мансабдор шахсга топшириш;
астарларнинг авариядан кейинги ҳолатининг тавсифи ва ҳимоя ва блокировка ҳолати кўрсаткичлари.
Барча тавсифлар ва ҳужжатлар раҳбариятнинг имзолари ва ушбу тавсиф ва ҳужжатларни тақдим этган ташкилотнинг муҳри билан тасдиқланган бўлиши керак.
31. Технологик қоидабузарлик текширилаётган электр энергетикаси объекти ҳам қуйидагиларга мажбурдир:
зарур техник ҳисоб-китобларни, лаборатория тадқиқотларини, синовларни ва бошқа ишларни бажариш;
шикастланган объектни суратга олиш ва бошқа зарур материаллар билан таъминлаш;
текширув ўтказиш учун зарур бўлган транспорт ва алоқа воситаларини ажратиш;
зарур ҳолларда бошқа бўлимларнинг экспертлари ва мутахассисларини жалб этиш;
барча зарур техник ҳужжатлар сақланиши керак бўлган хонани ажратиш;
текшириш натижалари бўйича ҳужжатларни керакли миқдорда чоп этиш ва кўпайтириш.
32. 1-даражали авария ва носозликларни текшириш натижалари ушбу Низомга 2-иловага мувофиқ шаклда Технологик бузилишларни текшириш далолатномасида (кейинги ўринларда далолатнома деб юритилади) тузилади.
Ҳисоботга комиссия хулосаларини тасдиқловчи барча зарур ҳужжатлар (рўйхатга олиш ёзувлари, осиллограммалар, операцион журналлардан кўчирмалар, тушунтириш ёзувлари, диаграммалар, чизмалар, фотосуратлар, тест натижалари, анкеталар ва бошқалар) илова қилиниши керак.
33. Заводдаги носозликлар туфайли белгиланган хизмат муддати давомида ишламаган энергетика ускунасининг шикастланиши билан II даражадаги носозликларни текшириш натижалари далолатномага мувофиқ расмийлаштирилиши керак.
34. Қолган II даража носозликларини текшириш натижалари электр энергетика объектларида бирламчи ҳисобот ҳужжатларида қайд этилади.
35. Далолатнома комиссиянинг барча аъзолари томонидан имзоланиши керак. Комиссиянинг айрим аъзолари текшириш натижалари билан рози бўлмаган тақдирда, улар баённомага ўзларининг ёзма алоҳида фикрини илова қилган ҳолда «алоҳида фикр» белгиси билан имзоланиши мумкин.
36. Далолатнома тўрт нусхада тузилади ва технологик қоидабузарлик содир этилган энергетика объекти томонидан тегишлилигига қараб уч кун муддатда «Ўзбекистон миллий электр тармоқлари» АЖ, «Иссиқлик электр станциялари» АЖ, «Ҳудудий электр тармоқлари» АЖ ёки «Ўзбекгидроэнерго» АЖ, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги ва «Ўзенергоинспекция» юборилади .
Агар Саноат хавфсизлиги давлат қўмитаси назорати остида бўлган ускуналарда технологик қоидабузарлик юзага келган бўлса, беш нусхада далолатнома тузилади ва Саноат хавфсизлиги давлат қўмитасига ҳам юборилади.
Далолатномани нусхалари комиссия аъзоларига уларнинг илтимосига биноан тақдим этилиши керак.
37. Абария, биринчи даражали носозликлар ва иккинчи даражали носозликларни текшириш натижалари бўйича электр энергетика объектлари томонидан мажбурий равишда бажарилиши керак бўлган ташкилий-техник профилактика чоралари ишлаб чиқилади.
38. Комиссиялар қарорлари бўйича ташкилотлар ўртасидаги келишмовчиликлар Энергетика вазирлиги томонидан ўрганиш якунланганидан ва асослантирилган эътирозлар тақдим этилганидан кейин ўн кун муддатда кўриб чиқилади.
39. Технологик қоидабузарликни рўйхатга олиш ва таснифлаш тўғрисидаги якуний қарор авария оқибатларининг табиати ва оғирлигига, шунингдек технологик қоидабузарлик содир бўлган электр энергетикаси объектига тегишли мулкка қараб Вазирлик томонидан қабул қилинади. Ўзбекистон Республикаси Энергетика ва Ўзенергоинспекция, Саноат хавфсизлиги давлат қўмитаси томонидан назорат қилинадиган асбоб-ускуналарда технологик бузилишлар содир бўлган тақдирда.
VI. Ягона электр энергетика тизимининг ишлашидаги технологик бузилишларни ҳисобга олиш ва ҳисобот беришни ташкил этиш.
40. Электр станцияларида ва бир хил электр энергетика объектларига тегишли электр тармоқларида содир бўладиган барча технологик бузилишлар ушбу электр энергетика объектлари томонидан ҳисобга олинади.
Ягона электр энергетика тизимининг қўшни электр станциялари ва электр тармоқларига таъсир этувчи барча технологик узилишлар Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлиги томонидан ҳисобга олинади.
41. Технологик қоидабузарликлар электр станцияларини юк остида комплекс синовдан ўтказиш ва қабул қилиш далолатномаси имзоланган пайтдан бошлаб бутун фойдаланиш муддати давомида қайд этилади.
42. Ускуналар ва иншоотларни ишга тушириш ва фойдаланишга қабул қилишдан олдин комплекс синовдан ўтказиш жараёнида юзага келган ёки режали таъмирлаш, профилактик кўрик ва синовлар давомида аниқланган шикастланишлар, шунингдек электр энергетика объектларида бирламчи ҳужжатларда энергия ташувчиси параметрларининг узоқ муддатли оғишлари ҳисобланади. «махсус бухгалтерия ҳисоби» сифатида қайд этилган.
43. Электр энергетикаси объектлари технологик бузилиш ҳолатлари аниқланган электр энергетика объектининг, мулкига қараб «Ўзбекистон миллий электр тармоқлари» АЖ, «Иссиқлик электр станциялари» АЖ, «Ҳудудий электр тармоқлари» АЖ ёки «Ўзбекгидроэнерго» АЖ корхонаси ҳар ойда «16-Энерго» шаклидаги технологик бузилишлар тўғрисидаги жамланма ҳисоботларни ҳисобот давридан кейинги ойнинг 3-кунидан кечиктирмай тақдим этадилар.
«Ўзбекистон Миллий электр тармоқлари» АЖ, «Иссиқлик электр станциялари» АЖ, «Ҳудудий электр тармоқлари» АЖ ва «Ўзбекгидроэнерго» АЖ ҳар ойнинг 5-кунига қадар «16-Энерго» шаклидаги технологик бузилишлар тўғрисида жамланган ойлик ҳисоботларни тақдим этсинлар. Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлигига.
44. «Махсус ҳисобга олиш» белгиси билан белгиланган технологик қоидабузарликлар тўғрисидаги маълумотлар технологик қоидабузарликлар тўғрисидаги жамланма ойлик ҳисоботга киритилмайди ва тегишли равишда улар пайдо бўлишига қараб «Ўзбекистон Миллий электр тармоқлари» АЖ, «Иссиқлик электр станциялари» АЖ, «Ўзбекгидроэнерго» АЖ, «Ҳудудий электр тармоқлари» АЖ ва Ўзбекистон Республикаси Энергетика вазирлигига тақдим этилади.
Ягона электр энергетика тизимидан фойдаланишдаги технологик бузилишларни текшириш ва ҳисобга олиш тартиби тўғрисидаги низомга
1-ИЛОВА

