3.Мудофаа ва миллий хавфсизлик / Умумий масалалар]
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
ИОНЛАШТИРУВЧИ НУРЛАНИШ МАНБАЛАРИ АЙЛАНИШИНИ ДАВЛАТ ТОМОНИДАН ҲИСОБГА ОЛИШ ВА НАЗОРАТ ҚИЛИШ ТИЗИМИНИ ТАШКИЛ ЭТИШ ҚОИДАЛАРИНИ ТАСДИҚЛАШ ҲАҚИДА
«Радиациявий хавфсизлик тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 22-моддасини, «Чиқиндилар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 10-моддасини амалга ошириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
[ОКОЗ:
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг);
2.16.00.00.00 Хавфсизлик ва ҳуқуқ тартибот муҳофазаси / 16.04.00.00 Жамият хавфсизлиги / 16.04.07.00 Радиация хавфсизлиги (шунингдек, 11.02.02.00 га қаранг)]
1. Ионлаштирувчи нурланиш манбалари айланишини давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимини ташкил этиш қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
[ОКОЗ:
1.16.00.00.00 Хавфсизлик ва ҳуқуқ тартибот муҳофазаси / 16.04.00.00 Жамият хавфсизлиги / 16.04.07.00 Радиация хавфсизлиги (шунингдек, 11.02.02.00 га қаранг)]
2. «Саноатконтехназорат» давлат инспекцияси уч ой муддатда радиоактив моддалар ва радиоактив чиқиндилар айланиши, шунингдек ядровий материаллар айланишини давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилиш тартиби тўғрисидаги низомни ишлаб чиқсин ва тасдиқлаш учун белгиланган тартибда Вазирлар Маҳкамасига киритсин, бунда ионлаштирувчи нурланиш манбаларини давлат ҳисоби ва назоратига қўйиш мезонларини, ионлаштирувчи нурланиш манбаларини уларнинг потенциал радиациявий хавфлилиги бўйича тоифаларини аниқлашни назарда тутсин.
3. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, давлат ва хўжалик бошқаруви органлари:
уч ой муддатда ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини ушбу қарор талабларига мувофиқлаштирсинлар;
[ОКОЗ:
1.03.00.00.00 Фуқаролик қонунчилиги / 03.03.00.00 Юридик шахслар / 03.03.01.00 Умумий қоидалар]
юридик шахслар, шу жумладан идоравий мансуб ташкилотлар ва жисмоний шахсларнинг ушбу Қоидалар талабларига риоя қилиши бўйича зарур чора-тадбирларни кўрсинлар.
4. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари Э.Р.Шаисматов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2009 йил 3 апрел,
98-сон
Вазирлар Маҳкамасининг 2009 йил 3 апрелдаги 98-сон қарорига ИЛОВА
Ионлаштирувчи нурланиш манбалари айланишини давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимини ташкил этиш
қоидалари
I. Умумий қоидалар
[ОКОЗ:
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.03.00.00 Ердан фойдаланиш ва муҳофаза қилиш / 11.03.20.00 Ерни токсик ва радиоактив моддалардан муҳофаза қилиш;
2.16.00.00.00 Хавфсизлик ва ҳуқуқ тартибот муҳофазаси / 16.04.00.00 Жамият хавфсизлиги / 16.04.07.00 Радиация хавфсизлиги (шунингдек, 11.02.02.00 га қаранг)]
1. «Давлат санитария назорати», «Радиациявий хавфсизлик тўғрисида», «Чиқиндилар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонунларига мувофиқ ушбу Қоидалар ионлаштирувчи нурланиш манбалари – ядровий материаллар, радиоактив моддалар, уларнинг таркибидаги радиоактив манбалар ва радиоактив чиқиндилар айланишини давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимини (кейинги ўринларда ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизими деб аталади) ташкил этиш тартибини белгилайди.
2. Қоидалар ИНМ қазиб олиш, ишлаб чиқариш, ҳосил қилиш, қайта ишлаш, улардан фойдаланиш, уларни сақлаш, уларга хизмат кўрсатиш, уларни ташиш, шу жумладан уларнинг Ўзбекистон Республикаси божхона чегараси орқали олиб ўтилиши, утиллаштирилиши, зарарсизлантирилиши ва кўмиб ташланиши соҳасидаги фаолиятни амалга оширувчи ИНМ айланиши субъектлари, шунингдек ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимининг ваколатли давлат органлари учун мажбурийдир.
II. Асосий тушунчалар
3. Ушбу Қоидаларда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
[ОКОЗ:
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.03.00.00 Ердан фойдаланиш ва муҳофаза қилиш / 11.03.20.00 Ерни токсик ва радиоактив моддалардан муҳофаза қилиш]
ионлаштирувчи нурланиш — радиоактив парчаланишда, ядровий эврилишларда, моддадаги зарядланган зарралар ҳаракатининг секинлашувида ҳосил бўладиган ҳамда муҳит билан ўзаро таъсир этиш чоғида ҳар хил қутбли ионларни ҳосил қиладиган нурланиш;
[ОКОЗ:
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.03.00.00 Ердан фойдаланиш ва муҳофаза қилиш / 11.03.20.00 Ерни токсик ва радиоактив моддалардан муҳофаза қилиш]
ионлаштирувчи нурланиш манбаи (ИНМ) — ўзидан ионлаштирувчи нурланиш чиқарувчи ёки чиқаришга қодир бўлган қурилма ва (ёки) радиоактив модда, ядровий материаллар;
ИНМ айланиши субъектлари — Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қонунчиликда белгиланган тартибда ионлаштирувчи нурланиш манбаларини қазиб олиш, ишлаб чиқариш, ҳосил қилиш, қайта ишлаш, улардан фойдаланиш, уларни сақлаш, уларга хизмат кўрсатиш, уларни ташиш, шу жумладан уларнинг Ўзбекистон Республикаси божхона чегараси орқали олиб ўтилиши, зарарсизлантирилиши ва кўмиб ташланиши бўйича ИНМ айланиши соҳасидаги фаолиятни амалга оширадиган юридик шахслар;
(3-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 4 апрелдаги 153-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.04.2022 й., 09/22/153/0266-сон)
ядровий материаллар — таркибида ядро моддалари мавжуд бўлган ёки бўлинадиган (парчаланадиган) ядро моддалари ишлаб чиқаришга қодир бўлган, шунингдек таркибида ядро материаллари бўлмаган ёки ядро материаллари ишлаб чиқаришга қодир бўлмаган, бироқ ядро ичидаги энергияси портлаб ажралиб чиқилишига (ядро портлаши) мўлжалланган қурилмаларда фойдаланилиши мумкин бўлган материаллар;
[ОКОЗ:
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг)]
радиоактив манба — таркибида ядровий материаллар ёки радиоактив моддалар бўлган ионлаштирувчи нурланиш манбаи;
[ОКОЗ:
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг)]
радиоактив моддалар — таркибида белгиланган радиациявий хавфсизлик нормалари ва қоидаларининг энг кам қийматидан ортиқ активликдаги радионуклидлар бўлган ҳар қандай агрегат ҳолатидаги ядровий материалларга тегишли бўлмаган моддалар;
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.03.00.00 Ердан фойдаланиш ва муҳофаза қилиш / 11.03.20.00 Ерни токсик ва радиоактив моддалардан муҳофаза қилиш]
радиоактив чиқиндилар — кейинчалик фойдаланиш учун мўлжалланмаган, таркибидаги радионуклидларнинг активлик даражаси қонунчиликда белгиланган кўрсаткичлардан юқори бўлган ҳар қандай агрегат ҳолатидаги моддалар.
(3-банднинг саккизинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 4 апрелдаги 153-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.04.2022 й., 09/22/153/0266-сон)
III. ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимининг мақсадлари ва вазифалари
4. Қуйидагилар ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимининг мақсадлари ҳисобланади:
ИНМнинг мавжуд миқдорини аниқлаш;
ИНМ нобудгарчилиги, улардан рухсат берилмаган фойдаланиш ва уларни талон-торож қилишнинг олдини олишни таъминлаш;
ИНМнинг мавжудлиги ва жойи ўзгариши тўғрисида белгиланган тартибда холисона ва ишончли ахборот тақдим этиш.
5. Қуйидагилар барча даражаларда ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимининг асосий вазифалари ҳисобланади:
ИНМнинг миллий реестрини шакллантириш учун маълумотларни расмийлаштирган ҳолда ИНМни давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилишни юритишни ташкил этиш;
ИНМ нобудгарчилиги, улардан рухсат берилмаган фойдаланиш ва уларнинг ўғирланишини аниқлаш;
ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизими фаолият кўрсатишини таъминлайдиган норматив ва методик ҳужжатларни, шу жумладан ИНМнинг миқдори, активлиги ва радионуклид таркибини аниқлаш методикасини ишлаб чиқиш;
замонавий компьютер технологиялари негизида ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимини ягона дастурий ва ахборот билан таъминлашни ташкил этиш;
[ОКОЗ:
1.16.00.00.00 Хавфсизлик ва ҳуқуқ тартибот муҳофазаси / 16.04.00.00 Жамият хавфсизлиги / 16.04.07.00 Радиация хавфсизлиги (шунингдек, 11.02.02.00 га қаранг)]
радиациявий вазиятни назорат қилишнинг ягона давлат автоматлаштирилган тизими, атроф муҳит радиациявий мониторингининг давлат тизими, фавқулодда вазиятлар давлат тизими билан ўзаро ҳамкорлик қилиш;
Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалари доирасида ахборот айирбошлашни ташкил этиш.
IV. ИНМ ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимини ташкил этиш
6. ИНМни давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилиш мезонларига жавоб берадиган ИНМ давлат томонидан ҳисобга олиниши ва назорат қилиниши керак.
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг);
2.16.00.00.00 Хавфсизлик ва ҳуқуқ тартибот муҳофазаси / 16.04.00.00 Жамият хавфсизлиги / 16.04.07.00 Радиация хавфсизлиги (шунингдек, 11.02.02.00 га қаранг)]
7. ИНМни давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилиш мезонлари, шартлари ва тартиби, шунингдек потенциал радиоациявий хавфсизлик асосида категориялар бўйича ИНМни таснифлаш қонунчиликка мувофиқ белгиланади.
(7-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 4 апрелдаги 153-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.04.2022 й., 09/22/153/0266-сон)
LexUZ шарҳи
Қаранг: Ўзбекистон Республикасининг «Радиациявий хавфсизлик тўғрисида»ги Қонуни.
8. ИНМ категориялари ҳисобга олиш ва назорат қилиш тартиб-қоидалари ва усулларини аниқлашга табақалаштириб ёндашишни таъминлаш мақсадида белгиланади.
9. ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизими ваколатли давлат органларини, муҳандислик-техник воситаларини ва ИНМ айланиши соҳасидаги фаолиятни тартибга соладиган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ўз ичига оладиган республика, идоравий ва минтақавий даражаларга бўлинади.
республика даражасида — Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси;
(10-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 2 майдаги 289-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)
[ОКОЗ:
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг)]
идоравий даражада — ИНМ айланиши субъектлари ҳисобланган давлат ва хўжалик бошқаруви органлари ҳамда Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси;
минтақавий даражада — Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимининг ваколатли давлат органлари ҳисобланади.
V. ИНМни давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилиш соҳасида ваколатли давлат органлари ва ИНМ айланиши субъектларининг функциялари
11. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси ўз ваколатлари доирасида:
(11-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 2 майдаги 289-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)
республика даражасида ИНМни давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилишни;
ИНМнинг миллий реестри юритилишини;
ИНМни давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилишни таъминлаш масалалари бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ишлаб чиқилиши ва белгиланган тартибда тасдиқланишини;
давлат томонидан ҳисобга олинадиган ва назорат қилинадиган ИНМ рўйхати белгиланган тартибда ишлаб чиқилишини;
[ОКОЗ:
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг);
2.16.00.00.00 Хавфсизлик ва ҳуқуқ тартибот муҳофазаси / 16.04.00.00 Жамият хавфсизлиги / 16.04.07.00 Радиация хавфсизлиги (шунингдек, 11.02.02.00 га қаранг)]
манфаатдор вазирликлар, идоралар ва ташкилотлар билан биргаликда ИНМ давлат томонидан ҳисобга олиниши ва назоратга қўйилиши мезонлари, шартлари ва тартиблари ишлаб чиқилишини, шунингдек ИНМнинг потенциал радиациявий хавфсизлиги асосида уларнинг категориялари аниқланишини;
ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимини яратиш, унинг фаолият кўрсатиши, уни методик таъминлаш ва такомиллаштириш билан боғлиқ тадбирлар амалга оширилишини;
республика даражасида ИНМ давлат томонидан ҳисобга олиниши ва назорат қилиниши учун маълумотлар тўпланишини, унинг тизимлаштирилиши ва таҳлил қилинишини;
манфаатдор давлат органлари билан биргаликда ИНМни давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилиш нормалари ва қоидалари ишлаб чиқилишини;
ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш шакллари ишлаб чиқилиши ва белгиланган тартибда тасдиқланишини;
ИНМ мавжудлиги ва унинг жойи ўзгариши тўғрисидаги ахборот белгиланган тартибда тақдим этилишини таъминлайди.
12. ИНМ айланиши субъектлари ҳисобланган давлат ва хўжалик бошқаруви органлари ҳамда Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси ўз ваколатлари доирасида:
идоравий даражада ИНМ давлат томонидан ҳисобга олиниши ва назорат қилинишини;
ИНМ давлат томонидан ҳисобга олиниши ва назорат қилиниши масалалари бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқишда қатнашишни;
ИНМ давлат томонидан ҳисобга олиниши ва назорат қилиниши учун идоравий мансуб ташкилотлар бўйича ахборот тўпланиши, таҳлил қилиниши, тизимлаштирилиши ва қайта ишланишини;
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг);
2.16.00.00.00 Хавфсизлик ва ҳуқуқ тартибот муҳофазаси / 16.04.00.00 Жамият хавфсизлиги / 16.04.07.00 Радиация хавфсизлиги (шунингдек, 11.02.02.00 га қаранг)]
ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тўғрисидаги ахборот Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасига тақдим этилишини;
(12-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 2 майдаги 289-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)
ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимини яратиш, унинг фаолият кўрсатиши ва такомиллаштирилиши соҳасида илмий, методик ва техник ишланмаларни ўтказишда қатнашишни таъминлайди.
13. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари ўз ваколатлари доирасида:
ушбу Қоидаларнинг 12-бандида назарда тутилмаган ИНМ айланишини минтақавий даражада давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилишни;
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг)]
ИНМ айланишини ҳисобга олиш ва назорат қилиш тўғрисидаги ахборот Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасига тақдим этилишини;
(13-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 2 майдаги 289-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)
[ОКОЗ:
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг)]
радиациявий хавфсизликни таъминлаш бўйича тадбирлар самарадорлиги таҳлил қилинишини;
[ОКОЗ:
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг)]
ИНМ айланиши субъектлари томонидан белгиланадиган радиациявий объектлар учун кузатиш зоналарини, унинг ўлчами ва чегараларини келишишни;
фуқароларни ва атроф муҳитни радиация аварияси ва унинг оқибатларидан ҳимоя қилиш тадбирлари режаси келишилишини;
ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимини шакллантиришда, унинг фаолият кўрсатишини қўллаб-қувватлаш ва такомиллаштиришда қатнашишни таъминлайди.
14. ИНМ айланиши субъектлари:
ИНМ билан боғлиқ ишларнинг хавфсизлиги ва уларнинг сақланишини таъминлайди;
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг)]
ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тўғрисидаги ахборотни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасига тақдим этади;
(14-банднинг бешинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 2 майдаги 289-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)
кейинчалик қўллаш назарда тутилмаган ИНМ бундай ИНМни утиллаштириш, зарарсизлантириш ёки кўмиб ташлаш бўйича фаолиятни амалга ошириш ваколатига эга бўлган ихтисослаштирилган ташкилотга ўз вақтида берилишини таъминлайди;
ўқитилган, малака талабларига жавоб берадиган ва тиббий нуқтаи назардан нуқсонлари бўлмаган шахсларни бевосита ИНМ билан ишлашга қўяди;
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг)]
ИНМ билан боғлиқ режалаштирилаётган битимлар тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасини ўз вақтида хабардор қилади;
(14-банднинг ўнинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 2 майдаги 289-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг);
2.16.00.00.00 Хавфсизлик ва ҳуқуқ тартибот муҳофазаси / 16.04.00.00 Жамият хавфсизлиги / 16.04.07.00 Радиация хавфсизлиги (шунингдек, 11.02.02.00 га қаранг)]
ИНМнинг ноқонуний айланиши ҳолатлари тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасига, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитасининг (кейинги ўринларда Санэпидқўм деб юритилади) тегишли ҳудудий органига ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига маълум қилади.
(14-банднинг ўн биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 2 майдаги 289-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)
VI. ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимини ташкил этишга қўйиладиган асосий талаблар
15. ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимини ташкил этишда:
ИНМ айланиши субъектларининг ишлаб чиқариш хусусиятлари ҳисобга олинади, ҳисобга олиш ва назорат қилишнинг мавжуд механизмларидан, шунингдек ИНМ тавсифларини ўлчаш учун усуллар ва техник воситалардан фойдаланилади;
республика, идоравий ва минтақавий даражаларда ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш бўйича ахборот манбаларидан фойдаланишнинг чекланган тартиби назарда тутилади;
ИНМ тавсифини аниқлаш учун замонавий илмий-техник усуллар ишлаб чиқилиши ва улардан фойдаланиш таъминланади;
ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимининг ваколатли давлат органларини замонавий дастурий таъминлаш ва зарур техник воситалар билан жиҳозлаш чора-тадбирлари амалга оширилади;
ИНМнинг ҳар бир бирлиги устидан назорат қилишнинг бошланғич ва охирги вақтини аниқлаш бўйича талаблар белгиланади;
тақдим этилаётган ахборотнинг бирхиллаштирилган формати ва ҳажми қўлланилади;
ҳисобга олиш ҳужжатларини юритиш, даврий ҳисобот ва ҳисобот маълумотлари таҳлили, янги ҳисобот ҳужжатлари тақдим этиш асосида ҳисобга олиш маълумотларига фақат ҳисобга олиш ҳужжатларига янги ёзув киритиш йўли билан тузатиш киритиш имконияти таъминланади;
ИНМ таркиби ва миқдорини (активлигини) ўлчаш натижалари асосида (уларнинг параметрларини аниқлашнинг ҳисоблаб чиқиш усулларини қўллаш йўл қўйилган ҳоллар бундан мустасно), шунингдек ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилишда ўлчаш воситаларига қўйиладиган талаблар асосида ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш назарда тутилади;
ИНМ қазиб олиш, ишлаб чиқариш, ҳосил қилиш қайта ишлаш, улардан фойдаланиш, уларни сақлаш, уларга хизмат кўрсатиш, уларни ташиш, шу жумладан уларнинг Ўзбекистон Республикаси божхона чегараси орқали олиб ўтилиши, утиллаштирилиши, зарарсизлантирилиши ва кўмиб ташланиши шартлари тўғрисида хабардор қилиш таъминланади.
ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилишни ташкил этишга ва юритишга қўйиладиган талаблар белгиланади;
ИНМ айланиши субъекти томонидан ИНМ олинган тақдирда у тўғрисидаги маълумотлар текширилади;
ИНМ йўқотилган, улардан рухсатсиз фойдаланилган ёки у ўғирланган ҳолларда ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизими ваколатли давлат органларини ҳамда ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларини хабардор қилиш тартиби тартибга солинади;
ИНМ мавжудлиги ва активлиги тавсифини аниқлаш мақсадида ИНМ айланиши субъектларида дастлабки хатлов ўтказилиши таъминланади;
халқаро шартномалар доирасида ҳамкорликни амалга ошириш имкони назарда тутилади.
[ОКОЗ:
1.16.00.00.00 Хавфсизлик ва ҳуқуқ тартибот муҳофазаси / 16.04.00.00 Жамият хавфсизлиги / 16.04.07.00 Радиация хавфсизлиги (шунингдек, 11.02.02.00 га қаранг)]
16. Ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизими ИНМнинг энг радиациявий хавфли категориясидан бошлаб босқичма-босқич амалга киритилади.
17. Ўз фаолиятида ИНМдан фойдаланадиган ИНМ айланиши субъектлари молиявий-моддий ва маъмурий ресурсларга, шунингдек ИНМ айланишида хавфсизликни таъминлаш учун зарур бўлган техник воситаларга эга бўлиши керак.
VII. ИНМни давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилишга қўйиладиган алоҳида талаблар
1.16.00.00.00 Хавфсизлик ва ҳуқуқ тартибот муҳофазаси / 16.04.00.00 Жамият хавфсизлиги / 16.04.07.00 Радиация хавфсизлиги (шунингдек, 11.02.02.00 га қаранг)]
18. ИНМ Ўзбекистон Республикасининг давлат чегараси орқали олиб ўтилганда Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси қонунчиликка мувофиқ ИНМни ҳисобга олади ва назорат қилади ва 15 кун муддатда ИНМ тўғрисидаги ахборотни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасига тақдим этади.
(18-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 2 майдаги 289-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)
1.10.00.00.00 Ташқи иқтисодий фаолият. Божхона иши / 10.01.00.00 Ташқи иқтисодий фаолият соҳасидаги умумий қоидалар / 10.01.04.00 Экспорт ва импорт / 10.01.04.01 Экспорт;
2.10.00.00.00 Ташқи иқтисодий фаолият. Божхона иши / 10.06.00.00 Божхона иши / 10.06.03.00 Божхона режимлари / 10.06.03.03 Экспорт]
19. Ўзбекистон Республикаси Миллий статистика қўмитаси ўз ваколатлари доирасида ҳар чоракда ҳисобот даври тамом бўлгандан кейин 20-кунда белгиланган тартибда ҳисобга олиш ва назорат қилишнинг тасдиқланган шакли бўйича ядровий материал экспорти ва импорти тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасига ахборот тақдим этади.
(19-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 2 майдаги 289-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг);
2.16.00.00.00 Хавфсизлик ва ҳуқуқ тартибот муҳофазаси / 16.04.00.00 Жамият хавфсизлиги / 16.04.07.00 Радиация хавфсизлиги (шунингдек, 11.02.02.00 га қаранг)]
20. Санэпидқўм тегишли ҳудудий органининг ИНМ айланиши билан боғлиқ бўлган ташкилотлар объектларининг санитария-гигиена хавфи тўғрисидаги хулосаси мавжуд бўлган тақдирда ИНМ айланиши субъектлари томонидан ИНМ олиниши ва берилишига белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси томонидан рухсат берилади.
(20-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 2 майдаги 289-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг)]
ИНМ айланиши субъектлари ИНМ олиниши ва берилиши тўғрисида ҳисобга олиш ва назорат қилишнинг тасдиқланган шакллари бўйича 10 кун муддатда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасини ва Санэпидқўмнинг тегишли ҳудудий органини хабардор қилади.
(20-банднинг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 2 майдаги 289-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг)]
21. ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизимида ҳисобга олиш бирликлари ахбороти ҳажми, ҳисобот маълумотлари ИНМ типига, уларнинг категориясига қараб аниқланади ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси томонидан тасдиқланадиган шаклларда акс эттирилади.
(21-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 2 майдаги 289-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)
22. Ноқонуний айланишдан олиб қўйилган ИНМ қонунчиликка мувофиқ уларнинг қонуний эгасига қайтарилиши ёки утилизация қилиниши (кўмиб ташланиши) керак.
ИНМни ноқонуний айланишдан олиб қўйишда уларни вақтинча сақлаш, ҳисобга қўйиш, физик ҳимоя қилиш, шунингдек қонуний эгасини хабардор қилиш ёки қонунчиликда белгиланган тартибда утиллаштириш (кўмиб ташлаш) таъминланади.
(22-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 4 апрелдаги 153-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.04.2022 й., 09/22/153/0266-сон)
LexUZ шарҳи
Қаранг: Вазирлар Маҳкамасининг 2009 йил 13 августдаги 231-сон қарори билан тасдиқланган Радиоактив моддалар ва радиоактив чиқиндилар айланишини давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилиш тартиби тўғрисидаги низом.
VIII. ИНМ айланишини давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилиш соҳасида давлат органларининг ўзаро ҳамкорлиги
23. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси қуйидаги масалалар:
(23-банднинг биринчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 2 майдаги 289-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)
ядровий материал, радиоактив моддалар ва радиоактив чиқиндилар аҳолига ва атроф муҳитга таъсир кўрсатишининг олдини олиш бўйича - Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ва ҳокимликлар билан биргаликда қўшма тадбирларни ишлаб чиқиш;
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.03.00.00 Ердан фойдаланиш ва муҳофаза қилиш / 11.03.20.00 Ерни токсик ва радиоактив моддалардан муҳофаза қилиш]
Ички ишлар вазирлиги ва Давлат хавфсизлик хизмати билан биргаликда - йўқотилган радиоактив моддалар ва радиоактив чиқиндиларни излашни ёки топилган радиоактив моддалар ва радиоактив чиқиндиларнинг келиб чиқишини аниқлашни ташкил этиш;
(23-банднинг учинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 29 майдаги 396-сонли қарори таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 01.06.2018 й., 09/18/396/1287-сон)
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.01.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш бўйича умумий масалалар / 11.01.01.00 Асосий қоидалар;
2.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг)]
Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ва ҳокимликлар билан биргаликда — радиациявий вазиятини назорат қилишнинг ягона давлат автоматлаштирилган тизимини, атроф муҳит, ИНМни сақлаш ва кўмиш пунктлари, ифлосланган радионуклидли ҳудудларнинг радиациявий мониторинги давлат тизимини амалга ошириш;
(23-банднинг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 2 майдаги 289-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)
Фавқулодда вазиятлар вазирлиги билан биргаликда — ИНМ айланишида содир бўлган авариялар билан боғлиқ фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва тугатиш ягона тизимини ташкил этиш;
манфаатдор давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, шунингдек бошқа ташкилотлар билан ахборот айирбошлаш бўйича — ўзаро ҳамкорлик тўғрисидаги битимлар воситасида амалга ошириладиган ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш давлат тизимини яратиш ва унинг фаолият кўрсатишида бошқа давлат органлари ва ташкилотлари билан биргаликдаги фаолиятни амалга оширади.
1.11.00.00.00 Атроф табиий муҳит ва табиий ресурслар / 11.02.00.00 Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ва экологик хавфсизликни таъминлаш / 11.02.02.00 Радиациявий хавфсизлик (шунингдек, 16.04.07.00га қаранг)]
24. Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси, Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси ва Ички ишлар вазирлиги ўз ваколатлари доирасида ИНМни ҳисобга олиш ва назорат қилиш тизими фаолият кўрсатишида табиатни муҳофаза қилиш, радиация, ядро, техник ва ёнғин хавфсизлиги соҳасида давлат томонидан тартибга солишни таъминлайди.
(24-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 2 майдаги 289-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)
25. Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ва Давлат хавфсизлик хизмати ноқонуний хатти-ҳаракатларни аниқлаш, олдини олиш, ИНМ яширин сотилиши, тарқатилиши ва фойдаланилишига барҳам бериш бўйича тегишли тадбирларни амалга оширадилар.
(25-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 29 майдаги 396-сонли қарори таҳририда — Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 01.06.2018 й., 09/18/396/1287-сон)
IX. ИНМни давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилиш соҳасида жавобгарлик
26. Ушбу Қоидалар бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчиликка мувофиқ жавоб берадилар.
(26-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 4 апрелдаги 153-сонли қарори таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.04.2022 й., 09/22/153/0266-сон)
Қаранг: Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 98-моддаси.
(Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2009 й., 15-сон, 183-модда; 2010 й., 51-сон, 486 -модда; 2011 й., 20-21-сон, 208-модда; Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 15.11.2017 й., 09/17/915/0259-сон; Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 01.06.2018 й., 09/18/396/1287-сон; 07.03.2019 й., 09/19/195/2712-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.11.2021 й., 09/21/694/1075-сон, Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 05.04.2022 й., 09/22/153/0266-сон; 30.01.2025 й., 09/25/48/0093-сон; 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)