1.Одил судлов. Ҳуқуқ-тартиботни муҳофаза қилиш. Адлия / Ижро иш юритуви]
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг
буйруғи
«АХЛОҚ ТУЗАТИШ ИШЛАРИ, МУАЙЯН ҲУҚУҚДАН МАҲРУМ ҚИЛИШ ТАРИҚАСИДАГИ ЖАЗОЛАРНИ ИЖРО ЭТИШ ВА ШАРТЛИ ҲУКМ ҚИЛИНГАНЛАРНИ НАЗОРАТ ҚИЛИШ ТАРТИБИГА ОИД ЙЎРИҚНОМА»НИ ТАСДИҚЛАШ ҲАҚИДА
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2001 йил 24 ноябрда 1087-сон билан давлат рўйхатидан ўтказилган]
LexUZ шарҳи
Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси ички ишлар вазирининг 2017 йил 27 июлдаги 157-сонли «Муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш, ахлоқ тузатиш ишлари ва озодликни чеклаш тариқасидаги жазоларнинг ижросини ташкил этиш ҳамда шартли ҳукм қилинган шахслар устидан назоратни амалга ошириш тартиби тўғрисидаги йўриқномани тасдиқлаш ҳақида»ги буйруғига (рўйхат рақами 2922, 28.08.2017 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2001 йил 6 июндаги 247-41 «с»-сонли «Жиноятчиликка қарши курашда Ўзбекистон Республикаси ИИВ Профилактика хизматининг ролини кучайтириш тўғрисида»ги қарорининг ижросини таъминлаш мақсадида буюраман:
1. Илова қилинаётган «Ахлоқ тузатиш ишлари, муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазоларни ижро этиш ва шартли ҳукм қилинганларни назорат қилиш тартибига оид Йўриқнома» тасдиқлансин.
2. Ушбу буйруқ Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан давлат рўйхатидан ўтказилгандан кейин ўн кундан сўнг кучга киритилсин.
3. Қорақалпоғистон Республикаси Ички ишлар вазирига, Тошкент шаҳар ИИББ ва вилоятлар ИИБ бошлиқларига:
шаҳар ва туман ИИБ ҲООБ жазони ижро этиш инспекцияси ходимлари томонидан Йўриқнома амалга киритилган кундан эътиборан 1 ойлик муддат ичида уни ўрганиб чиқилиши ҳамда тегишли синовлар қабул қилиниши ташкил этилсин.
4. 2002 йилнинг 1-чораги давомида республика шаҳар ва туман ИИБ ҲООБ жазони ижро этиш инспекцияларига ушбу Йўриқнома талабларини ўзлаштириш, амалиётда қўллаш масалаларида Ўзбекистон Республикаси ҲООББ ходимлари томонидан амалий ёрдам кўрсатилсин.
5. Ушбу буйруқнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирининг ўринбосари милиция генерал-майори Б.Р. Парпиев зиммасига юклатилсин.
6. Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг 1999 йил 18 июндаги 120-сонли буйруғи ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
Вазир ички хизмат генерал-полковниги З.А. АЛМАТОВ
Тошкент ш.,
2001 йил 17 ноябрь,
298-сон
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг 2001 йил 17 ноябрдаги 298-сонли буйруғи билан
ТАСДИҚЛАНГАН
Ахлоқ тузатиш ишлари, муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазоларни ижро этиш ва шартли ҳукм қилинганларни назорат қилиш тартибига оид
ЙЎРИҚНОМА
Мазкур Йўриқнома Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2001 йил 6 июндаги 247-41«с»-сонли «Жиноятчиликка қарши курашда Ўзбекистон Республикаси ИИВ Профилактика хизматининг ролини кучайтириш тўғрисида»ги қарори асосида қайта ишлаб чиқилган.
БИРИНЧИ БЎЛИМ. АХЛОҚ ТУЗАТИШ ИШЛАРИ
I. Умумий қоидалар
1. Ахлоқ тузатиш ишлари тариқасидаги жазонинг ижроси қонуний кучга кирган суд ҳукмига (ажримига) мувофиқ маҳкумнинг ўз иш жойида ёки мазкур жазо ижросини назорат қилувчи органлар белгилаб берадиган бошқа жойларда ўталади.
2. Ахлоқ тузатиш ишлари тариқасидаги жазога ҳукм қилинган шахслар Ўзбекистон Республикаси қонунларида ва суд ҳукмида кўзда тутилган чекланишлардан ташқари Ўзбекистон Республикаси фуқаролари учун белгиланган барча ҳуқуқлардан фойдаланадилар ва мажбуриятларни бажарадилар. Бу қоида Ўзбекистон Республикаси ҳудудида шундай жазони ўтаётган чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахсларга нисбатан ҳам қўлланилади.
* Матнда бундан буён қисқа қилиб «корхоналар» деб юритилади).
4. Жазони ўз иш жойида ўташ шарти билан ахлоқ тузатиш ишларига ҳукм қилинган шахслар судлангунга қадар ишлаган жойларида ва эгаллаган лавозимларида ўтайдилар. Бундай шахсларни бошқа ишга ёки лавозимга ўтказиш меҳнат қонунларида белгиланган умумий асосларда амалга оширилади.
Ахлоқ тузатиш ишларининг назорат қилувчи органлар белгилаб берадиган бошқа жойларда ўталадиган тури республика ҳудуди доирасида республика ИИВ ҲООББ Озодликдан маҳрум қилиш билан боғлик бўлмаган жазоларни ижросини назорат қилиш бошқармаси томонидан белгиланган тартибда ўталади.
Уларни меҳнатидан иш жойидан ташқари зарурат туғилганда турар жой билан ҳам таъминлаш имконияти бор бўлган корхоналарда шартнома асосида фойдаланилишига йўл қўйилади. Вояга етмаганларга нисбатан ахлоқ тузатиш ишлари ўз иш жойида, айбдор ҳеч қаерда ишламаса, ушбу жазо ижросини назорат қилувчи органлар белгилаб берадиган, аммо ўзи яшайдиган ҳудуддаги бошқа жойларда ўталади.
5. Ахлоқ тузатиш ишларини ижро этувчи органларнинг фаолияти қонунларга қатъий риоя қилишга асосланади.
Бу органларнинг мансабдор шахслари ушбу органлар фаолиятида қонунларга қатъий риоя қилиниши учун масъулдирлар.
6. Ахлоқ тузатиш ишларини ўтаётган маҳкумлар жазо ўташнинг белгиланган тартиб-қоидаларига риоя қилишлари, шу билан бирга, жазони ижро этувчи орган чақирувига ўз вақтида келишлари шарт. Агар маҳкум ушбу талабларга узрсиз сабабларга кўра риоя қилмаган тақдирда олиб келишнинг мажбурий чоралари қўлланиши мумкин.
II. Ахлоқ тузатиш ишлари тариқасидаги жазони ижро этувчи органлар ва уларнинг мажбуриятлари
7. Ахлоқ тузатиш ишлари тариқасидаги жазо ижроси маҳкумнинг яшаш жойидаги ички ишлар органларининг ҲООБ жазоларни ижро этиш инспекцияси томонидан амалга оширилади. Маҳкум доимий яшаш жойига эга бўлмаган тақдирда ҳукмнинг ижроси ҳукм чиқарилган жойдаги жазоларни ижро этиш инспекцияси зиммасига юклатилади.
Ўзбекистон Республикаси ИИВ ҲООББ Озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазоларни ижросини назорат қилиш бошқармаси, Қорақалпоғистон Республикаси ИИВ, Тошкент шаҳар ИИББ, вилоятлар ИИБ ҲООБ озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазоларни ижросини назорат қилиш бўлим ва бўлинмалари мазкур жазо ижросини назорат қиладилар.