ФОРМА «16-ЭНЕРГО»

«16-ENERGY» ФОРМАСИ

_______________________________________________________________________________ да содир бўлган технологик бузилишлар тўғрисидаги

ҳисобот

Электр таъминотининг тафсилотлари

Технологик бузилиш тафсилотлари

Технологик носозлик сабаблари ва оқибатларининг қисқача тавсифи

Электр ва иссиқлик энергиясининг фавқулодда тақчиллиги ҳажми, минг кВт*соат, Гкал

Номи

Саноат кодекси (КПО)

сана

вақт

кўриниш

махсус ҳисоб

техник ва ташкилий сабабларнинг таснифлаш хусусиятлари

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Раҳбар________________________________________________________________________________

______________________________________ (Ф,И.Ш.., лавозим ва имзо)

Ягона электр энергетика тизимидан фойдаланишдаги технологик бузилишларни текшириш ва ҳисобга олиш тартиби тўғрисидаги низомга
2-ИЛОВА

ТЕХНОЛОГИК БУЗИЛИШНИ ТЕКШИРИШ

ДАЛОЛАТНОМАСИ

№______

20__ йил «_____»_____________дан

Технологик бузилиш содир бўлган энергия объектининг номи

Технологик бузилиш содир бўлган энергия объектининг юқори бошқарув органи

Технологик бузилиш содир бўлган сана ва вақт

Технологик бузилишларни ҳисобга олиш хусусияти

Электр ва иссиқлик энергиясини етказиб беришда камомад (минг кВт/соат, Гкал)

Энергиянинг кам ишлаб чиқарилиши (минг кВт/соат, Гкал)

Иш режимининг тавсифи ва бузилиш содир бўлгунга қадар тезкор ходимларнинг ҳаракатларини баҳолаш

Технологик носозликлар, унинг бориши ва ходимларнинг ҳаракатларининг тавсифи.

Режимни тиклаш санаси ва вақти

Технологик бузилишнинг пайдо бўлиши ва ривожланиши сабаблари

Технологик носозликнинг пайдо бўлишига ёрдам берган ёки уни маҳаллийлаштиришга тўсқинлик қилган операцион камчиликлар

Технологик носозликнинг пайдо бўлиши ва ривожланишига ёрдам берган ёки уни маҳаллийлаштиришга халақит берган асбоб-ускуналарни лойиҳалаш, қуриш ва ишлаб чиқариш, қурилиш, монтаж қилиш ва ишга тушириш ишларидаги камчиликлар.

Бундай технологик бузилишларнинг олдини олиш бўйича асосий (ташкилий-техник) чора-тадбирлар

Шикастланган ускуналар, бутловчи қисмлар ва қурилмалар рўйхати

Зарарланган ускунани тиклаш санаси ва вақти

Технологик қоидабузарликни текшириш бўйича комиссия буйруқ (кўрсатма) билан тузилган.

Комиссия раиси ________________________________________________________

_______________________________ (Ф,И.Ш.., лавозим ва имзо)

Комиссия аъзолари ________________________________________________________

__________________________________ (Ф,И.Ш.., лавозим ва имзо)