Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining

qarori

Yer osti va yer usti suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlarini (0083-24-son SanQvaN) tasdiqlash toʻgʻrisida

[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 13-dekabrda hisobga olindi, hisob raqami 321]

Oʻzbekiston Respublikasining “Aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi toʻgʻrisida”gi, “Suv va suvdan foydalanish toʻgʻrisida”gi va “Ichimlik suvi taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish toʻgʻrisida”gi qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 25-iyuldagi PF-6035-son “Koronavirus pandemiyasini yumshatish, aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi va salomatligini saqlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi qaror qiladi:

1. Yer osti va yer usti suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (0083-24-son SanQvaN) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Ayrim sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari 2-ilovaga muvofiq oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

3. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi hamda Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirligi bilan kelishilgan.

4. Ushbu qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Rais B. YUSUPALIYEV

Toshkent sh.,

2024-yil 22-noyabr,

26-son

Kelishildi:

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazir oʻrinbosari I. QUTBIDDINOV

2024-yil 8-noyabr

Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vaziri v.b. Sh. XIDOYATOV

2024-yil 30-oktabr

Qishloq xoʻjaligi vaziri I. ABDURAXMONOV

2024-yil 22-oktabr

Togʻ-kon sanoati va geologiya vaziri B. ISLAMOV

2024-yil 19-oktabr

Suv xoʻjaligi vaziri Sh. XAMRAYEV

2024-yil 18-oktabr

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining 2024-yil 22-noyabrdagi 26-son qaroriga
1-ILOVA

Yer osti va yer usti suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (0083-24-son SanQvaN)

Mazkur sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (bundan buyon matnda sanitariya qoidalari deb yuritiladi) yer osti va yer usti suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlarini belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur sanitariya qoidalarida quyidagi tushunchalardan foydalaniladi:

suv obyekti — suvlar doimiy ravishda yoki vaqtincha toʻplanadigan va suv rejimining oʻziga xos shakllari va belgilari boʻlgan tabiiy (jilgʻalar, soylar, daryolar va boshqalar) hamda sunʼiy (ochiq va yopiq kanallar, shuningdek kollektor-drenaj tarmoqlari) suv oqimlari, tabiiy (koʻllar, dengizlar, yer osti suvli qatlamlari) va sunʼiy (suv omborlari, sel suvlari toʻplanadigan joylar, hovuzlar va boshqalar) suv havzalari, shuningdek buloqlar va boshqa obyektlar;

yer osti suvlari — yer sathidan pastda yer qobigʻining togʻ jinslari qatlamlarida joylashgan suvlar;

yer usti suvlari — yer qobigʻining ustida joylashgan suvlar;

sanitariya-himoya mintaqasi — foydalanilayotgan, loyihalashtirilayotgan, qurilayotgan va rekonstruksiya qilinayotgan xoʻjalik-ichimlik suv taʼminoti tizimi, shuningdek mineral suvlar va boshqa davolash vositalari manbalarining sanitariya-muhofaza zonasi ichida ulardan foydalanish, ularni rekonstruksiya qilish, taʼmirlash va tiklash hamda xoʻjalik-ichimlik suvini oqilona boshqarish, hisobini yuritish uchun qatʼiy rejimda tashkil qilinadigan tabiiy hudud;

sanitariya-muhofaza zonasi — ichimlik, maishiy va davolash-sogʻlomlashtirish maqsadlari uchun foydalanilayotgan, loyihalashtirilayotgan, qurilayotgan va rekonstruksiya qilinayotgan suv obyektlariga tutash, rejim asosida muhofaza etiladigan, ularni sanitariya-epidemiologik jihatidan ishonchliligini taʼminlash maqsadida tashkil qilinadigan tabiiy hudud;

oqova suvlar — suvni isteʼmol qilish va (yoki) undan foydalanish natijasida hosil boʻladigan hamda oqova suvlarni chiqarib yuborish tarmoqlari orqali oqizib yuboriladigan suv.

2-bob. Yer osti va yer usti suv suv obyektlarining ifloslanish darajasiga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari

2. Ichimlik, kommunal-maishiy, davolash, kurort, rekreatsiya, sanoat, qishloq xoʻjaligi va boshqa maqsadlarda foydalaniladigan yer osti va yer usti suv obyektlarining organoleptik, toksikologik, bakteriologik va sanitariya rejimiga oid ifloslanish darajasi boʻyicha gigiyenik tasniflari mazkur sanitariya qoidalarining 1-ilovasiga muvofiq boʻlishi lozim.

3. Yer osti suv obyektlarining ifloslanish darajasini gigiyenik baholash mazkur sanitariya qoidalarining 2-ilovasiga muvofiq amalga oshirilishi zarur.

4. Yer usti suv obyektlarining ifloslanish darajasini gigiyenik baholash mazkur sanitariya qoidalarining 3-ilovasiga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

5. Yer osti va yer usti suv obyektlarida organoleptik va sanitariya-toksikologik koʻrsatkichlar ruxsat etilgan maksimal konsentratsiyadan oshmasligi lozim.

Bunda, organoleptik va sanitariya-toksikologik koʻrsatkichlarning suvdagi aniqlangan kimyoviy jihatdan zararli moddalar miqdorining ruxsat etilgan konsentratsiyasiga nisbati yigʻindisi 1,0 dan oshmasligi kerak.

6. Yer usti suv obyektlarining quruq qoldiq bilan mineralizatsiyalangan darajasining ruxsat etilgan miqdori 1000 mg/dm³ dan oshmasligi lozim.

7. Suvning hidi va taʼmi 2 balldan oshmasligi kerak.

8. Yer usti suv obyektlaridagi suvda erigan kislorod miqdori 4,0 mg O₂/dm³ dan kam boʻlmasligi lozim.

9. Suvning permanganat oksidlanishining maqbul qiymati 2,0 mg O₂/dm³ boʻlishi kerak.

10. Yer usti suv obyektlari suvining bakteriologik ifloslanishini aniqlashda suvdagi umumiy koliform bakteriyalar va termotolerant koliform bakteriyalar soni 1 litr suvda 1x10³ dan oshmasligi kerak.

11. Suv namunalarida mikrobli ifloslanish darajasini aniqlashda ichak infeksiya patogenlari mavjudligini foizlarda hisoblash lozim.

12. Oqova suvlarning yer osti suv obyektlariga ifloslantiruvchi taʼsirini gigiyenik baholash mazkur sanitariya qoidalarining 4-ilovasiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

13. Yer osti suv obyektlarining sifati, ifloslanish darajasini gigiyenik baholashda suvning quruq qoldiq miqdori, sulfatlar va xloridlar boʻyicha mineralizatsiya darajasini hisobga olish lozim.

Bunda, suvning rangdorlik darajasi 20 dan (yassi burchak ostida oʻlchanadi) va permanganat oksidlanishining umumiy sanitariya koʻrsatkichi 2,0 mg O₂/dm³ dan oshmasligi kerak.

14. Yer osti suv obyektlarining xavfsizligini taʼminlashda suv tarkibidagi kimyoviy komponentlar konsentratsiyasining pastki chegarasi 0,5 dan oshmasligi kerak.

3-bob. Yer osti va yer usti suv obyektlarining sifatiga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari

15. Yer usti suv obyektlarining sifatini aniqlashda quyidagi masofalarda namuna olinishi kerak:

suvdan foydalanish joyining eng yaqin nuqtalaridan 500 m balandlikda;

oqmaydigan suv obyektlarida suvdan foydalanish joyining har ikki yoʻnalishdagi nuqtasidan 500 m masofada.