8. Ахлоқ тузатиш ишлари тариқасидаги жазони ижро этувчи орган томонидан:
а) ахлоқ тузатиш ишларига ҳукм қилинганларнинг ҳисоби олиб борилади;
б) маҳкумга жазони ўташнинг тартиби ва шартлари тушунтирилади;
в) бошқа жойларда ўталадиган ахлоқ тузатиш ишларига ҳукм қилинганлар белгиланган тартибда ишга юборилади ва ўз вақтида етиб борилиши назорат қилинади. Жазони ўз иш жойида ўташга ҳукм қилинганларга зарур бўлганда ишга жойлашишга ёрдам берилади;
г) ахлоқ тузатиш ишларини ўтаётган маҳкумларнинг иш ҳақидан ўз вақтида ва тўғри ҳақ ушлаб қолиш ҳамда ушлаб қолинган пул миқдорини белгиланган тартибда ва ўз вақтида давлат фойдасига ўтказиш, корхона маъмурияти томонидан ахлоқ тузатиш ишларини қонунчиликда белгиланган ўташ шартларига риоя қилиниши, жазони ўтаб бўлганларнинг меҳнат дафтарчаларига тегишли ёзувларни тўғри киритилиши устидан назорат олиб борилади. Текшириш вақти-вақти билан ахлоқ тузатиш ишлари жазосини ўташ давомида йилига камида икки маротаба бевосита корхонанинг ўзида амалга оширилади. Текширув якуни тўғрисида 2 нусхада далолатнома тузилади. Бир нусхаси корхонада, иккинчи нусхаси эса корхона маъмурияти вакилининг танишганлик ҳақидаги имзоси билан жазони ижро этиш инспекциясида сақланади;
д) маҳкум жазо муддатини қонунда белгиланган қисмини ўтаб бўлганидан сўнг бир ойлик муддат ичида уни жазони ўташдан муддатидан илгари шартли озод қилиш ёки жазонинг ўталмаган қисмини енгилроқ жазо билан алмаштиришга тақдим этиш масаласини кўриб чиқилиши, ҳамда тақдим қилиш ёки рад этиш ҳақида қарор чиқарилиши шарт;
е) ахлоқ тузатиш ишларига ҳукм қилинганлар жазони ўташ давомида меҳнатга яроқсиз бўлиб қолсалар ёхуд пенсия ёшига етган ҳолларда, шунингдек аёллар ҳомиладорлик ва туғиш таътилига чиқсалар, уларни жазони ўташдан озод қилиш ҳақида судга тақдимнома киритилади;
ж) жазонинг мазкур турларини ижро этувчи органларнинг чақирувига узрсиз сабабларга кўра келишдан бош тортган шахсларга нисбатан мажбурий олиб келиш ҳақида қарор чиқарилади;
з) маҳкумни қидириб топиш юзасидан дастлабки тадбирлар ўтказилади, зарур материаллар тайёрланади ва тегишли жиноят қидирув хизматига оширилади;
и) жазо ўташдан бош тортган шахсларга нисбатан жиноят кодексининг талабларидан келиб чиқиб, ахлоқ тузатиш ишларининг ўталмай қолган муддатини озодликдан маҳрум қилиш жазоси билан вояга етмаган шахсларга нисбатан эса қамоқ жазоси билан алмаштириш ҳақида судга тақдимнома киритилади;
к) йилнинг ҳар чорагида ИИБга ижро учун юборилган ҳукмларни (ажримларни) суд органларининг шу масалага оид маълумотлари билан солиштирилади. Натижаси далолатнома тузиш билан расмийлаштирилиб, аниқланган камчиликларни бартараф қилиш чоралари кўрилади.
9. Қорақалпоғистон Республикаси ИИВ, Тошкент шаҳар ИИББ, вилоятлар ИИБ ҲООБ озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазоларни ижросини назорат қилиш бўлим ва бўлинмалари:
а) жазоларни ижро этиш инспекциялари устидан ташкилий-методик раҳбарликни амалга оширади, уларнинг фаолиятларини доимий (йилига камида 2 маротаба) текширувдан ўтказиб турадилар, уларга амалий ёрдам кўрсатадилар, ижобий тажрибаларни тадбиқ этадилар, уларнинг иш усуллари ва шаклларини янада такомиллаштириб, ходимларнинг касб маҳоратини ошириб бориш чораларини кўрадилар;
б) йилнинг ҳар чорагида жазони ижро этиш инспекциялари билан суд органлари ўртасида ижрога юборилган ҳукмлар (ажримлар) тўғрисидаги маълумотларни солиштириш ўтказилишини таъминлайдилар, ҳамда назорат олиб борадилар.
Шаҳар ва туман ички ишлар бошқармалари ва бўлимларининг ҲООБ жазони ижро этиш инспекциялари устидан кундалик раҳбарлик шу органлар бошлиқларига юкланади.
III. Ахлоқ тузатиш ишларига жалб қилиш ҳақидаги ҳукмларни ижрога қабул қилишни расмийлаштириш
10. Ижро этилиши лозим бўлган ахлоқ тузатиш ишларига жалб қилиш ҳақидаги суд ҳукмлари (ажримлари) (ижрога келган кундан бошлаб) 10 кунлик муддатдан кечикмасдан ижро қилинади.
11. Суд ҳукмининг нусхаси ва ҳукмни ижро этиш ҳақидаги суднинг фармойиши ахлоқ тузатиш ишларига ҳукм қилиниб, жазони ўташ учун асос мавжудлигини тасдиқловчи ҳужжат ҳисобланади.
12. Ижрога келган ҳужжатлар шаҳар ёки туман ИИБ нинг кирув-қайд журналида келган кунининг ўзида рўйхатдан ўтказилади ва ИИБ раҳбарининг кўрсатмаси билан жазони ижро этиш инспекцияси ходимига берилади. Инспекциянинг ходими томонидан шу куннинг ўзида махсус тикилган, рақамланган ва муҳрланган 1-иловага мувофиқ ҳисоб журналида қайд этилади.
13. Суд ҳукми (ажрими)да, унинг ижроси учун тўсқинлик қилувчи тушунмовчиликлар бўлса, жазони ижро этиш инспекцияси уч кунлик муддат ичида ҳукм (ажрим) чиқарган судга уларни бартараф этишларини сўраб мурожаат этади.
14. Ахлоқ тузатиш ишини ўтаётган шахсга у томонидан содир этилган янги жиноят учун ахлоқ тузатиш ишларига жалб этилганлик ҳақидаги ҳукмнинг нусхаси келса ва ушбу ҳукмда биринчи содир этилган жиноятнинг оқибатлари ҳақида кўрсатма бўлмаса, жазони ижро этиш инспекцияси уч кунлик муддатда судга ҳукмларни жамлаб, аввалги жазо чораси ҳақидаги масалани ҳал қилиш учун тақдимнома киритади. Бунда суд томонидан мазкур масала ҳал этилгунга қадар биринчи ҳукмнинг ижроси тўхтатилмайди.
15. Жазони ижро этиш инспекцияси томонидан кечиктирмасдан ҳукм чиқарган судга ҳукмни ижро қилиш учун қабул қилинганлиги ҳақида, шунингдек агар озодликдан маҳрум қилиш жазосининг ўталмаган қисми ахлоқ тузатиш ишларига ўзгартирилган бўлса, маҳкум бўшатилган жазони ижро этиш муассасасига ҳам 2-иловага мувофиқ хабарнома юборилади.
16. Ҳукм (ажрим) нусхаси рўйхатга олингандан сўнг шу куннинг ўзида ҳар бир маҳкумга 3-иловага мувофиқ ҳисобварақаси тўлдирилиб, 4-иловага мувофиқ шахсий ҳужжатлар йиғма жилди юргизилади. Озодликдан маҳрум қилиш жазосининг ўталмаган қисми ахлоқ тузатиш ишлари билан алмаштирилганда, маҳкумларга янги йиғма жилд тутилмасдан балки улар жазо ўтаган жазони ижро этиш муассасасидаги шахсий йиғма жилдлари давом эттирилади. Шахсий йиғма жилдда маҳкумнинг жазосини ўташга тааллуқли бўлган барча ҳужжатлар, ҳамда ҳукмнинг (ажримнинг) нусхалари сақланади.
17. Шахсий йиғма жилддаги ҳужжатлар тикилган, рақамланган ва муқованинг ички томонидан рўйхатга киритилган бўлиши керак. Шахсий йиғма жилднинг ва ҳисоб варақасининг тартиб рақамлари ҳукм нусхасининг ҳисоб журналида қайд этилган рақамига мос бўлиши шарт.
Шахсий йиғма жилдлар темир шкафларда сақланади, ҳамда иш куни тугаганидан сўнг шкафлар қулфланиб, муҳрланади.
18. Жазони ижро этиш инспекцияси ходимлари маҳкумнинг ҳисобга олинганлиги ҳақида унинг яшаш жойидаги ички ишлар идора раҳбарига керакли профилактика тадбирларини ўтказиш зарурлиги тўғрисида 5-иловага мувофиқ билдирги орқали хабар қилади.
Ички ишлар идора раҳбари ушбу билдиргини маҳкумнинг турар жойи бўйича масъул бўлган профилактика ходимига керакли кўрсатмалар бериб топширади. Профилактика ходими маҳкум билан олиб борилаётган профилактик ишлар ҳақида жазони ижро этиш инспекциясини вақти-вақти билан (чорак давомида камида бир маротаба) ёзма равишда хабардор қилиб туради.
20. Ҳар бир маҳкум ҳисобга олингандан сўнг, суҳбат ўтказиш учун жазони ижро этиш инспекциясига чақирилиб, уларга ахлоқ тузатиш ишини ўташ тартиби, шарт-шароитлари ҳамда унга нисбатан қўлланиши мумкин бўлган рағбатлантириш ва жазолаш чоралари ҳақида тушунтирилиши лозим.
IV. Ахлоқ тузатиш ишига ҳукм қилинганларнинг шахсий ҳисоби
21. Шахсий ҳисоб ахлоқ тузатиш ишлари тариқасидаги жазоларга ҳукм қилинган шахсларга нисбатан ҳукм ижросини ташкил этишга, маҳкумларни жазо ўташга жалб қилишга, уларнинг иш ҳақидан ажратмаларни тўғри ушлаб ўз вақтида давлат фойдасига ўтказилишини назорат қилишга, маҳкумларни ўз вақтида жазо ўташдан озод қилишга хизмат қилади.
