|
Ҳужжат кучини йўқотган 25.05.2011
|
Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИДА ЕР УЧАСТКАЛАРИНИ ОЛИБ ҚЎЙИШ ВА УЛАРНИ ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИГА ОИД БЎЛМАГАН ЭҲТИЁЖЛАР УЧУН БЕРИШГА ДОИР МАТЕРИАЛЛАРНИ РАСМИЙЛАШТИРИШ ТАРТИБИ ТЎҒРИСИДАГИ НИЗОМНИ ТАСДИҚЛАШ ҲАҚИДА
LexUZ шарҳиМазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2011 йил 25 майдаги 146-сонли «Шаҳарсозлик фаолиятини амалга ошириш ҳамда қишлоқ хўжалигига оид бўлмаган бошқа эҳтиёжлар учун ер участкалари бериш тартибини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ ўз кучини йўқотган.
Амалдаги меъёрий ҳужжатларни «Ер тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ ҳолга келтириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги тақдим этган Ўзбекистон Республикасида ер участкаларини олиб қўйиш ва уларни қишлоқ хўжалигига оид бўлмаган эҳтиёжлар учун беришга доир материалларни расмийлаштириш тартиби тўғрисидаги илова қилинаётган Низом тасдиқлансин.
3. Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ва вилоят ҳокимликлари:
1992-1993 йиллар мобайнида илгари колхозлар, совхозлар ва бошқа қишлоқ хўжалиги ҳамда ўрмон хўжалиги корхоналари, муассасалари ва ташкилотларига берилган ердан фойдаланиш ҳуқуқини берувчи давлат ҳужжатларини ерга доимий эгалик қилиш ҳуқуқини берувчи янги намунадаги давлат ҳужжатларига алмаштирсинлар;
1993-1995 йиллар мобайнида ердан доимий фойдаланиш ҳуқуқини берувчи янги намунадаги давлат ҳужжатларини тайёрлашни ва ердан доимий фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатларга эга бўлмаган барча корхоналар, муассасалар ва ташкилотларга беришни таъминласинлар;
янги тузилаётган колхозлар, совхозлар ва бошқа қишлоқ хўжалиги ҳамда ўзга корхоналар, муассасалар ва ташкилотларга ер бериш билан бирга ерлардан доимий фойдаланиш ва уларга эгалик қилиш ҳуқуқини берувчи давлат ҳужжатлари берилишини таъминласинлар;
4. Илгари қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалигини юритиш билан боғлиқ бўлмаган эҳтиёжлар учун ер участкалари олган корхоналар, муассасалар ва ташкилотларга берилган ердан фойдаланиш ҳуқуқини берувчи эски намунадаги давлат ҳужжатлари ҳақиқий деб ҳисоблансин.
5. Тасдиқланган Низомга мувофиқ кадастр баҳолаш даражасидаги суғориладиган ерлар «Ер тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 14-моддасида белгиланган алоҳида қимматга эга бўлган унумдор суғориладиган ерлар жумласига киритилсин.
6. Ўзбекистон ССР Министрлар Советининг «Фойдаланиш учун ер участкаси бериш тўғрисида корхоналар, ташкилотлар ва муассасалар томонидан илтимосномалар топшириш ва шу илтимосномаларни кўриб чиқиш тартиби тўғрисидаги Низомни тасдиқлаш ҳақида» 1971 йил 27 августдаги 413-сон қарори (ЎзССР ҚТ. 1971 й., 8-сон, 53-модда) ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. МУТАЛОВ
Тошкент ш.,
1992 йил 27 май,
248-сон
Вазирлар Маҳкамасининг 1992 йил 27 майдаги 248-сон қарори билан
ТАСДИҚЛАНГАН
ТАСДИҚЛАНГАН
Ўзбекистон Республикасида ер участкаларини олиб қўйиш ва уларни қишлоқ хўжалигига оид бўлмаган эҳтиёжлар учун беришга доир материалларни расмийлаштириш тартиби тўғрисида
НИЗОМ
I. УМУМИЙ ҚОИДАЛАР
1. Ушбу Низом ер участкаларини олиб қўйиш ва уларни қишлоқ хўжалигига оид бўлмаган эҳтиёжлар учун корхоналарга, муассасаларга ва ташкилотларга беришга доир материалларни расмийлаштириш тартибини белгилайди.
Қорақалпоғистон Республикасида ер участкаларини олиб қўйиш ва уларни қишлоқ хўжалигига оид бўлмаган эҳтиёжлар учун беришга доир материалларни расмийлаштириш тартиби Қорақалпоғистон Республикасининг қонунлари билан белгиланади.
2. Ер участкаларини эгаликка ва фойдаланиш учун бериш ерни ажратиш тарзида амалга оширилади. Ер участкасини ажратиш — ерларни олиб қўйиш ва уларни эгаликка ва фойдаланишга топшириш борасидаги ер тузиш ҳаракатларини аслида (шу жойда) чегараларни белгилаш, муайян белгилар воситасида уларни ўзга ер майдонларидан ва фойдаланилмаётган ерлардан ажратиб қўйиш ҳамда ердан фойдаланувчига ердан фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этишни қамраб олади.
3. Ер участкаларини қишлоқ хўжалигига оид бўлмаган эҳтиёжларга ажратиш одатда икки босқичда амалга оширилади.
Биринчи босқичда корхоналар, бинолар ва иншоотларни қуришни лойиҳалаш учун ҳамда бу ишларни келишиб олиш учун ер участкаси танланади.
Иккинчи босқичда лойиҳалаш ишлари якунлангач ва қурилишни бошлаш тўғрисида қарор қабул қилингач ер участкаси ажратилади.
Якка тартибдаги уй-жой қурилиши, жамоа боғдорчилиги ва полизчилиги учун, кенг тарқалган фойдали қазилмаларни қазиб чиқариш учун, амалдаги типовой лойиҳаларга кўра алоҳида бинолар ва иншоотларни қуриш учун ер участкалари ажратиш зарур бўлган ҳолларда ер участкаларини танлаш ва уларни ажратишга доир материаллар бир пайтнинг ўзида — бир босқичда амалга оширилади.
4. Қурилишни лойиҳалаш учун танланган ер участкасини келишиб олиш, уни олиб қўйиш ва фойдаланиш учун бериш тўғрисидаги қарор Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Вазирлар Маҳкамаси ва давлат бошқарувининг маҳаллий идоралари томонидан қабул қилинади.
Ўзбекистон Республикасининг Олий Кенгаши ва давлат бошқарувининг маҳаллий идоралари тегишли равишда Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Вазирлар Маҳкамаси ва давлат бошқаруви маҳаллий идораларининг ихтиёрига ўтказилган қурилишни лойиҳалаш учун танланган ер участкаларини келишиб, уни олиб қўйиш ва фойдаланиш учун бериш тўғрисидаги масалани ўз муҳокамаларига қабул қилишга ва ҳал этишга ҳақлидирлар.
5. Техник, иқтисодий, экологик, санитария ва бошқа талаблар, шунингдек, ерлардан унумли фойдаланишга ва уни муҳофаза қилишга, корхоналар, бинолар, иншоотларни жойлаштиришга доир талаблар амалдаги қонун ҳужжатларида, хўжаликлараро ер тузилишига доир йўриқнома кўрсатмаларда, қурилишнинг экологик стандартлари, нормалари ва қоидаларида, бошқа норматив актлар ва ҳужжатларда белгилаб қўйилади.
6. Бошқа мустақил давлатларнинг корхоналари, муассасалари ва ташкилотларига ер участкалари ажратиш ана шу юридик шахсларнинг Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Вазирлар Маҳкамаси ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши билан битимига биноан амалга оширилади.
Битимда ер қандай мақсадлар учун ва қандай муддатга берилаётганлиги, ерни бериш шартлари, ўзаро мажбуриятлар ва битимнинг амал қилиш муддати, ҳар икки томоннинг манфаатларига дахлдор бўлган бошқа масалалар қайд этилади.
Битимни бир томондан ер участкаси берилаётган тегишли мустақил давлат бирлашмаси, корхонаси, муассасаси ёки ташкилотининг раҳбари, иккинчи томондан эса Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Вазирлар Маҳкамаси вакил қилган шахс имзолайди.
II. ҚУРИЛИШ ОБЬЕКТЛАРИНИ ЛОЙИҲАЛАШ УЧУН ЕР УЧАСТКАСИ ТАНЛАШГА ДОИР МАТЕРИАЛЛАРНИ РАСМИЙЛАШТИРИШ ТАРТИБИ
1. Қишлоқ хўжалигига оид бўлмаган мақсадлар учун фойдаланишга ер участкаси берилишидан манфаатдор бўлган корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар шу ҳақда сўралаётган ер участкаси қаердалигига қараб тегишли ноҳиянинг ҳокимига ариза йўллайдилар.
Корхона, бино ва иншоот жойлашиши керак бўлган маъмурий ноҳия олдиндан белгиланиши зарур бўлган ҳолларда, шунингдек, икки ва ундан ортиқ ноҳия ҳудудида жойлашиши керак бўлган корхона, бино ва иншоотни қуриш чоғида фойдаланиш учун ер участкаси ажратиш хусусидаги илтимоснома вилоят ҳокимига юборилади.
2. Корхоналар, ташкилотлар ва муассасаларнинг фойдаланиш учун ер участкаларини шаҳарлар, шаҳар посёлкалари, қишлоқ аҳоли пунктларидан, жамоа хўжаликлари, давлат хўжаликлари ва ўзга қишлоқ хўжалиги корхоналари, муассасалари ва ташкилотлари эгалигида бўлмаган майдонлардан ажратилишини сўраб берилган аризалари, шунингдек, халқ депутатлари қишлоқ ёки посёлка кенгашлари ижроия қўмиталарининг ихтиёрига берилган захирадаги ерларни ажратиш тўғрисидаги аризалари тегишли равишда халқ депутатлари қишлоқ, посёлка ёки шаҳар Кенгашларининг ижроия қўмиталари орқали қўзғатилади.
3. Вилоят ҳокими беш кунлик муддат ичида аризани қараб чиқади ва уни тегишли ноҳия ҳокимига йўллайди ёки вилоятнинг доимий ҳаракатдаги комиссиясига корхона, бино ва иншоот жойлаштириладиган ерни аниқлашни ҳамда лойиҳалаш ва қурилиш ишлари олиб бориладиган ер участкасини танлашни топширади.