16. Yer osti va yer usti suv obyektlaridagi sifat koʻrsatkichlarini aniqlashda quyidagilar oʻrganilishi kerak:

hududlardagi yer usti suv obyektlariga quyiladigan oqova suvlardagi kimyoviy moddalarning oʻziga xosligi;

yer osti va yer usti suv obyektlaridagi kimyoviy moddalarning ruxsat etilgan konsentratsiyasidan oshib ketish darajasi;

suvdagi kimyoviy moddalarning kanserogenlik xususiyati va ularning aniqlanish chastotasi;

kuzatuv va biologik parchalanish sharoitida kimyoviy moddalarning suvdagi konsentratsiyasining oshirish tendensiyasi.

17. Yer osti suv obyektlarining sifatini oʻrganish uchun quyidagilarni inobatga olish zarur:

suvning oksidlanish imkoniyati;

ammoniy azot ingrediyentlari;

suvning hidi va loyqaliligi;

suvdagi umumiy mikroblar va laktoza-musbat ichak tayoqchalari soni.

18. Yer osti va yer usti suv obyektlaridagi suvning sifatini nazorat qilish OʻzMSt 133:2024 “Ichimlik suvi. Gigiyenik talablar va sifatini nazorat qilish” milliy standartiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

19. Yer osti va yer usti suv obyektlarining tarkibi va xususiyatlari mazkur sanitariya qoidalarining 5-ilovasiga muvofiq boʻlishi lozim.

20. Yer osti va yer usti suv obyektlaridagi kimyoviy moddalarning ruxsat etilgan maksimal konsentratsiyalari mazkur sanitariya qoidalarining 6-ilovasiga muvofiq boʻlishi kerak.

21. Yer osti va yer usti suv obyektlaridagi sanitariya-mikrobiologik koʻrsatkichlar boʻyicha aholining ichimlik, kommunal-maishiy suvdan foydalanish sharoitlarini epidemiologik baholash mazkur sanitariya qoidalarining 7-ilovasiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.

22. Yer osti va yer usti suv obyektlariga kelib tushayotgan 1 va 2-xavflilik sinflariga mansub boʻlgan bir nechta moddalar konsentratsiyasining umumiy yigʻindisi ruxsat etilgan maksimal konsentratsiyasi (REK) yoki taxminiy ruxsat etilgan darajasi (TRED) 1 dan oshmasligi kerak va bu quyidagi formula orqali ifodalanadi:

C₁ + C₂+C_n _<1.0

REK₁ REK₂ REK_n

Bunda:

C₁ , C_n — yer osti va yer usti suv obyektlarida aniqlangan n moddalarning konsentratsiyasi;

REK₁, REK_n — moddaning ruxsat etilgan konsentratsiyasi.

23. Maishiy, sanoat, xavfli, zaharli-kimyoviy va boshqa toksik moddalarni koʻmish joylari, chiqindi poligonlari hududida joylashgan yer osti suv obyektlari yiliga 2-marta, yaʼni bahor va kuz mavsumida laboratoriya tahlillaridan oʻtkazilishi zarur.

4-bob. Yer osti va yer usti suv obyektlarining sanitariya muhofazasiga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari

24. Yer osti va yer usti suv obyektlariga quyidagilarni tashlashga yoʻl qoʻyilmaydi:

ruxsat etilgan maksimal konsentratsiyasi yoki taxminiy ruxsat etilgan darajasi ishlab chiqilmagan moddalar hamda suv tarkibini oʻzgartiruvchi oqova suvlar, shuningdek analitik nazorat usullari yordamida aniqlab boʻlmaydigan moddalarni;

tozalangan va zararsizlantirilgan sanoat, shahar va qishloq xoʻjaligida sugʻorish uchun qayta ishlatilishi mumkin boʻlgan oqova suvlarni;

sanoat obyektlaridan hosil boʻlgan tozalanmagan yoki yetarli darajada tozalanmagan oqova suvlarni.

25. Aholi punktlaridagi oqova suvlarni, shuningdek yomgʻir suvlarini quyidagi obyektlarga oqizishga yoʻl qoʻyilmaydi:

ichimlik, kommunal-maishiy suv taʼminoti manbalarining birinchi va ikkinchi sanitariya muhofaza mintaqalariga;

dam olish maskanlari, turizm hamda sport va sogʻlomlashtirish joylariga;

tabiiy shifobaxsh resurslarni oʻz ichiga olgan suv havzalariga.

26. Tarkibida radionuklidlar boʻlgan oqova suvlarni oqizish, yoʻq qilish va zararsizlantirishning umumiy alfa hamda beta faolligi OʻzMSt 133:2024 “Ichimlik suvi. Gigiyenik talablar va sifatini nazorat qilish” milliy standartiga muvofiq boʻlishi kerak.

Bunda, suvdagi ²¹⁰Pb, ²²⁸Ra va ²³²Th mavjudligini aniqlash zarur.

27. Yer usti suv obyektlariga suv transport vositalaridan neft mahsulotlari, chiqindilar, tozalanmagan oqova suvlar, slanets, balast suvlari oqizilmasligi kerak.

28. Yer osti va yer usti suv obyektlari hamda ularning sanitariya muhofaza mintaqalarida qurilish, portlatish, kon qazish, kommunikatsiyalarni yotqizish ishlarini olib borishga yoʻl qoʻyilmaydi.

29. Yer osti va yer usti suv obyektlarining sanitariya-muhofaza zonalari hamda sanitariya-himoya mintaqalarini belgilash Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 11-dekabrdagi 981-son “Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi suv obyektlarining suvni muhofaza qilish va sanitariya-muhofaza zonalarini belgilash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori asosida amalga oshirilishi lozim.

30. Yer osti suv obyektlarining sanitariya muhofazasini taʼminlashda quyidagilarni inobatga olish zarur:

burgʻilash va foydali yer qazilmalarini qazishni;

qishloq xoʻjaligi ekinlarini sugʻorish, oʻgʻitlash hamda kimyoviy moddalardan (pestitsid, gerbitsid) foydalanishni;

suyuq chiqindilarni tashlashga moʻljallangan chuqurlarga oqizishni;

maishiy, sanoat, xavfli, zaharli-kimyoviy va boshqa toksik moddalarni koʻmish joylari, chiqindi poligonlari hududlarida chiqindilarni joylashtirish obyektlarini tashkil etish va undan foydalanishni;

magistral gaz quvurlarini yotqizish va ulardan foydalanishni;

xoʻjalik yoki boshqa faoliyat turlarini tashkil etishni;

31. Yer osti suv obyektlarini ifloslanishdan himoyalashda quyidagilarni amalga oshirish kerak:

maishiy, sanoat, xavfli, zaharli-kimyoviy va boshqa toksik moddalarni koʻmish joylari, chiqindi poligonlari hududidagi chiqindilarni joylashtirishda chiqindilarni saqlash uchun suv oʻtkazmaydigan idishlardan (konteynerlar) foydalanishni;

ifloslangan suvlarni tuproq yuzasidan yer osti suv qatlamlariga oʻtishining oldini olishni;

neft va neft mahsulotlarini yigʻish va saqlashda har tomonlama yopiq boʻlgan, suyuqliklarni oʻtkazmaydigan maxsus idishdan (germetizatsiya) foydalanishni;

foydali qazilmalarni qazib olingandan keyin qayta boshqa maqsadlarda foydalanishni (rekultivatsiya).

32. Ichimlik suvi yetkazib beruvchi yer osti ichimlik suv zaxirasi mavjud hududlarda sanoat korxonalarini joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

33. Yer osti va yer usti suv obyektlarining sanitariya muhofazasini taʼminlash maqsadida quyidagilarga yoʻl qoʻyilmaydi:

burgʻilash paytida hosil boʻlgan oqova suv va chiqindi toʻkish uchun himoyalanmagan tuproqli omborlar, shuningdek maxsus chuqurlardan foydalanishga;

foydali qazilmalarni qazib olishda yer osti suvlarini ifloslantirishga;

dalalar va turar joylar hududida hosil boʻlgan tozalanmagan drenaj suvlarini yomgʻir natijasida yumshoq yerlarni eroziyasidan hosil boʻlgan chuqurliklarga quyishga;

markazlashmagan suv taʼminotida ishlatiladigan grunt suvlari yigʻiladigan hududda zaharli kimyoviy moddalar va oʻgʻitlarni qoʻllash va saqlashga;

yer osti suvlari holatiga salbiy taʼsir qiluvchi qishloq xoʻjaligi yerlarini oqova suv bilan sugʻorishga.

5-bob. Suv obyektlariga oqova suvlarni oqizishga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari

34. Oqova suvlarni kichik suv obyektlariga (zovurlar, qishloq xoʻjaligi suv kollektorlari) oqizish joyini tanlashda sanitariya, gidrologiya va iqlim sharoitlarni hisobga olish lozim.

35. Suv obyektlariga oqova suvlarni oqizishda ularni turar joylarning ichimlik, kommunal-maishiy suv obyektlaridagi suv bilan aralashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

36. Aholi punktlaridan oqova suv inshootlarigacha boʻlgan masofa SanQvaN 0350-17-son “Oʻzbekiston Respublikasi aholi punktlarining atmosfera havosini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya normalari va qoidalari” ga muvofiq boʻlishi lozim.

37. Oqova suv quvurlarini quyidagi hududlarda yotqizishga yoʻl qoʻyilmaydi:

suvga toʻyingan grunt-tuproqlarda (toshloq, yarim toshloq va katta tosh boʻlakli tuproqlardan tashqari);

maydalangan grunt-tuproqlarda;

tektonik buzilishlar boʻlgan joylarda.

38. Oqova suv inshootida chiqindilarni ushlab qolish uchun uchi egilib boshqariladigan harakatlanuvchi panjaralar yoki maydalovchi panjaralardan foydalanish kerak.

6-bob. Qishloq xoʻjaligining sugʻorish maydonlarida oqova suvlaridan foydalanishga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyeniya talablar

39. Qishloq xoʻjaligining sugʻorish maydonlarida yer osti suv manbalarini tabiiy ifloslanishdan muhofaza qilish lozim.

40. Qishloq xoʻjaligining sugʻorish maydonlari relyefini tanlash tuproq xususiyatlari, gidrogeologik sharoitlar va sanitariya-himoya mintaqalarini inobatga olgan holda amalga oshirilishi kerak.

41. Qishloq xoʻjaligining sugʻorish maydonlarini quyidagi hududlarda joylashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi:

ichimlik suvi sifatida foydalaniladigan yer osti va yer usti suv obyektlari mavjud hududlarda;

sanatoriya-kurort, sogʻlomlashtiruvchi dam olish maskanlari, sanitariya-muhofaza zonasi atrofida;

yer yuzasidagi yoriqlar va turli oʻlchamdagi chuqurliklardan suv sizib chiquvchi hududlarda.

42. Yuqumli va parazitar kasalliklar tarqalishini oldini olish maqsadida ichimlik suvi sifatida foydalaniladigan yer osti suv obyektlari va madaniy sogʻlomlashtirish suvlari mavjud boʻlgan hududlarni oqova suv bilan sugʻorishga yoʻl qoʻyilmaydi.

43. Turar joylar bilan qishloq xoʻjaligining sugʻorish maydonlari orasidagi sanitariya-himoya mintaqasi maydonining kengligi quyidagilardan kam boʻlmasligi lozim:

tuproq orasidan sugʻorganda — 100 m;

yer ustidan sugʻorganda — 150 m;

oʻrtacha bosimli uskunalar bilan yomgʻirlatib sugʻorganda — 300 m;

yuqori bosimli uskunalar bilan yomgʻirlatib sugʻorganda — 500 m.

44. Oqova suvlardagi vodorod ionlarining faolligi 6,0 — 8,5 oraligʻida boʻlishi kerak.

45. Oqova suvlardagi zaharli tuzlarni suv bilan toʻyinishi tuproqdagi suvda eriydigan tuzlarning kritik tarkibi 0,1 — 0,25 % dan oshmasligi kerak.

46. Oqova suvlardagi tuzlarning ruxsat etilgan konsentratsiyasi ogʻir va oʻrta qumloq tuproq tarkibida 1 g/dm³dan, yengil qumloq tuproq tarkibida 2 g/dm³dan, qumli qumloq va qum tarkibida 3 g/dm³dan oshmasligi kerak.

47. Sugʻorish uchun ishlatiladigan oqova suvlarda ruxsat etilgan kation nisbati (Na: Ca+Mg) mazkur sanitariya qoidalarining 8-ilovasiga muvofiq boʻlishi kerak.

48. Dasht va yarim dasht zonasi tuproqlarida magniyli shoʻrlanish jarayonlarining oldini olish uchun oqova suvdagi Mg ionlari konsentratsiyalarining (mg-yekv/dm³) Ca ionlari konsentratsiyalariga nisbati 1 dan oshmasligi kerak.

49. Rudani va ipakni qayta ishlash hamda superfosfat ishlab chiqarish korxonalari, biokimyoviy va boshqa sanoat tarmoqlari oqova suvlaridan qishloq xoʻjaligi yerlarini sugʻorishda foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.

50. Oqova suvlardagi toksik moddalarning ruxsat etilgan umumiy miqdori tuproqning mikrobiologik faolligi (nitrifikatsiya va sellyulozani yoʻq qilish), madaniy ekinlarning oʻsish va rivojlanish darajasini hisobga olgan holda belgilanishi lozim.

51. Sugʻorish uchun ishlatiladigan oqova suvlar sifatining mikrobiologik va parazitologik koʻrsatkichlari mazkur sanitariya qoidalarining 9-ilovasiga muvofiq boʻlishi lozim.

52. Oqova suvlarni sugʻoriladigan hududdan tashqarida suv omborlariga tushirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

53. Oqova suvlarni ifloslanish koʻrsatkichlari mazkur sanitariya qoidalarining 10-ilovasiga muvofiq boʻlishi lozim.

54. Texnik suv taʼminotining yopiq tizimlaridagi oqova suvlarning majburiy koʻrsatkichlari sifatida quyidagilar aniqlanishi zarur:

dezinfeksiyalash vositasining qoldiq tarkibi har soatda;

qattiq moddalarning tarkibi kuniga 1-marta;

koli-indeks kuniga 1-marta;

KBE-5 va KKE haftada bir marta.

55. Texnik suv taʼminotining ochiq tizimlaridagi oqova suvlarning majburiy koʻrsatkichlari sifatida quyidagilar aniqlanishi zarur:

dezinfeksiyalash vositasining qoldiq tarkibi har soatda;

hid va rangning intensivligi kuniga 1-marta;

qattiq moddalarning tarkibi kuniga 1-marta;

koli-indeks kuniga 1-marta;

KBE-5 va KKE haftada bir marta;

ingridiyentlarning tarkibi oyiga kamida 1-marta.

56. Sanoat suv taʼminoti tizimlarida korroziya ingibitorlari, stabilizatorlar va boshqa reagentlardan foydalanganda oqova suvning tarkibini aniqlash lozim.

