Ushbu Qonunning maqsadi qon va uning tarkibiy qismlari donorligi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:

donor — o‘z qoni va uning tarkibiy qismlaridan bir qismini tibbiyot ehtiyojlari uchun ixtiyoriy ravishda beruvchi jismoniy shaxs;

donor qoni banki — qon bilan ishlash xizmati tomonidan vujudga keltiriladigan va yangilab boriladigan, uzoq muddat saqlashga mo‘ljallangan donor qoni tarkibiy qismlarining zaxiralari;

donor qoni preparatlari — donor qoni tarkibiy qismlarini qayta ishlashda olingan davolash vositalari;

donor qoni tarkibiy qismlari — qonning qon plazmasi va hujayralari shaklidagi tarkibiy qismlari.

Qon va uning tarkibiy qismlari donorligi to‘g‘risidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O‘zbekiston Respublikasining qon va uning tarkibiy qismlari donorligi to‘g‘risidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.

Qon va uning tarkibiy qismlari donorligining asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

qon va uning tarkibiy qismlarini topshirishning ixtiyoriyligi;

qon va uning tarkibiy qismlarini topshirishning inson uchun bezararligi;

donor qoni va uning tarkibiy qismlarini ishlatish xavfsizligi.

Qon va uning tarkibiy qismlarini tibbiyot ehtiyojlari uchun topshirish donor tomonidan ixtiyoriylik asosida amalga oshiriladi.

Shaxsni qon va uning tarkibiy qismlarini topshirishga biron-bir tarzda majburlashga yo‘l qo‘yilmaydi.

Qon va uning tarkibiy qismlarini topshirishning inson uchun bezararliligi qon bilan ishlash xizmati tomonidan donor bo‘lishga rozilik bildirgan shaxsni tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish, qon va uning tarkibiy qismlarini olishda tibbiyot xodimlarining sanitariya-gigiyena normalari va qoidalariga rioya etishi, shuningdek qon va uning tarkibiy qismlarini topshirishning davriyligi va hajmiga rioya etilishi orqali ta’minlanadi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini ishlatish xavfsizligini ta’minlash sog‘liqni saqlash tizimi davolash-profilaktika muassasalarining tibbiyot xodimlari tomonidan amalga oshiriladi. Tibbiyot xodimlari donor qoni va uning tarkibiy qismlari sifati hamda xavfsizligini kafolatlovchi belgilangan standartlarga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirishlari shart.

Qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish bepul va pulli asosda amalga oshirilishi mumkin.

Donor qonining tarkibiy qismlarini keyinchalik, zarurat bo‘lganda, donorning o‘ziga ishlatilishini ko‘zlab topshirish (autodonorlik) qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish yoshi o‘n sakkizga to‘lgan shaxslar O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadigan tartibda tibbiy ko‘rikdan o‘tkazilganidan keyingina amalga oshiriladi.

Qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish oldidan shaxslarni tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish hamda ularning salomatligi to‘g‘risida hujjat berish bepul amalga oshiriladi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini to‘plash, tayyorlash, qayta ishlash va saqlashni qon bilan ishlash xizmati amalga oshiradi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini, shuningdek donor qoni preparatlarini ishlatish sog‘liqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalarida amalga oshiriladi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini to‘plash, tayyorlash, qayta ishlash, saqlash hamda ishlatish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlariga, shuningdek donor qoni preparatlariga bo‘lgan ehtiyojlar, donor qoni bankini vujudga keltirish va yangilab borish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Qon bilan ishlash xizmati donor qoni va uning tarkibiy qismlarini to‘plashga, tayyorlashga, qayta ishlashga va saqlashga ixtisoslashtirilgan tibbiyot tashkilotlari hamda donor qoni va uning tarkibiy qismlaridan farmatsevtika mahsulotlarini ishlab chiqarishga ixtisoslashtirilgan farmatsevtika tashkilotlari majmuidan iboratdir.