4. Фойдаланишга ер участкаси ажратиш тўғрисидаги аризада ушбу майдон қайси мақсадларга ва қайси муддатга зарур эканлиги, у жойлашган ер ва зарур бўладиган майдонининг саҳни асосланган бўлиши, лойиҳалаш ва қурилиш бошланишининг тахминий муддатлари кўрсатилган бўлиши ҳамда уларга ер ажратилиши зарурлигини тасдиқловчи ҳужжатлар, жумладан, тегишли вазирлик, давлат қўмитаси, идора ёки жамоат ташкилотининг объект қурилиши тўғрисидаги қароридан кўчирма илова қилинган бўлиши керак.
Корхона, бино ва иншоот фойдали қазилмалар ва ер ости сувлари бўлган майдонларга жойлашган ҳолларда аризага тоғ назорати давлат идорасининг, сув хўжалиги идораларининг, ҳудудий геологик ташкилотларнинг ҳамда табиатни муҳофаза қилиш идораларининг ушбу объектларни қуришга рухсат этилганлиги тўғрисидаги хулосалари илова қилинади.
5. Корхоналар, муассасалар ва ташкилотларнинг фойдаланишга ер участкаси ажратиш тўғрисидаги аризаларини қараб чиқиш учун, ер участкаларини танлаш юзасидан таклифларни, ер эгалари ва ердан фойдаланувчилар кўрадиган зарарларни баҳолаш учун, шунингдек, қишлоқ хўжалиги ҳамда ўрмон хўжалиги ишлаб чиқариши нобудгарчилигининг ҳажмларини аниқлаш учун ҳокимларнинг фармойишига биноан доимий ҳаракатдаги комиссиялар тузилади.
Алоҳида экологик оқибатларга олиб келмайдиган ҳамда битта маъмурий ҳудуд доирасидан чиқмайдиган корхоналар, бинолар ва иншоотларни лойиҳалаш учун ер участкасини танлаш ноҳия комиссияси, қолган ҳолларда эса вилоят комиссиялари томонидан амалга оширилади.
Айрим ҳолларда ўта йирик ва экологик жиҳатдан мураккаб корхоналар ва иншоотларни лойиҳалаш учун вилоят ҳокимларининг илтимосномасига биноан ер участкасини танлашни Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Вазирлар Маҳкамаси томонидан тузиладиган республика комиссияси амалга ошириши мумкин.
6. Вилоят ва ноҳия комиссиялари таркибига тегишли равишда вилоят ёки ноҳия ҳокимининг ўринбосари (комиссия раиси), давлат табиатни муҳофаза қилиш идораларининг, ер тузиш хизматининг, меъморчилик ва шаҳарсозлик идораларининг, ёнғинга қарши назоратнинг, сув хўжалигининг, молия идоралари ва бошқа манфаатдор муассасалар ва ташкилотларнинг вакиллари киритилади. Илтимосномани қараб чиқиш даврида комиссия таркибига бундан ташқари ер участкалари берилаётган ва ерларидан участкалар олиб қўйилаётган корхоналар, муассасалар, ташкилотларнинг вакиллари ҳам киритиладилар.
Республика комиссияси таркибига Вазирлар Маҳкамаси Раисининг ўринбосари (комиссия раиси), давлат санитария назорати идораларининг, табиатни муҳофаза қилиш идораларининг, ер тузиш хизматининг, бошқа манфаатдор вазирликлар, давлат қўмиталари ва маҳкамаларининг вакиллари киритиладилар.
7. Ер участкаларини танлаш ишларини бажараётган давлат ер тузиш идоралари Ўзбекистон Республикасининг «Ер тўғрисида»ги Қонунига, бошқа қонунлар ва норматив актлар ҳамда ушбу Низомга амал қилган ҳолда, ноҳия планлаштириш лойиҳаларига, ноҳиялар ва вилоятларнинг ер тузишига, схемалар, хўжаликлараро ва хўжаликнинг ички ер тузиш лойиҳаларига, мелиорациялаш ва сув хўжалигини ривожлантириш схемаларига, шаҳарлар, шаҳар посёлкалари ва бошқа қишлоқ аҳоли пунктларини планлаштириш ва қуриш бош планларига, ер кадастри, тупроқ, геоботаник ва тадқиқотнинг бошқа кўринишлари берган маълумотларга суянган ҳолда:
корхоналар, бинолар ва иншоотларни қуриш учун биринчи навбатда қишлоқ хўжалиги мақсадларига мўлжалланмаган ёки қишлоқ хўжалиги юритишга яроқсиз бўлган ёхуд энг ёмон сифатли қишлоқ хўжалиги майдонларидан ер участкалари ажратишни ўрганади ва шу имкониятни кўриб чиқади;
ер участкалари қишлоқ хўжалиги майдонларидан ва ўрмон фондидан ажратилган ҳолларда суғориладиган энг маҳсулдор ерларни иложи борича сақлаб қолиш зарурлигини, мавжуд ҳудудларни, экологик мувозанатни яхшилаш ва сақлаб қолишни, эрозия жараёнларини, ерни ботқоқликка айланишдан сақлаб қолиш заруратини ҳисобга олади;
саноат объектлари ва коммуникацияларни иложи борича жамоа хўжаликлари, давлат хўжаликлари ва бошқа қишлоқ хўжалиги корхоналари, муассасалари ва ташкилотлари ўзларида қолган ерлардан фойдаланишларида ноқулайлик туғдирмаган ҳолда, шунингдек, сув хўжалиги объектларидан фойдаланишга халақит бермаган ҳолда жойлаштириш имкониятларини излаб топади;
ер эгалари ва ердан фойдаланувчилар кўрган зарарнинг, шунингдек, қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги ишлаб чиқариши нобудгарчилиги ҳажмини аниқлайди;
ерларни рекультивациялаш (қишлоқ хўжалиги, ўрмон хўжалиги, балиқ хўжалиги юритиш учун ёки ўзга мақсадларда) зарурлигини ва уларнинг йўналишини, тупроқнинг ҳосилдор қатламини олиш, унинг қуввати ва уларни вақтинча тўплаш зарурлигини белгилайди;
қурилаётган бинолар ва иншоотлар теварагида ҳимояловчи, санитария ва сувни муҳофаза қилиш зоналарини ўрнатиш, улардан фойдаланиш, қурилаётган объектлардан фойдаланишни қийинлаштираётган ва атроф-муҳитга салбий таъсир кўрсатаётган бинолар ва иншоотларни бузиб ташлаш ёки кўчириш режимларини белгилайди;
фуқароларнинг эгалигидаги ёки фойдаланишида бўлган ерларда корхоналар, бинолар ва иншоотлар жойлаштирилганда фуқароларнинг розилигига биноан бошқа ердан ана шу ерга тенг бўлган ер участкаларини ажратиш тўғрисидаги ҳамда ер участкаси бериладиган корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар олиб қўйилаётган ер участкалари, бинолар, ишлаб чиқариш ва ўзга қурилишларни қуриб бериши тўғрисидаги таклифларни тайёрлайди;
жамоа хўжаликлари, давлат хўжаликлари, бошқа қишлоқ хўжалиги корхоналари, муассасалари ва ташкилотларининг ерлари олиб қўйилаётганлиги муносабати билан бинолар ва иншоотларни бузиш зарур бўлган ҳолларда ана шу ер участкаси ажратиладиган корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар томонидан уларнинг хоҳишига кўра янги жойда олиб қўйилаётган ерлар ўрнига янги уй-жой, ишлаб чиқариш бинолари ва бошқа биноларни қуриб бериш тўғрисидаги таклифларни тайёрлайди;
суғориладиган ерлар ажратилаётганида олиб қўйилаётган ерлар ўрнига янги ерларни ўзлаштириш имкониятларини ва бунинг тахминий қийматини белгилайди.
8. Корхоналар, бинолар ва иншоотларни жойлаштириш учун бир неча вариантлардаги ер участкалари танланади, уларнинг чегаралари план-картографик материалларга туширилади, ҳар бир вариант бўйича участканинг умумий саҳни ҳамда майдондаги унинг таркиби белгиланади.
План-картографик материалларда илгари қишлоқ хўжалигига оид бўлмаган эҳтиёжлар учун ва хўжалик ички қурилиши учун ажратилган барча участкаларнинг чегаралари кўрсатилади, танланаётган ер участкаларига яқин бўлган гидромелиоратив ва бошқа инженерлик тармоқларининг жойлашуви кўрсатилади.
План-картографик материаллар комиссия аъзоларининг имзоси билан тасдиқланади.
9. Ер участкаси жойлашадиган вариантларни қиёслаш мақсадида буюртмачи томонидан инженерлик тадқиқотлари ёки текширув материаллари, зарур майдоннинг саҳни асосланган маълумотлар, сувдан фойдаланиш ва сувни ўтказиш шартларини; жойлаштирилаётган объект атроф-муҳитга қай даражада таъсир этишини асослаб берувчи маълумотлар ва бошқа техник-иқтисодий кўрсаткичлар тақдим этилади.
10. Атрофига муҳофазалаш, санитария ва ҳимоя зоналари белгиланадиган бинолар ва иншоотлар қурилиши учун ер участкаларини танлаш чоғида айни пайтда ана шу зоналарнинг тахминий чегаралари ҳамда уларнинг ўрнатилиши муносабати билан ер эгалари ва ердан фойдаланувчилар кўрадиган зарар, шунингдек, қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги ишлаб чиқариши нобудгарчилигининг ҳажми аниқланади.
11. Давлат ер тузиш ташкилоти тақдим этган ер участкасини танлашга доир материаллар тегишли доимий комиссия томонидан қараб чиқилади. Қараб чиқиш натижалари акт билан расмийлаштирилади ва унда қуйидагилар қайд этилади:
комиссия таркиби;
майдонлар бўйича бонитет баллари кўрсатилгани холда ер участкаларига қисқача тавсиф;
ер участкаларида қурилишлар, иншоотлар, суғориш ва коллектор-дренаж тармоқларининг ва бошқа объектларнинг, кўп йиллик кўчатларнинг бор ёки йўқлиги, уларнинг қиймати, ер эгалари ва ердан фойдаланувчилар кўрган зарар суммаси, шунингдек, қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги ишлаб чиқариши нобудгарчилиги;
фуқароларни кўчириб олиб келиш чоғида ер участкалари билан таъминлаш ва турар-жойлар ҳамда иморатларни қуриш масалалари;
ушбу объектни кам ҳосилли ерларда жойлаштиришнинг иложи йўқлигини асослаш;
қабул қилинаётган вариант ва объектни участкада жойлаштириш шартлари хусусида комиссиянинг хулосалари;
ер участкалари беришнинг атроф-муҳитни, тарих ва маданият ёдгорликларини муҳофаза қилиш, чиқиндилар ва бошқа захарли моддалар кўмиб ташланган ерларни қўриқлашга оид чора-тадбирларни ишлаб чиқиш шартлари;
ерларни рекультивациялаш зарурлиги ва унинг йўналишлари;
тупроқнинг ҳосилдор қатламини олиш зарур эканлиги, унинг қуввати ва вақтинчалик тўпланадиган жойи;
комиссия аъзоларининг хоҳишига кўра бошқа масалалар.
12. Ер участкасини танлаш бўйича қабул қилинган вариант ва уни ажратиш шартлари жамоа хўжаликлари ва кооперативларда — жамоа хўжаликлари ва кооперативларнинг умумий йиғилишида ёки жамоа хўжаликлари, кооперативлар аъзоларининг умумий йиғилишида ёки колхозчилар, кооператив аъзоларининг ваколатли вакиллари йиғилишида келишилади, давлат хўжаликлари, ўрмон хўжаликлари ҳамда бошқа давлат ва жамоат корхоналари, муассасалари ва ташкилотларида — уларнинг маъмурияти ва меҳнат жамоаси аъзолари билан келишилади; хўжаликлараро корхоналар ва ташкилотларда — қатнашчи хўжаликларнинг ваколатли вакиллари йиғилишида келишилади. Бунда энг аввалги ер эгаси ва ердан фойдаланувчи билан келишилади.
13. Ер участкасини танлаш материаллари ва уни ажратиш шартлари давлат бошқаруви маҳаллий идораларига тасдиқлаш учун тақдим қилинишидан аввал қуйидагилар билан келишилади:
ерларидан майдон олиб қўйилаётган жамоа хўжалиги, давлат хўжалиги, бошқа корхоналар, муассасалар ва ташкилотларнинг юқори бошқарув идораси билан;
давлат санитария ва ёнғинга қарши назорат идоралари табиатни муҳофаза қилиш, ер тузиш хизмати билан, агар объект суғориладиган ерларда жойлашган бўлса — сув хўжалиги идоралари билан;
корхоналар, бинолар ва иншоотлар курортларнинг, қўриқхоналарнинг миллий боғларнинг, сув манбаларининг, сув ҳавзаларининг, дарё, магистрал каналлар ва коллекторларнинг, селетрактларнинг, магистрал қувурларнинг, темир йўл ва автомобиль йўлларнинг, электр узатгич ва алоқа линияларининг, табиат, тарих, маданият, давлат ёдгорликларини сақлаш минтақаларининг муҳофаза зоналарига, шунингдек аэродром теварагида ҳамда чиқиндилар ва бошқа захарли моддалар кўмиб ташланган ерларга жойлаштирилганда — мазкур иншоотлардан фойдаланувчи корхоналар ва ташкилотлар билан.
14. Ер участкасини танлаш материаллари келишиб олиш учун юборилган давлат санитария ва ёнғинга қарши назорат идоралари, бошқа вазирликлар, давлат қўмиталари, идоралар, корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар уларни қараб чиқадилар ҳамда 10 кун муддат ичида ўзларининг асосланган хулосаларини тақдим этадилар.
15. Халқ депутатлари тегишли қишлоқ Кенгаши ижроия қўмитаси муҳокамасига киритиладиган корхоналар, бинолар ва иншоотлар қурилишини лойиҳалаш учун ер участкаларини танлашга оид материалларда қуйидагилар бўлиши лозим:
корхоналар, муассасалар ва ташкилотларнинг ушбу Низом II бўлимининг 4-бандида кўрсатиб ўтилган зарур иловалар билан бирга ер сўраб ёзган аризаси;
комиссиянинг ер участкасини танлашга доир ҳужжати ва ер эгалари ҳамда ердан фойдаланувчилар кўрган зарар, шунингдек, қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги ишлаб чиқаришига етказилган зиённи санаб чиқилганлиги ҳақидаги ҳужжат — график материал илова қилинган ҳолда;
майдонларнинг ҳисоблаб чиқилганлиги хусусидаги ведомость;
ерлари олиб қўйилаётган ер эгалари ва ердан фойдаланувчиларнинг иқтисодий кўрсаткичлари;
16. Корхоналар, бинолар ва иншоотлар қурилишини лойиҳалаш учун ер участкаларини танлаш материаллари ерларни ажратиш лойиҳаларини тасдиқловчи идоралар томонидан ушбу Низом III бўлимининг 12—16-бандларига мувофиқ тасдиқланади.
17. Ер участкасини танлаш материалларини тасдиқлаш тўғрисидаги қарорда қуйидагилар акс эттирилган бўлмоғи лозим:
ер участкаси кимга, қайси мақсадлар учун ва қандай муддатга (агар ерлар вақтинча фойдаланиш учун берилаётган бўлса аниқ муддати кўрсатилади) берилаётганлиги, шунингдек, ери олиб қўйилиши кутилаётган ер эгалари ёки ердан фойдаланувчиларнинг номи:
ер эгалари ва ердан фойдаланувчилар бўйича майдонга нисбатан берилаётган ер участкасининг умумий саҳни;
ер эгалари, ердан фойдаланувчилар ва бошқа ташкилотлар кўрган зарарларнинг ҳажми;
қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги ишлаб чиқариши нобудгарчилигининг миқдори;
вақтинча фойдаланиш учун берилган ерларни рекультивациялаш зарурлиги, уларни аввалги ер эгаларига ва ердан фойдаланувчиларга қайтариш шартлари;
тупроқнинг ҳосилдор қатламини олиш зарурлиги, унинг қуввати ва уни вақтинчалик тўплаш жойи (ёки масофаси):
сувни муҳофаза қилиш, экологик ва бошқа шартлар, талаблар.
18. Ер участкаларини танлаш материалларини тасдиқлаш Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Вазирлар Маҳкамаси ваколатига кирадиган ҳолларда, материаллар Ўзбекистон Республикасининг Қишлоқ хўжалиги вазирлигига юборилади, вазирлик эса 1 ой муддат ичида уларни қараб чиқади, ўз хулосаларини тайёрлайди ва тасдиқлаш учун Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Вазирлар Маҳкамасига юборади.
19. Тегишли идораларнинг танланган ер участкаларини келишиш ҳақидаги ва корхоналар, бинолар ҳамда иншоотларнинг қурилишини лойиҳалашга рухсатнома бериш тўғрисидаги қарори ерларни эгаллаб олиш ва улардан фойдаланиш учун асос бўла олмайди. Эгаликда ёки фойдаланишда бўлган ер участкаси шу участка белгиланган тартибда олиб қўйилгандан кейингина берилади.
20. Корхоналар, бинолар ва иншоотлар қурилиши учун танланган ер участкаларида ер эгалари ва ердан фойдаланувчилар харажатлаб қўйган капитал маблағлар икки йил давомида ёки узайтирилган давр ичида тўланмайди.
21. Қурилиш объектларини лойиҳалашга бериладиган рухсатномаларнинг амал қилиш муддати рухсатнома берилган кундан бошлаб икки йил деб белгиланади.
Ушбу шартга риоя этишнинг имконияти бўлмаган ҳолларда корхона, муассаса ва ташкилотлар лойиҳалашга рухсат берган идорадан муддатни узайтиришни ўз вақтида илтимос қилишлари керак. Муддат тугагунга қадар ҳам илтимоснома берилмаган бўлса, объект қурилишини лойиҳалаш ҳуқуқи ўзининг юридик кучини йўқотади.
III. ЕРЛАРНИ АЖРАТИШ МАТЕРИАЛЛАРИНИ РАСМИЙЛАШТИРИШ ВА ТАСДИҚЛАШ ТАРТИБИ
1. Корхона, бино ёки иншоот қурилишининг лойиҳаси тасдиқланиб унинг амалга оширилиши учун маблағ ажратилгач, корхона, муассаса ва ташкилот объект қаерда жойлашган бўлса, шу ердаги давлат бошқарувининг маҳаллий идорасига доимий ёки вақтинчалик фойдаланиш учун ер участкаси сўраб ариза берадилар.
Аризага қуйидагилар илова қилинади:
белгиланган тартибда тасдиқланган ер участкасини танлашга доир материаллар;
объектнинг бош планидан нусха, унда қурилишнинг навбати кўрсатилади;
зарарларни, қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги ишлаб чиқариши нобудгарчилигини, ерни рекультивациялашга, тупроқнинг маҳсулдор қатламини олиш ва тўплашга боғлиқ харажатларни қоплашга етарли маблағ борлигини тасдиқловчи қурилишнинг ички титул рўйхати;
қурилишни пул билан таъминлаш тўғрисидаги маълумотнома;
қурилиш лойиҳасининг давлат, санитария ва ёнғинга қарши назорат идоралари билан ва бошқа корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар билан келишилганлиги тўғрисидаги материаллар.
2. Ер ажратиш лойиҳаси ер участкаси танлаш хусусидаги материаллар ҳамда объект қурилишининг бош плани асосида тузилади.
3. Қишлоқ хўжалигида фойдаланиладиган ерлар қишлоқ хўжалигига оид бўлмаган эҳтиёжлар учун шу заруратнинг амалий жиҳатига қараб, қоида тариқасида шу ерларда етиштирилган ҳосил йиғиштириб олинганидан кейин ажратилади.
4. Ер вақтинчалик фойдаланиш учун (қурилиш давом этадиган муддатга) берилаётганида ер бериладиган муддат аниқ кўрсатилади. Фойдали қазилмалар ишланиш учун, қурилиш олиб бориш учун ва ўзга ишлар учун берилган қишлоқ хўжалиги, ўрмон ва овчилик ерлари уларга эҳтиёж бўлмай қолгач корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар ўз ҳисобларидан уларни қишлоқ хўжалигида, ўрмон ва балиқ хўжалигида фойдаланиш учун мумкин бўлган ҳолатга келтирадилар, ушбу ишлар бошқа майдонларда амалга оширилган ҳолларда эса — бу ерлар қайси мақсадга мўлжалланган бўлса, шу мақсадда фойдаланиш учун яроқли ҳолатга келтирилади.