б) жазо ўташ вақтида ишлаб турган жойидан бўшаб, янги иш жойига, бўшаган кунидан бошлаб 15 кунгача жойлашмаган шахслар;
в) касаллиги сабабли ишламаётган шахслар, агар амалдаги қонунга биноан касаллик даври ахлоқ тузатиш ишларини ўташ муддатига қўшилмайди, деб ҳисобланмаса;
г) ушбу жазони ижро этиш инспекцияси хизмат доирасидаги ҳудуддан чиқиб кетган ва уларнинг шахсий йиғма жилдининг олинганлиги ҳақидаги тасдиқномаси келмаган шахслар;
д) бошқа жиноят содир этилганлиги учун эҳтиёт чораси сифатида қамоқда сақланиб турганлар;
е) ахлоқ тузатиш иши жазосини ўташ жараёнида маъмурий жазо сифатида қамоқда сақланиб турган шахслар;
ж) меҳнатга яроқсиз бўлиб қолганлиги учун ёхуд нафақа ёшига етганлиги, шунингдек аёллар бу турдаги жазони ўтаётган вақтда ҳомиладорлик ва туғиш таътилига чиққанлиги муносабати билан жазони ўташдан озод қилиш ҳақида судга тақдимнома киритилган шахслар;
з) меҳнатга яроқсизлигини аниқлаш учун тиббий кўрикдан ўтиш учун юборилган шахслар;
и) ҳукм ижросининг бошланишидан олдин берилган навбатдаги (ҳар йилги) меҳнат таътили ҳамда ойлик иш ҳақи бермаслик шарти билан берилган таътиллардаги шахслар;
к) ичкиликбозлик ва гиёҳвандлик касаллиги туфайли касалхонада даволанаётган шахслар.
28. Жазо муддатини ўтаб бўлмасдан, яшаш жойининг ўзгариши сабабли жазони ижро этиш инспекцияси хизмат қилаётган ҳудуддан чиқиб кетган маҳкумлар ҳақида уларнинг янги яшаш жойидаги ички ишлар бўлимига хабар қилинади. Маҳкумни янги яшаш жойидаги жазони ижро этиш инспекциясининг сўров хатига асосан шахсий ҳужжатлар йиғма жилди ва муҳр билан тасдиқланган ҳисобварағидан нусха ички ишлар бўлими бошлиғининг имзоси билан буюртма почта орқали жўнатилади. Юқорида кўрсатилган шахсий йиғма жилд ва ҳисобварақадан нусхани олганлиги ҳақида жазони ижро этиш инспекциялари дарҳол уларни юборган инспекцияга хабарнома юборадилар.
29. Иш ҳақи белгиланадиган ерда жазо ўтамаётган шахслар амалда ишлаётган ердаги жазони ижро этиш инспекцияси ҳисобида туради (агар бошқа ердаги ишлаш муддати 4 ойдан ошадиган бўлса). Бунда маҳкумнинг иш ҳақидан тўғри ушлаб қолинаётганлигини назорат қилиш иш ҳақи белгиланадиган ердаги жазони ижро этиш инспекциясига топширилади.
30. Агарда маҳкумнинг яшаш жойи бошқа, иш жойи бошқа ҳудудда бўлса, маҳкум иш жойи бўйича жазони ижро этиш инспекциясида ҳисобга олинади. Бошқа жойларда ахлоқ тузатиш ишига ҳукм қилинганлар эса яшаш жойидаги жазони ижро этиш инспекцияси томонидан ҳисобга олинади. Бу шахслар ишга жойлашганларидан сўнг эса иш жойидаги жазони ижро этиш инспекцияси ҳисобига юборилади.
V. Ахлоқ тузатиш иши жазосини ўташга жалб этиш
31. Иш жойида ахлоқ тузатиш жазосини ўташни ушбу Йўриқноманинг 3-бобида кўрсатилганидек расмийлаштирилиб, маҳкумнинг иш жойи кейинги кундан кечиктирилмасдан аниқланиб, маъмуриятга ҳукм (ажрим) нусхаси ва 7-иловага мувофиқ хабарнома юборилади. Агарда маҳкумнинг иш жойини аниқлаш давомида унинг бўшаб кетганлиги аниқланса, жазони ижро этиш инспекцияси унга 15 кунлик муҳлат бериб, ишга киришни таклиф қилади ва зарур бўлса ишга жойлашишида ёрдам беради.
32. Бошқа жойларда ахлоқ тузатиш ишига ҳукм этилганлар керакли ҳужжатлар расмийлаштирилганидан сўнг, жазони ижро этиш инспекциясига чақиртирилиб, аввалги иш жойида ишлаётган бўлса, у ердан дарҳол бўшаттирилиб, белгиланган тартибда ишга юборилади. Бу ҳолатда маҳкумга 8-иловага мувофиқ хабарнома берилади ва унинг бир нусхаси маҳкум ишга юборилаётган жойдаги жазони ижро этиш инспекциясига унинг етиб келишини назорат қилиш учун юборилади, иккинчи нусхаси ёзишмалар жилдига тикиб қўйилади. Агар маҳкум кўрсатмада белгиланган муддатда юборилган жойга етиб бормаса, уч кундан кечиктирмай у ердаги жазони ижро этиш инспекцияси уни юборган ички ишлар бўлимига бу ҳақда хабар қилиши лозим. Шу билан биргаликда, корхона маъмуриятига ҳукм (ажрим) нусхаси ва хабарнома юборилади.
33. Маҳкум меҳнатга яроқсизлиги учун жазо муддатини ўтай олмаслиги тўғрисида ариза билан мурожаат этса, уни тиббий текширувга юборилади, агар маҳкум қонунчиликда белгиланган тартибда меҳнатга яроқсиз деб топилса, қолган жазо муддатини ўташдан озод қилиш тўғрисида судга тақдимнома киритилади.
VI. Ахлоқ тузатиш иши жазосининг муддатини ҳисоблаш
34. Иш жойида ўташ учун ахлоқ тузатиш ишига ҳукм қилинганларнинг жазо муддати корхона маъмурияти жазони ижро этиш инспекциясидан хабарнома олган кунидан бошлаб, ушбу жазони бошқа жойларда ўташга ҳукм қилинганлар эса, жазо муддатини ўташ учун жўнатилиб, корхонада иш бошланган кундан бошлаб ҳисобланади. Суд ҳукми нусхаси (ажрими) корхонага юборилган вақтда, маҳкум навбатдаги меҳнат таътилида бўлса, ахлоқ тузатиш жазоси муддатини ўташ ҳисоби таътилдан қайтиб келиб, биринчи иш бошлаган кунидан ҳисобланади.
35. Ахлоқ тузатиш ишининг муддатини ҳисоблаш календарь ҳисобида олиб борилади, ҳисоблаш амалдаги қонунчилик томонидан жазо учун муддатига қўшилиши лозим бўлган кунлар сони асосида олиб борилади. Кўрсатилган кунлар ҳисоби корхона учун белгиланган ойлик иш жадвали кунларидан кам бўлмаслиги керак. Жазо ўташ муддатига қўшилиши керак бўлган кунлар сони жадвалда белгиланган ойдаги иш кунларидан ошиб кетган тақдирда ортиқча ишлаган кунлар ҳисобга олинмай, бир ой ишлаган деб ҳисобланади.
36. Агар маҳкум суд томонидан белгиланган жазо муддати давомида иш кунлари сонини кераклигича ишлаб бермаган бўлса ва ишламаган иш кунлари сонини ахлоқ тузатиш иши муддатига қўшиши учун асос бўлмаса, ахлоқ тузатиш ишларини ўташ маҳкум белгиланган иш кунлари миқдорини тўлиқ ишлаб бергунга қадар давом этади.
37. Ахлоқ тузатиш ишлари жазосини ўташ муддатига маҳкумнинг ишлаган ва унинг иш ҳақидан ушлаб қолинган вақти (ойлар, кунлар) қўшилади.
38. Шунингдек, маҳкумнинг ахлоқ тузатиш иши жазосини ўташ муддатига қуйидагилар ҳам қўшилади:
а) маҳкум узрли сабабларга кўра ишламаган ва унга қонунга асосан иш ҳақи тўланаётган ҳамда қўшимча таътилда бўлган вақти;
б) касаллик ҳамда касалга қараш учун берилган вақтлар;
в) ҳукм қилинган қишлоқ хўжалик аъзоларига объектив шарт-шароитлар туфайли иш берилмаган бўлса ва агар уларнинг ишлаган жами кунлари хўжалик бўйича хўжалик аъзолари учун белгиланган йиллик минимумдан ёки йилнинг айрим даврларига оид минимумлардан кам бўлмаса, шу ишламаган даврдаги вақт;
г) суд ҳукми (ажрими)га асосан маҳкумнинг шу жиноятни содир этганлиги муносабати билан эҳтиёт чораси сифатида дастлабки қамоқда бўлган вақтининг ҳар бир куни ахлоқ тузатиш иши жазосининг 3 кунига тенг ҳолда жазо ўталган ҳисобланади;
д) озодликдан маҳрум қилиш жазоси суднинг ажрими (қарори) ёки Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонига асосан ахлоқ тузатиш иши жазосига алмаштирилган бўлса, фармон ёки ажрим чиққан кундан бошлаб, унинг озод қилингунигача бўлган вақтининг ҳар бир куни ахлоқ тузатиш иши жазосининг 3 кунига тенг ҳолда жазо ўталган ҳисобланади.
39. Жазо муддати ҳисобланмайдиган ҳоллар:
а) бошқа жиноят содир этганлиги сабабли қамоқда сақланган вақти ҳамда маъмурий жазо тариқасида ҳибсда бўлган вақти;
б) ойлик иш ҳақи сақланмаган таътилда бўлган вақти;
г) касалга қараш учун берилган вақтдан ташқари маҳкум ишламаганлиги сабабли унга ойлик иш ҳақи тўланмаган ҳамма бошқа вақтлар.
VII. Ахлоқ тузатиш ишлари жазосини ўтаётган шахсларнинг ойлик иш ҳақидан ушлаб қолиш тартиби
40. Ахлоқ тузатиш ишига ҳукм қилинганларнинг ойлик иш ҳақидан ушлаб қолиш маҳкумнинг жазо муддатини ўташни бошлаган кунидан амалга оширилади.
41. Ушлаб қолиш, жами иш ҳақидан солиқ ва бошқа тўловларни истисно қилмаган ҳолда, шунингдек маҳкумларга ижро ҳужжатлари бўйича даъволар мавжудлигидан қатъи назар, амалга оширилади ва ҳар ойнинг иккинчи ярми учун тўланган иш ҳақидан, ишдан бўшаганда эса ойнинг ишлаган қисми учун олинади.
42. Ижтимоий таъминот ва ижтимоий суғурта тартибида олинаётган нафақа ва ёрдам пулларидан, иш ҳақи тизимида назарда тутилмаган тўловлардан ва бир марта тўланадиган пул мукофотларидан (фойдаланилмаган таътил учун бериладиган), иш жадвалидан ортиқ ишлаган ойлик иш ҳақидан, ишдан бўшаганда қонунга мувофиқ бериладиган пулдан, янгидан ишга тушганда, бошқа ишга ўтганда, сафарга борганда бериладиган пуллардан, ишчининг шахсий асбобларидан фойдаланганлигига ва берилмаган махсус кийимлар ва пойабзаллар учун тўланадиган пуллардан ва бошқа бадал тўловларидан ушланмайди.
43. Қишлоқ хўжалик аъзоси бўлган маҳкумнинг иш ҳақидан ушлаб қолишда иш ҳақи даромадининг пул ва маҳсулот тарзида олинган қисми ҳам қўшилади. Бунда маҳкумлардан ушлаб қолинган маҳсулот тарзидаги даромад қисми хўжалик ихтиёрида қолади ва давлат харид қилиш нархларидаги қиймати давлат фойдасига ўтказилади.
44. Ҳарбий ўқув йиғинларига чақирилган маҳкумларнинг иш ҳақидан ушлаб қолиш иш жойида амалга оширилади.
45. Корхоналар ишининг йил якуни бўйича тўланадиган мукофот пуллари берилаётганида, қишлоқ хўжалик йилининг якуни бўйича охирги ҳисоб-китоб даврида берилаётган ҳамма пул миқдоридан эмас, фақат жазо ўталган давр учунгина ушлаб қолинади.
46. Маҳкумларнинг иш ҳақидан давлат фойдасига ушлаб қолинаётган пулларни корхона маъмурияти ҳар ойда ойлик иш ҳақини берган куни тегишли давлат банкларининг ҳисоб-китоб рақамига ўтказиб боради. Тўлов қоғозлари билан биргаликда банк муассасаларига ушлаб қолинган ажратмалар ҳақида ҳисоб маълумоти юборилади. Ҳисоб маълумотлари одатда тўлов қоғозларининг орқасида кўрсатилади.
47. Иш ҳақидан ушлаб қолинган пул миқдорини нақд пул билан ёки почта орқали ўтказиш йўли билан олиш қатъиян ман қилинади.
48. Жазони ижро этиш инспекцияси ходимлари ҳисобварақалари бўйича ойма-ой ушланган пулларнинг тушганлигини текширади ва ўтказиб беришнинг тўхтаб қолганлиги аниқланган ҳолда дарҳол ундириш чораларини кўради.
49. Маҳкумларни иш ҳақидан тўғри ва ўз вақтида чегириб қолинишини ҳамда чегириб қолинган ажратмаларни давлат фойдасига ўтказилишини таъминламаган, шу билан бирга уларнинг ишлаган даври, ойлиги ва чегириб қолинган ажратмалар тўғрисидаги ҳисоб маълумотини доимий равишда нотўғри ёки ўз вақтида бермаган ҳолларда жазони ижро этиш инспекцияси тегишли айбдор мансабдор шахсларга қонунда белгиланган жавобгарликка тортиш чораларини кўради.
50. Маҳкумларнинг ишлаган кунлари ва ойлигидан ушланиб ўтказилган пуллар тўғрисидаги маълумотлар банк муассасаларининг жорий счётлари кўчирмаларига асосан уларни ҳисобварақаларига уч кун мобайнида киритилиши керак. Ҳисоб маълумотлари ва тўлов қоғозлари махсус жилдларга тикилади.
51. Суд ҳукми бекор қилинган ҳамма ҳолатларда ойлик иш ҳақидан ушлаб қолинган ҳамма пуллар маҳкумга қайтариб берилади. Ҳукмнинг ўзгартирилиши ёки бекор қилиш ҳақидаги суднинг ажрими (қарори) пулларнинг қайтариб берилишига асос бўлиб ҳисобланади.
VIII. Ахлоқ тузатиш ишлари туридаги жиноий жазодан озод қилиш асослари
а) суд ҳукми билан белгиланган жазо муддатини ўтаб бўлганда;
б) амнистия акти қўлланганда;
в) афв этилиши сабабли;
г) суд ҳукми бекор бўлгани учун жиноий иш ётқизилган тақдирда;
д) ҳукм бўйича белгиланган жазо тури ўзгартирилганда;
е) Ўзбекистон Республикаси жиноят қонунининг тегишли моддалари асосида муддатидан илгари шартли равишда озод этилганда;
ж) қонунда кўрсатилган бошқа асосларда.
53. Жазо ўташдан озод қилинганлардан ташқари қуйидаги ҳолларда ҳам маҳкумлар ҳисобдан чиқарилади:
а) яшаш жойини ўзгартирганлиги сабабли жазони ижро этиш инспекцияси хизмат қилаётган ҳудуддан ташқарига чиқиб кетган шахслар;
б) вафот этганлар;
в) ахлоқ тузатиш ишини ўташдан қасддан бош тортганлиги учун озодликдан маҳрум қилиш жазосига алмаштирилган шахслар;
г) янги жиноят содир этиб, озодликдан маҳрум этилганлар.
54. Ҳисобдан чиқаришга асос борлигини тасдиқловчи ҳужжатлар қуйидагилардан иборат:
а) жазо муддатини ўтаб бўлганлар учун ахлоқ тузатиш иши жазосига қўшилган вақт ойлик иш ҳақи ва ушлаб қолинган пул миқдорлари тўғрисидаги ҳисоб маълумотлари;
б) амнистия ҳақидаги фармонларни ижро этиш юклатилган масъул органларнинг ҳужжатлари;
в) афв этилганларга нисбатан Ўзбекистон Республикаси Президентининг афв этиш тўғрисидаги Фармонини ижро этиш ҳақида Ички ишлар вазирлиги ахборот марказининг ёзма буйруғи;
г) ҳукмнинг бекор қилиниши, ўзгариши, муддатидан илгари шартли равишда озод қилинганларга тегишли суд органлари ажримлари ва қарорларининг нусхалари;
д) яшаш жойини ўзгартириб, ушбу жазони ижро этиш инспекцияси хизмат қилаётган ҳудуддан ташқарига чиқиб кетганлиги сабабли, тегишли жазони ижро этиш инспекциясидан ҳисоб варақа ва шахсий йиғма жилдни олинганлиги ҳақидаги тасдиқнома.
Изоҳ: Маҳкумнинг иш ҳақидан ушлаб қолиниб, ўтказиб бериш кечиктирилгани уни ҳисобдан чиқаришга тўсқинлик қила олмайди. Бундай маҳкумларни шахсий йиғма жилдлари ва ҳисоб варақалари ушлаб қолинган пулларни тўла ўтказилмагунча назоратга олинади;
е) янги жиноят содир этган маҳкумларга нисбатан, унинг ҳукм нусхаси ва ҳукм қонуний кучга кирганлиги тўғрисидаги маълумотнома;
ж) вафот этганларга нисбатан, вафот этганлиги ҳақидаги фуқаролик ҳолати далолатномаларини қайд қилувчи органларнинг маълумотномаси.
55. Маҳкумнинг ҳисобдан чиқарилган куни ва асоси ҳақида унинг ҳисобварақасига, ахлоқ тузатиш ишига ҳукм қилинган шахсларнинг ҳисобини олиб борувчи журналга ҳамда маҳкумнинг шахсий йиғма жилдига белги киритилади.
58. Жазони ижро этиш инспекцияси ҳисобидан чиққан шахсларнинг иш жойи маъмуриятига маҳкумнинг меҳнат дафтарчасига тегишли ёзув киритиш учун 11-иловага мувофиқ маълумотнома юборилади. (Белгиланган жазоси бошқа турдаги жазога ўзгартирилганлар, яшаш жойини ўзгартирганликлари муносабати билан шу жазони ижро этиш инспекцияси хизмат қилаётган ҳудуддан чиқиб кетганлар ва вафот этганлар бундан мустасно.)
IX. Ахлоқ тузатиш иши жазосини ўташдан яшириниб юрган маҳкумларнинг қидируви
59. Жазони ижро этиш инспекцияси маҳкумларни қидируви юзасидан қуйидаги дастлабки тадбирларни амалга оширадилар:
а) қидирилаётган маҳкумни излаш яшаш жойидан яширинганларни излаш, уларнинг танишларидан ва қариндошларидан сўраш йўли билан унинг тахминий турган жойи ва яшаб турган жойидан ташқаридаги алоқаларини аниқлашдан бошланади;
б) қидирилаётган маҳкумни манзиллар маълумотхонаси, мудофаа ишлари бўлими, қишлоқ ва шаҳарча ўз-ўзини бошқарув органлари, турар жой идоралари ҳамда шартнома асосида бошқа вилоятларга ишга юборадиган ташкилотлар орқали аниқлаш чоралари кўрилади;
в) кадрлар бўлими орқали маҳкумнинг қаерда эканлигини билиш мақсадида бирга ишлаганларни аниқлаш ва қидирилаётган маҳкумни топишга ёрдам берадиган бошқа маълумотлар олинади;
г) дайдиб юрган шахсларни қабул қилиб, тақсимлаш жойларида, ўликхона ва бошқа тиббий муассасаларида қидирилаётган шахснинг кўнгилсиз воқеа ёки жиноят қурбони бўлмаганлиги текширилади;
д) қидирилаётган шахснинг танишларини ва қариндошларининг яшаш жойлари қаердалигини аниқлаш мақсадида бошқа вилоят, туман ички ишлар бўлимларига сўров хатлари юборилади.
Қидирилаётган шахснинг қаердалигини аниқлаш тўғрисидаги сўров қоғозини олган ички ишлар бўлими уни 10 кундан кечиктирмай бажариши керак;
е) жазони ижро этиш инспекцияси жойлашган жойдаги ИИВ, ИИБ ҳисоблари бўйича ҳамда шаҳар ва туман ички ишлар бўлимлари ҳисобидан яшириниб юрган маҳкумни топиш мақсадида уни судланганлар, сақланаётганлар, ушлаб турилганлар ва қидирувдагилар ҳисобини текшириш орқали изланади. Бирламчи ҳаракатлардан олинган ҳужжатлар (маълумотлар) маҳкумнинг шахсий йиғма жилд ичидаги алоҳида жилдга йиғилади.
60. Озодликдан маҳрум қилиш жазоси белгиланган тартибда ахлоқ тузатиш ишига алмаштирилганда, маҳкум ўзи танлаган аҳоли масканига яшаш учун келмай қолганда, ана шу аҳоли масканидаги жазони ижро этиш инспекцияси шахснинг қаердалигини аниқлаш мақсадида бирламчи қидирув ҳаракатларини олиб боради.
61. Агарда бир ой муддат ичида қидирилаётган шахсни аниқлашнинг иложи бўлмаса, йиғилган ҳамма ҳужжатлар, ушбу йўриқноманинг 12-иловасига мувофиқ хулоса ҳамда суд ҳукмининг нусхаси билан маҳкумнинг доимий турар жойи бўйича, ушбу йўриқноманинг 60-бандида кўрсатилганлар учун маҳкум танлаган яшаш жойидаги жиноят қидирув хизматига берилади. Жиноят қидирув хизмати хулосани олиши билан белгиланган муддатларда қидирув эълон қилиб, жазони ижро этиш инспекциясини хабардор қилиши лозим.
X. Ҳисобдан чиққан маҳкумларнинг шахсий йиғма жилдини ва ҳисоб ҳужжатларини сақлаш муддатлари
62. Ҳисобдан чиққан маҳкумларнинг шахсий йиғма жилди ва ҳисоб ҳужжатлари қуйидаги муддатлар мобайнида сақланади:
г) ахлоқ тузатиш ишига жалб қилинган шахсларнинг ҳаракати ва сонлари ҳақидаги ҳисоботлар 5 (беш) йил;
д) ахлоқ тузатиш иши билан жазоланганларнинг ҳукмларини ижро қилиш билан боғлиқ бўлган ёзишма жилдлари 3 (уч) йил.
ИККИНЧИ БЎЛИМ. МУАЙЯН ҲУҚУҚДАН МАҲРУМ ҚИЛИШ
I. Умумий қоидалар
63. Муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш жазосининг ижроси қонуний кучга кирган суд ҳукмига (ажримига) мувофиқ амалга оширилади.
64. Муайян ҳуқуқдан маҳрум қилинганлар Ўзбекистон Республикаси қонунларида ва суд ҳукмида кўзда тутилган чекланишлардан ташқари Ўзбекистон Республикаси фуқаролари учун қонунларда белгиланган барча ҳуқуқлардан фойдаланадилар.
65. Муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш асосий ҳамда қўшимча жазо тариқасида тайинланади.
66. Муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш жазоси ахлоқ тузатиш иши, интизомий қисмга жўнатиш ёки қамоқ жазосига қўшимча жазо тариқасида тайинланган бўлса, асосий жазонинг бутун муддатига, бундан ташқари суд ҳукми билан тайинланган муддатга жорий этилади ва унинг муддати ҳукм қонуний кучга кирган вақтидан бошлаб ҳисобланади.
67. Муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш қўшимча жазо тариқасида тайинланган ҳолларда асосий жазони ижро этаётган муассаса маъмурияти асосий жазо муддатининг тугашига 20 кун қолганда, жазодан муддатидан илгари шартли равишда озод этилганда ёки жазо енгилроқ жазо билан алмаштирилганда озод этиш куни у яшаган турар жойдаги ички ишлар бўлимига ҳукмнинг нусхасини юборади. Озод этилганлиги тўғрисидаги маълумотномада ҳам қўшимча жазо мавжудлигини кўрсатилиши шарт.
II. Муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш жазосини ижро этувчи органлар ва уларнинг вазифалари
68. Муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш тўғрисидаги суд ҳукми ижросини назорат қилишни ташкил этиш Ўзбекистон Республикаси ИИВ ҲООББ Озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазоларни ижросини назорат қилиш бошқармаси, Қорақалпоғистон Республикаси ИИВ, Тошкент шаҳар ИИББ, вилоятлар ИИБ ҲООБ озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазоларни ижросини назорат қилиш бўлим ва бўлинмалари зиммаларига юклатилади.
69. Жойларда (шаҳар ва туманларда) суд ҳукмларининг ижросини маҳкумларнинг турар жойлари бўйича ИИБ ҲООБ жазони ижро этиш инспекциялари томонидан амалга оширилади.
70. Маҳкумларга нисбатан тезкор қидирув ишлари Ўзбекистон Республикаси ИИВ меъёрий ҳужжатларига асосан олиб борилади.
71. Жазони ижро этиш инспекцияси:
а) маҳкумларни рўйхатга олади;
б) суд ҳукмининг бажарилишини таъминлаш юзасидан 5 кун ичида маҳкум ишлайдиган корхона, муассаса, ташкилот маъмуриятига ёки муайян фаолият тури билан шуғулланиш учун берилган рухсатномани бекор қилишга ваколатли органга ҳукм талабларини ижро этиш тўғрисида мазкур йўриқномани 21-иловасига мувофиқ хабарнома юборади;
г) ҳукм ижросининг бажарилишини назорат қилиш даврида камида ҳар чоракда бир маротаба маҳкум ишлайдиган корхона, муассаса, ташкилот маъмурияти, шунингдек муайян фаолият тури билан шуғулланиш учун берилган рухсатномани бекор қилишга ваколатли органлар ҳамда маҳкум томонидан ҳукм талаблари қандай бажарилаётганлиги текшириб туради ва бу ҳақда маълумотнома тузиб, бошқа ҳужжатлар билан бирга шахсий йиғма жилдга қўшиб боради;
е) ҳукм талабларининг бажарилмаётганлиги аниқланган ҳолларда айбдорларга нисбатан амалдаги қонунчиликка асосан тегишли чоралар кўради.
III. Муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш тўғрисидаги суд ҳукмини ижрога қабул қилиш ва расмийлаштириш
72. Суднинг қонуний кучга кирган ҳукми (ажрими) маҳкумни ҳисобга олишга асос ҳисобланади.
73. Суддан, озодликдан маҳрум қилиш жойларидан келиб тушган ҳукм (ажрим) нусхалари ИИБда рўйхатига олиниб, раҳбариятнинг ёзма кўрсатмасига биноан жазони ижро этиш инспекцияси ходимига топширилади.