Qon bilan ishlash xizmati faoliyatini muvofiqlashtirib borish O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartibda amalga oshiriladi.

Qon bilan ishlash xizmati qon va uning tarkibiy qismlari donorligini tashkil etishni quyidagi yo‘llar bilan amalga oshiradi:

donor qoni va uning tarkibiy qismlarini to‘plash, tayyorlash, qayta ishlash, saqlash;

aholini qon va uning tarkibiy qismlarini ixtiyoriy ravishda topshirishga jalb etish;

donor qoni va uning tarkibiy qismlarini, shuningdek donor qoni preparatlarini ishlatish xavfsizligi sharoitlarini ta’minlash;

donor qoni va uning tarkibiy qismlari, shuningdek donor qoni preparatlarining tashilishini tashkil etish;

donor qoni bankini vujudga keltirish va yangilab borish.

Qon bilan ishlash xizmati qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari o‘z vakolatlari doirasida:

aholi orasida beg‘araz donorlik madaniyatini shakllantirish, donorlik harakatini keng jamoatchilik ishtirokida rivojlantirish, donorlarga sifatli xizmatlar ko‘rsatish va ular uchun qulay shart-sharoitlar yaratish choralarini ko‘radilar;

qon va uning tarkibiy qismlari donorligi to‘g‘risidagi qonunchilik ijro etilishini ta’minlaydilar;

o‘z hududlarida qon va uning tarkibiy qismlari donorligini tashkil etadilar;

qon va uning tarkibiy qismlari donorligini rivojlantirishga mahalliy budjetdan mablag‘lar ajratadilar.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari qon va uning tarkibiy qismlari donorligi sohasida qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishlari mumkin.

Korxonalar, muassasalar, tashkilotlar ma’muriyati, harbiy qism komandirlari (boshliqlari):

shaxslarni donorlar safiga jalb qilishda qon bilan ishlash xizmatiga ko‘maklashadilar;

tibbiy ko‘rikdan o‘tadigan kuni va qon topshiradigan kuni donorni uning murojaatiga binoan ish, xizmat yoki o‘qish joyidan sog‘liqni saqlash muassasalariga borishiga moneliksiz ruxsat beradilar, donorning shu kunlari ish yoki xizmat joyida bo‘lmasligi odamlar hayoti yoki sog‘lig‘iga xavf tug‘dirishiga, davlat mudofaasi, xavfsizligi va jamoat tartibini ta’minlash bilan bog‘liq vazifalar bajarilmasligiga yoki boshqa og‘ir oqibatlarga olib kelishi mumkin bo‘lgan hollar bundan mustasno;

qon topshirish tashkil etilishi uchun zarur bo‘lgan binolarni berib turadilar;

donorga qonunchilikda belgilangan kafolatlarni beradilar hamda rag‘batlantirish choralarini qo‘llaydilar.

O‘zbekiston Qizil Yarim oy jamiyati, boshqa nodavlat notijorat tashkilotlari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari aholini qon va uning tarkibiy qismlari bepul donorligiga jalb qilishda, donorlarga turli shakldagi rag‘batlantirishlar belgilashda, ommaviy axborot vositalari orqali aholining keng xabardor qilinishini tashkil etishda hamda qon va uning tarkibiy qismlari donorligini rivojlantirishga doir boshqa tadbirlarda ishtirok etishlari mumkin.

Aholini qon va uning tarkibiy qismlari bepul donorligiga jalb etish maqsadida qon va uning tarkibiy qismlari donorligini rivojlantirish jamoat fondlari tashkil etilishi mumkin, bunday fondlarni tashkil etish tartibi qonunchilik bilan belgilanadi.

Qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish chog‘ida donor qonunchilikda belgilangan tartibda quyidagi huquqlarga ega:

sog‘lig‘i saqlanishi kafolatining tibbiyot xodimlari tomonidan ta’minlanishi;

sog‘lig‘iga yetkazilgan zararning o‘rni qoplanishi;

bepul ovqat bilan ta’minlanish.