Вақтинчалик фойдаланиш учун берилган ерлар корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар томонидан белгиланган муддатда қайтарилмаса, давлат бошқарувининг маҳаллий идоралари Ўзбекистон Республикаси қонунларида белгиланган тартибда ерни ер эгаларига ва ердан фойдаланувчиларга қайтаришлари мумкин. Фойдаланиш муддати узайтирилганда ўз навбатида қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги ишлаб чиқаришига нобудгарчилик қўшимча тарзда ундирилади, шундан сўнг вақтинчалик фойдаланиш учун ажратилган ердан келгусида ҳам фойдаланишга рухсат берилади.
5. Мавжуд корхона, бино ва иншоотларни кенгайтириш учун ер ажратилган тақдирда, шунингдек, фойдали қазилмаларни очиқ усулда қазиб чиқариш учун ер ажратилган тақдирда илгари ажратилган ерлар текширувдан ўтказилади, улар тўғри мақсадда фойдаланилганлиги текширилади, шунингдек, фойдаланилган ерлар рекультивация қилинганлиги текширилади.
Қўшимча ерлар одатда илгари вақтинча фойдаланиш учун ажратилган ерлар фойдаланиш учун яроқли холга келтирилганидан кейин ҳамда шу ерлар эгаларига ва ундан фойдаланувчиларга қайтарилгандан кейингина ажратилади.
6. Бино ва иншоотлар қурилиши учун ер ажратишга оид материаллар расмийлаштирилганда, агар улар атрофига муҳофазалаш, санитария ва қўриқлаш зоналари ўрнатиладиган бўлса, айни бир пайтнинг ўзида Ўзбекистон Республикаси қонунларида белгиланган тартибда ана шу зоналарни ўрнатишга оид материаллар хам расмийлаштирилади.
7. Ер ажратиш лойиҳасини ишлаб чиқиш жараёнида ер эгалари ва ердан фойдаланувчиларга етказилган, шунингдек, қишлоқ хўжалиги, ўрмон хўжалиги ишлаб чиқаришига етган зиённинг ҳажми аниқланади. Бундай пайтда яроқсиз ерларни рекультивациялаш, тупроқнинг ҳосилдор қатламини олиш ва бир жойга жамлаш тадбирлари қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги ишлаб чиқаришига етган зиённи қоплашда кўзда тутилган маблағлар ҳисобига амалга оширилади.
Шу муносабат билан ер берилган корхона, муассаса ва ташкилот давлат бошқарувининг маҳаллий идораларига ана шу тадбирларни амалга ошириш қиймати билан қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги ишлаб чиқариши нобудгарчилиги ўртасидаги фарқни тўлайдилар.
8. Ер участкалари ажратиш лойиҳаларини қараб чиқиш ва келишиш жамоа хўжаликларида — жамоа хўжалиги аъзоларининг умумий йиғилишида ёки жамоа аъзолари ваколатли вакилларининг йиғилишида; давлат хўжаликларида, ўрмон хўжаликларида, бошқа давлат ва жамоат корхоналари, муассасалари ва ташкилотларида — уларнинг маъмурияти ва меҳнат жамоаси вакиллари томонидан; хўжаликлараро корхоналар ва ташкилотларда — қатнашчи бўлмиш хўжаликларнинг ваколатли вакиллари йиғилишида; кооперативларда — кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида ҳал этилади. Ижарачилар ва деҳқон хўжаликларининг ерлари давлат ҳамда жамоат эҳтиёжлари учун олинган тақдирда уларнинг розилиги ҳамда олиш шартларини келишиш керак.
хўжаликлараро корхоналар ва ташкилотларда — қатнашчи бўлмиш хўжаликларнинг ваколатли вакиллари йиғилишида; кооперативларда — кооператив аъзоларининг умумий йиғилишида ҳал этилади. Ижарачилар ва деҳқон хўжаликларининг ерлари давлат ҳамда жамоат эҳтиёжлари учун олинган тақдирда уларнинг розилиги ҳамда олиш шартларини келишиш керак.
9. Қараб чиқиш протоколида тақдим этилиши лозим бўлган ҳужжатлардан ташқари қуйидагилар ҳам қайд этилиши керак:
ер участкаси кимга, қандай мақсадлар учун ва қандай муддатга (доимий фойдаланишгами ёки вақтинчалик фойдаланиш учунми?) бериляпти;
участканинг ер турлари бўйича умумий майдони;
ер эгаси ёки ердан фойдаланувчига ҳамда қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги ишлаб чиқариши нобудгарчилигининг миқдори.
Суғориладиган ер ажратилаётганда унинг ўрнини қоплаш учун ўзлаштирилиши ёки мелиоратив жиҳатдан яхшиланиши керак бўлган майдон белгиланади ва бу ишларнинг тахминий қиймати аниқланади.
Агар ажратилган участкадан хўжаликларнинг кўчирилиши кўзда тутилаётган бўлса, уларнинг миқдори, кўчириш шартлари, фуқароларнинг ёрдамчи қурилишлари ва уйларини кўчириш шартлари, улар жойлаштириладиган янги ер ҳамда фуқаролар қайси ерлар ҳисобидан янги томорқа участкаларига ёки янги уйларга эга бўлишлари белгиланади. Ана шу қурилишлар ва иншоотларнинг қиймати техник инвентаризациялаш бюросининг комиссияси томонидан аниқланади.
10. Ерларни ажратиш лойиҳалари ер участкалари олиб қўйилаётган ер эгалари ва ердан фойдаланувчилар билан келишгач, қуйидагилар билан келишилади:
ер участкаси олиб қўйилаётган жамоа хўжалиги, давлат хўжалиги ва бошқа корхона, муассаса ва ташкилотларнинг юқори бошқарув идоралари билан;
давлат санитария ва ёнғинга қарши назорат идоралари, табиатни муҳофаза қилиш, ер тузиш хизмати, сув хўжалиги (агар уларнинг манфаатларига дахл этилаётган бўлса) идоралари билан.
Ер участкаси электр узатгич ва алоқа линияларининг, темир йўл ва автомобиль йўллари, магистраль қувур йўлларининг муҳофаза зоналари, аэродромлар ва бошқа объектлар теварагида, дарёларнинг, сув ҳавзаларининг, магистраль каналларнинг ва коллекторларнинг, сув таъминоти ва минерал сув манбалари теварагида корхона, бино ва иншоотлар қуриш учун ажратилаётган бўлса ана шу ер участкасини ажратиш лойиҳаси мазкур объектлардан фойдаланувчи ташкилотлар билан келишилади.
Ер участкалари давлат хўжаликлари, ўрмон хўжаликлари ҳамда республика миқёсидаги вазирликлар, давлат қўмиталари ва идораларга бўйсунадиган бошқа корхоналар, муассасалар ва ташкилотларнинг эгалигидаги ерлардан олинганда материаллар тегишли вазирлик, давлат қўмитаси ва идора билан келишилади.
11. Давлат бошқаруви идоралари муҳокамасига киритиладиган ер ажратиш лойиҳаси қуйидаги материаллардан иборат бўлмоғи лозим:
лойиҳага изоҳ берувчи илова;
халқ депутатлари қишлоқ Кенгаши ижроия қўмитасининг ер ҳисоб-китоби юритиладиган ҳужжатидан кўчирмага мувофиқ кўчирилаётган фуқаролар хўжаликларининг рўйхати, уларнинг янги томорқа хўжаликлари ва уларга берилган уй-жойлар кўрсатилгани ҳолда;
ер эгалари ва ердан фойдаланувчилар кўрадиган зарарларни баҳолаш ҳамда қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги ишлаб чиқариши нобудгарчилиги ҳажмларини аниқлаш актлари;
агар ер ўрмон хўжалиги корхоналари эгалигидаги майдондан олинаётган бўлса ажратилаётган ер участкасини техник жиҳатдан текшириш ҳужжати;
одатда 1:10000 масштаб бўйича ажратилаётган ер участкасининг график лойиҳаси.
Ер ажратиш лойиҳасига объект қурилиши учун ер участкасини танлаш материаллари илова қилинади.
12. Халқ депутатлари қишлоқ Кенгаши ижроия қўмитасининг тасарруфига қуйидаги ерларни ажратиш лойиҳаларини тасдиқлаш киради:
унинг ихтиёрига берилган захира ерларни;
ер участкаси саҳнидан ва майдонлар туридан қатъи назар, жамоа хўжаликлари, давлат хўжаликлари ва бошқа қишлоқ хўжалиги ҳамда ўрмон хўжалиги корхоналари, муассасалари ва ташкилотларининг таркибига кирмайдиган қишлоқ аҳоли пунктлари доирасидаги ерларни.
Халқ депутатлари қишлоқ Кенгаши ижроия қўмитаси ер ажратиш лойиҳасини тасдиқлайди ва агар ўз ихтиёрида бўлса, лойиҳани натурага кўчириш учун ҳамда ердан фойдаланиш ҳуқуқини берувчи ҳужжатларни топшириш учун қайтариб беради, қолган ҳолларда эса лойиҳа ноҳия ҳокимининг муҳокамасига йўлланади.
13. Шаҳар ҳокими ва халқ депутатлари посёлка Кенгаши ижроия қўмитасининг тасарруфига жамоа хўжаликлари, давлат хўжаликлари ва бошқа қишлоқ хўжалиги корхоналари, муассасалари ва ташкилотларининг ерларидан ташқари, ер участкасининг саҳни қандай бўлишидан қатъи назар, шаҳар (посёлка) доирасидаги ерларни ажратиш лойиҳасини тасдиқлаш киради.
Шаҳар (посёлка) доирасидаги жамоа хўжалиги, давлат хўжалиги ва бошқа қишлоқ хўжалиги корхоналари, муассасалари ва ташкилотларининг ерларини ажратиш лойиҳаси шаҳар ҳокими ҳамда халқ депутатлари посёлка Кенгашининг ижроия қўмитаси томонидан тасдиқланади ҳамда ноҳия ҳокимларига тасдиқлаш учун ўтказилади.