57. Tarkibida ogʻir metallarni oʻz ichiga olgan sanoat oqova suv qoldigʻi oʻgʻit sifatida qoʻllanilganda ogʻir metallar hisobiga tuproq ifloslanish darajasining ruxsat etilgan konsentratsiyasi qiymatlari 0,7-0,8 dan oshsa, sanoat oqova suv qoldigʻidan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

58. Mazkur sanitariya qoidalarini ishlab chiquvchilar roʻyxati ushbu sanitariya qoidalarining 11-ilovasida keltirilgan.

Yer osti va yer usti suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0083-24-son SanQvaN)
1-ILOVA

Ichimlik, kommunal-maishiy, davolash, kurort, rekreatsiya, sanoat, qishloq xoʻjaligi va boshqa maqsadlarda foydalaniladigan yer osti va yer usti suv obyektlarining organoleptik, toksikologik, bakteriologik va sanitariya rejimiga oid ifloslanish darajasi boʻyicha gigiyenik tasniflari

Ifloslanish darajasi	Organoleptik xususiyatlari		Toksikologik xususiyatlar	Suv manbalarining sanitariya rejimi			Bakteriologik koʻrsatkichlar	Ifloslanish indeksi
	Hid, taʼm (ballar boʻyicha)	REK_org.yuqori darajasi	REK_toks. yuqori daraja	KBE toʻliq mgO₂/ dm³		Erigan kislorod, mg/ dm³	ITBG 1 litr suvdagi miqdori
	Hid, taʼm (ballar boʻyicha)	REK_org.yuqori darajasi	REK_toks. yuqori daraja	1	2	Erigan kislorod, mg/ dm³	ITBG 1 litr suvdagi miqdori
Ruxsat etiluvchi	2	1	1	3	6	4	<1·10⁴	1
Oʻrtacha ruxsat etiluvchi	3	4	3	6	8	3	1·10⁵	2
Normadan yuqori	4	8	10	8	10	2	1·10⁶	3
Normadan judayam yuqori	>4	>8	100	>8	>10	1	>1·10⁶	4

Izoh:

1. REK_org —organoleptik koʻrsatkichlarning ruxsat etilgan konsentratsiyasi.

2. REK_toks. — sanitariya-toksikologik koʻrsatkichlarning ruxsat etilgan konsentratsiyasi.

3. ITBG — ichak tayoqchalarining bakterial guruhi.

4. Suv obyektlarining ruxsat etilgan ifloslanish darajasi: laktoza musbat ichak tayoqchalari soni — 1litrda 100 tadan oshmasligi kerak; patogen mikroorganizmlar — 1 litrda 10 000 tadan oshmasligi kerak.

Yer osti va yer usti suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0083-24-son SanQvaN)
2-ILOVA

Yer osti suv obyektlarining ifloslanish darajasini gigiyenik baholash

T/r	Koʻrsatkichlar	Suvning ifloslanish darajasi
T/r	Koʻrsatkichlar	Ruxsat etilgan	Oʻrtacha	Kuchli	Oʻta kuchli
1.	Organoleptik parametrlar boʻyicha ruxsat etilgan konsentratsiyaning ortiqcha boʻlishi	<1,0	1,1 — 2,0	2,1 — 4,0	>4,0
2.	Sanitariya-toksikologik koʻrsatkichlar boʻyicha ruxsat etilgan konsentratsiya oshishi	<1,0	1,1 — 2,0	2,1 — 3,0	>3,0
3.	Mineralizatsiya: (quruq qoldiq) mg/dm³	<1500	1501 — 2000	2001 — 3000	>3000
4.	Sulfatlar, mg/dm³	<500	501 — 600	601 — 700	>700
5.	Xloridlar mg/dm³	<350	351 — 400	401 — 500	>500
6.	Umumiy qattiqlik mg-ekv/dm³	<10,0	10,1 — 11,0	11,1 — 12,0	>12,1
7.	Rangi, harorati	<10,0	10,1 — 15,0	15,1 — 20,0	>20,0
8.	Permanganat oksidlanuvchanlik, mgO₂/dm³	<2,0	2,1 — 5,0	5,1 — 10,0	>10,0
9.	Temir, mg/dm³	<0,3	0,4 — 3,0	3,1 — 5,0	>5,0
10.	Marganets, mg/dm³	<0,1	0,2 — 0,5	0,6 — 1,0	>1,0
11.	Vodorod sulfid, mg/dm³	0	0,1 — 0,2	0,3 — 1,0	>1,0
12.	Ftor, mg/dm³	<0,7	0,8 — 1,0	1,1 — 3,0	>3,0
13.	Koli-indeks	<3,0	3,1 — 50,0	51,0 — 100,0	>100,0

Yer osti va yer usti suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0083-24-son SanQvaN)
3-ILOVA

Yer usti suv obyektlarining ifloslanish darajasini gigiyenik baholash

Koʻrsatkichlar	Suvning ifloslanish darajasi
Koʻrsatkichlar	Ruxsat etilgan	Oʻrtacha ruxsat etiluvchi	Meʼyordan yuqori	Meʼyordan juda yuqori
Organoleptik koʻrsatkichlarning ruxsat etilgan konsentratsiyasidan yuqori boʻlishi	<1,0	1,1 — 4,0	4,1 — 8,0	>8,0
Sanitar-toksikologik koʻrsatkichlarning ruxsat etilgan konsentratsiyasidan yuqori boʻlishi	<1,0	1,1 — 3,0	3,1 — 10,0	>10,0
Mineralizatsiya: (quruq qoldiq) mg/dm³	<1000	1001 — 1500	1501 — 3000	>3000
Hid, tam (ball)	<2,0	2,1 — 3,0	3,1 — 4,0	>4,0
Kislorodga boʻlgan biokimyoviy ehtiyoj, mgO₂/ dm³ (suv obyektlarining 1-guruhi)	<3,0	3,1 — 5,0	5,1 — 7,0	>7,0
Kislorodga boʻlgan biokimyoviy ehtiyoj, mgO₂/ dm³ (suv obyektlarining 2-guruhi)	<6,0	6,1 — 8,0	8,1 — 10,0	>10,0
Kislorodga boʻlgan kimyoviy ehtiyoj mgO₂/dm³ (suv obyektlarining 1-guruhi)	<15,0	15,1 — 30,0	30,1 — 40,0	>40,0
Kislorodga boʻlgan kimyoviy ehtiyoj mgO₂/dm³ (suv obyektlarining 2-guruhi)	<15,0	15,1 — 30,0	30,1 — 40,0	>40,0
Erigan kislorod, mgO₂/dm³	>4,0	3,9 — 3,0	2,9 — 1,0	<1,0
Permanganat oksidi, mgO₂/dm³	<2,0	2,1 — 5,0	5,1 — 10,0	>10,0
Koli-indeks (miqdori 3 vod)	<1·10^4*	1·10⁴— 1·10⁵	1·10⁵— 1·10⁶	>1·10⁶
Ichak infeksiyalari patogenlari boʻlgan namunalarning foizi	0	0,1 — 3,0	3,1 — 5,0	>5,0

Yer osti va yer usti suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0083-24-son SanQvaN)
4-ILOVA

Turli xil ishlab chiqarish obyektlari tomonidan oqizilgan oqova suvlarni yer osti suv obyektlariga ifloslantiruvchi taʼsirini gigiyenik baholash

Obyektlar faoliyati	Koʻpincha ifloslantiruvchi moddalar ruxsat etilgan konsentratsiya darajasidan yuqori boʻlsa
Neft omborlari va neftni qayta ishlash zavodlari	Neft mahsulotlari, fenollar, sirt faol moddalar, qoʻrgʻoshin, xloridlar, sulfatlar, treska, formaldegidlar, ammoniy, nitratlar, toluol, etilbenzol, ksilen, temir, brom, ammoniy, marganets
Aeroportlar	Neft mahsulotlari, fenollar
Neft konlari	Neft mahsulotlari, fenollar, sirt faol moddalar, simob, qoʻrgʻoshin, marganets
Chiqindilarni joylashtirish obyektlari (maishiy, sanoat, xavfli, zaharli-kimyoviy va boshqa toksik moddalarni koʻmish joylari, chiqindi poligonlari)	Neft mahsulotlari, fenollar, sirt faol moddalar, xloridlar, temir, kadmiy, akrilamid, stirol, simob, marganets, qoʻrgʻoshin surma, ammoniy, nikel, xrom, benzol
Shahar oqova suv tozalash inshootlari	Neft mahsulotlari, fenollar, temir, nitratlar, nitritlar, brom, ammoniy, nikel, xrom, benzol
Qishloq xoʻjaligi korxonalari	Pestitsidlar, ammiak, neft mahsulotlari, fenollar, sirt faol moddalar, nitritlar, nitratlar, mineralizatsiya, xloridlar
Sugʻorish maydonlari	Neft mahsulotlari, fenollar, ammoniy, mineralizatsiya, nitritlar, nitratlar, xloridlar
Rudani qayta ishlash va metallurgiya korxonalari	Ksantogenatlar, marganets, temir, bariy, ftor, sulfatlar, mineralizatsiya, nikel, stronsiy, titan, aluminiy, mishyak, rux, qoʻrgʻoshin, mis, molibden, siyanidlar, rodanidlar

Yer osti va yer usti suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0083-24-son SanQvaN)
5-ILOVA

Yer osti va yer usti suv obyektlarining tarkibi va xususiyatlari

Koʻrsatkichlar	Suvdan foydalanish turlari (kategoriyasi)
	I	II
1. Tabiiy boʻlmagan moddalar	Oqova suvlar chiqarilgandan soʻng suv obyektida, qirgʻoq zonasida va nazorat nuqtasida (boʻlimida) ish olib boriladi, suvidagi qattiq moddalar miqdori normadan oshmasligi kerak:
	0,25 mg/dm³	0,75 mg/dm³
	30 mg/dm³ dan ortiq qattiq moddalar boʻlgan suv obyektlari suvlarining tarkibi 5 foizdan oshishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
	Yogʻingarchilik suvlari yuqori oqimli suv omborlari uchun 0,4 mm/sek dan ortiq va past oqimli suv omborlari uchun 0,2 mm/sek dan ortiq boʻlgan miqdorda tushishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
2. Suzuvchi aralashmalar	Suv yuzasida neft mahsulotlari, yogʻlar va boshqa aralashmalarning toʻplanishi va plyonka hosil qilganligi aniqlanmasligi kerak.
3. Boʻyalishi	Suv ustunida aniqlanmasligi kerak:
	20 m	10 m
4. Hidi	Suv hidi 2 balldan ortiq intensivlikka ega boʻlmasligi kerak:
	toʻgʻridan-toʻgʻri yoki keyingi xlorlash vaqtida	Bevosita
5. Harorati	Oqova suvlarni oqizish natijasida yozgi suv harorati oxirgi 10 yil ichida yilning eng issiq oyining oʻrtacha oylik suv harorati bilan taqqoslaganda 3o dan oshmasligi kerak.
6. Vodorod koʻrsatkichi (pN)	6,5 — 8,5 dan oshmasligi kerak.
7. Suvning mineral tarkibi	1000 mg/dm³dan oshmasligi, shuningdek: xloridlar 350 mg/dm³; sulfatlar 500 mg/dm³
8. Erigan kislorod	Yilning istalgan davrida, soat 12 dan oldin olingan namuna 6 mg/dm³ dan kam boʻlmasligi kerak.		Yilning istalgan davrida, soat 12 dan oldin olingan namuna 4 mg/dm³ dan kam boʻlmasligi kerak.
9. Kislorodning biokimyoviy sarfi (KBS)	Harorat 20^oC dan oshmasligi kerak
	3 mgO₂/dm³	6 mgO₂/dm³
10. Kislorodning kimyoviy sarfi (bixromat oksidlanish — BXO)	Harorat 20^oC dan oshmasligi kerak
	15 mgO₂/dm³	30 mgO₂/dm³
11. Ichak infeksiyalari qoʻzgʻatuvchilari	Suv ichak infeksiyalari qoʻzgʻatuvchilarini saqlamasligi kerak
12. Patogen ichak protozoyalarining yashovchan gelmint tuxumlari va yashovchan kistalari	25 litr suvda boʻlmasligi kerak
13. Termotolerant koliform bakteriyalari (TKB)	Mavjud boʻlmasligi kerak:
	100 KOYE/100 ml	100 KOYE/100 ml
14. Umumiy koliform bakteriyalar (UKB)	Mavjud boʻlmasligi kerak:
	1000 KOYE/100 ml
15. Kolifaglar	Mavjud boʻlmasligi kerak:
	10 BOYE/100 ml

Yer osti va yer usti suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0083-24-son SanQvaN)
6-ILOVA

Yer osti va yer usti suv obyektlaridagi kimyoviy moddalarning ruxsat etilgan maksimal konsentratsiyalari

T/r	Modda nomi	Roʻyxatdan oʻtganlik raqami CAS	Formula	ruxsat etilgan konsentratsiyasi qiymati (mg/l)	Zararlilikni cheklovchi koʻrsatkichi	Xavf sinfi
1	2	3	4	5	6	7
1.	Akrilamid	79-06-1	C₃N₅NO	0,0001	s.-t.	1
2.	Akril kislota	79-10-7	C₃N₄O₂	0,5	s.-t.	2
3.	Akrilonitril (prop-2-enonitril; akril kislota nitrili)	107-13-1	C₃N₃N	0,002	s.-t.	2
4.	Alkil sulfatlar	-	-	0,5	org. koʻpik	4
5.	Aluminiy	7429-90-5	-	0,2	org. loyqa	3
6.	Ammiak/ammiak ioni (NN3/NN4+)	7664-41-7	NN₃	1,5 2,0 <**>	org. hid.	4
7.	Ammoniy sulfat (azot bilan) (ammiak sulfat)	7783-20-2	N₈N₂O₄S	1	org. taʼm.	3
8.	Aseton (propan-2-on)	67-64-1	C₃N₆O	2,2	um.	3
9.	Bariy (Ba, jami)	-		0,7	s.-t.	2
10.	Benzaldegid	100-52-7	C₇N₆O	0,003	org. hid.	4
11.	Benz(a)piren	50-32-8	C₂₀N₁₂	0,00001	s.-t.	1
12.	Benzin	8032-32-4	-	0,1	org. hid.	3
13.	Kaliy benzoat (benzoy kislotasi kaliy tuzi; kaliy benzoat)	582-25-2	C₇N₅KO₂	7,5	org. taʼm.	3
14.	Benzoy kislotasi	65-85-0	C₇N₆O₂	0,6	um.	4
15.	Benzol	71-43-2	C₆N₆	0,001	s.-t.	1
16.	Beriliy (Be, jami)	-	-	0,0002	s.-t.	1
17.	Bor (B, jami)	-	-	0,5	s.-t.	2
18.	Brom (Br, jami)	-	-	0,2	s.-t.	2
19.	3 — Bromobenzaldegid	3132-99-8	C₇N₅BrO	0,02	s.-t.	2
20.	Butadien (buta-1,3-dien; divinil)	106-99-0	C₄N₆	0,05	org. hid.	4
21.	Butan-1-amin	109-73-9	C₄N₁₁N	4	org. hid.	3
22.	(1-aminobutan; butilamin)	110-61-2	C₄N₄N₂	0,2	s.-t.	2
23.	Butan dinitrili	141-32-2	C₇N₁₂O₂	0,01	org. taʼm.	4
24.	(1, 2-ditsiyanetan; sukkinonitril)	123-86-4	C₆N₁₂O₂	0,1	um.	4
25.	Vanadiy (V, jami)	-	-	0,1	s.-t.	3
26.	Vinil xlorid (xloretilen; vinilxlorid; vinilxlorid; xloretilen; etilenxlorid)	75-01-4	C₂N₃Cl	0,005	s.-t.	1
27.	Vismut (Vi, jami)	-	-	0,1	s.-t.	2
28.	Volfram (Vt, jami)	-	-	0,05	s.-t.	2
29.	Geksaxloroetan (perxloroetan)	67-72-1	C₂C_l6	0,01	org. hid.	4
30.	Gidrazin	302-01-2	N₄N₂	0,01	s.-t.	2
31.	Gidroksibenzol (fenol)	108-95-2	C₆N₆O	0,001	org. hid.	4
32.	Pentaxlorfenol (2, 3, 4, 5, 6-pentaxlorfenol; pentaxlorgidroksibenzol)	87-86-5	C₆NCl₅O	0,009	s.-t.	1
33.	Dimetilxlorotiyofosfat	2524-03-0	C₂N₆ClO₂PS	0,07	org. hid.	3
34.	Dinitrobenzol	25154-54-5	C₆N₄N₂O₄	0,5	org. hid.	4
35.	Xlor dioksidi	10049-04-4	ClO₂	0,3	s.-t.	3
36.	Dixlorbenzol	95-50-1	C₆N₄Cl₂	0,002	org. hid.	3
37.	1, 2-dixlorpropan (propilen dixlorid)	78-87-5	C₃N₆Cl₂	0,02	s.-t.	2
38.	Dixloruksus kislota (dixloretan kislota)	79-43-6	C₂N₂Cl₂O₂	0,05	s.-t.	2
39.	2, 4-dixlorfenol (1-gidroksi-2, 4-dixlorbenzol))	120-83-2	C₆N₄Cl₂O	0,002	org. taʼm.	4
40.	1,1-dixlorsiklogeksan	2108-92-1	C₆N₁₀Cl₂	0,02	org. hid.	3
41.	1,2-dixloretan	1300-21-6	C₂N₄Cl₂	0,003	s.-t.	1
42.	1,2-dixloretilen	540-59-0	C₂N₂Cl₂	0,05	s.-t.	2
43.	Dietilamin (N-etiletanamin)	109-89-7	C₄N₁₁N	2	s.-t.	3
44.	Dietilftalat (dietilbenzol-1,2-dikarbonat; ftalik kislota dietil efir)	84-66-2	C₁₂N₁₄O₄	3,0	s.-t.	3
45.	Temir (Fe, jami)	-	-	0,3	org.	3
46.	Kadmiy (Cd, jami)	-	-	0,001	s.-t.	2
47.	Kaliy metasilikat /K₂SiO₃/	10006-28-7	K₂SiO₃	30	s.-t.	2
48.	Kalsiy fosfat /PO₄/ (Kalsiy bis (digidrofosfat))	7758-23-8	CaN₄O₈P₂	3,5	um.	4
49.	Karbamid (karbonil diamid, mochevina)	57-13-6	Ch₄N₂O		um.	4
50.	Kerosin	8008-20-6	-	0,01	org. hid.	4
51.	Kobalt (Co, jami)	-	-	0,1	s.-t.	2
52.	Kremniy (Si, jami)				s.-t.	2
	suvning qattiqligi 2,5 mEq/l gacha			25
	suvning qattiqligi 2,5 mEq/l dan ortiq	-	-	20
53.	Litiy (Li, jami)		-	0,03	s.-t.	2
54.	Magniy (Mg, jami)	-		50	org. taʼm.	3
55.	Magniy dixlorat (magniy xlor paxtasimon)	10326-21-3	C₁₂MgO₆	20	um.	3
56.	Marganets (Mn, jami)	-	-	0,1	org.	3
57.	Mis (Cu, jami)	-	-	1,0	s.-t.	3
58.	Metan kislota (chumoli kislotasi)	64-18-6	Ch₂O₂	3,5	um.	3
59.	Metilamin (aminometan; metanamin; monometilamin)	74-89-5	Ch₅N	1	s.-t.	3
60.	Metil akrilat (akril kislota metil efir; metil prop-2-enoat; 2-propenik kislota metil efir)	96-33-3	C₄N₆O₂	0,02	org. hid.	4
61.	2-metilfuran (b-metilfuran; 5-metilfuran; silvan)	534-22-5	C₅N₆O	0,5	org. hid.	4
62.	1-metil-2-xlorbenzol (1-xloro-2-metilbenzol; 2-xlorotoluol; orto-xlorotoluol)	95-49-8	C₇N₇Cl	0,2	s.-t.	3
63.	Metoksibenzol (anizol; metilfenil efir)	100-66-3	C₇N₈O	0,05	s.-t.	3
64.	Molibden (Mo, jami)	-	-	0,07	s.-t.	3
65.	Monoxloramin (xloramin)	10599-90-3	NN₂Cl	3	s.-t.	2
66.	Monoxloruksus kislota (xloretan kislota; xloruksus kislota; alfa-xloruksus kislota)	79-11-8	C₂N₃ClO₂	0,06	s.-t.	2
67.	Mishyak (As, jami)	-	-	0,01	s.-t.	1
68.	Natriy (Na, jami)	-		200,0	s.-t.	2
69.	Natriy tiosulfat	10124-57-9	NNaO₃S₂	2,5	um.	3
70.	Natriy fosfat (PO4 boʻyicha) (natriy ortofosfat; trinatriy fosfat, natriy fosfat)	7601-54-9	Na₃O₄P	3,5	um.	4
71.	Naftalin (naftalin; naften)	91-20-3	C₁₀N₁₈	0,01	org. hid.	4
72.	Neft	8002-05-9	-	0,3	org.	4
73	Nikel (Ni, jami)	-	-	0,02	s.-t.	2
74.	Niobiy (Nb, jami)	-	-	0,01	s.-t.	2
75.	Nitratlar (NO3-)	-	-	45,0	s.-t.	3
76.	Nitritlar (NO₂-)	-	-	3,0	s.-t.	2
77.	3-nitrobenzoy kislotasi (meta-nitrobenzoy kislotasi; 3-nitrobenzolkarboksilik kislota)	121-92-6	C₇N₅NO₄	0,1	org.	4
78.	Nitrobenzol (mononitrobenzol)	98-95-3	C₆N₅NO₂	0,01	s.-t.	1
79.	1-Nitrozo-1-xlorotsiklogeksan (xloronitrosotsikloheksan)	695-64-7	C₆N₁₀ClNO	0,005	org. hid.	3
80.	Nitrometan (nitrokarbol)	75-52-5	Ch₃NO₂	0,005	org. hid.	4
81.	Nitropropan (2-nitropropan)	25322-01-4	C₃N₇NO₂	1	s.-t.	3
82.	Nitroxlorbenzol (2, 3, 4 izomerlar aralashmasi)	25167-93-5	C₆N₄ClNO₂	0,05	s.-t.	3
83.	Nitrotsiklogeksan	1122-60-7	C₆N₁₁NO₂	0,1	s.-t.	2
84.	Nitroetan	79-24-3	C₂N₅NO₂	1	s.-t.	2
85.	Pentaxlorpropan (1,1,2,2,3-pentaxlorpropan)	16714-68-4	C₃N₃Cl₅	0,03	org. hid.	3
86.	Perxloratlar (ClO₄^-)	-	-	0,07	s.-t.	2
87.	Polifosfatlar (PO₄^3-)	-	-	3,5	org.	3
88.	Polietilenilxlorid (polivinilxlorid; xloretilen gomopolimeri)	9002-86-2	[C₂N₃Cl] n	yoʻq	kiritish	4
89.	Polietilenol (polivinil spirti; polietilen spirti; etenol, gomopolimer; polietandiol; polietandil spirti; polihidroksietilen)	9002-89-5	[C₂N₄O] n	0,5	org. koʻpik	4
90.	Propen (metiletilen; propen; propilen-1; propen-1)	115-07-1	C₃N₆	0,5	org. hid.	3
91.	Rodanid ioni (SCN-)	-	-	0,1	s.-t.	2
92.	Simob (Ng, jami)	-	-	0,0005	s.-t.	1
93.	Qoʻrgʻoshin (Pb, jami)	-	-	0,01	s.-t.	2
94.	Selen (Se, jami)	-	-	0,01	s.-t.	2
95.	Kumush (Ag, jami)	-	-	0,05	s.-t.	2
96.	Vodorod sulfidi (oltingugurt digidrid; dihidrosulfid; vodorod sulfidi; vodorod sulfidi)	7783-06-4	N₂S	0,05	org. hid.	4
97.	Butil spirit (n-butanol; butan-1-ol; propilkarbinol)	71-36-3	C₄N₁₀O	0,1	s.-t.	2
98.	Izobutil spirit (2-metilpropan-1-ol; izobutanol)	78-83-1	C₄N₁₀O	0,15	s.-t.	2
99.	Izopropil spirit (propan-2-ol)	67-63-0	C₃N₈O	0,25	org. hid.	4
100.	Metil spirti (metanol)	67-56-1	Ch₄O	3,0	s.-t.	2
101.	Propil spirit (propan-1-ol; n-propil spirti)	71-23-8	C₃N₈O	0,25	org. hid.	4
102.	Stirol (yetenilbenzol; vinilbenzol)	100-42-5	C₈N₈	0,02	s.-t.	1
103.	Stronsiy (Sr, jami)	-	-	7,0	s.-t.	2
104.	Sulfamid C12-17	-	-	0,1	um.	4
105.	Sulfatlar (SO₄^2-)	-	-	500,0	org. taʼm.	4
106.	Surma (Sb, jami)	-	-	0,005	s.-t.	2
107.	Talliy (Tl, jami)	-	-	0,0001	s.-t.	1
108.	Tellur (Te, jami)	-	-	0,01	s.-t.	2
109.	Tetragidrofuran (tetrametilen oksidi; dietilen oksidi; getrametilen oksidi; dietilen oksidi)	109-99-9	C₄N₈O	0,5	um.	4
110.	Tetranitrometan	509-14-8	CN₄O₈	0,5	org. hid.	4
111.	1, 2, 3, 4-tetraxlorbenzol	634-66-2	C₆N₂Cl₄	0,01	s.-t.	2
112.	Tetraxloro-1, 4-benzoldikarboksil kislota	2136-79-0	C8N2Cl4O4	10	um.	4
113.	1, 2, 3, 4-tetraxlorobutan	3405-32-1	C₄N₆C_l4	0,02	s.-t.	2
114.	Tetralorgeptanx	25641-64-9	C₇N₁₂Cl₄	0,0025	org. hid.	4
115.	Tetraxlormetan (uglerod tetraxlorid; xladon 10 freon 10)	56-23-5	CCl₄	0,002	s.-t.	1
116.	2, 3, 4, 6-tetraxlorfenol	58-90-2	C₆N₂Cl₄O	0,001	org. hid.	4
117.	Tetraxloroetan (izomerlar aralashmasi)	25322-20-7	C₂N₂C_l4	0,2	org. hid.	4
118.	Tetraxloretilen (perxloretilen)	127-18-4	C₂Cl₄	0,005	s.-t.	1
119.	Tetraetil qoʻrgʻoshin	78-00-2	C₈N₂₀Pb	yoʻq	s.-t.	1
120.	Titan (Ti, jami)	-	-	0,1	um.	3
121.	O, O, O-trimetilfosfat (fosfor kislotasi trimetil esteri)	512-56-1	C₃N₉O₄P	0,3	org. hid.	4
122.	Trinitrobenzol	25377-32-6	C₆N₃N₃O₆	0,4	s.-t.	2
123	Trinitrometan (nitroform)	517-25-9	ChN₃O₆	0,01	org.	3
124.	Triftoroxlorpropan	-	C₃N₄ClF₃	0,1	s.-t.	2
125.	2, 3, 6-trixlorbenzoy kislotasi	50-31-7	C₇N₃Cl₃O₂	1	s.-t.	2
126.	Trixlorbenzol	12002-48-1	C₆N₃Cl₃	0,03	org. hid.	3
127.	1, 2, 3-trixlorpropan (alil trixlorid, glitserin trixlorgidrin)	96-18-4	C₃N₅Cl₃	0,07	org. hid.	3
128.	2, 4, 6-trixlorfenol (1-gidroksi-2, 4, 6-trixlorbenzol; 1, 3, 5-trixloro-2-gidroksibenzol)	88-06-2	C₆N₃Cl₃O	0,004	org. taʼm.	4
129.	Formaldegid (formaldegid, oksometan, metilen oksidi, metanal)	50-00-0	Ch₂O	0,05	s.-t.	2
130.	Ftor	7782-41-4	F	0,7	s.-t.	2
131.	Ftoridlar (F)	-	-	1,5	s.-t.	2
132.	Furan (furfuran; oksol; oksatsiklopentadien)	110-00-9	C₄N₄O	0,2	s.-t.	2
133.	Xloridlar (Cl-)	-	-	350,0	org. taʼm.	4
134.	Xrom (Cr, summarno)	-	-	0,05	s.-t.	2
135.	Sianidlar (CN-)	-	-	0,07	s.-t.	2
136.	Siklogeksan (geksametilen; geksagidrobenzol)	110-82-7	C₆N₁₂	0,1	s.-t.	2
137	Rux (Zn, jami)	-	-	5,0	s.-t.	3
138.	Yetil asetat (Sirka kislotasi etil, efir; etiletanoat)	141-78-6	C₄N₈O₂	0,2	s.-t.	2
139.	Yetilbenzol (feniletan)	100-41-4	C₈N₁₀	0,002	org. hid.	4

Izoh:

— suvdagi organik moddalar miqdorini hisoblash, suv va unda erigan kislorod koʻrsatkichlari boʻyicha ruxsat etilgan chegaralar doirasida;

— teri orqali yutilganda xavfli;

— suvda eriydigan barcha shakllar;

— Fenol suvni xlorlash paytida xlorofenol hidini beruvchi uchuvchi fenollar miqdori uchun koʻrsatilgan; u suv taʼminotida tozalash paytida suvni dezinfeksiya qilish uchun xlor ishlatilsa, maishiy va ichimlik suvi uchun suv havzalariga taalluqlidir. Obyektlarda yoki xlor bilan zararsizlantirishga duchor boʻlgan oqova suvlarni oqizish shartlarini aniqlashda, boshqa hollarda, suv havzalari suvidagi uchuvchi fenollarning miqdori 0,1 mg/l konsentratsiyada ruxsat etiladi;

— suv havzalariga tushirishga faqat suvda hosil boʻlgan faol xlor avval bogʻlangan boʻlsa ruxsat etiladi;

— siyanid ioni sifatida hisoblangan oddiy va murakkab siyanidlar (siyanoferratlar bundan mustasno);

— kanserogenlar;

— suvni tozalash va materiallar va reagentlardan migratsiya natijasida suvga ham kirishi mumkin boʻlgan kimyoviy moddalar.

ijtimoiy-t. — sanitariya-toksikologik;

jami — umumiy sanitariya;

org. — suvning organoleptik xususiyatlarining oʻzgarishi tabiatini dekodlash bilan organoleptik (ap. — suvning hidini oʻzgartiradi, loyqa. — suvning loyqaligini oshiradi, yaxshi. — suvga rang beradi, koʻpik — sabab boʻladi. Koʻpik hosil boʻlishi, pl.- suv yuzasida plyonka hosil qiladi, — suvda taʼm beradi, op.- rangsizlanishni keltirib chiqaradi).