Donor qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi mumkin.

Donor bo‘lishga rozilik bildirgan shaxs tibbiy ko‘rikdan o‘tish paytida o‘zi bilgan ilgarigi va hozirgi kasalliklari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni ma’lum qilishi shart.

Qon topshirish davriyligi bir martalik qon olish besh yuz millilitrdan, shuningdek laboratoriya tekshiruvlari uchun qirq millilitrdan ortiq bo‘lmagan normada yiliga besh marotabadan oshmasligi kerak.

Qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.

Qon va uning tarkibiy qismlarini topshiradigan kuni, shuningdek tibbiy ko‘rikdan o‘tadigan kuni donor ana shu kunlar uchun o‘rtacha ish haqi saqlangan holda ishdan ozod qilinadi.

O‘rta maxsus va professional ta’lim tashkilotlarining o‘quvchilari, oliy ta’lim tashkilotlarining talabalari, ta’lim oluvchilarning boshqa toifalari qon va uning tarkibiy qismlarini topshiradigan kuni, shuningdek tibbiy ko‘rikdan o‘tadigan kuni mashg‘ulotlardan, harbiy xizmatchilar esa naryadlarni bajarishdan, xizmatni o‘tashning vaxta va boshqa shakllaridan ozod qilinadilar.

Donorga har safar qon va uning tarkibiy qismlarini topshirgan kunning bevosita ertasiga dam olish uchun o‘rtacha ish haqi saqlangan holda qo‘shimcha bir kun beriladi. Donorning xohishiga ko‘ra mazkur dam olish kuni har yilgi mehnat ta’tiliga qo‘shib berilishi mumkin.

Qon va uning tarkibiy qismlarini muntazam ravishda hamda bepul topshiruvchi donor “O‘zbekiston Respublikasi faxriy donori” ko‘krak nishoni bilan taqdirlanadi va bazaviy hisoblash miqdorining o‘n besh baravari miqdorida bir yo‘la beriladigan pul mukofoti oladi.

“O‘zbekiston Respublikasi faxriy donori” ko‘krak nishoni to‘g‘risidagi nizom O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

O‘zbekiston Respublikasi faxriy donori” ko‘krak nishoni bilan taqdirlangan donorlarga:

o‘zlari uchun qulay bo‘lgan vaqtda har yilgi mehnat ta’tiliga chiqish;

shahar yo‘lovchilar transportidan (yo‘nalishli va yo‘nalishsiz taksilardan tashqari) bepul foydalanish;

sanatoriy-kurortlarda davolanish uchun yo‘llanmalarni navbatsiz olish huquqi beriladi.

Donor qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa shakllarda ham rag‘batlantirilishi mumkin.

Qon bilan ishlash xizmatining qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish, ularni to‘plash, tayyorlash, qayta ishlash va saqlash jarayonida qon bilan aloqada bo‘luvchi tibbiyot xodimlariga qonunchilikka muvofiq imtiyozlar beriladi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini, shuningdek donor qoni preparatlarini O‘zbekiston Respublikasiga olib kirish va O‘zbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqish O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini, shuningdek donor qoni preparatlarini tashish tegishli transport turlarida ayrim toifadagi maxsus yuklarni tashish bo‘yicha belgilangan talablarga rioya etilgan holda amalga oshiriladi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini, shuningdek donor qoni preparatlarini tashish tartibi qonunchilik bilan belgilanadi.

O‘zbekiston Respublikasi hududida tabiiy ofatlar, avariyalar va falokatlar, epidemiyalar, epizootiyalar ro‘y bergan hollarda va boshqa favqulodda vaziyatlarda qon va uning tarkibiy qismlari donorligini tashkil etish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Qon va uning tarkibiy qismlari donorligini rivojlantirish tadbirlarini moliyalashtirish Davlat budjeti mablag‘lari va qonunchilikda man etilmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Qon va uning tarkibiy qismlari donorligi sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

Qon va uning tarkibiy qismlari donorligi to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladilar.