|
Hujjat kuchini yo‘qotgan " " 23.03.2018
|
Oʻzbekiston Respublikasi
Moliya vazirligi tomonidan
2000-yil 25-sentabrda
68-son bilan
“TASDIQLANGAN”
Oʻzbekiston Auditorlar palatasi bilan
2000-yil 25-sentabrda
109/1-son bilan
“KELIShILGAN”
AUDITORNING MALAKA SERTIFIKATINI BERISh TARTIBI toʻgʻrisida
Nizom
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2000-yil 13-oktabrda 977-son bilan davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan]
LexUZ sharhiMazkur nizom Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining 2018-yil 14-noyabrdagi 144-sonli “Auditor malaka sertifikatini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi buyrugʻiga (roʻyxat raqami 3105, 21.12.2018-y.) asosan 2019-yil 23-martdan oʻz kuchini yoʻqotadi).
1. Umumiy qoidalar
1.1. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq auditor malaka sertifikatini berish, qayta rasmiylashtirish, bekor qilish, uning amal qilishini uzaytirish va tugatish tartibini belgilaydi.
1.2. Auditor malaka sertifikati jismoniy shaxsga, u auditorlik tashkiloti shtatida boʻlganda yoki u bilan auditorlik tashkiloti fuqarolik-huquqiy tusdagi shartnoma tuzgan taqdirda, auditorlik xizmatlarini koʻrsatish huquqini beradi.
Malaka sertifikatiga ega boʻlgan har bir auditor, malaka sertifikatini olgan yildan keyingi yildan boshlab har yili Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan auditorlar respublika jamoat birlashmasi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadigan malaka oshirish dasturlari boʻyicha 60 soatdan kam boʻlmagan hajmda malaka oshirish kurslarini oʻtishi shart.
Xalqaro buxgalter sertifikatiga (“Sertifikatlangan xalqaro professional buxgalter (CIPA)”, “Diplomli sertifikatlangan buxgalter (ASSA)”, “Sertifikatlangan auditor (SRA)” yoki boshqalar) va (yoki) professional buxgalter milliy sertifikatiga (“Sertifikatlangan professional buxgalter”) ega boʻlgan auditor tanloviga koʻra quyidagi kurslardan birida malaka oshirishdan oʻtishi mumkin: auditorlar malakasini oshirish yoki professional buxgaltyerlarni xalqaro yoki milliy sertifikatlash doirasida malaka oshirish kurslari.
1.3. Auditor malaka sertifikati daʼvogar tomonidan malaka imtihoni muvaffaqiyatli topshirilgan taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan beriladi.
1.4. Malaka imtihoni auditorlik tashkiloti nomidan auditorlik tekshiruvlarini amalga oshirishga daʼvogar boʻlgan shaxslar (keyingi oʻrinlarda — daʼvogar) bilimlarini tekshirish vositasi hisoblanadi.
1.5. Malaka imtihonini topshirishga mazkur Nizom bilan belgilangan malaka talablariga javob beradigan daʼvogarlar qoʻyiladi.
1.6. Malaka sertifikati berilishi, amal qilishi uzaytirilishi, qayta rasmiylashtirilishi uchun, shuningdek uning dublikati berilganligi uchun daʼvogar (auditor) mazkur Nizomda belgilangan miqdorlarda yigʻim toʻlaydi. Yigʻim kiritish uchun bank rekvizitlari toʻgʻrisidagi maʼlumot Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi veb-saytida joylashtiriladi.
Koʻrsatilgan mablagʻlar Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining maxsus hisobvaragʻiga oʻtkaziladi hamda malaka imtihonlarini oʻtkazish va auditor malaka sertifikatlarini rasmiylashtirish bilan bogʻliq xarajatlarni qoplash uchun ishlatiladi.
2. Malaka talablari
2.1. Auditor malaka sertifikatini olishga daʼvogar quyidagi talablarga javob berishi kerak:
1) Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim muassasalarida olingan oliy iqtisodiy maʼlumotga yoki xorijiy davlatning taʼlim muassasasida olingan hamda qonun hujjatlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasidagi taʼlimga ekvivalent deb tan olingan oliy iqtisodiy maʼlumotga (mazkur Nizomga 1-ilova) ega boʻlishi va oliy taʼlim muassasasini bitirganidan soʻng oxirgi oʻn yil ichida kamida uch yillik buxgalteriya hisobi, audit, moliyaviy yoki soliq nazorati sohasida yoxud shu sohalarda dars berish amaliy ish stajiga (shu jumladan, oʻrindoshlik asosida) ega boʻlishi:
yoki Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim muassasalarida olingan iqtisodiy boʻlmagan oliy maʼlumotga yoxud xorijiy davlatning taʼlim muassasasida olingan hamda qonun hujjatlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasidagi taʼlimga ekvivalent deb tan olingan iqtisodiy boʻlmagan oliy maʼlumot bilan birga oliy taʼlim muassasasini tugallaganidan soʻng oxirgi oʻn yil ichida kamida 5 yil auditor, auditor yordamchisi, bosh buxgalter, taftishchi yoki soliq inspektori sifatida ish stajiga, shu jumladan, oʻrindoshlik asosida ega boʻlishi;
yoki Oʻzbekiston Respublikasida yoxud xorijiy davlatda (qonun hujjatlariga muvofiq nostrifikatsiyadan oʻtganligi sharti bilan) olingan fanning iqtisodiy tarmogʻida ilmiy darajaga ega boʻlishi;
2) belgilangan tartibda akkreditatsiyadan oʻtgan nodavlat taʼlim muassasalarida (keyingi oʻrinlarda — NTM) Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan auditorlar respublika jamoat birlashmasi bilan kelishilgan holda tasdiqlangan oʻquv dasturi asosida auditorlarni tayyorlash boʻyicha maxsus oʻqitishdan oʻtishi va professional buxgaltyerlarni xalqaro yoki milliy sertifikatlash (“Sertifikatlangan xalqaro professional buxgalter (CIPA)”, “Diplomli sertifikatlangan buxgalter (ASSA)”, “Sertifikatlangan auditor (SRA)”, “Sertifikatlangan professional buxgalter” yoki boshqalar) doirasida Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (bundan keyin — MHXS) boʻyicha “Moliyaviy hisob” fanini muvaffaqiyatli topshirganligi toʻgʻrisidagi hujjatning yoxud xalqaro moliyaviy hisobot boʻyicha ASSA diplomining (keyingi oʻrinlarda — DipIFR) mavjudligi.