74. Шу куннинг ўзида маҳкумларни ушбу Йўриқномани 19-иловасига мувофиқ ҳисобга олиш журналида қайд қилиниб, унга нисбатан 18-иловага мувофиқ йиғма жилд очилади. Йиғма жилднинг тартиб рақами ҳисобга олиш журналида қайд қилиб ўтилган тартиб рақамига мос бўлиши керак.
76. Ички ишлар бўлимининг паспорт бўлимига маҳкумларнинг турар жойини ўзгартириш ҳолларини назорат қилиб туриш учун 15-иловага мувофиқ қўриқчи варақаси тўлғазиб юборилади.
77. Паспорт бўлими:
а) маҳкум турар жойидан рўйхатдан ўчмоқчи бўлганида бу ҳақда жазони ижро этиш инспекциясига дарҳол хабар қилади ҳамда назорат варақасига тегишли ёзув киритади;
б) озодликдан маҳрум қилиш жойларидан келган маҳкумларни рўйхатга олиш даврида уларнинг маълумотномасида муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш тариқасидаги қўшимча жазо тўғрисидаги белги бўладиган бўлса, бу ҳақда ҳам жазони ижро этиш инспекцияси ходимига дарҳол хабар бериши керак. Инспекция ходими бу хабарни олиши билан унинг ҳукмини (ажримини) сўраб у жазо ўтаган жойга сўров юборади.
78. Муайян ҳуқуқдан маҳрум қилинганларга ахлоқ тузатиш ишларига жалб қилинганларни жазодан озод қилиш ва ҳисобдан чиқариш асослари қўлланилади.
79. Маҳкумларни ҳисобга олиш журнали ҳамда йиғма жилди ахлоқ тузатиш ишларига жалб қилинганларга белгиланган муддатлар бўйича сақланади.
IV. Корхоналар ва ваколатли органларнинг ҳукмни ижро этиш борасидаги мажбуриятлари
80. Маҳкум ишлайдиган корхона маъмурияти жазоларни ижро этиш инспекциясидан хабарнома олган кундан бошлаб уч кун ичида қуйидагиларни амалга оширишга мажбур:
а) маҳкум эгаллаш ва шуғулланиш ҳуқуқидан маҳрум этилган лавозимдан ёки меҳнат фаолияти туридан уни озод қилиш;
б) жазоларни ижро этиш инспекциясига ҳукм талабларини ижро этилганлиги тўғрисида тегишли ҳужжатларни илова этган ҳолда хабар йўллаш;
в) маҳкум бошқа ишга ўтказилган ёки у билан тузилган меҳнат шартномаси бекор қилинган тақдирда, бу ҳақда жазоларни ижро этиш инспекциясига хабар қилиш.
81. Муайян фаолият тури билан шуғулланиш учун берилган рухсатномани бекор қилишга ваколатли орган жазоларни ижро этиш инспекциясидан хабарнома олган кундан бошлаб уч кун ичида маҳкум шуғулланиши тақиқланган фаолият тури учун берилган рухсатномани бекор қилиб, тегишли ҳужжатни олиб қўйишга ва бу ҳақда инспекцияга хабар йўллашга мажбур.
УЧИНЧИ БЎЛИМ. ШАРТЛИ ҲУКМ ҚИЛИШ
I. Умумий қоидалар
82. Шартли ҳукм қилинган шахсларнинг устидан назорат қонуний кучга кирган суд ҳукмига мувофиқ амалга оширилади.
83. Шартли ҳукм қилинганлар Ўзбекистон Республикаси қонунларида ва суд ҳукмида кўзда тутилган чеклаш ва мажбуриятлардан ташқари Ўзбекистон Республикаси фуқаролари учун қонунларда белгиланган барча ҳуқуқлардан фойдаланадилар.
84. Шартли ҳукм қилинганда, башарти, бунга асослар мавжуд бўлса, суд маҳкумга муайян вақт мобайнида етказилган зарарни бартараф қилиш, ишга ёки ўқишга кириш, яшаш жойи, иш ёки ўқиш жойи ўзгариб қолса, бу ҳолда шартли ҳукм қилинган шахснинг хулқи устидан назорат олиб борувчи органларга хабар бериб туриш, вақти-вақти билан келиб, бу органлардан рўйхатдан ўтиб туриш, муайян жойларда бўлмаслик, муайян вақтда яшаш жойида бўлиши, алкоголизм, гиёҳвандлик, заҳарвандлик ёки таносил касаллигидан даволаниш каби мажбуриятларни юклаши мумкин.
II. Шартли ҳукм қилинганлар устидан назорат олиб борувчи органлар
85. Шартли ҳукм қилинганларнинг хулқи устидан назорат олиб бориш ички ишлар идоралари, ҳарбий хизматчилар хулқи устидан эса ҳарбий қисм ёки муассасанинг қўмондонлигига юклатилади.
86. Шартли ҳукм қилинган шахсларнинг ҳисобини олиб бориш, уларнинг хулқ-атвори устидан назорат олиб боришни ички ишлар идоралари ҲООБ жазони ижро этиш инспекциялари ташкил этади.
87. Шартли ҳукм қилинган шахсларни турар жойлари бўйича хулқ-атвори устидан назоратни профилактика ходимлари билан ҳамкорликда амалга оширадилар.
88. Маҳкумларга нисбатан тезкор қидирув ишларини Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг меъёрий ҳужжатларига асосан олиб борилади.
89. Жазони ижро этиш инспекцияси:
а) маҳкумларнинг ҳисобини олиб боради;
б) зарур ҳолларда уларга ишга жойлашишда ёрдам беради;
в) маҳкумларнинг хулқ-атвори устидан назорат олиб боришни ташкил этади;
г) синов муддати давомида маҳкумлар томонидан суд ҳукми бўйича юклатилган мажбуриятларнинг ўз вақтида бажарилишини таъминлаш чораларини кўради;
д) синов муддати давомида маҳкумлар ўзларига юклатилган мажбуриятларни бажармасалар ёхуд жамоат тартиби ёки меҳнат интизомини бузганлиги учун уларга маъмурий ёки интизомий таъсир чоралари қўлланилган бўлса, жазонинг шартлилигини бекор қилиш тўғрисида судга тақдимнома киритади;
е) синов муддати давомида жазонинг шартлилигини бекор қилиш асослари келиб чиқмаса, синов муддати тугаши билан унинг хулқи устидан назоратни тўхтатиш тўғрисида ИИБ бошлиғига билдирги орқали маълум қилади;
ж) маҳкумларнинг ҳисобини олиб бориш, хулқ-атвори устидан назорат қилиш, уларга юклатилган мажбуриятларнинг бажарилишини таҳлил қилади.
III. Шартли ҳукм қилиш тўғрисидаги суд ҳукмларини ижрога қабул қилишни расмийлаштириш
90. Суднинг қонуний кучга кирган ҳукми (ажрими) маҳкумни ҳисобга олишга асос бўлиб ҳисобланади ва маҳкумларнинг ҳисобини олиб бориш журналида қайд этилади.
91. Суддан келиб тушган ҳукм нусхаси ички ишлар бўлими рўйхатига олиниб, раҳбарият томонидан кўриб чиқилиб, жазони ижро этиш инспекцияси ходимига топширилади.
Шу куннинг ўзида маҳкумларни йўриқноманинг 13-иловасига мувофиқ ҳисобга олиш журналида қайд қилиниб, унга нисбатан 14-иловага мувофиқ назорат йиғма жилди очилади. Назорат йиғма жилдининг тартиб рақами ҳисобга олиш журналида қайд қилинган тартиб рақамига мос бўлиши керак.
92. Назорат йиғма жилди очилганидан кейин йўриқноманинг 22 ва 15-иловасига мувофиқ маълумот варақаси ва қўриқчи варақаси тўлдирилади.
93. Маълумот варақаси ички ишлар бўлимининг ҳуқуқбузарлик содир этган шахсларни ҳисобга оладиган маълумот картотекасига киритилади.
94. Қўриқчи варақа ички ишлар бўлимининг паспорт бўлимига маҳкумнинг уй дафтаридан ўчиб кетиб қолишининг олдини олишни назорат қилиш учун топширилади.
95. Маҳкумларнинг ҳисобга олинганлиги тўғрисида судга 2-иловага мувофиқ, ишлаш жойи ёки ўқиш жойи маъмуриятига 17-иловага мувофиқ, ҳарбий хизматга мажбур бўлган судланганлар тўғрисида тегишли мудофаа ишлари бўлимига 6-иловага мувофиқ хабарномалар жўнатадилар.
96. Назорат йиғма жилди жазони ижро этиш инспекцияси ходими томонидан олиб борилади, шу назорат йиғма жилдида маҳкумни ҳисобга олиш учун асос бўлган ҳужжатлар унинг ахлоқи устидан назорат ҳамда суд орқали қўйилган мажбуриятларнинг бажарилиши билан боғлиқ бўлган материаллар мужассамлаштирилади.