14. Ноҳия ҳокимининг ваколатига қуйидаги ерларни ажратиш лойиҳаларини тасдиқлаш киради:
ер участкасининг саҳни ва майдон туридан қатъи назар — захирадаги ерларни;
қишлоқ хўжалиги эҳтиёжларидаги ерларни — суғориладиган ерлар, пичанзорлар ва яйловларда уларни тубдан яхшилаш ишлари ўтказилган бўлса, улар берилмайди; ўрмон фонди — биринчи гуруҳ дарахтлар билан қопланган ерлар бундан мустаснодир; саноат, транспорт, алоқа, мудофаа ва бошқа мақсадларга мўлжалланган ерларни; сув фонди ерларини — битта ер эгасига ва ердан фойдаланувчига 10 гектаргача бўлган ҳажмда.
Ноҳия ҳокимлари ер ажратиш лойиҳаларини тасдиқлайдилар ва ўзларининг ваколатларига кирадиган ҳолларда лойиҳани натурага кўчириш ҳамда ердан фойдаланиш ҳуқуқини берувчи ҳужжатни тайёрлаш учун қайтарадилар, қолган ҳолларда эса лойиҳа вилоят ҳокимининг муҳокамасига йўлланади.
15. Вилоят ҳокимининг ваколатига барча ерлардан участкалар ажратиш лойиҳаларини тасдиқлаш киради, ушбу Низом III бўлимининг 15-бандига мувофиқ ер ажратиш лойиҳаларини тасдиқлаш Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Вазирлар Маҳкамаси ваколатига кирадиган ҳоллар бундан мустаснодир.
Вилоят ҳокимлари ер ажратиш лойиҳаларини тасдиқлайдилар ва ўзларининг ваколатларига кирадиган ҳолларда лойиҳани натурага кўчириш ҳамда ердан фойдаланиш ҳуқуқини берувчи ҳужжатни тайёрлаш учун қайтарадилар, қолган ҳолларда эса лойиҳа қараб чиқилиб расмийлаштириш учун Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигига юборилади.
Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ер участкасини ажратиш юзасидан хулосалар ва таклифлар тайёрлайди ҳамда уларни барча материаллар билан бирга Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Вазирлар Маҳкамасига тақдим этади.
16. Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Вазирлар Маҳкамаси тасарруфига қуйидаги ерларни ажратиш лойиҳаларини тасдиқлаш киради:
айниқса серҳосил, суғориладиган ерларни, бу туркумга Андижон, Наманган, Самарқанд, Сурхондарё, Тошкент, Фарғона ва Хоразм вилоятларидаги бонитети 80 баллдан юқори бўлган ерлар, Бухоро, Жиззах, Навоий, Қашқадарё ва Сирдарё вилоятларидаги бонинтети 70 баллдан юқори бўлган суғориладиган ерларни;
Ўзбекистон Республикаси қонунларида белгиланган алоҳида қўриқланадиган табиий ва тарихий-маданий объектларни;
шаҳарга туташ ва яшил зоналарни белгиланган тартибда;
илмий-тадқиқот ташкилотлари ва ўқув юртларининг тажриба майдонларини;
биринчи гуруҳдаги ўрмонларни;
Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлигининг бошқа давлатлари, чет эл юридик шахслари ва фуқаролари ҳамда фуқаролиги бўлмаган шахслар эгалигидаги ҳамда фойдаланишида бўлган корхоналар, муассасалар ва ташкилотларни.
Лойиҳалар тасдиқлангач, улар тегишли вилоят ҳокимлари томонидан натурага кўчириш ҳамда ерлардан фойдаланиш ҳуқуқини берувчи ҳужжатларни тайёрлаш учун қайтарилади.
17. Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгаши ерга эгалик қилиш ҳуқуқини амалга оширувчи идора сифатида алоҳида ҳолларда Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Вазирлар Маҳкамасининг тақдимномасига асосан ер эгалари ва ердан фойдаланувчиларнинг розилигисиз ерларни олиб қўйиш тўғрисида қарор чиқариши мумкин.
18. Ер эгалари ва ердан фойдаланувчилар давлат бошқаруви идорасининг ерни олиб қўйиш тўғрисидаги қарорига ёки ерни олиб қўйиш шартларига рози бўлмаган тақдирда бу қарор устидан судга шикоят қилишлари мумкин.
19. Илгари корхона, бино ва иншоот қурилиши учун танлаб олинган ва белгиланган тартибда келишилган ер участкасини бериш асоссиз равишда рад этилган тақдирда жамоа хўжаликлари, давлат хўжаликлари, бошқа корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар, шунингдек, давлат бошқаруви маҳаллий идоралари ер ажратиш рад этилаётган корхона, муассаса ва ташкилотларга лойиҳа-қидирув ишлари олиб бориш учун қилинган харажатлар миқдорида товон тўлайдилар.
Ер ажратишни рад этган жамоа хўжалиги, давлат хўжалиги ва бошқа корхона, муассаса ва ташкилот, шунингдек, давлат бошқаруви маҳаллий идорасининг рад жавоби асосли ёки асосли эмаслиги ҳамда унинг моддий жавобгарлик масаласи суд йўли билан белгиланади.
IV. ЕР УЧАСТКАЛАРИНИ ТАНЛАШ ВА АЖРАТИШ ИШЛАРИ БИР ПАЙТНИНГ ЎЗИДА БАЖАРИЛАЁТГАНИДА МАТЕРИАЛЛАРНИ РАСМИЙЛАШТИРИШ ТАРТИБИ
Ер участкаларини танлаш ҳамда корхоналар, бинолар ва иншоотлар қурилиши учун ер ажратиш материалларини расмийлаштириш — ушбу Низомнинг II ва III бўлимларида белгиланган тартибда, келишиш эса III бўлимининг 8 ва 10-бандларида, II бўлимининг 13-бандида кўзда тутилган тартибда амалга оширилади.
Ер участкаларини танлаш ва ажратиш лойиҳалари ушбу Низомнинг II бўлими 15-бандида ва III бўлими 11-бандида санаб ўтилган ҳужжатлар билан бирга тақдим этилиши керак.
Ер участкаларини танлаш ва ажратиш лойиҳаларини тасдиқлаш ушбу Низом III бўлимининг 12—16-бандларига мувофиқ тарзда амалга оширилади.
V. ЕРЛАР ОЛИБ ҚЎЙИЛИШИ МУНОСАБАТИ БИЛАН ЕР ЭГАЛАРИ ВА ЕРДАН ФОЙДАЛАНУВЧИЛАР КЎРАЁТГАН ЗАРАРНИ, ШУНИНГДЕК, ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИ ВА ЎРМОН ХЎЖАЛИГИ ИШЛАБ ЧИҚАРИШИ НОБУДГАРЧИЛИГИНИ БЕЛГИЛАШ
1. Ер олиб қўйилиши муносабати билан ер эгалари ва ердан фойдаланувчилар кўраётган зарар (шу жумладан, бой берилган фойда) қуйидаги ҳолларда тўла ҳажмда тўланади:
ерлар олиб қўйилган ёки вақтинчалик эгаллаб олинган ҳолларда;
қурилаётган сув омбори сув таъминоти манбалари, курортлар, магистрал каналлар ва коллекторлар, йўллар, қувур йўллари, электр манбаи ва алоқа линиялари, шунингдек, ўзга объектлар қурилиши теварагига муҳофаза, санитария ва қўриқлаш минтақалари белгиланиши муносабати билан уларнинг ҳуқуқлари чегараланганда;
сув ҳавзаси, каналлар, коллекторлар ҳамда қишлоқ хўжалиги экинлари ва кўчатлар учун зарарли бўлган моддалар ажратадиган, майдоннинг ҳосилдорлиги камайишига ҳамда қишлоқ хўжалиги маҳсулотининг сифати ёмонлашишига олиб келадиган бошқа объектлар қурилиши муносабати билан ер сифати ёмонлашган ҳолларда.
Ерлар олиб қўйилиши муносабати билан ер эгалари ва ердан фойдаланувчилар кўрган зарар Ўзбекистон Республикаси қонунларида белгиланган тартибда аниқланади.
2. Қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги ишлаб чиқариши нобудгарчилиги қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалигини юритиш билан боғлиқ бўлмаган эҳтиёжлар учун ажратилган қуйидаги ҳолларда белгиланади ва тўланади:
қишлоқ хўжалиги ва ўрмон ерлари, шу жумладан, фуқаролар эгалигида ва фойдаланишида бўлган қишлоқ хўжалиги ерлари доимий ва вақтинчалик фойдаланишга олиб қўйилган ҳолларда;
қурилаётган сув ҳавзалари, сув таъминоти манбалари, курортлар, магистрал каналлар ва коллекторлар, йўллар, қувур йўллари, электр узатгич ва алоқа линиялари, шунингдек, ўзга объектлар қурилаётганида муҳофаза, санитария ва қўриқлаш зоналари ўрнатилиши муносабати билан ер эгалари ва ердан фойдаланувчиларнинг ҳудудлари чекланган ҳолларда, ана шу зоналар қишлоқ хўжалиги ва ўрмон ерлари оборотидан чиқарилган ёки улар камроқ аҳамиятли майдонларга ўтказилган ҳолда;
қурилаётган корхона, бино, ва иншоот туфайли ер сифати ёмонлашган ҳолларда.
Қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги ишлаб чиқариши кўрган зарар миқдори Ўзбекистон Республикаси қонунларида белгиланган тартибда аниқланади.
VI. ЕР УЧАСТКАСИ АЖРАТИШ ЛОЙИҲАСИНИ НАТУРАГА КЎЧИРИШ ВА ЕР-КАДАСТР ҲУЖЖАТЛАРИГА ЎЗГАРТИШЛАР КИРИТИШ
1. Белгиланган тартибда ерларни тасдиқланган доимий фойдаланиш учун ажратиш лойиҳаси ер эгалари ва ердан фойдаланувчилар кўрган зарар ҳамда қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги ишлаб чиқариши нобудгарчилиги қайтарилгач лойиҳа натурага кўчирилади. Лойиҳани натурага кўчириш ер участкаси ажратилаётган корхона, муассаса ёки ташкилотнинг вакили ҳамда ер участкаси олиб қўйилаётган хўжаликнинг вакили, шунингдек, чегарадош ер эгалари ва ердан фойдаланувчилар вакиллари ҳозирлигида амалга оширилади.
2. Ажратилган ер участкаларининг чегаралари натурада белгиланган намунадаги белгилар билан эгаликдаги ёки фойдаланишдаги ерларнинг ташқи чегараларига туташ холда белгилаб қўйилади (бу чегара белгилари буюртмачилар ҳисобига тайёрланади).
3. Лойиҳани натурага кўчириш ишлари тугагач, белгиланган шаклда уч нусхада ҳужжат тайёрланади. Унга участканинг амалда ўлчаб чиқилган чегаралари илова қилинган ҳолда ажратилган ер участкасининг плани ҳам илова қилинади. Лойиҳани натурага кўчиришга доир ҳужжат ва унга илова этилаётган режа лойиҳаси натурага кўчирган ер тузувчи томонидан, ер эгаси ва ердан фойдаланувчининг вакиллари томонидан имзоланади. Ушбу материаллар билан бирга бу ҳужжат ер ажратиш лойиҳасига қўшиб қўйилади.
4. Ер участкаси ажратилиши муносабати билан эгаликдаги ерда ёки фойдаланишдаги ерда рўй берган барча ўзгаришлар доимий эгалик қилиш ҳуқуқини берувчи давлат ҳужжатига ёки доимий фойдаланиш ҳуқуқини берувчи давлат ҳужжатига кўчирилади ва бошқа ер-кадастр ҳужжатларига ҳам киритилади.
5. Ерларни ажратиш лойиҳаси тўла ҳажмда икки нусхада тайёрланади, уларнинг бири (барча ажратилган шартлар бажарилгач) буюртмачига берилади, яна бир нусхаси эса ноҳия ер тузиш хизматида сақланади.
VII. ЕРДАН ФОЙДАЛАНИШ ҲУҚУҚИНИ ТАСДИҚЛОВЧИ ҲУЖЖАТЛАРНИ ТАЙЁРЛАШ ВА БЕРИШ
Ер ажратиш лойиҳаси натурага кўчирилгач, Ўзбекистон Республикаси қонунларида белгиланган тартибда ердан доимий фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатлар тайёрланади.
VIII. АЖРАТИЛГАН ЕР УЧАСТКАЛАРИНИ ҚАЙТАРИБ БЕРИШ
1. Ер участкаси ажратилган муддат тугагач ёки ер участкасига бўлган эҳтиёж қолмагач ер участкасида рекультивациялаш ишлари амалга оширилиб, улар аввалги ер эгаларига ва ердан фойдаланувчиларга қайтарилиши лозим.
2. Қайтарилиши керак бўлган ер участкаси ноҳия ҳокимининг фармойиши билан тузиладиган комиссия томонидан жойида текшириб чиқилади. Бу комиссияга ноҳия ҳокимининг ўринбосари (комиссия раиси), ер тузиш хизмати, табиатни муҳофаза қилиш ва сув хўжалиги хизматларининг, ерни қайтараётган корхона, муассаса ва ташкилотларнинг ҳамда ерларни қабул қилиб олаётган жамоа хўжалиги, давлат хўжалиги, ўрмон хўжалиги ва бошқа ер эгалари ва ердан фойдаланувчиларнинг вакиллари киради.
3. Ерни қайтараётган корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар комиссиянинг муҳокамасига қуйидаги ҳужжатларни ва материалларни тақдим этадилар:
ердан фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатлар ва ер ажратиб беришнинг рекультивациялашга оид шартлари;
яроқсиз ҳолга келган ерларни рекультивациялаш лойиҳаси;
тасвирга туширилган чизгилар;
тупроқ ва жинсларнинг агрохимик ва сув-физик хоссаларига оид тафсилот;
тупроқнинг тўпланган маҳсулдор қатлами қуввати, агрохимик, сув-физик хоссалари ва бошқа материаллар.
4. Комиссия ерларни рекультивациялашнинг тасдиқланган лойиҳаларига мувофиқ ишлар бажарилганлигини, бу ишларнинг сифатини текширади ва объект фойдаланишга топширишга тайёрлиги тўғрисида хулоса беради. Текширув натижалари белгиланган шаклдаги ҳужжат билан расмийлаштирилади, бу ҳужжатда участканинг майдони, қандай мақсадлар учун ажратилганлиги, ерларни рекультивациялаш ишларининг ҳолати ва қандай мақсадларга мўлжалланаётганлиги кўрсатилади.
5. Корхоналар, муассасалар ва ташкилотларнинг ердан фойдаланиш ҳуқуқларини тўхтатиш Ўзбекистон Республикаси қонунларида белгиланган тартибда амалга оширилади.
6. Ер участкаси қайтарилганлиги ер-кадастр ҳужжатларида қайд этилади.
| | ||
|
| ||
| | | |
| | | |
|
| ||
Доимий эгалик қилиш учун ер жамоа ва давлат хўжаликлари, бошқа давлат, кооператив, жамоа корхоналари, муассасалари ва ташкилотларига, диний ташкилотларга қишлоқ ва ўрмон хўжаликларини юритиш учун берилади.
Ер эгалари қуйидаги ҳуқуқларга эгадирлар:
1) ерда мустақил хўжалик юритиш;
2) етиштирилган қишлоқ хўжалиги маҳсулотига ва уни сотишдан олинган даромадга эгалик қилиш;
3) ер участкасида мавжуд бўлган кенг тарқалган фойдали қазилмалар, ўрмонлар, кўллар, суғориш ва коллектор-зовур тармоғидан белгиланган тартибда хўжалик эҳтиёжлари учун фойдаланиш, шунингдек, ернинг бошқа фойдали хоссаларини ишга солиш;
4) қишлоқ хўжалиги экинзорларига ва дарахтзорларга эгалик қилиш;
5) уй-жойлар, ишлаб чиқариш, маданий-маиший ҳамда бошқа иморатлар ва иншоотлар барпо этиш;
6) ер олиб қўйилган ёки ер участкасидан ихтиёрий равишда воз кечилган тақдирда ернинг унумдорлигини оширишга сарфланган харажатларни тўла ундириб олиш;
7) Ўзбекистон Республикаси қонунчилик актларида назарда тутилган ҳоллар ва тартибга мувофиқ равишда ер участкасини ёки унинг бир қисмини вақтинчалик фойдаланиш учун бериш;
8) қишлоқ хўжалиги экинларини ва дарахтзорларни суғориш ҳамда бошқа мақсадларда Ўзбекистон Республикаси сув тўғрисидаги қонунларида белгиланган лимитларга мувофиқ ва белгиланган тартибда суғориш манбаларидан ва каналлардан сув олиш.
Ер эгалари қуйидагиларни бажаришга мажбурдирлар:
1) ердан мақсадли самарали фойдаланиш, тупроқ унумдорлигини ошириш, ишлаб чиқаришнинг табиатни муҳофаза қилиш технологияларини қўллаш, ўзининг хўжалик фаолияти натижасида ҳудудда экологик вазиятнинг ёмонлашувига йўл қўймаслик;
2) ерларни муҳофаза қилиш бўйича туркум тадбирларни амалга ошириш;
3) ер солиғини ўз вақтида тўлаб туриш;
4) бошқа ер эгалари ва ердан фойдаланувчиларнинг, шу жумладан, ижарачиларнинг ҳуқуқларини бузмаслик.
Ўзбекистон Республикасининг «Ер тўғрисида»ги Қонунидан
| Ерга доимий эгалик қилиш ҳуқуқини берувчи давлат акти ноҳия (шаҳар) ҳокимлиги томонидан__________________ | ||
| | |
(ердан фойдаланувчининг ва |
| ____________________________________________________________ шу ҳақда берилдики, унга қуйидаги асосда | ||
|
_______________________________________________________________________________________________ | ||
|
(ер берган органнинг номи, ҳужжатнинг санаси ва номери) | ||
| ____________________________________________________________________________асосан эгалик ерларидан чегараларининг режасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси _____________________ вилоятида _______________ ноҳиясида ___________ гектар ер доимий эгалик қилиш учун берилди. | ||
| Ер_______________________________________________________________________________ учун берилди. | ||
|
(қандай мақсадлар учун) |
| |
| ...........Ушбу давлат ҳужжати икки нусхада тузилган бўлиб, уларнинг бири ер эгасига берилган, иккинчи нусхаси эса ноҳия (шаҳар) ҳокимлигида сақланмоқда. | ||
| ...........Ҳужжат ерга эгалик қилиш ва ердан фойдаланиш ҳуқуқини берувчи давлат ҳужжатлари қайд этиладиган Дафтарда рўйхатга олинган. | ||
| ...........______________________________________ноҳияси (шаҳар) ҳокими ________________________________ | ||
| ...........Ер тузувчи бош муҳандис _____________________________________________________________________ | ||
| | | |
|
М. Ў. |
| |
| 199 ____ йил «____» ___________________________________ |
| |
| | | |
|
| ||
| | | |
| |
РЕЖАСИ |
|
| | | |
| |
МАСШТАБ 1: |
|
| | | |
|
| ||
|
| ||
|
| ||
| | | |
|
Эгалик қилинадиган ва фойдаланиладиган бегона ерлар | ||||
| Тартиб № |
Эгалик қилинадиган ва фойдаланиладиган ерларнинг номи |
Майдони, га | ||
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| Фойдаланиладиган ерларнинг ўзгариши | ||||
| Режадаги № |
Ўзгартиш киритишга асос бўлган ҳужжатларнинг санаси, номери ва мазмуни |
Майдони, га | ||
| | | | | |
Вазирлар Маҳкамасининг 1992 йил 27 майдаги 248-сон қарорига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
| | ||
|
| ||
| | | |
| | | |
|
Ердан доимий фойдаланиш ҳуқуқини берувчи | ||
Ердан фойдаланувчилар қуйидаги ҳуқуқларга эгадирлар:
1) ерни бериш шартларига мувофиқ ундан фойдаланиш;
2) ер участкасидаги мавжуд кенг тарқалган фойдали қазилмалар, ўрмон, сув объектларидан белгиланган тартибда фойдаланиш, шунингдек, ернинг бошқа фойдали хоссаларини ишга солиш;
3) ер берган давлат бошқаруви органи билан келишилган ҳолда уй-жой, ишлаб чиқариш иморатлари, маданий-маиший бинолар ва бошқа иншоотлар қуриш;
4) ердан фойдаланиш тўхтатилган тақдирда ерни яхшилаш учун ўз ҳисобидан сарфланган маблағни ундириш;
5) қишлоқ хўжалиги экинзорларига, етиштирилган қишлоқ хўжалиги маҳсулотига ва уни сотишдан олинган даромадга эгалик қилиш;
6) Ўзбекистон Республикаси қонунчилик актларида назарда тутилган ҳолларда ва тартибда ер участкасини ёки унинг бир қисмини вақтинча фойдаланиш учун бериш;
7) қишлоқ хўжалиги экинларини, дарахтларни суғориш ҳамда бошқа мақсадлар учун лимитларга мувофиқ Ўзбекистон Республикасининг сув тўғрисидаги қонунларида белгиланган тартибда суғориш манбаларидан ва каналлардан сув олиш.
Ердан фойдаланувчилар қуйидагиларни бажаришга мажбурдирлар:
1) ердан уни бериш вақтида белгилаб қўйилган мақсадлар ва шартларга мувофиқ фойдаланишни таъминлаш;
2) ўзларига берилган ердан оқилона фойдаланиш, ишлаб чиқаришнинг табиатни муҳофаза қилувчи технологияларини қўллаш, ўз хўжалик фаолияти натижасида ҳудудда экологик вазиятнинг ёмонлашувига йўл қўймаслик;
3) ерларни муҳофаза қилиш бўйича туркум тадбирларни амалга ошириш;
4) ер солиғини ёки ер учун ижара ҳақини ўз вақтида тўлаб туриш;
5) ер эгаларининг, ердан фойдаланувчи бошқа кишиларнинг, шу жумладан, ижарачиларнинг ҳуқуқларини бузмаслик;
6) фойдали қазилма конларини қазиш, қурилиш ва бошқа ишларни амалга ошириш учун берилган қишлоқ хўжалиги ерларини ва ўрмонзорларни эҳтиёж қолмаганидан кейин қишлоқ хўжалиги, ўрмон ёки балиқ хўжалигидан фойдаланиш учун яроқли ҳолга, мазкур ишлар бошқа ерларда амалга оширилган ҳолларда эса — белгиланган мақсадда фойдаланиш учун ўз ҳисобидан яроқли ҳолатга келтириш;
7) фойдали қазилма конларини қазиш, шунингдек, бошқа ишларни амалга ошириш пайтида ўзларига фойдаланиш учун берилган ер участкаларидан ташқарида қишлоқ хўжалиги экинзорлари, ўрмонлар ва бошқа ерларга салбий таъсир кўрсатишнинг олдини олиш ёки уни мумкин қадар чеклаш чора-тадбирларини назарда тутиш ва амалга ошириш.
Ўзбекистон Республикасининг «Ер тўғрисида»ги Қонунидан
| Ерга доимий фойдаланиш хуқуқини берувчи давлат акти ноҳия (шаҳар) ҳокимлиги томонидан__________________ | ||
| | |
(ердан фойдаланувчининг ва |
| ____________________________________________________________ шу ҳақда берилдики, унга қуйидаги асосда | ||
|
_______________________________________________________________________________________________ | ||
|
(ер берган органнинг номи, ҳужжатнинг санаси ва номери) | ||
| ____________________________________________________________________________асосан ерларидан фойдаланиш чегараларининг режасига мувофиқ Ўзбекистои Республикаси _____________________ вилоятида _______________ ноҳиясида ___________ гектар ер доимий фойдаланиш учун берилди. | ||
| Ер_______________________________________________________________________________ учун берилди. | ||
|
(қандай мақсадлар учун) |
| |
| ...........Ушбу давлат акти икки нусхада тузилган бўлиб, уларнинг бири ер эгасига берилган, иккинчи нусхаси эса ноҳия (шаҳар) ҳокимлигида сақланмоқда. | ||
| ...........Акт ерга эгалик қилиш ва ердан фойдаланиш ҳуқуқини берувчи давлат ҳужжатлари қайд этиладиган Дафтарда _______ номер билан рўйхатга олинган. | ||
| ...........______________________________________ноҳияси (шаҳар) ҳокими ________________________________ | ||
| ...........Ер тузувчи бош муҳандис _____________________________________________________________________ | ||
| | | |
|
М. Ў. |
| |
| 199 ____ йил «____» ___________________________________ |
| |
| | | |
|
| ||
| | | |
| |
РЕЖАСИ |
|
| | | |
| |
МАСШТАБ 1: |
|
| | | |
|
| ||
|
| ||
|
| ||
| | | |
|
Эгалик қилинадиган ва фойдаланиладиган бегона ерлар | ||||
| Тартиб № |
Эгалик қилинадиган ва фойдаланиладиган ерларнинг номи |
Майдони, га | ||
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| Фойдаланиладиган ерларнинг ўзгариши | ||||
| Режадаги № |
Ўзгартиш киритишга асос бўлган ҳужжатларнинг санаси, номери ва мазмуни |
Майдони, га | ||
| | | | | |
Вазирлар Маҳкамасининг 1992 йил 27 майдаги 248-сон қарорига
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикасида ерга доимий эгалик қилиш ва ердан фойдаланиш ҳуқуқини берувчи давлат актларини тузиш, рўйхатга олиш ва бериш
ТАРТИБИ
I. УМУМИЙ ҚОИДАЛАР
1. Қишлоқ ва ўрмон хўжаликларини юритиш учун жамоа ва давлат хўжаликлари, бошқа қишлоқ хўжалиги, ўрмон хўжалиги ҳамда корхоналар, бирлашмалар ва ташкилотларга ерларга доимий эгалик қилиш ҳуқуқининг берилганлиги ерга доимий эгалик қилиш ҳуқуқини берувчи белгиланган шаклдаги давлат акти* билан тасдиқланади.
Қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги юритиш билан боғлиқ бўлмаган эҳтиёжлар учун корхоналар, бирлашмалар ва ташкилотларга ерлардан доимий фойдаланиш ҳуқуқи берилганлиги ердан доимий фойдаланиш ҳуқуқини берувчи белгиланган шаклдаги давлат акти* билан тасдиқланади.
* Бундан кейин «давлат актлари» деб юритилади.
2. Ер доимий эгалик қилиш учун ёки ундан доимий фойдаланиш учун белгиланган тартибда берилган барча ер эгаларига ва ердан фойдаланувчиларга давлат актлари ноҳия, шаҳар (ноҳияларга бўлинадиган шаҳарларда — ноҳия) ҳокимлари томонидан берилади.
3. Белгиланган тартибда ер участкаларини ўз эгалигига олган, мустақил балансга эга бўлган ва юридик ҳамда жисмоний шахс ҳисобланадиган жамоа ва давлат хўжаликлари, бошқа давлат, кооператив ва жамоа корхоналари, муассасалари ҳамда ташкилотлари, шунингдек, Ўзбекистон Республикасининг фуқаролари ер эгалари деб ҳисобланадилар.
Белгиланган тартибда ер участкасини фойдаланишга олган, мустақил балансга эга бўлган ва юридик ҳамда жисмоний шахс ҳисобланадиган Ўзбекистон Республикасининг, Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги ўзга давлатларининг давлат, кооператив ва жамоа корхоналари, муассасалари ва ташкилотлари, чет эл юридик шахслари ва фуқаролари, фуқаролиги бўлмаган шахслар ердан фойдаланувчилар деб ҳисобланадилар.
4. Давлат актлари ўзбек тилида (Қорақалпоғистон Республикасида — қорақалпоқ тилида) тузилиб, русча матни ҳам берилади. Давлат актлари бланкалари 210 Х 300 миллиметр катталикда тайёрланади.
Ер эгаларига ва ердан фойдаланувчиларга бериладиган давлат актлари — устига кўк ранг ледерин қопланган ҳамда Ўзбекистон Республикасининг герби туширилган картондан тайёрланиб, устки қисмига (ўзбек ёки қорақалпоқ ҳамда рус тилларида) «Ерга доимий эгалик қилиш ҳуқуқини берувчи Давлат акти» ва «Ердан доимий фойдаланиш ҳуқуқини берувчи Давлат акти» деган матнлар ёзилади.
5. Давлат актлари икки нусхада тайёрланиб, уларнинг ҳар бири ноҳия, шаҳар (шаҳардаги ноҳия) ҳокимлари ва ноҳиянинг ер тузувчи бош муҳандиси томонидан имзоланади, чилвирланади ва ноҳия ҳокимлигининг гербли муҳри босилади. Давлат ҳужжатининг биринчи нусхаси ер эгасига ёки ердан фойдаланувчига топширилади, иккинчи нусхаси эса ноҳия ҳокимлигида сақланади. Давлат актининг ҳар иккала нусхаси бир хил номерга эга бўлади.
II. ДАВЛАТ АКТЛАРИНИ ТУЗИШ ТАРТИБИ
1. Янги тузилаётган жамоа, давлат хўжаликлари, бошқа қишлоқ хўжалиги ҳамда ўзга корхоналар, муассасалар ва ташкилотларнинг давлат актларини тузиш ер ажратиш лойиҳаларини ишлаб чиқиш ишлари тизимида, ушбу Тартибга мувофиқ ҳолда амалга оширилади. Бундай ҳолларда ноҳия, шаҳар (шаҳардаги ноҳия) ҳокимининг махсус қарори талаб этилмайди.
2. Ишлаб турган жамоа, давлат хўжаликлари, бошқа қишлоқ хўжалиги ҳамда ўзга корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар давлат актларини тайёрлаш ишларини бошлашдан аввал тайёргарлик кўриш ишларини амалга оширадилар.
Тайёргарлик кўриш ишлари давомида қуйидагиларни бажариш лозим:
ҳар бир ер эгаси ва ердан фойдаланувчига оид рўйхатдан ўтиш маълумотларини аниқлаб олиш;
алоҳида эгаликдаги ерлар ва фойдаланишдаги ерларнинг чегараларини белгилаш ва умумий майдонларини аниқлаш масалаларига доир мавжуд режа-картографик материалларни, хўжаликлараро ер тузилиши ва ерлар ажратиш лойиҳаларини, бошқа материалларни ўрганиб чиқиш;
барча корхоналар, муассасалар ва ташкилотларнинг ерга эгалик қилиш ва ердан фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатларнинг мавжудлигини текшириб чиқиш;
ноҳиянинг (шаҳарнинг) Давлат ер китобида қайд этилмаган ер эгалари ва ердан фойдаланувчилар аниқланган тақдирда, режа-картографик материалга уларнинг чегаралари туширилади, умумий майдони ҳисоблаб чиқилади ҳамда у ноҳия, шаҳар (шаҳардаги ноҳия) ҳокимининг кўриб чиқишига ҳавола этилади, у ушбу ер участкасидан келгусида фойдаланиш масаласини ҳал этади;
жамоа, давлат хўжаликлари ва бошқа қишлоқ хўжалиги ҳамда ўрмон хўжалиги корхоналари, муассасалари ва ташкилотларида бегона эгаликдаги ерлар ва фойдаланишдаги ер майдонлари мавжудлигини (уларнинг ер майдонлари ичкарисида жойлашган ҳамда бошқа корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар эгалигига ва фойдаланишига берилган ер участкалари мавжудлигини) аниқлаш;
ердан тўғри фойдаланаётганлиги текширилиши лозим. Ерлар ўзга мақсадларда фойдаланилаётганлиги аниқланганда ёки текширув чоғига қадар тугатиб юборилган корхоналар, муассасалар ва ташкилотларга илгари берилган ер участкалари мавжудлиги аниқланган ҳолларда бу ерлардан келгусида фойдаланишга оид таклифлар тайёрланади.
3. Тайёргарлик кўриш ишларининг натижаларига биноан ерга эгалик қилиш ва ердан фойдаланиш рўйхати тузилади, бунда давлат актларини тузишдан аввал чегараларни тартибга келтириш ишларини ўтказиш зарур бўлади, шунингдек, қўшимча ер тузиш ишлари ўтказилиши талаб этилмайдиган ҳамда тайёргарлик кўриш ишлари натижаларига биноан давлат ҳужжатларини тузиш мумкин бўлган эгаликдаги ерлар ва фойдаланишдаги ерлар рўйхати тузилади.
4. Тайёргарлик кўриш ишларининг натижаларига биноан ноҳия, шаҳар (шаҳардаги ноҳия) ҳокимининг қарорига биноан давлат актлари тузилади ва қуйидаги ер эгалари ва ердан фойдаланувчиларга топширилади:
майдони ва чегаралари ўзгармаган ва хўжаликлараро ер тузилиши ҳамда ер ажратиш бўйича илгари тузилган лойиҳаларга бутунлай мос тушадиганларга;
чегаралари ўзгармаган, балки берилган ер участкаларининг умумий майдонига аниқлик киритилганларга;
ноҳиянинг Давлат ер китобида рўйхатга олинмаган, лекин ер участкаси берилганлиги тўғрисидаги ваколатли идораларнинг ҳужжатларига эга бўлганларга;
амалда фойдаланилаётганлиги хусусида ноҳия Давлат ер китобида рўйхатга олинган, лекин ер участкаси берилганлиги тўғрисидаги ваколатли идораларнинг ҳужжатларига эга бўлмаганларга;
тайёргарлик кўриш ишлари давомида аниқланган ва ер майдони чегаралари чегарадош ер эгалари ва ердан фойдаланувчилар ўртасида низо келтириб чиқармайдиган тақдирда ер эгалари ва ердан фойдаланувчиларга берилади.
5. Ер эгалари ва ердан фойдаланувчиларга давлат ҳужжатлари бериш тўғрисидаги ноҳия, шаҳар (шаҳардаги ноҳия) ҳокимининг қарорида қуйидагилар акс эттирилади:
ер эгаси ва ердан фойдаланувчининг номи;
режадаги ер чегаралари бўйича ер участкасининг умумий майдони;
эгалик қилиш ва фойдаланиш учун биркитиб қўйилган ерларнинг майдони;
эгаликдаги бегона ерлар ва фойдаланишдаги ерлар рўйхати, уларнинг ҳар бири бўйича ер участкаларининг умумий майдони кўрсатилади.
6. Давлат актларини тўлдиришдан аввал эгаликдаги ерлар ва фойдаланишдаги ерлар чегарасининг режаси тузилади, ана шу режа давлат ҳужжатларини тузиш бўйича келгуси ишларнинг асоси бўлиб қолади.
7. Эгаликдаги ва фойдаланишдаги ерлар чегарасининг режасида қуйидагилар кўрсатилиши шарт:
ер участкаси доирасидаги барча бурилиш нуқталари;
чегараларни ажратувчи белгилар;
қурғоқ чегаралар ҳисобланмиш барча чизиқлар;
биркитилаётган ер участкасининг чегараси деб ҳисобланадиган дарёлар, кўллар, каналлар, коллекторлар, йўллар, бошқа топографик белгилар;
темир йўл ва автомобиль йўллари; магистрал каналлар ва коллекторлар учун ажратилган ерлар чегараси;
бегона эгаликдаги ерлар ва фойдаланишдаги ерлар.
Режада қолдирилган бўш жойда эгаликдаги бегона ерлар ва фойдаланишдаги ерлар рўйхати кўрсатилади ва эгаликдаги ерлар ва фойдаланишдаги ерларнинг тартиб номери, ноҳия харитасидаги номери ҳамда ер участкаларининг умумий майдони кўрсатилади.
8. Эгаликдаги ва фойдаланишдаги ерлар чегараларининг режаси ноҳия ер тузувчи-бош муҳандиси ҳамда шу ишларни бажарган давлат ер тузиш ташкилоти ер тузувчи муҳандисининг имзоси билан расмийлаштирилади.
9. Юқорида қайд этиб ўтилган ишлар ниҳоясига етказилгач, давлат актлари тўлдирилади.
Давлат актларида барча имзолар аниқ ва тушунарли бўлиши керак. Ноаниқ ва чалкаш ҳарфлар билан ёзишга, шунингдек, суркаш ва тузатишга йўл қўйилмайди.
Давлат актларидаги эгаликдаги ва фойдаланишдаги ерлар чегараси режаси ер участкасининг ҳажмидан келиб чиққан ҳолда муайян масштабда тузилади. Ана шу режада эгаликдаги ва фойдаланишдаги ерлар чегаралари режасидаги объектлар ушбу Тартиб II бўлимининг 7-бандига мувофиқ яна такрорланади.
Агар масштаб кичиклиги сабабли эгаликдаги ва фойдаланишдаги ерлар чегараси режасини англаш қийин бўлса, унга қўшимча тарзда эгаликдаги ерлар ва фойдаланишдаги ерлар чегаралари режанинг бирмунча йирикроқ масштабдаги нусхаси тайёрланиб, давлат акти билан бирга ер эгалари ва ерлардан фойдаланувчиларга топширилади.
10. Давлат актининг 10-саҳифасида ноҳия, шаҳар (шаҳардаги ноҳия) ҳокимининг қарорига мувофиқ барча бегона ер эгалари ва ердан фойдаланувчилар қайд этилиб, ер участкаларининг умумий майдони кўрсатилади.
11. Давлат ҳужжатларининг тўғри тузилиши учун шу ишни бажарган давлат ер тузиш ташкилотлари, ноҳия бош ер тузувчи-бош муҳандиси ёки шаҳар (шаҳардаги ноҳия) бош архитектори жавобгар бўладилар.
III. ДАВЛАТ АКТЛАРИНИ РЎЙХАТГА ОЛИШ ВА БЕРИШ ТАРТИБИ
1. Давлат актлари корхона, муассаса ва ташкилотнинг раҳбарига ёки уларнинг ишончли вакилларига ноҳия, шаҳар (шаҳардаги ноҳия) ҳокими ёки уларнинг ўринбосарлари томонидан берилади. Корхона, муассаса ва ташкилотнинг раҳбари ёки унинг ишончли вакиллари ҳужжатни олганликлари хусусида белгиланган тартибдаги ерга доимий эгалик қилиш ва ердан фойдаланиш ҳуқуқини берувчи давлат ҳужжатлари қайд этиладиган Дафтарга имзо чекадилар.
2. Ҳар бир ноҳия, шаҳар (шаҳардаги ноҳия) ҳокимлигида ер тузиш хизмати томонидан ерга доимий эгалик қилиш ва ердан фойдаланиш ҳуқуқини берувчи давлат ҳужжатлари қайд этиладиган Дафтарлар юритилади, унда ер эгаси ва ердан фойдаланувчининг номи, давлат актининг номери, биркитилаётган ер майдони, давлат акти берилган сана, давлат актини олган ва тақдим этган шахсларнинг фамилияси исми ва отасининг исми кўрсатилади.
3. Агар давлат акти берилганидан сўнг, эгаликдаги ер ва фойдаланишдаги ерда ўзгаришлар рўй берган бўлса, бу ўзгаришлар давлат актининг 7 ва 8-бетларида ҳамда уларнинг ҳар иккала нусхасида ер участкалари чегаралари график чизгиларида акс эттирилади.
Киритилган ўзгартишлар ноҳия, шаҳар (шаҳардаги ноҳия) ҳокимининг ҳамда ноҳия ер тузувчи-бош муҳандиси ёки шаҳар (шаҳардаги ноҳия) бош архитекторининг имзолари билан тасдиқланади.
Эгаликдаги ер ва фойдаланишдаги ер чегаралари режасига ҳам худди шундай ўзгартишлар киритилади.
4. Корхона, муассаса ва ташкилот йириклаштирилган ёки бўлиб юборилган ҳолларда, уларнинг номлари ўзгартирилган ёки давлат актига кўплаб тузатишлар киритилган тақдирда ер участкаси режасидаги чегараларни англаб олиш қийинлашса ноҳия, шаҳар (шаҳардаги ноҳия) ҳокимининг давлат актини алмаштириш тўғрисидаги қарори қабул қилинади.
5. Ер эгасига ва ердан фойдаланувчига янги давлат ҳужжати топширилаётганида ундаги ерга эгалик қилиш ва фойдаланиш ҳуқуқини берувчи давлат акти ноҳиядаги ер тузиш ёки меъморчилик-шаҳарсозлик хизматига топширилади.
Ерга эгалик қилиш ва ердан фойдаланиш ҳуқуқи тўхтатилган ҳолларда ҳам давлат акти ер тузиш ёки меъморчилик-шаҳарсозлик хизматига топширилади.
Ерга эгалик қилиш ва ердан фойдаланиш ҳуқуқини берувчи ўз кучини йўқотган давлат актлари доимий сақлаш учун топширилади.
(Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг қарорлари тўплами, 1992 йил, 6-сон, 21-модда; 1995 йил, 4-сон, 15-модда)