Yer osti va yer usti suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0083-24-son SanQvaN)
7-ILOVA

Yer osti va yer usti suv obyektlaridagi sanitariya-mikrobiologik koʻrsatkichlar boʻyicha aholining ichimlik, kommunal-maishiy suvdan foydalanish sharoitlarini epidemiologik baholash

Nomlanishi / Koʻrsatkichlar	Koʻrsatkichlar qiymatlarini tartiblash (hisoblash) va ularni ball orqali baholash (maxrajlash)
1. Umumiy mikroblar soni va Termotolerant bakteriyalar miqdori 5000 KOE/dm³ dan ortiq boʻlgan suv obyektlaridagi suv namunalarining foizi	<15 1	16-59 4	60-70 8	> 70 10
2. Suv obyektlarining oʻrtacha koli indeksi	<1000 1	1001-1500 5	1501-2000 10	> 2000 15
3. Suv ombori suvidan maishiy ehtiyojlar uchun foydalanadigan aholi foizi	<10 1	11-20 7	21-40 10	> 40 15
4. Ichak patogen infeksiyalari aniqlangan suv omborlaridan olingan suv namunalarining foizi:
a) salmonella, tif va paratif, shigella, vabo vibrionlari 01 guruh	0 0	1-2 7	2-5 10	> 5 15
b) salmonella, vibrionlar 01 guruhdan tashqari	<3 1	3-20 3	<3 1	> 30 7
Ballarning umumiy reyting shkalasi epidemik xavf darajasi potensiali	<4	5 — 26	27 — 43	44 — 62
	I — yuqori yemas	II — koʻtarilgan	III — yuqori	IV — juda yuqori
5. Suv obyektlari suvining oʻrtacha kolifag indeksi	< 100 1	101-1000 4	1001-1500 9	> 1500 14
6. Suv obyektlarida suv namunalarining kolifag indeksi 1 dm³ 100 BOYE dan ortiq	< 25 1	26-60 4	61-80 7	> 80 9
7. Enteroviruslar — ichak virusli infeksiyalarning qoʻzgʻatuvchisi bilan ifloslangan suv obyektlaridan olingan suv namunalarining foizi	<5 1	6-20 7	21-30 10	> 30 12
Potensial epidemik xavf darajasini baholash shkalasi	3 dan oshmagan	4 — 15	16 — 26	27 — 35
Potensial epidemik xavf darajasini baholash shkalasi	I — yuqori yemas	II — koʻtarilgan	III — yuqori	IV — juda yuqori

Yer osti va yer usti suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0083-24-son SanQvaN)
8-ILOVA

Sugʻorish uchun ishlatiladigan oqova suvlarda ruxsat etilgan kation nisbati (Na: Ca+Mg)

Karbonatli tuproqlar*

Karbonatsiz tuproqlar

Ogʻir qumloq

PN₅₀=200 mm**

Qumli

PV₅₀=50 mm

Ogʻir qumloq

PV₅₀=200 mm

Qumloqli

PV₅₀=50 mm

^* CaCO₃ tarkibi 0,5 foiz dan koʻp boʻlsa

^{** P}N₅₀ tuproq qatlamining eng past namlik sigʻimi 0 — 50 mm

Yer osti va yer usti suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0083-24-son SanQvaN)
9-ILOVA

Sugʻorish uchun ishlatiladigan oqova suvlar sifatining mikrobiologik va parazitologik koʻrsatkichlari

Koʻrsatkichlar	Ruxsat etilgan tarkib 1 dm3
laktoza-musbat ichak tayoqchalari soni	<10000
Patogen mikroorganizmlar (aniqlash epidemiologik koʻrsatmalarga muvofiq amalga oshiriladi)	Yetishmasligi
Ichak protozoalarining yashovchan kistalari (dizenteriya amyoba, lyambiliya)	< 1
Yashovchan gelmint tuxumlari (askaridlar, qamchi qurtlari, chuvalchanglar, toksokarlar, fasiollar, tensidlar, mitti tasmasimon qurtlar)	< 1

Yer osti va yer usti suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0083-24-son SanQvaN)
10-ILOVA

Oqova suvlarni ifloslanish koʻrsatkichlari

Koʻrsatkichlar	Yalpi tarkib
Namlik foiz, koʻp emas	82
Organik tarkib, foiz quruq qoldiq	20 kam
Kislotalilik, pN	5,5 — 8,5
Qoʻrgʻoshin, mg/kg, koʻp emas	1000
Mishyak, mg/kg, koʻp emas	20
Simob, mg/kg, koʻp emas	15
Koli-titr, koʻp emas	0,01
Gelmint tuxumlari, dona	0
Patogen yenterobakteriyalar, hujayra	0

Yer osti va yer usti suv obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga (0083-24-son SanQvaN)
11-ILOVA


I.I. Ilinskiy	Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti Suv, tuproq gigiyenasi va sanitariya bakteriologiyasi laboratoriyasi mudiri, t.f.d., professor;
O.P. Mirshina	Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining Sanitariya-gigiyena boshqarmasi bosh mutaxassisi, t.f.n;
L.T. Turdiyeva	Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining Sanitariya-gigiyena boshqarmasi bosh mutaxassisi;
I.A. Usmanov	Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti yetakchi ilmiy xodim, t.f.d;
G.E. Musabekov	Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining Toshkent viloyati boshqarmasi kommunal gigiyena boʻlimi sanitariya vrachi;
Shd.O. Tillayeva	Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti Aholi punktlari, turar joy va jamoat binolarini rejalashtirish gigiyenasi laboratoriyasi katta ilmiy xodimi;
Taqrizchilar roʻyxati:
A.U. Sadikov	Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti tibbiy biologik tadqiqotlar laboratoriyasi mudiri, t.f.d. professor;
D.A. Zareddinov	Toshkent shahar tibbiyot xodimlarining kasbiy malakasini oshirish markazi, Gigiyena va radiatsiya xavfsizligi kafedrasi mudiri, t.f.d. professor;
G.T. Iskandarova	Toshkent tibbiyot akademiyasi “Kommunal va mehnat gigiyenasi” kafedrasi mudiri, t.f.d., professor.

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining 2024-yil 22-noyabrdagi 26-son qaroriga
2-ILOVA

Oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilayotgan sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari

ROʻYXATI

1. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan 2002-yil 29-iyulda tasdiqlangan 0129-02-son SanQvaM “Oʻzbekiston Respublikasining oʻziga xos tabiiy-iqlim sharoitida kanalizatsiya tizimlariga qoʻyiladigan sanitariya talablari”.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan 2004-yil 25-oktabrda tasdiqlangan 0173-04-son SanQvaM “Oʻzbekistonning oʻziga xos sharoitlarida yer osti suvlarini ifloslanishini muhofaza qilish boʻyicha sanitariya-gigiyenik talablar”.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan 2005-yil 10-yanvarda tasdiqlangan 0180-05-son SanQvaM “Oʻzbekistonning tabiiy-iqlim sharoitida qishloq xoʻjaligi sugʻorish maydonlarida oqava suvlar va uning choʻkindilaridan foydalanishga qoʻyiladigan gigiyenik talablar”.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan 2005-yil 10-yanvarda tasdiqlangan 0181-05-son SanQvaM “Oʻzbekistonning tabiiy-iqlim sharoitida oʻgʻitlash va sugʻorishda foydalaniladigan oqava suvlar, ularning choʻkindilarini sifatiga qoʻyiladigan gigiyenik talablar”.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan 2006-yil 26-oktabrda tasdiqlangan 0216-06-son SanQvaM “Tozalangan shahar oqava suvlaridan sanoat suv taʼminotida foydalanishga qoʻyiladigan sanitariya qoidalari”.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan 2008-yil 16-oktabrda tasdiqlangan 0255-08-son SanQvaM “Oʻzbekiston sharoitida suv havzalarining aholi salomatligi uchun xavfliligi nuqtai nazaridan ifloslanish darajasini gigiyenik baholashning asosiy mezonlari”.

7. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan 2015-yil 10-fevralda tasdiqlangan 0318-15-son SanQvaM “Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi suv manbalarini muhofaza qilish boʻyicha gigiyenik va epidemiyaga qarshi talablar”.