97. Ҳисобга олинганидан кейин маҳкум ички ишлар бўлими бошлиғи ёки унинг ўринбосарларини олдига таклиф қилиниб, у билан суҳбат ўтказилади. Суҳбат давомида маҳкумга суд орқали қўйилган мажбурият ва бу мажбуриятлар бажарилмаган тақдирда унга қандай қонуний чоралар қўлланилиши мумкинлиги тушунтирилади.
98. Зарур ҳолларда маҳкумнинг рўйхатдан ўтиб туриш кунлари белгиланади ва маҳкумга 16-иловага мувофиқ тилхат орқали эълон қилинади. Бу ҳақда маълумотнома тузилиб, назорат йиғма жилдга қўйилади.
IV. Маҳкумлар ахлоқи устидан назорат қилиш
99. Жазони ижро этиш инспекцияси томонидан:
а) маҳкумлар билан суҳбат ўтказилиб, жазо ўташ шарт-шароитлари тушунтирилади;
б) ишлаш ва ўқиш жойлари маъмуриятларидан маҳкумларга нисбатан тавсияномалар сўралади, керак бўлган пайтда маъмурият аъзолари билан учрашув ўтказилади;
в) маҳкумлар томонидан жамоат тартибини бузиш ҳоллари содир этилганлигини аниқлаш мақсадида ҳар ойда ички ишлар бўлимининг маълумот картотекаси билан танишилади;
г) суд томонидан белгиланган мажбуриятларнинг бажарилиши (ҳар чоракда камида бир маротаба) текширилади, уларни бажармай юрган шахсларга нисбатан тегишли чоралар кўрилади. Натижаси ҳақида маълумотнома тузилиб, назорат йиғма жилдига қўшиб борилади;
д) суд томонидан рўйхатдан ўтиб туриш мажбурияти юклатилган маҳкумларни рўйхатдан ўтказиш амалга оширилади.
V. Шартли ҳукмни бекор қилиш ҳамда ҳукмда тайинланган жазони ижро этиш тўғрисида судга тақдимнома киритиш
100. Жазони ижро этиш инспекцияси маҳкум томонидан қуйидаги ҳуқуқбузарликлар содир этилганда, судга тақдимнома киритади:
а) синов муддати давомида жамоат тартибини ёки меҳнат интизомини бузганлиги учун маъмурий ёки интизомий жазо қўлланган бўлса;
б) шартли ҳукм қилинган муайян муддат мобайнида ишга ёки ўқишга кирмаган, етказилган зарарни бартараф этмаган, ички ишлар органининг рухсатисиз турар жойини ўзгартирган, рўйхатдан ўтиш учун келмаётган, ҳамда ҳукмда кўрсатилган бошқа мажбуриятларни бажармаётган бўлса;
в) шартли ҳукм қилинган шахснинг назоратдан бўйин товлаш мақсадида яширинганига етарли асос бўлса.
101. Шартли ҳукмни бекор қилиш тўғрисидаги тақдимномани етказилган зарарни бартараф қилиш учун суд томонидан белгиланган муддат тамом бўлиши билан 10 кун ичида ёки ушбу қўлланманинг 100-бандида кўрсатилган бузилиш ҳоллари содир этилса юборилади.
102. Шартли ҳукмни бекор қилиш тўғрисидаги тақдимнома суд томонидан қаноатлантирилмай қайтарилганда маҳкум томонидан ушбу қўлланманинг 100-бандида белгиланган бузилиш ҳоллари қайта содир этилган тақдирда тақдимнома янгидан юборилади.
VI. Шартли ҳукм қилинганларнинг қидируви
103. Маҳкумлар яшаш жойини ташлаб кетса жазони ижро этиш инспекцияси ходимлари томонидан унинг қаердалигини аниқлаш чоралари кўрилади ва бу мақсадда:
а) маҳкумнинг қариндош ва танишлари унинг қаерда бўлиши мумкинлигини аниқлаш мақсадида суриштирилади;
б) манзиллар маълумотхонасидан ва бошқа тегишли давлат органларидан ҳамда уй дафтаридан маҳкумнинг турар жойидаги рўйхатдан чиқмагани аниқланади;
в) ўқиш ёки иш жойидаги кадрлар бўлимидан маҳкумнинг қаерда бўлиши мумкинлиги тўғрисидаги маълумотларга эга бўлган шахслар орқали аниқлаш чоралари кўрилади;
г) яширинган шахсни аниқлаш мақсадида унинг қариндошлари турар жойларида жойлашган ҳудуддаги ички ишлар бўлимига сўровлар юборилади;
и) агарда бир ой муддатда қидирилаётган шахсни аниқлашни иложи бўлмаса, жазони ижро этиш инспекциясида тўпланган ҳужжатлар билан хулосани ва суд ҳукмининг нусхасини унга нисбатан қидирув эълон қилишни сўраб маҳкумнинг турар жойи бўйича ички ишлар бўлими бошлиғига топширади. Маҳкумнинг назоратдан бўйин товлаш мақсадида яширингани учун етарли асос бўлса, шартли ҳукмни бекор қилиш тўғрисида судга тақдимнома киритилади.
VII. Шартли ҳукм қилинганларни ҳисобдан чиқариш асослари
а) шартли ҳукм қилинганларнинг синов муддати тугаганидан сўнг. Синов муддати тугаган куни ходим бу ҳақда ички ишлар бўлими бошлиғи номига билдирги орқали маълум қилиб, унинг ёзма кўрсатмасига асосан;
б) шартли ҳукм бекор қилиниб, ҳукм бўйича жазо ўташ учун юборилганда;
в) амнистия тўғрисидаги актни қўлланилиши билан;
г) афв этилиш муносабати билан;
д) янги жиноят содир қилгани учун ҳукм қилинганда;
е) маҳкум вафот этганда.
105. Юқоридаги асослардан ташқари турар жойини ўзгартирган маҳкумлар ҳам ҳисобдан чиқарилади. Бу ҳолда маҳкумларни янги турар жойи бўйича ички ишлар бўлимига сўров юборилади. Назорат йиғма жилди, ҳамда маҳкум ҳисобга олинганлиги тўғрисида назорат йиғма жилдини юборган ички ишлар бўлимига дарҳол ёзма равишда хабар қилиниши лозим.
106. Маҳкумни ҳисобдан чиқариш вақти ҳамда асоси тўғрисида маҳкумларни ҳисобга олиш журналида ва назорат йиғма жилдида тегишли белги қўйилади.
107. Маҳкум ҳисобдан чиқарилгандан сўнг 3 кун ичида тегишли мудофаа ишлари бўлимига бу тўғрида хабар қилинади.
108. Маҳкумларни ҳисобга олиш журнали ҳамда назорат йиғма жилди ахлоқ тузатиш ишларига ҳукм қилинганларга белгиланган муддатлар бўйича сақланади.
ТЎРТИНЧИ БЎЛИМ. ЖАЗОНИ ИЖРО ЭТИШ ИНСПЕКЦИЯЛАРИ ФАОЛИЯТИГА РАҲБАРЛИК ҚИЛИШ БЎЙИЧА ТУМАН ВА ШАҲАР ИЧКИ ИШЛАР БОШҚАРМАЛАРИ ВА БЎЛИМЛАРИ БОШЛИҚЛАРИНИНГ АСОСИЙ ВАЗИФАЛАРИ
109. Туман ва шаҳар ички ишлар бошқармалари ва бўлимлари бошлиқлари:
а) жазони ижро этиш инспекциясининг жорий ва истиқбол иш режаларини кўриб чиқади ва тасдиқлайди, унинг ижросини назорат қилади, ҳар чоракда бир марта шаҳар ва туман ИИБнинг хизмат йиғилишларида қилинган ишлар ва унинг натижалари ҳақида ушбу хизмат ходимлари ахборотини эшитади;
б) ахлоқ тузатиш ишларини бошқа жойларда ўташга ҳукм қилинганларни меҳнатга жалб қилиш тўғрисида берилган кўрсатмаларни ўз вақтида ва аниқ бажарилишини таъминлайди;
в) ахлоқ тузатиш ишларига ҳукм қилинганларни ойлик маошларидан давлат фойдасига ундириладиган ажратмаларни корхоналар маъмурияти томонидан ўз вақтида ундирилиши ва давлат фойдасига ўтказилиши масалаларида муаммолар пайдо бўлганда, инспекция ходимларига амалий ёрдам беради;
г) шартли ҳукм қилинган ҳамда муайян ҳуқуқдан маҳрум этилганларни суд томонидан белгиланган мажбуриятларни бажаришлари устидан назоратни ташкил этади;
д) жазони ижро этиш инспекцияси ходимлари касаллиги сабабли ёки таътилда бўлиб, ишда бўлмаган пайтларида ўз вақтида уларни алмаштириш чораларини кўради.
110. Шаҳар ва туман ИИБ бошлиқлари жазоларни ижро этиш инспекцияси ходимларининг талабларига диққат билан эътибор беришлари, ишлаш учун керакли шарт-шароит яратиб беришлари лозим.
ЯКУНЛОВЧИ ҚОИДАЛАР
Мазкур Йўриқнома Ўзбекистон Республикаси Олий суди билан келишилган.
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Раиси У.Қ. МИНГБОЕВ
Йиғма жилддаги варақлар сони _________________________
(ҳарф билан ёзинг )
Изоҳ : Шахсий йиғма жилдга ҳукмларнинг (ажримларнинг) нусхалари ҳамда жазо ўтаётган шахсга тегишли бўлган барча ҳужжатлар, шу жумладан судларга юборилган хабарномалар, ИИБлари раҳбарлари номига ёзилган билдиргилар, йўлланма ва бошқа ҳужжатлар тикилади.
У ______ йил «___» ____________Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг ________ моддасига асосан ________ муддатга ахлоқ тузатиш ишларига ҳукм қилинган ва жазони _________________ «___» __________ ______ йилдан ўтамокда.
Ахлоқ тузатиш ишлари, муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш ва шартли ҳукм қўллаш тўғрисидаги суд ҳукмларини ижро этиш тартибига оид «Йўриқнома»га асосан фуқоро __________________________ни яшаш жойида тегишли профилактик тадбирлар олиб бориб, у томондан жиноят содир этилишини ва жамоат тартибининг бузилишини олдини олишга қаратилган тадбирлар олиб борилиши ҳақида ва унга нисбатан кўрилаётган чоралар тўғрисида ўз вақтида жазони ижро этиш инспекциясига ахборот бериб туриш тўғрисида кўрсатма беришингизни сўрайман.
____________________Бошлиғи (катта инспектор ва инспектор)
_____ йил «____»_________да _____________суди томонидан
( шаҳар, туманнинг номи )
Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг_____________ моддаси билан _____________ муддатга ахлоқ тузатиш ишларига ҳукм қилиниб, унинг ойлик иш маошидан давлат фойдасига ______________% чегириб қолиш белгиланди.
Ҳукмнинг ( ажримнинг ) нусхаси илова қилинди.
Ўзбекистон Республикаси Жиноят, ижроия кодексининг 28-моддасига биноан Сиз суд ҳукмининг ( ажримнинг ) нусхасини ижро этишга қаратиб, маҳкумнинг иш ҳақидан тўғри ва ўз вақтида чегириб қолинишини ва чегириб қолинган сумма давлат фойдасига ўтказилишини таъминлашингизни, маҳкумга нисбатан қўлланилган рағбатлантириш ва интизомий жазо чоралари ҳақида, унинг жазо ўташдан бўйин товлаётгани, бошқа ишга ўтказилганлиги ёки у билан тузилган шартномаси бекор қилинганлиги ҳақида жазоларни ижро этиш инпекциясини дарҳол хабардор этишинигиз лозим.
Маҳкумнинг ойлик иш маошидан чегириб қолишни ҳукм ( ажрим ) нусхасини олган кунингиздан бошлашингиз шарт. Иш ҳақидан чегириб қолинган пул миқдори № ___________ ҳисоб рақамига ўтказилиши лозим.
Пул ўтказиш топшириқ варақаси билан биргаликда Давлат банк муассасасига иловада кўрсатилган формада ҳисоб-китоб маълумотномаси жўнатилади. (пул ўтказиш топшириқ варақасининг орқасига ёзилса, мақсадга мувофиқ бўлади )
___________________________________ _____ йилда туғилган.
( фамилияси, исми, шарифи )
___________________________________________________ да
( ташкилот,корхона, муассаса номи, телефон рақами )
____________________________ лавозимда ишламоқда.
Сиз юборган хабарнома _____ йил «_____» ________________да бизга келиб тушди. Шу кундан бошлаб маҳкумнинг ойлик иш ҳақидан чегириб қо?инади.
Ташкилот ( корхона, муассаса ) раҳбари
_________________________________________
( Ф.И.Ш. )( имзо )
Бош ( катта ) ҳисобчи
________________________________________
( Ф.И.Ш. )( имзо )
______ йил «___» _______________
(№7 Илованинг орқа тарафи)
Маҳкумнинг иш ҳақидан чегириб қолиш тартиби.
(Ўзбекистон Республикаси Жиноят, ижроия кодексининг 31моддаси)
Ҳукмда назарда тутилган чегирма маҳкумнинг асосий иш жойидаги иш ҳақининг барча туридан, ҳар бир ишланган ой учун маош тўлаш чоғида, қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.
___________________________________ жазо ўташ учун юборилди.
Ҳукм (ажрим) нусхаси илова қилинади.
Ўзбекистон Республикаси Жиноят-ижроя кодексининг 28 моддасига биноан Сиз суд ҳукмининг (ажримининг) нусхасини ижро этишга қаратиб, маҳкумнинг иш ҳақидан, ўз вақтида чегириб қолинишига ва чегириб қолинган сумма давлат фойдасига ўтказилишини таъминлаш ҳамда маҳкумга нисбатан қўлланилган рағбатлантириш ва интизомий жазо чоралари ҳақида, унинг жазони ўташдан бўйин товлаётгани тўғрисида жазони ижро этиш инспекциясини хабардор этишингиз лозим.
Иш ҳақидан чегириб қолинган пул миқдори ________________________________________________________
(банк ҳисоб рақами)
ўтказилиши лозим. Пул ўтказиш топшириқ варақасини орқасида илова қилинаётган формада ҳисоб-китоб маълумотномаси кўрсатилиши мақсадга мувофиқ бўлади.
шу ҳақдаким, у _____ йил «___» __________да_________суди
( қайси суд )
томонидан Ўзбекистон Республикаси Жиноят Кодексининг _____моддаси билан ___________ муддатга ахлоқ тузатиш ишларига ҳукм қилиниб, жазони ______йил « ___ « ______________дан ______ йилнинг «____»_______гача ўтади ва _______________________ жазо
( сабабини ва асосини кўрсатинг )
ўташдан озод этилди.
У томондан ўталган жазонинг муддати
_________ йил _________ ой _________ кунни ташкил этади.
ахлоқ тузатиш ишлари жазосидан бўйин товлаб яшириниб юрганлиги тўғрисидаги бирламчи текширув ҳужжатларни унга нисбатан қидирув эълон қилиш учун жиноят қидирув хизматига топширишни.
Доимий яшаш жойидан рўйхатдан чиқишга ҳаракат қилган тақдирда дарҳол жазони ижро этиш инспекциясига ўр.______________________________________________________га
_______________________________________ИИБда мен билан
( шаҳар, туман )
суҳбат ўтказилиб, менга суд томонидан қўйилган мажбуриятлар, жазони ўташ шарт-шароитлари тушунтирилди. Менга ҳар ойнинг ______________ кунлари ИИБ Жазони ижро этиш инспекциясида рўйхатдан ўтиб туриш белгиланди (зарур ҳолларда белгиланади )
Суд томонидан қўйилган мажбуриятларни, жазо ўташ тартибларини мен томонимдан бузилганда шартли ҳукмни бекор қилиш масаласи кўрилиши тўғрисида огоҳлантирилдим.
Қуйидаги ҳолларда бу масала кўтарилиш мумкинлиги тушунтирилди:
Синов муддати даъвомида жамоат тартибини ёки меҳнат интизомини бузган тақдиримда;
Жазони ижро этиш инспекциясининг топшириҳига кўра муайян муддатга ишга ёки ўқишга кирмаган, ҳукмда кўрсатиб ўтилган, етказилган зарарни бартараф этмаган, ички ишлар органларининг рухсатисиз турар жойимни ўзгартирган, рўйхатдан ўтиб туриш учун келмаган, ҳамда қонунда кўзда тутилган бошқа мажбуриятларни бажармаган тақдиримда.
билан тарбиявий ишлар олиб боришни ва синов муддати давомида меҳнат интизомини, жамоат тартибини бузган тақдирда, ишдан бўшатилганда ёки бўшаб кетганда дарҳол бизга хабар беришингизни сўраймиз.
______________________________________ бошлиғи
( Шаҳар-туман ИИБ ҲООБ )
______________________________________________
( унвони, Ф.И.Ш. )
______________ ______ йил «____» ______________________
Ўзбекистон Республикаси Жиноят-ижроия кодексининг 23-моддасига биноан хабарнома олган кундан бошлаб уч кун ичида Сиз маҳкум эгаллаш ва шуғулланиш ҳуқуқидан маҳрум этилган лавозимдан ёки меҳнат фаолияти туридан уни озод қилишингиз, жазоларни ижро этиш инспекциясига ҳукм талаблари ижро этилганлиги тўғрисида, тегишли ҳужжатларни илова этган ҳолда, хабар йўллашингиз, маҳкум бошқа ишга ўтказилган ёки у билан тузилган меҳнат шартнома бекор қилинган тақдирда, бу ҳақда жазоларни ижро этиш инспекциясига хабар ҳилишингиз лозим.
Жинояти-ижроия кодексининг 24-моддасига биноан Сиз хабарнома олган кундан бошлаб уч кун ичида маҳкум шуғулланиши тақиқланган фаолият тури учун берилган рухсатномани бекор қилиб, тегишли ҳужжатларни олиб қўйишга ва бу ҳақда инспекцияга хабар йўллашга мажбурсиз.
____________________ Бошлиғи (катта инспектор ва инспектор)
LexUZ шарҳи