Xalqaro buxgalter sertifikatiga yoki professional buxgalter milliy sertifikatiga ega boʻlgan va Oʻzbekiston Respublikasi hududida soʻnggi besh yil ichida kamida ikki yillik auditorlik tashkilotida ish stajiga ega boʻlgan talabgorlar malaka imtihonini topshirishga NTMda auditorlarni tayyorlash boʻyicha maxsus oʻqitishdan oʻtmasdan qoʻyiladi.
3. Auditor malaka sertifikatini olish uchun taqdim etiladigan materiallar
3.1. Auditor malaka sertifikatini olishga daʼvogar Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga quyidagi hujjatlarni ilova qilgan holda malaka imtihonini topshirishga ruxsat berish toʻgʻrisida ariza (3-ilovadagi shaklga muvofiq) taqdim qiladi:
1) toʻldirilgan anketa (4-ilovadagi shaklga muvofiq);
2) maʼlumoti toʻgʻrisidagi diplom yoki fanning iqtisodiy tarmogʻida ilmiy darajani olganlik toʻgʻrisidagi diplom (nusxasi olinib, asli qaytariladi) yoxud ularning ushbu hujjatni bergan muassasa tomonidan tasdiqlangan nusxalari;
yoki maʼlumoti yoxud ilmiy darajasi toʻgʻrisidagi xorijiy hujjatni (xorijiy taʼlim muassasalarida olingan oliy maʼlumot yoki ilmiy daraja toʻgʻrisidagi diplom mavjud boʻlganda) nostrifikatsiya qilish (ekvivalentligini eʼtirof etish) toʻgʻrisidagi vakolatli davlat organi guvohnomasi (nusxasi olinib, asli qaytariladi) yoxud ularning ushbu hujjatlarni bergan muassasa tomonidan tasdiqlangan nusxalari;
3) mehnat daftarchasi (nusxasi olinib, asli qaytariladi) yoki uning ish joyidan tasdiqlangan nusxasi (oʻrindoshlik boʻyicha mehnat staji mavjud boʻlgan taqdirda bu haqda mehnat daftarchasiga yozuv kiritilishi lozim);
4) ikkita fotosurat (3 x 4);
5) auditorlarni tayyorlash boʻyicha NTMda maxsus oʻqitishdan oʻtganlik toʻgʻrisida hujjatning asl nusxasi (u oʻqitish tugagan sanadan hujjatlarni topshirish sanasigacha bir yildan koʻp vaqt oʻtmagan boʻlsa, haqiqiy deb hisoblanadi) va professional buxgaltyerlarni xalqaro yoki milliy sertifikatlash doirasida MHXS boʻyicha “Moliyaviy hisob” fanini muvaffaqiyatli topshirganligi toʻgʻrisidagi hujjat (u hujjatning berilgan sanasidan topshirish sanasigacha besh yildan koʻp vaqt oʻtmagan boʻlsa, haqiqiy deb hisoblanadi) yoki DipIFR (nusxasi olinib, asli qaytariladi) yoxud ularning ushbu hujjatlarni bergan muassasa tomonidan tasdiqlangan nusxalari;
yoki soʻnggi besh yil ichida belgilangan davriylikda malaka oshirilganligini tasdiqlovchi hujjatlar mavjud boʻlgan holda xalqaro buxgalter sertifikati yoki professional buxgalter milliy sertifikati (nusxasi olinib, asli qaytariladi) yoxud ularning ushbu hujjatlarni bergan muassasa tomonidan tasdiqlangan nusxalari. Olinganiga besh yildan kam boʻlgan xalqaro buxgalter sertifikati yoki professional buxgalter milliy sertifikati mavjud boʻlgan hollarda ular boʻyicha belgilangan davriylikda malaka oshirganligini tasdiqlovchi hujjatlar nusxalari tegishli sertifikat olingan yildan keyingi yildan boshlab taqdim etiladi;
6) malaka imtihonida qatnashish uchun arizani koʻrib chiqish uchun eng kam ish haqining 1,5 baravari miqdorida yigʻim toʻlanganligi toʻgʻrisida guvohlik beruvchi bank toʻlov hujjati;
Koʻrsatilgan hujjatlar bir nusxada taqdim etiladi.
7) pasport nusxasi.
4. Malaka imtihonini topshirishga ruxsat berish yoki ruxsat berishni rad etish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilish tartibi
4.1. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi ariza kelib tushgan kundan boshlab 3 kunlik muddat ichida malaka imtihonini topshirishga ruxsat berish yoki ruxsat berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi oʻsha kunning oʻzida rad etish asoslarini koʻrsatgan holda qabul qilingan qaror toʻgʻrisida daʼvogarni yozma ravishda xabardor qiladi. Malaka imtihonini topshirishga ruxsat berish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganda malaka imtihonini topshirishga ruxsat berilgan daʼvogarlarning roʻyxati imtihon komissiyasiga topshiriladi. Bunda malaka imtihoni guruhlarning shakllanishiga qarab, biroq hujjatlar kelib tushgan kundan boshlab ikki oyda kamida bir marta oʻtkaziladi.
Imtihon komissiyasi toʻgʻrisidagi nizom, uning tarkibi va reglamenti Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.
Imtihon komissiyasi tarkibiga Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining xodimlari va manfaatdor tashkilotlar bilan kelishuvga muvofiq professional buxgaltyerlar va auditorlar, auditorlar respublika jamoat birlashmasi vakillari, shuningdek zaruriyat boʻlganda soliq solish, xoʻjalik huquqi sohasidagi mutaxassislar kiritiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining vakolat berilgan vakili imtihon komissiyasining raisi hisoblanadi.
4.2. Malaka imtihonini topshirishga ruxsat berilgan daʼvogarlar malaka imtihonini oʻtkazish sanasi, vaqti va joyi toʻgʻrisida imtihon oʻtkazilgunga qadar 10 kundan kechiktirmay yozma ravishda xabardor qilinadi.
4.3. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi belgilangan tartibda rasmiylashtirilmagan hujjatlar taqdim qilinganda, shuningdek daʼvogar mazkur Nizomning 2.1-bandida bayon etilgan malaka talablariga muvofiq kelmagan hollarda daʼvogarga malaka imtihonini topshirishga ruxsat berishni rad etadi.
Malaka imtihonini topshirishga ruxsat berishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror asoslantirilgan boʻlishi lozim.
4.4. Malaka imtihonini topshirishga ruxsat berish rad etilgan daʼvogar qaytadan ariza bilan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan koʻrsatilgan kamchiliklar bartaraf etilganidan soʻnggina murojaat etish huquqiga ega. Malaka imtihonini topshirishga ruxsat berish rad etilishiga asos boʻlib xizmat qilgan kamchiliklarni bartaraf etish uchun daʼvogarga 10 kundan koʻp boʻlmagan muddat beriladi.
Hujjatlarni qaytadan koʻrib chiqish 3 kun ichida amalga oshiriladi. Daʼvogarning arizasini qaytadan koʻrib chiqish uchun yigʻim undirilmaydi.
Agar malaka imtihonini topshirishga ruxsat berish rad etilishiga asos boʻlib xizmat qilgan kamchiliklar 10 kun mobaynida bartaraf etilmasa, daʼvogarning arizasi yangidan taqdim etilgan deb hisoblanadi.
5. Malaka imtihonlarini topshirish tartibi
5.1. Daʼvogarlar pasport yoki shaxsini tasdiqlovchi boshqa hujjatni taqdim etgan taqdirda malaka imtihonini topshirishga qoʻyiladilar. Oʻzi bilan birga pasporti yoki shaxsini tasdiqlovchi boshqa hujjati boʻlmagan yoki malaka imtihoniga kechikkan daʼvogarlar imtihonga kelmagan deb hisoblanadi va malaka imtihonini topshirishga qoʻyilgan navbatdagi shaxslar roʻyxatiga kiritiladi.
Daʼvogar Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga hujjatlarni topshirgan sanadan boshlab olti oy mobaynida malaka imtihonini topshirish uchun kelmagan taqdirda taqdim qilingan hujjatlar daʼvogarga qaytariladi. Hujjatlarni takroran taqdim etish mazkur Nizomning 3.1-bandida koʻrsatilgan tartibda amalga oshiriladi.
5.2. Daʼvogarlar guruhi (kamida 10 kishi va koʻpi bilan 20 kishi) uchun malaka imtihoni ikki bosqichda oʻtkaziladi:
test sinovi (yozma shaklda 4 akademik soat mobaynida, uning natijalariga koʻra daʼvogarga yozma-ogʻzaki imtihon topshirish uchun ruxsat beriladi);
imtihon biletlari boʻyicha yozma-ogʻzaki imtihon (masalalarni echish va ogʻzaki javobga tayyorlanish uchun 3 akademik soat beriladi).
Malaka imtihonining ikkala bosqichini bir kun davomida oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi.
5.3. Testlar, imtihon biletlari savollari va toʻgʻri javob variantlari Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan auditorlar respublika jamoat tashkiloti bilan birgalikda Auditorlarni oʻqitish dasturlari asosida ishlab chiqadi.
Imtihon komissiyasi raisining imzosi qoʻyilmagan test blankalari va imtihon biletlari haqiqiy emas deb hisoblanadi.
Testlar va imtihon biletlarining mazmuni qonun hujjatlari va meʼyoriy hujjatlarga kiritiladigan oʻzgartirish va qoʻshimchalarni hisobga olgan holda vaqti-vaqti bilan qayta koʻrib chiqiladi.
5.4. Test dasturning barcha boʻlimlarini qamrab oluvchi 75 tadan kam boʻlmagan savolni oʻz ichiga oladi.
Test natijalarini ijobiy deb tan olish uchun asos boʻladigan toʻgʻri javoblar imtihon testlaridagi mavjud savollar miqdorining 75 foizdan kam boʻlmagan miqdorini tashkil etishi lozim.
5.5. Test natijalari salbiy deb tan olingan taqdirda daʼvogar yozma-ogʻzaki imtihonni topshirishga qoʻyilmaydi, unga taqdim etilgan hujjatlari qaytarib beriladi.
5.6. Imtihon bileti toʻrt qismdan iborat boʻladi, ularning har biri quyidagi fanlar boʻyicha nazariy savol va amaliy masalalarni qamrab oladi:
Birinchi qism. Moliyaviy hisob.
Ikkinchi qism. Boshqaruv hisobi, moliyaviy menejment va moliyaviy tahlil.
Uchinchi qism. Audit.
Toʻrtinchi qism. Soliqqa tortish va tadbirkorlik faoliyatini huquqiy tartibga solish.
Imtihon biletidagi toʻrt qismning har biri boʻyicha javoblar (shu jumladan masala echilishi) besh balli tizim boʻyicha baholanadi.
Imtihon bileti boʻyicha kamida 15 ball olgan daʼvogarlar imtihonni muvaffaqiyatli topshirgan hisoblanadi.
5.7. Malaka imtihoni oʻtkazilayotgan paytda qonun hujjatlari va yoʻriqnoma materiallaridan, maʼlumotnoma va maxsus adabiyotlardan foydalanish, boshqa daʼvogarlar bilan muloqot qilish taqiqlanadi. Ushbu talablarni buzgan daʼvogarlar auditoriyadan chiqarib yuboriladi va malaka imtihonini topshira olmagan deb hisoblanadi.
5.8. Begona shaxslar va kuzatuvchilarning malaka imtihonida boʻlishga ruxsat berilmaydi.
5.9. Testni oʻtkazishga ajratilgan vaqt tugagandan soʻng daʼvogarlar testlarni va ularga berilgan javoblarni imtihon komissiyasiga topshirishlari shart.
Ushbu talablarni buzgan daʼvogarlar malaka imtihonini topshira olmagan deb hisoblanadi.
5.10. Malaka imtihoni natijalari imtihon komissiyasi tomonidan imtihon oʻtkazilganidan soʻng ikki kundan kechikmagan holda eʼlon qilinadi.
Malaka imtihoni natijalari imtihon komissiyasining bayonnomasi bilan rasmiylashtiriladi va malaka imtihoni oʻtkazilgan sanadan soʻng 3 kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga topshiriladi.
5.11. Daʼvogarlarning malaka imtihonini topshirishga doir yozma ishlari (testlar, biletlar va ularga javoblar), shuningdek, imtihon komissiyalarining bayonnomalari Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligida belgilangan tartibda saqlanadi.
5.12. Malaka imtihonini topshira olmagan daʼvogarlarga (auditorlarga) yigʻim qaytarilmaydi.
Malaka imtihonini topshira olmagan daʼvogar (auditor), malaka sertifikatini olish uchun hujjatlarni qaytadan belgilangan tartibda taqdim etishga haqli, biroq malaka imtihonida ishtirok etish sanasidan bir oydan kam boʻlmagan vaqt oʻtgan boʻlishi, malaka sertifikati berilishi uchun yigʻim toʻlanishi sharti bilan.
6. Apellatsiyalarni koʻrib chiqish
6.1. Malaka imtihoni natijasi boʻyicha ularga nisbatan salbiy qaror chiqarilgan daʼvogarlar malaka imtihoni natijalari eʼlon qilingan sanadan boshlab oʻttiz kalendar kun mobaynida Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga apellatsiya berish huquqiga ega. Apellatsiya yozma shaklda taqdim etiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi berilgan apellatsiyani bir hafta ichida koʻrib chiqadi va qabul qilingan qaror toʻgʻrisida ariza beruvchini yozma ravishda xabar qiladi.
Apellatsiyani koʻrib chiqish natijasi boʻyicha quyidagi qarorlardan biri qabul qilinadi:
imtihon komissiyasining qarorini oʻzgarishsiz qoldirish va apellatsiya shikoyatini qanoatlantirishni rad etish;
imtihon komissiyasining qarorini bekor qilish va qayta malaka imtihonini belgilash.
6.2. Imtihon komissiyasining qarorini oʻzgarishsiz qoldirish va apellatsiya shikoyatini qanoatlantirishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilinadi, agarda:
apellatsiya shikoyati mazkur Nizom talablarini buzgan holda taqdim etilgan boʻlsa;
apellatsiya shikoyatida keltirilgan vajlar oʻz tasdigʻini topmasa.
6.3. Imtihon komissiyasining qarorini bekor qilish va qaytadan malaka imtihonini oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror malaka imtihoni mazkur Nizom talablarini buzgan holda oʻtkazilgan taqdirda qabul qilinadi.
6.4. Malaka imtihonini qaytadan oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda Moliya vazirligi malaka imtihonini topshira olmagan deb hisoblangan daʼvogar uchun qaytadan imtihon topshirish kunini belgilaydi.
6.5. Takroriy apellatsiyaga ruxsat berilmaydi.
7. Auditor malaka sertifikatini berish, amal qilish muddatini uzaytirish, qayta rasmiylashtirish va dublikatini berish tartibi
7.1. Auditor malaka sertifikati mutaxassisning fotosurati yopishtirilgan maxsus blankda rasmiylashtiriladi va Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida yuridik kuchga ega boʻladi.
Auditor malaka sertifikati 5 yil muddatga beriladi.
7.2. Auditor malaka sertifikati Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan imtihon komissiyasining bayonnomalari olingandan soʻng 10 kunlik muddat ichida rasmiylashtiriladi va malaka sertifikatining egasiga yoki notarial tasdiqlangan ishonchnoma asosida boshqa shaxsga auditorlar reyestriga imzo chektirib beriladi.
7.3. Daʼvogar auditor malaka sertifikati rasmiylashtirilgan sanadan boshlab uch oy mobaynida uni olishdan ixtiyoriy ravishda bosh tortsa, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi auditor malaka sertifikatining amal qilishini tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqlidir.
7.4. Auditor malaka sertifikatining egasi auditor malaka sertifikatining amal qilish muddati tugashidan uch oy oldin, biroq malaka sertifikatining amal qilish muddati tugashiga 6 oydan koʻp boʻlmagan muddat qolganda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga sertifikatning amal qilish muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi arizani quyidagi hujjatlarni ilova qilgan holda taqdim etadi:
1) 4-ilovaga muvofiq shakldagi maʼlumotnoma;
2) auditor malaka sertifikatining asl nusxasi va har yili auditorlar malakasini oshirish kurslarini oʻtaganligi yoxud tegishli sertifikat boʻlganda professional buxgaltyerlarni xalqaro yoki milliy sertifikatlash doirasida belgilangan muddatlarda malaka oshirilgani haqidagi guvohnomaning uni bergan muassasa tomonidan tasdiqlangan nusxalari;
3) soʻnggi besh yil ichida belgilangan davriylikda malaka oshirganligini tasdiqlovchi hujjatlari mavjud boʻlgan holdagi xalqaro buxgalter sertifikati (nusxasi olinib, asli qaytariladi) yoki ushbu hujjatni bergan muassasa tomonidan tasdiqlangan nusxasi. Olinganiga besh yildan kam boʻlgan xalqaro buxgalter sertifikati mavjud boʻlgan hollarda u boʻyicha belgilangan davriylikda malaka oshirganligini tasdiqlovchi hujjatlar nusxalari tegishli sertifikat olingan yildan keyingi yildan boshlab taqdim etiladi;
4) malaka sertifikatining amal qilishini uzaytirish uchun eng kam ish haqining bir barobari miqdorida yigʻim toʻlanganligi toʻgʻrisida guvohlik beruvchi bank toʻlov hujjati.
7.5. Auditor malaka sertifikatining amal qilish muddatini uzaytirish 7.4-bandda koʻrsatilgan talablarga rioya qilinganda va auditor malaka sertifikati egasi malaka imtihonini muvaffaqiyatli topshirgan taqdirda amalga oshiriladi.
Xalqaro buxgalter sertifikatiga (“Sertifikatlangan xalqaro professional buxgalter (CIPA)”, “Diplomli sertifikatlangan buxgalter (ASSA)”, “Sertifikatlangan auditor (SRA)” ega boʻlgan auditorga uning auditor malaka sertifikatining amal qilish muddati 7.4-bandda koʻrsatilgan talablar bajarilgan taqdirda malaka imtihonini topshirmasdan uzaytiriladi.
Auditor malaka sertifikatining amal qilish muddati auditor malaka sertifikati blankasida koʻrsatilgan amal qilish muddati tugagan sanadan uzaytiriladi.
7.6. Auditor malaka sertifikatining amal qilish muddati 5 yilga uzaytirilishi mumkin.
7.7. Auditor malaka sertifikatining amal qilish muddatini uzaytirish belgilangan tartibda, ilgari berilgan auditor malaka sertifikati blankasiga maxsus belgi qoʻyish yoʻli bilan amalga oshiriladi.
Auditor malaka sertifikatining amal qilish muddatini uzaytirishga oid rekvizitlari toʻlgan hollarda, auditor malaka sertifikatining egasiga avvalgi raqam bilan yangi auditor malaka sertifikati beriladi. Auditorning yangi malaka sertifikatida (pastki oʻng burchagida) avval berilgan auditor malaka sertifikati haqidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan alohida yozuv kiritiladi. Avval berilgan auditor malaka sertifikati blankasi yoʻq qilinishi lozim.
7.8. Familiyasi (ismi, otasining ismi) yoki pasport maʼlumotlari (seriyasi, raqami, berilgan sanasi) oʻzgargan taqdirda, auditor malaka sertifikatining egasi tegishli oʻzgartirishlarni tasdiqlovchi hujjatlarni olgan sanadan 10 kundan oshmagan muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga auditor malaka sertifikatini qayta rasmiylashtirish uchun mazkur Nizomning 6-ilovasiga muvofiq shakldagi ariza, qayta rasmiylashtirilishi lozim boʻlgan auditor malaka sertifikatini, ikkita fotosuratni (3 x 4 hajmdagi) va tegishli oʻzgartirishlarni tasdiqlovchi hujjatlar nusxalarini ilova qilgan holda topshirishi shart.
7.9. Auditor malaka sertifikatini qayta rasmiylashtirish auditor malaka sertifikati egasi tomonidan tegishli ariza topshirilgan kundan boshlab 5 kun mobaynida amalga oshiriladi, bunda auditor malaka sertifikatining yangi blankasi ilgari berilgan raqam va ilgari belgilangan amal qilish muddati bilan beriladi, hamda ilgari berilgan auditor malaka sertifikatining blankasi yoʻq qilinadi.
7.10. Auditor malaka sertifikatini qayta rasmiylashtirish uchun eng kam ish haqining 25 foizi miqdorida yigʻim undiriladi.
7.11. Yoʻqolgan yoki yaroqsiz holga kelgan auditor malaka sertifikatining oʻrniga auditor malaka sertifikati egasining mazkur Nizomning 6-ilovasiga muvofiq shaklda dublikat berish haqidagi arizasiga koʻra dublikat berilishi mumkin.
Auditor malaka sertifikatining egasi matbuotda auditor malaka sertifikati yoʻqolgani haqida eʼlon berishi va eʼlon tasdigʻini Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga taqdim etishi shart.
Auditor malaka sertifikatining dublikati oʻsha raqam bilan va ilgari belgilangan amal qilish muddatiga beriladi, hamda auditor malaka sertifikatining yangi blankasida albatta “Dublikat” deb yozib qoʻyiladi.
Yaroqsiz holga kelgan auditor malaka sertifikati Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga qaytarilishi va yoʻq qilinishi lozim.
7.12. Dublikat berilishi uchun eng kam ish haqining 50 foizi miqdorida yigʻim undiriladi.
8. Auditor malaka sertifikatining amal qilishini tugatish va uni bekor qilish tartibi
8.1. Auditor malaka sertifikatining amal qilishini tugatish uchun asos boʻlib quyidagilar hisoblanadi:
auditorning arizasi;
auditorlik tekshiruvi davomida olingan maʼlumotlarni auditor tomonidan uchinchi shaxslarga auditorlik tekshiruvi buyurtmachisining ruxsatisiz taqdim etilishi, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno;
auditorlik faoliyatini amalga oshirishda qonun hujjatlari talablarini muntazam yoki bir marta qoʻpol ravishda buzish;
auditorlik tekshiruvini oʻtkazishda aniqlangan, xoʻjalik yurituvchi subyektning buxgalteriya hisobini yuritish, shuningdek moliyaviy hisobotni tuzish boʻyicha belgilab qoʻyilgan talablarni buzish faktlarining auditor tomonidan yashirilishi;
auditorlik faoliyatida uch yil davomida ishtirok etmaslik;
auditor malaka sertifikatini boshqa shaxsga uning oʻz nomidan auditorlik faoliyatida ishtirok etishi uchun ushbu hujjatdan foydalanish maqsadida berish faktining aniqlanishi;
moliya-xoʻjalik munosabatlari sohasida muayyan lavozimlarni egallashi yoki muayyan faoliyat bilan shugʻullanish huquqidan mahrum qilish koʻrinishida jazoni nazarda tutadigan sud hukmining qonuniy kuchga kirishi;
fuqaroni belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topish toʻgʻrisida sudning qarori.
Auditorlik tashkiloti litsenziyasining amal qilishini tugatishga sabab boʻlgan qoidabuzarliklarga yoʻl qoʻygan auditorlik tashkiloti rahbarining auditor malaka sertifikatining amal qilishi litsenziyaning amal qilishini tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran tugatiladi.
Bunda quyidagi hollar auditorlik faoliyatini amalga oshirayotganda auditor malaka sertifikati amal qilishini tugatish uchun asos hisoblanadigan qonun hujjatlari talablarini bir marta qoʻpol ravishda buzish deb topiladi:
auditorlik tekshiruvini amalga oshirishda mustaqillikni taʼminlamaganlik;
notoʻgʻri yoki qasddan soxta auditorlik xulosasini tuzish;
auditorlik tekshiruvini oʻtkazishda olingan konfidensial axborotni auditorlik tekshiruvi buyurtmachisining ruxsatisiz oshkor qilish, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno;
auditorlik tekshiruvini oʻtkazish chogʻida aniqlangan xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan buxgalteriya hisobini yuritish, shuningdek moliyaviy hisobotni tuzish boʻyicha belgilangan talablarni buzish faktlarining auditor tomonidan yashirilishi;
auditor malaka sertifikatini boshqa shaxsga uning ushbu hujjatdan oʻz nomidan auditorlik faoliyatida ishtirok etish uchun foydalanish maqsadida berish faktining aniqlanishi;
auditorning oʻzi shtatida boʻlgan auditorlik tashkilotining tegishli ruxsati (buyrugʻi)siz nazorat qiluvchi yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlarning topshiriqlariga koʻra turli tekshirishlarni oʻtkazish uchun mutaxassis sifatida ishtirok etishi.
auditorning bir vaqtning oʻzida bittadan ortiq auditorlik tashkilotida auditorlik faoliyatini amalga oshirishi;
auditor bir vaqtning oʻzida bittadan koʻp auditorlik tashkilotida muassis boʻlishi faktining aniqlanishi;
Auditor malaka sertifikatining amal qilishi uni tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sanadan boshlab tugatiladi, mazkur bandning oʻninchi xatboshisida nazarda tutilgan holat bundan mustasno.
Maxsus vakolatli davlat organining auditor malaka sertifikatining amal qilishini tugatish toʻgʻrisidagi qarori ustidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda sudga shikoyat qilinishi mumkin.
Auditor malaka sertifikati quyidagi hollarda bekor qilinadi:
maxsus vakolatli davlat organining auditorga malaka sertifikatini berish toʻgʻrisidagi qarori noqonuniy ekanligi aniqlanganda;
sertifikat soxta hujjatlardan foydalangan holda olinganligi fakti aniqlanganda.
Malaka sertifikatini bekor qilish toʻgʻrisidagi qaror auditor malaka sertifikati berilgan sanadan eʼtiboran amal qiladi.
Maxsus vakolatli davlat organining auditor malaka sertifikatini bekor qilish toʻgʻrisidagi qarori ustidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda sudga shikoyat qilinishi mumkin.
8.2. Auditor malaka sertifikatining amal qilishini tugatish yoki uni bekor qilish uchun asoslar aniqlangan holda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tegishli qaror qabul qiladi.
Auditor malaka sertifikatining amal qilishini tugatish yoki bekor qilish toʻgʻrisidagi qaror asoslantirilgan boʻlishi va ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilinishi shart.
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining auditor malaka sertifikatining amal qilishini tugatish yoki bekor qilish toʻgʻrisidagi qarori 5 kun ichida auditor malaka sertifikatining egasiga va u nomidan auditorlik tekshiruvlarini amalga oshirayotgan, auditorlik tashkilotiga yuboriladi.
Auditor tomonidan auditor malaka sertifikatining amal qilishi tugatilganligi yoki bekor qilinganligi toʻgʻrisidagi qaror olingan kundan boshlab 10 kun ichida sertifikat yoʻq qilinishi uchun Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga qaytarilishi lozim.
8.3. Yoʻl qoʻygan qoidabuzarliklari uchun malaka sertifikatlarining amal qilishi tugatilgan yoki bekor qilingan auditorlar uning amal qilishi tugatilgan yoki bekor qilingan paytdan boshlab uch yil mobaynida auditor malaka sertifikatini qaytadan olish uchun malaka imtihonlarini topshirishga qoʻyilmaydilar.
9. Malaka sertifikatiga ega boʻlgan auditorlar reyestrini yuritish
9.1. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi malaka sertifikatiga ega boʻlgan, ichida quyidagilar koʻrsatiladigan auditorlar reyestrini yuritadi:
olish sanasi, auditor malaka sertifikatini olgan shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi va imzosi;
pasport maʼlumotlari va yashash joyi;
ish joyi;
auditor malaka sertifikatining raqami, berilgan sanasi;
auditor malaka sertifikatining amal qilishini uzaytirish, amal qilishini tugatish, bekor qilish, qayta rasmiylashtirish va dublikatini berish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.
9.2. Moliya vazirligining veb-saytida auditorlar reyestridan tanishish uchun ochiq boʻlgan maʼlumotlar joylashtiriladi va unda quyidagilar koʻrsatiladi:
auditorning familiyasi, ismi va otasining ismi;
auditor malaka sertifikatining raqami, berilgan sanasi;
auditor malaka sertifikatining amal qilishini tugatish, bekor qilish va dublikatini berish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.
10. Qarorlar ustidan shikoyat qilish
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining auditor malaka sertifikatini berish, amal qilishini tugatish va bekor qilish masalalariga oid qarorlari ustidan manfaatdor shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda shikoyat qilishlari mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasi moliya vaziri R.S. AZIMOV
Oʻzbekiston Auditorlar palatasining raisi N. KARIMOV
Auditor malaka sertifikatini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga
1-ILOVA
1-ILOVA
Oliy iqtisodiy maʼlumot yoʻnalishlari va ixtisosliklari
KLASSIFIKATORI
Bakalavriat:
Biznes
Mintaqashunoslik (iqtisodiyot va mamlakatshunoslik)
Iqtisodiyot (tarmoqlar boʻyicha)
Moliya
Bank ishi
Soliqlar va soliqqa tortish
Buxgalteriya hisobi va audit
Menejment (tarmoqlar boʻyicha)
Marketing (tarmoqlar boʻyicha)
Jahon iqtisodiyoti va xalqaro iqtisodiy munosabatlar
Bojxona ishi
Magistratura:
|
Mintaqashunoslik (iqtisodiyot va mamlakatshunoslik) |
Mamlakatlar mintaqashunosligi (jahon mintaqalari boʻyicha) Xorijiy mamlakatlar ijtimoiy-iqtisodiy tuzilmasi |
|
Iqtisodiyot (tarmoqlar boʻyicha) |
Iqtisodiyot nazariyasi Tarmoqlar iqtisodiyoti (tarmoqlar va sohalar boʻyicha) Makroiqtisodiyot Mikroiqtisodiyot Mintaqaviy iqtisodiyot Kasb-hunar fanlarini oʻqitish metodikasi Ekonometrika va statistika Iqtisodiyotda axborotlar tizimlari Iqtisodiy kibernetika Aholishunoslik va mehnat iqtisodiyoti |
|
Moliya |
Davlat moliyasini boshqarish Munitsipal moliyani boshqarish Moliyaviy menejment Narxni shakllantirish Moliya, pul muomalasi va kredit Korxonalar moliyasi Xalqaro moliya Xalqaro moliyaviy bozorlardagi operatsiyalar Qimmatli qogʻozlar va birja ishi Sugʻurta ishi Xalqaro moliya munosabatlari Kapital qoʻyilmalarni moliyalashtirish va ularning monitoringi Investitsiya loyihalarini moliyalashtirish va kompleks ekspertiza qilish Investitsiya bozorlarini boshqarish Davlat investitsiyalari Xalqaro investitsiyalar Investitsiya faoliyatini moliyalashtirish Kasb-hunar fanlarini oʻqitish metodikasi |
|
Bank ishi |
Kredit Xalqaro valyuta- kredit munosabatlari Pul muomalasi va monetar siyosat Bank va kredit tavakkalchiligi Bank auditi Bank menejmenti va marketingi Xalqaro bank ishi Banklarda qimmatli qogʻozlar operatsiyasi |
|
Soliqlar va soliqqa tortish |
Soliqlar va soliqqa tortish Davlat soliqlari va yi�imlari Mahalliy soliqlar va yigʻimlar |
|
Buxgalteriya hisobi va audit |
Buxgalteriya hisobi (tarmoqlar boʻyicha) Audit (tarmoqlar boʻyicha) Iqtisodiy tahlil Tashqi iqtisodiy faoliyat hisobi va tahlili Kasb-hunar fanlarini oʻqitish metodikasi |
|
Menejment (tarmoqlar boʻyicha) |
Menejment (tarmoqlar boʻyicha) Mehnat resurslarini boshqarish Ijtimoiy menejment (tarmoqlar boʻyicha) Hujjatlar yuritilishi va boshqaruvni hujjatlar bilan taʼminlash Aktuariylar va tavakkalchiliklarni boshqarish Taʼlimni boshqarish (taʼlim turlari boʻyicha) Innovatsiya menejmenti Kasb-hunar fanlarini oʻqitish metodikasi |
|
Marketing (tarmoqlar boʻyicha) |
Marketingni boshqarish Tijorat va ishlab chiqarish vositalari marketingi Tovarshunoslik va tov�rlarning tijorat ekspertizasi Tijorat logistikasi Marketing (tarmoqlar boʻyicha) Kichik va oʻrta biznesda marketing Birja ishi Xalqaro savdo ishi Kasb-hunar fanlarini oʻqitish metodikasi |
|
Jahon iqtisodiyoti va xalqaro iqtisodiy munosabatlar |
Xalqaro iqtisodiy munosabatlar Jahon iqtisodiyoti va geosiyosat Jahon xoʻjalik tizimi Xorijiy mamlakatlar iqtisodiyoti |
|
Biznes |
Biznesni boshqarish Xodimlarni boshqarish Kichik va oʻrta biznesni boshqarish Kompaniyani strategik boshqarish Xalqaro biznes |
|
Bojxona ishi |
Bojxona ishi Tovarlarning bojxona nazorati va ekspertizasi Eksport-import operatsiyalarining bojxona ekspertizasi Bojxona ishining tashkil etilishi va iqtisodiyoti |
Auditor malaka sertifikatini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga
3-ILOVA
3-ILOVA
| | |
Oʻzbekiston Respublikasi |
| | |
Moliya vazirligiga |
| | |
_______________________ |
| | |
___________________ dan |
| | | |
| | | |
| |
ARIZA |
|
|
Menga auditor malaka sertifikatini olish, amal qilish muddati�i uzaytirish (keraklisining tagiga chizilsin) uchun malaka imtihonini topshirishga ruxsat berishingizni soʻrayman. | ||
| | | |
| Arizaga ilova qilinadi: | | |
| 1. | | |
| 2. | | |
| 3. | | |
| va h.k. | | |
| “_____” __________ 20___ y. | | |
| Shaxsiy imzo ______________________ | | |
Auditor malaka sertifikatini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga
4-ILOVA
4-ILOVA
|
MAʼLUMOTNOMA | ||||||||||||||
| 1. Familiyasi ________________________________________________________________ |
| |||||||||||||
| Ismi ______________________________________________________________________ | ||||||||||||||
| Otasining ismi______________________________________________________________ | ||||||||||||||
| 2. Tugʻilgan sanasi: ___________________________________________________________ | ||||||||||||||
| | | |
(sana, oy, yil raqamlarda yoziladi) | |||||||||||
| 3. Maʼlumoti: ____________________________________________________________________________ | ||||||||||||||
|
(oʻquv muassasasi) | ||||||||||||||
| fakulteti ______________________________________________________________________________ | ||||||||||||||
| bitirgan yili _______________ diplom № ____________________________________________________ | ||||||||||||||
| Diplom boʻyicha malakasi ___________________________________________________________________ | ||||||||||||||
| Ilmiy darajasi, ilmiy unvoni ______________________________________________________________ | ||||||||||||||
| 4. Mehnat daftarchasidan oxirgi 10 yil ichidagi ish staji toʻgʻrisida maʼlumotlar: | | | | |||||||||||
|
T/r |
Sana |
|
| |||||||||||
|
ishga kirgan |
ishdan boʻshagan | |||||||||||||
|
1. |
| | | | ||||||||||
|
2. |
| | | | ||||||||||
|
3. |
| | | | ||||||||||
|
4. |
| | | | ||||||||||
|
5. |
| | | | ||||||||||
|
... |
| | | | ||||||||||
| 5.Uy manzili_____________________________________________________________________________ | ||||||||||||||
| | ||||||||||||||
| 6. Aloqa telefoni: ________________________________ Faks ___________________________________ | ||||||||||||||
| | | | |
(kodi) (raqami) |
_(kodi) (raqami) | |||||||||
| Uy telefoni: ____________________________________________________________________________ | ||||||||||||||
| | | | |
(kodi) |
|
___(raqami) |
| | ||||||
| Elektron manzil (mavjud boʻlganda) | | | | | | | | | | |||||
|
7. Maʼlumotnoma toʻldirilgan sana “_____”__________________20 __ y. | ||||||||||||||
| Shaxsiy imzo_________________________________________”. | ||||||||||||||
Auditor malaka sertifikatini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga
5-ILOVA
5-ILOVA
|
N A M U N A | ||||||||||||||
| | ||||||||||||||
|
Oʻzbekiston Respublikasining gerbi | ||||||||||||||
|
AUDITORNING MALAKA SERTIFIKATI |
| |||||||||||||
|
| ||||||||||||||
| | | | | | | | | | | | | |||
| Toshkent sh. |
| |
| |||||||||||
|
| ||||||||||||||
| ________________________________________________________________________________________________ | ||||||||||||||
|
(kimga — auditorning F.I.Sh.) | ||||||||||||||
| ________________________________________________________________________________________________ | ||||||||||||||
|
(pasport raqami va seriyasi, qachon va kim tomonidan berilgan) | ||||||||||||||
| ________________________________________________________________________________________________ | ||||||||||||||
| Oʻzbekiston Respublikasi hududida roʻyxatdan oʻtgan auditorlik tashkiloti nomidan auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazishga ruxsat beriladi. | ||||||||||||||
| | ||||||||||||||
| | Vakolatli shaxs imzosi | | | | M.Oʻ. | | | | ||||||
Auditor malaka sertifikatini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga
6-ILOVA
6-ILOVA
| | |
Oʻzbekiston Respublikasi |
| | | |
| | |
__________________dan |
| | | |
|
A R I Z A | ||
| Auditor malaka sertifikatini qayta rasmiylashtirishingizni, dublikatini berishingizni soʻrayman. | ||
|
___________________________________________________________________________ | ||
| |
(keragining tagiga chizilsin) |
|
| | | |
| Arizaga quyidagilar ilova qilinadi: | ||
| 1. Auditor malaka sertifikati (mavjud boʻlsa). | ||
|
2. Familiyasi (ismi, otasining ismi) yoki pasport maʼlumotlari (seriyasi, raqami, berilgan sanasi) oʻzgarganligini tasdiqlovchi hujjatlarning nusxalari yoxud auditor malaka sertifikatining yoʻqolganligi haqidagi eʼlon. | ||
| 3. Ikkita fotosurat (3 x 4 hajmda). | ||
| 4. Yigʻim toʻlanganligidan guvohlik beruvchi bank toʻlov hujjati. | ||
| | | |
| 20___ yil “___” ____________. | | |
| | | |
|
Daʼvogar ________________ |
| |
|
(imzo) |
| |
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirining 2004-yil 26-fevraldagi 34-son (roʻyxat raqami 977-1, 2004-yil 19-aprel), 2005-yil 23-sentabrdagi 93-son (roʻyxat raqami 977-2, 2005-yil 18-oktabr), 2007-yil 15-iyundagi 65-son (roʻyxat raqami 977-3, 2007-yil 18-iyul), 2008-yil 9-dekabrdagi 112-son (roʻyxat raqami 977-4, 2008-yil 23-dekabr) 2013-yil 13-avgustdagi 76-son (roʻyxat raqami 977-5, 2013-yil 27-avgust), 2016-yil 17-maydagi 34-son(roʻyxat raqami 977-6, 2016-yil 6-iyun), 2017-yil 8-avgustdagi 119-son (roʻyxat raqami 977-7, 2017-yil 15-sentabr), 2018-yil 1-fevraldagi 15-son (roʻyxat raqami 977-8, 2018-yil 27-fevral) buyruqlari bilan kiritilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar bilan.
